Latest / Udha e Verteta dhe Jeta - TruthFM Albania / TAKIMI ME ESAUN Pajtimi që Askush Nuk e Priste — dhe Ftesa që u Refuzua Zanafilla 33:1–20
Transcript
- TAKIMI ME ESAUN Pajtimi që Askush Nuk e Priste — dhe Ftesa që u Refuzua Zanafilla 33:1–20 1. Vargjet Kyçe të Kapitullit Por Esau i vrapoi përpara, e përqafoi, iu hodh në qafë dhe e puthi; dhe të dy qanë. — Zanafilla 33:4 «Sepse e pashë fytyrën tënde, sikur të kisha parë fytyrën e Perëndisë, dhe ti më ke pritur mirë». — Zanafilla 33:10 Pastaj ngriti aty një altar dhe e quajti El-Elohe-Izrael — «Perëndia është Perëndia i Izraelit». — Zanafilla 33:20 Njëzet vjet frikë — dhe pastaj një përqafim. Jakobi kishte pritur ushtri; mori vëlla. Kishte përgatitur dhurata për ta zbutur zemërimin; e gjeti zemërimin tashmë të zhdukur. Dhe kjo është dëshmia më e madhe e kapitullit: ndërsa Jakobi luftoi gjithë natën me Perëndinë, Perëndia kishte punuar në zemrën e Esaut. Ne lutemi për një person; Perëndia punon te ai person para se ne të mbërrijmë. 2. Konteksti Historik dhe Kulturor Përkuljet e Jakobit — «u përkul deri në tokë shtatë herë» (v. 3) — ishin gjesti më i lartë i nënshtrimit në botën e lashtë. Në letrat e Amarnës, mbretërit vasalë shkruanin se përkuleshin «shtatë herë e shtatë herë» para faraonit. Pra Jakobi po i afrohej vëllait si vasal para mbretit — jo si i barabartë. Njeriu që kishte marrë bekimin «ti do të jesh zot i vëllezërve të tu» (27:29), tani përkulet shtatë herë para atij vëllai. Përulja e vërtetë nuk kërkon të vërtetojë epërsinë e bekimit. Dhe dhuratat që Jakobi këmbënguli t'i jepte kanë një fjalë të veçantë në origjinal te vargu 11: ai nuk e quan më «dhuratë» (minhah, si te 32:13) por «berakah» — bekimin tim. Fjalë për fjalë: «prano të lutem bekimin tim që të është sjellë». Kjo s'është rastësi. Njëzet vjet më parë Jakobi kishte vjedhur bekimin e Esaut; tani po i kthen një «bekim». Nuk mund ta kthente atë të vjetrin — por mund të jepte prej të vetit. Pendimi i vërtetë nuk mjaftohet me fjalë; kërkon të kthejë diçka konkrete. 3. Shpjegimi i Tekstit Vargjet 1–3: Jakobi kalon i pari Jakobi pa Esaun me katërqind burrat dhe i ndau fëmijët sipas nënave — shërbëtoret e fëmijët e tyre përpara, pastaj Lea me të sajtë, dhe Rakela me Jozefin në fund (v. 1–2). Vini re: sërish favoritizëm, tani i shprehur në rend rreziku. Jakobi ishte ndryshuar te Jaboku, por jo çdo gjë ndryshon në një natë. Megjithatë, ka edhe diçka të re: «ai vetë kaloi para tyre» (v. 3). Njëzet vjet më parë do t'i kishte lënë të tjerët përpara. Tani i çalë, i plagosur, i pambrojtur — ai shkon i pari. Njeriu i ri ecën përpara familjes së vet, jo prapa saj. Vargu 4: Përqafimi «Por Esau i vrapoi përpara, e përqafoi, iu hodh në qafë dhe e puthi; dhe të dy qanë» (v. 4). Katër folje me radhë — vrapoi, përqafoi, u hodh, puthi — dhe pastaj lotët. Askush s'e priste këtë. As Jakobi, që kishte përgatitur dhurata, strategji dhe lutje. Zemra e Esaut ishte zbutur — dhe teksti nuk na thotë se si. Perëndia punon në njerëz që s'i shohim, në kohë që s'i dimë. Kjo skenë do të përsëritet një ditë në fjalët e Jezusit: «kur ishte ende larg, i ati e pa dhe i erdhi keq, dhe duke vrapuar i ra në qafë dhe e puthi» (Luka 15:20). Ati i djalit plangprishës vrapon si Esau. Ndoshta Jezusi e kishte pikërisht këtë skenë në mendje. Dhe vini re se çfarë mungon te takimi: asnjë fjalë qortimi, asnjë «e mban mend çfarë më bëre?», asnjë kërkesë shpjegimi. Vetëm lot. Falja e vërtetë nuk kërkon që tjetri të përulet plotësisht para se ta pranojmë — ajo vrapon përpara dhe përqafon. Vargjet 5–11: «Prano bekimin tim» Esau pyeti për gratë dhe fëmijët — dhe Jakobi u përgjigj: «janë fëmijët që Perëndia pati mirësinë t'i japë shërbëtorit tënd» (v. 5). Vini re: përgjigja e tij fillon me Perëndinë. Pastaj Esau pyeti për kopetë e dërguara: «ç'ke ndërmend të bësh me tërë atë grup?». Dhe Jakobi: «për të gjetur hir në sytë e zotërisë tim». Esau refuzoi: «Kam mjaft, vëllai im; mbaje për vete atë që është jotja» (v. 9). Fjalë të bukura nga njeriu që dikur kishte thënë «po vdes nga uria» për një pjatë supë. Esau ishte bërë i pasur dhe i kënaqur. Por Jakobi këmbënguli — dhe këtu vjen fjalia më e thellë e kapitullit: «e pashë fytyrën tënde, sikur të kisha parë fytyrën e Perëndisë» (v. 10). Kujtoni: një natë më parë ai kishte thënë «e pashë Perëndinë ballë për ballë» te Penieli (32:30). Tani përdor të njëjtat fjalë për fytyrën e vëllait. Kuptimi: aty ku pres gjykim dhe merr mëshirë, ke parë fytyrën e Perëndisë. Falja e njeriut është pasqyrë e faljes hyjnore. Dhe pastaj: «prano të lutem bekimin tim... sepse Perëndia qe shumë i mirë me mua dhe unë kam gjithçka» (v. 11). Njeriu që gjithë jetën kishte kapur e marrë, tani thotë «kam gjithçka» dhe jep. Vargjet 12–16: Ftesa që u refuzua me mirësjellje Esau ofroi: «le të nisemi dhe të ecim, dhe unë do të shkoj para teje» (v. 12). Jakobi refuzoi me arsye praktike: fëmijët janë të njomë, kopetë me qumësht — nëse i shtyjmë shumë, do të vdesin; shko ti përpara, unë do të vij ngadalë «deri sa të arrij te zotëria im në Seir» (v. 13–14). Dhe pastaj Esau ofroi të linte disa burra për shoqërim; Jakobi refuzoi sërish. Dhe teksti thotë: Esau u kthye në Seir; Jakobi shkoi në Sukoth (v. 16–17) — drejtim krejt tjetër. A gënjeu Jakobi? Teksti nuk e thotë hapur, por drejtimet flasin: ai nuk shkoi kurrë në Seir. Ndoshta ishte urtësi — dy familje aq të mëdha, me histori aq të rëndë, ndoshta duhej të rrinin larg. Ndoshta ishte ende një fije e vjetër e Jakobit që s'kishte vdekur ende. Bibla e lë të hapur. Por ka një mësim të qartë: pajtimi nuk do të thotë gjithmonë bashkëjetesë. Ndonjëherë falja e vërtetë përfundon me përqafim dhe pastaj me rrugë të ndara — dhe kjo është në rregull. Ajo që s'është në rregull është të thuash «po vij» kur nuk ke ndërmend. Vargjet 17–20: Sukothi, Sikemi dhe altari Jakobi ndaloi në Sukoth, ndërtoi shtëpi dhe kasolle për bagëtinë — vendosje e përkohshme. Pastaj kaloi në Sikem, «dhe u vendos përballë qytetit» (v. 18), dhe bleu tokë për njëqind copë argjendi (v. 19). Vini re jehonën: Abrahami kishte blerë tokë në Hebron (kapitulli 23) — dhe tani i nipi blen tokë në Sikem. Të dy patriarkët blenë tokë me para në vendin që Perëndia ua kishte premtuar falas. Besimi vepron edhe kur premtimi ende s'është plotësuar. Dhe pastaj: «ngriti aty një altar dhe e quajti El-Elohe-Izrael» — «Perëndia është Perëndia i Izraelit» (v. 20). Kujtoni kapitullin 31, ku Jakobi ende thoshte «Perëndia i atit tim» dhe «Frika e Isakut». Tani ai thotë: Perëndia i Izraelit — Perëndia im, duke përdorur emrin e ri që sapo kishte marrë. Besimi i trashëguar u bë besim personal. Ky është altari i parë që Jakobi ngre me emrin e vet të ri — dhe është dëshmia më e qartë se nata te Jaboku e ndryshoi vërtet. Por ka edhe një hije në fund: Perëndia i kishte thënë «kthehu në Bethel» (31:13), vendi i zotimit të tij. Jakobi ndaloi në Sikem. Afër — por jo aty ku duhej. Dhe kapitulli 34 do të tregojë çmimin e rëndë të kësaj ndalese. Bindja e pjesshme është vonesë me pasoja — dhe Perëndia do të duhet t'i thotë sërish, në kapitullin 35: «çohu, ngjitu në Bethel». 4. Fjalët Kyçe të Kapitullit «Bekimi im» (v. 11). Fjala origjinale Berakah — e njëjta fjalë e bekimit të vjedhur në kapitullin 27. Jakobi zgjedh me qëllim këtë fjalë: «prano bekimin tim». Nuk mund ta kthejë bekimin e atit, por jep prej të vetit. Pendimi që kushton diçka është pendim i vërtetë (krahaso Zakeun, Luka 19:8). «U përkul shtatë herë» (v. 3). Folja origjinale shahah — të përkulesh deri në tokë, të adhurosh. Shtatë herë = nënshtrim i plotë. Njeriu që kishte luftuar gjithë natën me Perëndinë dhe kishte fituar, tani përkulet shtatë herë para vëllait. Kush fiton me Perëndinë, mëson të përulet para njerëzve. «Kam mjaft / kam gjithçka» (v. 9, 11). Esau thotë «kam rav» — kam shumë. Jakobi thotë «kam kol» — kam gjithçka. Dallim i vogël fjalësh, i madh kuptimi: Esau ka shumë gjëra; Jakobi ka gjithçka, sepse ka Perëndinë. Pali do ta thotë: «si të varfër, por që pasurojnë shumë veta; si njerëz që s'kanë asgjë, por zotërojnë çdo gjë» (2 Korintasve 6:10). «El-Elohe-Izrael» (v. 20). «Perëndia, Perëndia i Izraelit». Emri i altarit bashkon emrin e Perëndisë me emrin e ri të Jakobit. Kjo është shenja e besimit të pjekur: jo më «Perëndia i babait tim», por «Perëndia im». Çdo brez duhet ta bëjë vetë këtë kalim — besimi nuk trashëgohet si pasuri; merret si vendim personal. «Sukoth» (v. 17). Emri origjinal Sukkot do të thotë «kasolle» ose «tenda» — nga kasollet që Jakobi ndërtoi për bagëtinë. Ky emër do të bëhet më vonë emri i një prej festave më të mëdha të Izraelit: Festa e Kasolleve (Levitiku 23:42–43), kur populli banonte në kasolle për të kujtuar udhëtimin nëpër shkretëtirë. Vendi ku Jakobi ndaloi përkohësisht, u bë emri i festës që kujton se ne të gjithë jemi kalimtarë. 5. Lidhja me Krishtin dhe Dhiatën e Re Skena e vargut 4 është një nga para pamjet më të qarta të ungjillit në gjithë Zanafillën: «Por kur ishte ende larg, i ati e pa dhe i erdhi keq; dhe duke vrapuar, i ra në qafë dhe e puthi». — Luka 15:20 Djali plangprishës kishte përgatitur një fjalim — si Jakobi kishte përgatitur dhuratat. Të dy prisnin gjykim; të dy morën përqafim. Dhe në të dyja rastet, ai që ishte fyer vrapoi i pari. Kjo është zemra e ungjillit: ne përgatisim justifikime, Perëndia përgatit përqafim. Jakobi tha «e pashë fytyrën tënde sikur të kisha parë fytyrën e Perëndisë» — sepse falja e papritur ka gjithmonë erën e qiellit. Dhe pajtimi mes vëllezërve është pikërisht ajo për të cilën Jezusi foli me aq seriozitet: «nëse ti po e sjell ofertën tënde te altari dhe atje kujtohesh se yt vëlla ka diçka kundër teje, lëre ofertën para altarit dhe shko më parë të pajtohesh me vëllanë tënd» (Mateu 5:23–24). Vini re rendin te Jakobi: ai u pajtua me Esaun — dhe pastaj ngriti altarin (v. 20). Adhurimi i vërtetë vjen pas pajtimit, jo para tij. Perëndia nuk pranon dhurata nga duar që mbajnë ende mëri. Dhe së fundi, Pali na jep parimin që Jakobi e jetoi: «po qe e mundur dhe aq sa varet nga ju, jetoni në paqe me të gjithë njerëzit» (Romakëve 12:18). «Aq sa varet nga ju» — sepse pajtimi kërkon dy. Jakobi bëri pjesën e tij: shkoi i pari, u përkul, dha. Esau bëri të tijën: vrapoi, përqafoi, fali. Kur të dy bëjnë pjesën e tyre, ndodh mrekullia. 6. Aplikimi për Ne Sot Në fshatrat tona ka pasur gjithmonë familje që s'flisnin me njëra-tjetrën për vite — ndonjëherë për një kufi are, ndonjëherë për një fjalë të thënë në dasmë. Dhe ka pasur edhe ditë kur dikush ka bërë hapin e parë: një vizitë, një kafe, një «hajde ta harrojmë». Ata që kanë qenë të pranishëm thonë të njëjtën gjë: kishte lot. Zanafilla 33 është pikërisht ajo ditë. Nga ky kapitull marrim: Së pari — shko i pari, edhe kur ke frikë. Jakobi kaloi para familjes, i çalë dhe i pambrojtur. Pajtimi kërkon që dikush të bëjë hapin e parë — dhe ai dikush mund të jesh ti, edhe nëse s'je fajtori kryesor. Mos prit që tjetri të lëvizë. Shko. Së dyti — lutu për personin para se ta takosh. Ndërsa Jakobi luftonte me Perëndinë natën, Perëndia po zbuste zemrën e Esaut. Përpara një bisede të vështirë — me bashkëshortin, fëmijën, kolegun — lutu për zemrën e tij. Ti nuk mund ta ndryshosh dot; Perëndia po. Së treti — pendimi i vërtetë kthen diçka konkrete. Jakobi nuk tha vetëm «më fal» — dha «bekimin» e vet, pasuri të vërtetë. Nëse ke marrë diçka që s'ishte e jotja — para, nder, kohë, besim — pyet: çfarë mund të kthej konkretisht? Fjalët pa vepra janë gjysma e pendimit. Së katërti — mos e shty pajtimin duke pritur çastin e përsosur. Njëzet vjet Jakobi mendonte se Esau donte ta vriste. Ndoshta zemërimi kishte kaluar shumë më herët. Sa marrëdhënie mbeten të vdekura vetëm sepse të dy mendojnë se tjetri ende është i zemëruar? Merr telefonin. Pyet. Mund të presësh një përqafim. Së pesti — pajtimi s'do të thotë gjithmonë bashkëjetesë. Jakobi dhe Esau u përqafuan — dhe pastaj morën rrugë të ndara. Disa marrëdhënie shërohen plotësisht; të tjera arrijnë paqe me distancë. Të dyja janë fitore. Por bëj kujdes me një gjë: mos premto atë që s'do ta mbash. Ndershmëria është pjesë e pajtimit. Së gjashti — mos ndalo në «Sikem» kur Perëndia të tha «Bethel». Jakobi u vendos afër, por jo ku duhej — dhe kapitulli i ardhshëm do të tregojë çmimin. Bindja e pjesshme duket e sigurt, por ka pasoja. A ka ndonjë vend ku e di se Perëndia të ka thirrur, dhe ti ke ndaluar «gati aty»? Vazhdo rrugën deri në fund. 7. Çfarë Mësojmë Nga Ky Kapitull Zanafilla 33 na tregoi Jakobin që kaloi i pari, i çalë dhe i përulur; Esaun që vrapoi, përqafoi dhe qau — pa asnjë fjalë hakmarrjeje; «bekimin» e kthyer si pendim konkret; fjalinë e madhe «e pashë fytyrën tënde sikur të kisha parë fytyrën e Perëndisë»; ftesën e refuzuar me mirësjellje dhe rrugët që u ndanë; dhe altarin El-Elohe-Izrael — ku besimi i trashëguar u bë besim personal. Por edhe hijen e Sikemit: bindja që ndaloi gjysmë rruge. VARG PER tu MBAJTUR MEND : «Por Esau i vrapoi përpara, e përqafoi... dhe të dy qanë» (Zanafilla 33:4). Ndërsa ti përgatit fjalimin, Perëndia mund të ketë përgatitur tashmë përqafimin. PAQJA DHE HIRI PERENDISE QOFTE ME JU! ZOTI U BEKOFTE!