Latest / Nie-winna Sztuka / 102. Louise Bourgeois: sztuka z nienawiści

Transcript

102. Louise Bourgeois: sztuka z nienawiści · Nie-winna Sztuka

0:00
Cześć Witam was w kolejnym niewinnym odcinku dzisiaj moi
0:03
drodzy opowiem wam o niezwykłej kobiecie w świecie sztuki czyli
0:07
o luís artystka tworzyła przez 80 lat i odniosła ogromny sukces
0:13
w świecie no jak wiemy który był owładnięty mężczyznami ale tak
0:18
naprawdę jej sukces to co najciekawsze zaczął się bardzo
0:21
późno ja tyle że z przytupem Jestem pewna że kojarzycie jej
0:26
rzeźby takich wielgachnych pająków ale za nimi kryje się
0:30
wiele intrygujących i zaskakujących historii.
0:33
Również smutnych i tragicznych no i zanim w ogóle dojdziemy do
0:37
tych rzeźb no to musimy zacząć od początku jak zwykle luis
0:41
urodziła się w Paryżu w Boże Narodzenie w 1911 roku co
0:45
ciekawe w ogóle jej rodzice myśleli że będzie chłopcem stąd
0:49
takie męskie imię znaczy no nie męskie ale wtedy była taka
0:54
tradycja że pierworodnemu nadawano imię po ojcu no więc
0:58
się lekko zdziwili kiedy jednak urodziła im się córka ale dodali
1:02
na końcu EI już było imię dla. Dziewczynki i dzieciństwo
1:07
przebiegało dobrze kiedy luis miała 8 lat jej siostra
1:11
henrietta miała 15 a młodszy Braciszek pier 6 i właśnie w tym
1:16
momencie ich mama zachorowała na tyle ciężko że to dziewczynki
1:19
musiały zająć się domem bo mama nie była w stanie Braciszek był
1:24
zbyt młody a ojciec jak wiadomo zajmował się pracą no i właśnie
1:29
ojciec luis w sensie ojciec nazywał się luis ale nasza
1:33
artystka też nazywa się luis. Więc ojciec luis zatrudnił wtedy
1:38
w tamtym momencie siedemnastoletnią angelikę która
1:42
była nauczycielką z Anglii zatrudnił ją żeby po prostu
1:46
nauczała jego dzieciaki kiedy żona nie mogła tego robić no i
1:50
luis bardzo polubiła angelikę były blisko i zawsze jak właśnie
1:54
ta młoda nauczycielka wracała gdzieś tam na święta do
1:57
rodzinnego domu no to luis pisała i długie listy i czekała
2:01
aż wróci do nich znowu do Francji no wiecie w sumie nie ma
2:05
co się dziwić obie były młodziutkie więc łatwo mogły
2:08
nawiązać więź. Ale zawsze jest ale bo
2:12
oczywiście do czasu no bo okazało się że ojciec ma roma z
2:16
nastoletnią nauczycielką rozumiecie żona się rozchorowała
2:20
i już musiał sobie znaleźć pocieszenie te korniszony to
2:24
naprawdę nie mają wstydu bo wiecie ta dziewczyna mieszkała z
2:28
nimi przez 10 lat razem z całą rodziną i chorą żoną to jest
2:32
niewiarygodne więc nie ma co się dziwić że to złamało serce luis
2:36
no bo musiała przez te wszystkie lata patrzeć na to jak ojciec.
2:40
Robi różne rzeczy z tą swoją kochanką która nota bene nadal
2:44
uczyła te dzieci i po latach luisy nawet w jednym wywiadzie
2:47
wspomniała tak miała mnie uczyć angielskiego myślałam że będzie
2:51
mnie lubić tymczasem ona mnie zdradziła zostałam zdradzona nie
2:55
tylko przez mojego ojca cholera ale przez nią też to była
2:59
podwójna zdrada i Legenda głosi że to właśnie te wszystkie
3:03
wymieszane ze sobą uczucia z dzieciństwa popchnęły ją do
3:06
tworzenia że z nienawiści zaczęła tworzyć sztukę nie że
3:11
jakby te nienawiść. Przemieniała w sztukę może tak
3:14
poetyckie ale no także smutne taka trochę forma arteterapii
3:18
zresztą z tego co pamiętam to zawsze nazywała swoją sztukę
3:22
czymś w rodzaju takiej psychoanalizy jakiegoś tam
3:25
rodzaju terapii ona miała największy żal do ojca i nie
3:30
natrafiłam na wypowiedzi jej rodzeństwa czy matki na ten
3:33
temat ale właśnie już wtedy przez te sytuacje dla
3:37
zrelaksowania się może wyrzucenia z siebie jakiś emocji
3:41
formowała figurki z chleba które są nazywane jej pierwszymi
3:45
rzeźbami. Wiecie no kto z nas tego nie
3:48
robił tyle że my nie zostaliśmy Wielkiej klasy rzeźbiarka mi
3:51
więc po prostu była to zabawa którą uprawiało wiele dzieci no
3:56
ale dobra mam Cytat mój ojciec ciągle gadał nigdy nie miałam
4:01
szansy nic powiedzieć więc zaczęłam robić małe rzeczy z
4:04
chleba jeśli ktoś ciągle gada i bardzo boli to co mówi można się
4:09
w ten sposób rozproszyć skupiasz się na robieniu czegoś palcami
4:13
te figurki były moimi pierwszymi rzeźbami i reprezentują
4:16
ucieczkę. Do czegoś czego nie chciałam
4:18
słyszeć to była ucieczka od mojego ojca dużo pracowałam na
4:22
destruction of the father nie wybaczam i nie zapominam to jest
4:27
motto które napędza moją pracę boże dosyć drastyczne to moto
4:32
nie wybaczam i nie zapominam to musi być strasznie.
4:36
Jakby takie wiecie męczące w życiu ja mam krótką pamięć na
4:40
całe szczęście kiedy miała 12 lat to była w sumie zmuszana ale
4:45
to jest trochę złe słowo no ale powiedzmy by pomagać w rodzinnym
4:49
biznesie jej rodzice prowadzili zakład naprawy dywanów oni wtedy
4:53
też zatrudniali 25 pomocników także duży biznes plus jej
4:58
rodzina no w tym też chora matka właśnie w sumie nie dotarłam do
5:03
tego finalnie na co ona chorowała no ale najwidoczniej
5:06
potem już też mogła pracować. Oni też tworzyli ta pizzerie
5:10
przyznam że musiałam wygooglować co to takiego na początku
5:14
myślałam że to jak tapicerka ale okazało się że to takie ozdobne
5:18
wyszywanki trochę jak dywany ze scenami figura na przykład z
5:22
mitologii albo z Biblii więc niezły rzemiosło którego od
5:26
najmłodszych lat uczyła się nasza przyszła artystka myślę że
5:30
bardzo pomocne to co ciekawe w sensie jak ta mama mogła tam
5:34
pracować no to ona była restaurator ką takich starych
5:37
arrasów. I ona wyobraźcie sobie że
5:40
wycinała kupidyn genitalia w tych wszystkich gobelin
5:44
przeznaczonych dla jakiś tam purytańskiej klientów
5:46
amerykańskich to jest bardzo ciekawe że taka pruderyjna była
5:51
ta może nie była pruderyjna tylko faktycznie mieli większe
5:55
grono gdzieś tam o swoich klientów no i nie zdziwi was
6:00
fakt że to miało wielki wpływ w przyszłości bo ona korzystała
6:05
wielokrotnie jest podobnych technik czy w ogóle tekstyliów
6:07
by tworzyć swoje rzeźby czy instalacje.
6:10
I na przykład jest taka rzeźba z 2005 roku nazywa się tu gender i
6:16
to jest rzeźba która bada temat na przykład intymności
6:20
seksualności ona przedstawia 2 postacie dotykające się językami
6:25
lub całujące po francusku jak kto woli no bo jednak jest
6:28
francuską i na tych głowach są takie patchworkowe szwy które
6:32
tak naprawdę przypominają nam że te rzeźby są wykonane przez
6:36
człowieka a zatem są delikatne i wiecie może ja sobie dopowiadam
6:40
ale no to trochę przywodzi mi na myśl że one są tak bardzo
6:44
delikatne tak samo jak właśnie. Uczucia młodej dziewczynki która
6:48
została zraniona przez swojego ojca którego tak bardzo kochała
6:52
do czasu aż nie z jakąś małolatą no ale dobra dopiero po śmierci
6:57
swojej mamy tak naprawdę zainteresowała się sztuką na
7:01
poważnie brała też lekcje ważnych szkołach francuskich i
7:05
tutaj chętnie bym wam przeczytała nazwy tych szkół ale
7:10
nie chce ranić uszu tych co potrafią francuski swoją drogą
7:14
chyba trzeba poprosić Jacka pana od francuskiego żeby nam
7:17
powiedział. Jak to wymawiać no ale to jutro
7:19
bo ja dzisiaj do was mówię o bardzo późnej porze więc nie
7:22
chcę nikogo obudzić ale dobra wracając tak naprawdę chciała
7:27
zostać przewodniczką w muzeum więc pobierała lekcje w luwrze
7:31
to jest ciekawe na maksa sama bym takich lekcji chciała
7:34
doświadczyć generalnie była obrotna bo przez 2 lata
7:38
pracowała w galerii do której szukała modelek które miały
7:41
pozować wiecie dla początkujących artystów no bo to
7:44
jest bardzo istotne jak rozpoczynasz przygodę ze sztuką
7:47
że. Anatomia to jest jednak podstawa
7:50
tak jakby wtedy możesz już narysować stworzyć wszystko
7:54
jeżeli masz podstawę no i to jest bardzo fajna historia więc
7:58
muszę wam ją opowiedzieć bo ona zazwyczaj zatrudniała dziewczyny
8:02
które paradowały się najstarszym zawodem świata po pierwsze bo
8:06
były chętne by zarobić a po drugie no nie miały w sobie
8:09
wstydu jaki zazwyczaj towarzyszył właśnie pruderyjny
8:12
młódką więc to był ciekawy moment w życiu luis ponieważ
8:17
panie prostytutki opowiadały jej o frywolnym życiu.
8:20
O swojej pracy o klientach ale no oczywiście też o przemocy
8:24
jakiej doświadczały a Jestem pewna że było to że te historie
8:28
były. Bardzo tragiczne i nawet sobie
8:32
nie możemy ich wyobrazić no i to było coś z czym ona nigdy nie
8:37
miała do czynienia no bo pochodziła z w miarę porządnej
8:40
rodziny chociaż ten ojciec tylek psuje cały ten wizerunek więc ją
8:45
to ciekawiło nie dziwię się bo no ja sama chętnie bym
8:48
posłuchała takiej historii chociaż może w sumie jednak nie
8:52
bo ja kiedyś czytałam taką książkę ona była polskich
8:55
autorów jakichś dziennikarzy chyba z teleexpresu nie no
8:59
teleexpres nie ale z czegoś takiego.
9:01
I w niej były różne historie krótkie rozdzialik o różnych
9:06
formach prostytucji to były historie z życia wzięte że była
9:09
na przykład prostytutka papcia prostytutka porwana gdzieś za
9:13
granicę prostytutka nieletnia jakaś tam burdelmama wiecie i te
9:18
historie były obrzydliwe ja pamiętam jak to czytałam to aż
9:22
mnie skręcało jeszcze w ogóle świadomość że faktycznie takie
9:26
rzeczy się dzieją no nie pamiętam jak ono się nazywało
9:30
ale pamiętam że to były straszne historie.
9:32
Więc może jednak nie byłabym taka ciekawa żeby one mi
9:35
opowiadały chyba że to byłyby inne historie tego rozpustnego
9:39
Paryża i wiecie jakby najciekawszym elementem kiedy
9:42
przygotowuje dla was podcast jest fakt że większość jakby
9:46
przyszłych dzieł wychodzi z jakiejś sytuacji wiem że to
9:49
brzmi banalnie ale te sytuacje miały kiedyś miejsce na przykład
9:53
w życiu tej artystki i ona z tego robi po latach czy niedługo
9:58
jakąś sztukę i to jest niesamowite bo luis poprzez
10:00
jakby przebywanie z tymi paniami prostytuta.
10:03
Inaczej na nie patrzyła niż większość ludzi dla niej one nie
10:07
były rozwią złymi lafirynda ami a normalnymi kobietami no które
10:11
jakby z różnych powodów obrały taką ścieżkę kariery że tak to
10:16
nazwę no i kiedy artystka była już ceniona w świecie sztuki to
10:20
były lata siedemdziesiąte to ona zrobiła jakby interpretację
10:24
swojej rzeźby z lat czterdziestych pod tytułem the
10:27
blind leading the blind i ona przemalowała ją z koloru
10:30
czarnego i czerwonego na różowe i zmieniła jej nazwę na.
10:34
Coyotii ona jest pisana po kropkach czyli jest CO wiecie o
10:38
co chodzi i to jest nazwa organizacji która do dzisiaj
10:42
walczy w USA o prawa pracownic i w sumie też pracowników
10:45
seksualnych no także to jest bardzo ciekawa sytuacja w ogóle
10:49
ciekawym też takim zabiegiem jest to że ona zmieniła jakby
10:54
całe znaczenie tej rzeźby no bo pierwsza się tam odnosiła po
10:57
prostu do jakichś wydarzeń z dzieciństwa a ta ewidentnie po
11:01
prostu mówiła o problemie z jakim zmaga się środowisko które
11:06
po prostu uprawia seks za pieniądze.
11:09
Na ciekawostek jeszcze stwierdziłam że te rzeźby można
11:13
zobaczyć w muzeum w Detroit a ja zawsze chciałam pojechać do
11:16
Detroit bardzo no w każdym razie wstawiam wam zdjęcie w poście na
11:22
Instagramie żebyście nie musieli sami szukać no może was
11:25
zszokować bo to jest po prostu kilka nóg od stołów odwrócony i
11:29
pomalowanych na różowo więc niektórzy z was pewnie nie będą
11:33
zachwyceni ale ona ma dużo zachwycających rzeźb także
11:37
spokojnie no dobra ale zanim ona tworzyła rzeźby.
11:40
To ona była malarką no bo myślę że tak większość ludzi zaczyna i
11:45
co ciekawsze ona miała własną galerię sztuki i wiecie co tam
11:48
sprzedawała poza tam swoimi obrazami grafikami obrazy na
11:52
przykład henriego suzan ladon o której też chce stworzyć podcast
11:57
czy Justina dela croucha także powiem wam że wspaniałe nazwiska
12:02
rozpustnego Paryża ale luis nie była w sumie częścią tej
12:08
paryskiej bohemy mki ponieważ kolejna ciekawostka.
12:12
W trzydziestym ósmym roku do jej galerii wszedł pewien przystojny
12:16
młodzieniec który tak ją zauroczył że zgodziła się zostać
12:20
jego żoną to był Robert goldwater on był amerykańskim
12:25
historykiem sztuki badaczem sztuki afrykańskiej i pierwszym
12:28
dyrektorem muzeum sztuki prymitywnej w Nowym Jorku także
12:33
powiem wam że wspaniały kandydat na męża nie powiecie że nie i
12:37
właśnie ten jej mąż był profesorem na Uniwersytecie
12:40
nowojorskim stał się też znany z eksplorowania związków między.
12:44
No tak zwanym prymitywizmem a zachodnim modernizmem także no
12:48
bardzo elokwentny pan i w tym samym roku też luis
12:52
przeprowadziła się do Nowego Jorku to jest bardzo ciekawe
12:56
dlatego że w tamtych latach. Wy dwudziestym wieku jednak
13:00
wszyscy artyści chcieli nadal przybywać do rozpustnego Paryża
13:05
no bo to była jakby mekka wszystkich największych artystów
13:09
i tam siedziały największe przewroty w sztuce a do Nowego
13:12
Jorku raczej jeździło się jak już się osiągnęło sukces albo
13:16
gdzieś tam na jakieś dodatkowe zlecenia więc ten Nowy Jork w
13:20
dwudziestym wieku chyba nie był aż taki fajny.
13:23
Chociaż tam po prostu działa się inna sztuka może tutaj jest może
13:27
źle to sformułowałam ale w każdym razie też bym wolała
13:31
rozpustny Paryż niż Nowy Jork a to szokujące co wyszło właśnie z
13:34
moich ust no i nie ma co się dziwić że luis bardzo pokochała
13:39
Nowy Jork jak my wszyscy zresztą po latach sama mówiła że jest
13:43
artystką amerykańską a nie francuską z tego co wiem to też
13:47
przyjęła amerykańskie obywatelstwo chyba w jakimś
13:50
pięćdziesiątym którymś roku ale wiecie to były lata czterdzieste
13:54
więc raczej mimo wielkich zdolności.
13:58
Ale jeszcze nie rzeźbiarskich no to luís zajęła się typowym
14:02
zajęciem kobiet w tym okresie czyli zajmowania się rodziną
14:06
dbaniem o dom i TP adoptowali syna bo ona nie mogła zajść w
14:11
ciążę co ciekawe oni pojechali po tego syna do Francji żeby go
14:14
adoptować no ale potem miała szczęście i urodziła kolejnych 2
14:20
synów już biologicznych i jakby ta sztuka cały czas była w jej
14:24
życiu ale wiadomo że no jakby w znikomym stopniu bo miała inne
14:29
sprawy. Na głowie i właśnie wtedy
14:31
powstał cykl obrazów femm maison i to są takie obrazy gdzie na
14:36
ciele Kobiety znajduje się budynek no domu powiedzmy jakby
14:40
zamiast głowy ma dom to jest bardzo ciekawe bardzo wymowne bo
14:45
świadczy to o tym czym Kobiety w tamtych latach się zajmowały i
14:49
to one były taką opoką całej rodziny i nosiły to na swoich
14:53
barkach dosadne bardzo ale myślę że większość kobiet które ma
14:58
taką rodzinę że mąż i dzieci no to dobrze wiedzą o co chodzi.
15:03
I właśnie to jest kolejna sprawa gdzie dla mnie to jest ciekawe
15:05
że każda z jej pracy jest tak bardzo jej wiecie o co mi chodzi
15:09
prawda że inspiracją są jej własne przeżycia a nie malowanie
15:13
czegoś co na przykład jest w danym momencie jakieś podniosłe
15:16
ale nie ma o tym pojęcia a wielu malarzy tak przecież robiło
15:20
podejmując tematy które tak naprawdę ich nie dotyczyły i ona
15:24
namalowała te obrazy w czterdziestym szóstym i siódmym
15:27
są one oczywiście feministyczne można uznać że tak naprawdę
15:32
wyprzedzały swoje czasy no bo tam w latach czterdziestych.
15:35
Do tego feminizmu zawiele nie można było uświadczyć chociaż
15:39
artystka wielokrotnie tworzyła jakby dzieła sztuki o przesłaniu
15:43
feministycznym ona nigdy otwarcie nie przyłączyła się do
15:47
ruchu feministek i nie wiem czemu ale no na przykład
15:51
łempicka dokładnie tak samo jak pamiętacie z ostatniego podcastu
15:55
zresztą akurat łempicki to feministki nie chciałem mieć w
15:59
swoim gronie i wiecie przyznam że osobiście mnie ta seria
16:03
malarska nie zachwyca poleją jako rzeźbiarka.
16:07
I tak dla mnie jest ciekawie jakby jak tworzyłam ten podcast
16:10
obserwować jej drogę przez te różne style i różne tematy tym
16:15
bardziej kiedy właśnie porusza w wątki feministyczne ale powiem
16:19
też coś ciekawego bo co prawda siedziała w domu i o niego dbała
16:24
tutaj nie ma być żadnego złego wydźwięku żeby nie było bo że
16:28
czemu tak trzeba mówić jakby przecież wiecie że ja nie mam
16:31
żadnej złej narracji a propos tego ale jej mąż Robert był
16:37
fantastyczny. I z racji że był historykiem
16:40
sztuki to w ich domu bardzo często goszczą bono innych ludzi
16:44
ze świata sztuki artystów krytyków więc luis często
16:48
obcowała z ludźmi którzy mogli ją zainspirować no i oczywiście
16:51
bo cofać intelektualnie więc nie była w tyle jakby była i mamą i
16:56
żoną ale również właśnie w tym światku intelektualistów się
17:00
znajdowała co było fajne no ale nie ma co się dziwić bo Robert
17:03
faktycznie tam był mocno przełomowy pod względem wiedzy o
17:09
sztuce. I gdzieś właśnie w tym okresie
17:11
ona miała swoją pierwszą wystawę malarską ale to pominiemy bo
17:16
chyba przejdziemy już do najważniejszego czyli luis jako
17:19
rzeźbiarki zacznę od tego że kiedyś spotkała pewnego artystę
17:23
fernanda lagera zresztą też jej nauczyciela któremu pokazywała
17:27
swoje prace i on jej powiedział że luis nie jesteś malarką ty
17:31
jesteś rzeźbiarką i powiedzmy że tak zaczęła się jej przygoda
17:35
stworzeniem rzeźby czyli sztuki jaką znamy do dzisiaj i pierwsza
17:39
wystawa rzeźby. Była w czterdziestym dziewiątym
17:43
roku oczywiście w Nowym Jorku w galerii peridot następnie też
17:47
wzięła udział w 2 wystawach zbiorowych w whitney museum of
17:51
American art i w galerii pg go geheime która odegrała zresztą
17:55
ważną rolę w sukcesie ekspresjonistów abstrakcyjnych
17:59
no i o której też powstał już podcast a ona to była niezła
18:03
Afryka bardzo ciekawa postać luis miało swoją pracownię na
18:08
brooklinie czyli moje ulubionej dzielnicy w Nowym Jorku ale
18:12
ogólnie mieszkali w kamienicy przy west.
18:14
Second Street v Chelsea na Manhattanie i ona miała swoją
18:19
codzienną rutynę którą znamy dzięki asystentowi eremu on z
18:23
nią pracował chyba przez 30 lat 28 z tego co pamiętam był
18:28
oczywiście asystentem ale też kierowcą menadżerem on
18:31
nadzorował też montaż wielu instalacji no i też służył za
18:36
modela no i tak jak wyglądało to Daily routine naszej luis
18:40
codziennie po przebudzeniu piła filiżankę herbaty z odrobiną
18:44
galaretki ze słoika. Czyli jakaś taka konfitura o
18:48
dziesiątej rano zawsze z Chelsea jechali do studia na brooklinie
18:52
bo zawsze po nią przyjeżdżał i to w ogóle studio ta pracownia
18:56
mieściła się w dawnej fabryce dżinsów jak kiedyś byliście na
19:00
brooklinie to wiecie jaki to jest klimat jak wyglądają te
19:03
budynki także mieć pracownię w takiej starej fabryce dżinsów
19:07
marzenie moi drodzy burzyła uwielbiała ciszę i w ogóle
19:12
najmniejszy hałas ją denerwował i może w tamtych czasach jeszcze
19:15
do york nie było aż tak głośne. Ale ostatnio moi znajomi wrócili
19:19
z Nowego Jorku i ja mówię i jak mówi mariczka jak cicho u nas w
19:25
Zielonej Górze dobra ale wracając do tematu ona od rana
19:29
zajmowała się najpierw fizycznymi rzeczami czyli na
19:32
przykład tymi najbardziej ciężkimi rzeczami jeżeli chodzi
19:36
o rzeźbę po obiedzie rysowałam bo to była taka powiedzmy forma
19:40
odpoczynku ale jednak nadal praca a potem znowu wracała do
19:45
pracowni i do rzeźbienia tak naprawdę i do tej pracy.
19:48
Fizycznej więc miała swoją taką naprawdę nie załamaną rutynę
19:54
notabene tak wyczytałam w ogóle czytając o tym temacie że w roku
19:59
dwutysięcznym on został oskarżony o wykorzystywanie
20:02
seksualne i finansowe jakiegoś młodego aspirującego artysty ale
20:06
już nie wnikałam w Ten artykuł bo stwierdziłam dobra bo to mi
20:08
zepsuje absolutnie humor. No ale tak wam chciałam
20:12
powiedzieć jeżeli chodzi o jerrego no to luis była z nim
20:16
bardzo blisko no przez 30 lat zdążyli się ewidentnie
20:20
zaprzyjaźnić może wtedy nie był jeszcze i ona stworzyła takie
20:25
dzieło które nazywa się ten jem słynny you come for me z 2006
20:30
roku ja opowiadałam wam o tym dziele znaczy o tej w ogóle też
20:34
rutynie w odcinku o Daily routine znanych artystów ale
20:39
muszę to tutaj powtórzyć jest to seria 10 obrazów i są to po
20:43
prostu takie odciski ich rąk i dłoni przedramienia dłoni.
20:47
Takie czerwone po prostu na jasnym tle także to takie dosyć
20:51
nieciekawe ale fajnie nawiązuje do tej Daily rutine dlatego że
20:55
no właśnie to jest o tej dziesiątej rano on po nią
20:58
przyjeżdżał nie tak jak brzmi tytuł więc to było takie jakby
21:02
zamknięcie klamry ale znalazłam też Wywiad z zerem a propo
21:06
innego dzieła który jest wspaniałe monumentalnej robi
21:10
ogromne wrażenie i jest ono z dziewięćdziesiątego trzeciego
21:14
roku nazywa się ark of histeria. No histerii w sumie jest to taka
21:21
figura z brązu złota pokryta złotem wisząca i burzyła mówiła
21:27
w ogóle o jerrym że on jest szarą eminencją i to w ogóle był
21:30
wyraz jej uznania i też twierdziła że bez jego
21:35
dyskretnej obecności całe to dzieło pewnie nie byłoby możliwe
21:39
i on opowiadał o tym że już od lat pięćdziesiątych luis
21:43
zajmowała się psychoanalizą a też wtedy była jakby taka mocna
21:47
zajawka na psychoanalizy sf. Dem wiem że froid często się u
21:51
nas przejawiał a dlatego że ja poruszam właśnie tematy
21:54
dziewiętnastego dwudziestego wieku więc oni wszyscy byli w
21:56
niego wkręceni no istniało takie duże zainteresowanie
22:00
histerycznymi kobietami które miały taką przypadłość w wyniku
22:04
której ich ciało wyginało się w powietrzu mężczyźni też
22:08
oczywiście no to nie wiem chorowali też mieli takie
22:11
przypadłości ale luis zawsze uważała że psychoanalitycy po
22:15
prostu lubią oglądać Kobiety no bo zazwyczaj byli to mężczyźni
22:19
więc nie ma co się niestety dziwić.
22:22
Chodzi mi o to że nie mogli tego rozgryźć tej przypadłości
22:26
ponieważ nie było fizycznego powodu tego rodzaju jakby
22:30
reakcji cielesnej uważali że musi to być jakiś rodzaj urazu
22:34
psychicznego czy to jakieś wyparte wspomnienie z
22:37
dzieciństwa czy to coś związanego z represją psycho
22:39
seksualną i właśnie praca luís jest do pewnego stopnia tym
22:43
samym bo są takie psychologiczne i emocjonalne rzeczy
22:47
manifestujące jakby się w ciele które ona następnie przekształca
22:51
w rzeźbę więc to jest bardzo ciekawe.
22:53
No i ta rzeźba jest odlewem właśnie ciała jej asystenta i tu
22:57
mam cytacik luis kazała mi położyć się nam zakrzywionym
23:01
kopcu aby ukazać ten kształt a następnie ciało umieszczono w
23:05
gipsowej formie którą następnie pocięła aby uzyskać ten kształt
23:10
więc on nie był inspiracją stricte tylko po prostu był
23:14
narzędziem dzięki któremu mogła uzyskać daną formę też miał
23:19
piękne ciało więc pewnie od razu to inaczej wyglądało ewidentnie
23:23
troszkę kobiece bo miało to nawiązywać jednak do kobiet
23:26
które się tak wygina. No i dla luís ten stan
23:29
zawieszenia był ideą kruchości ponieważ oznaczał że no jakby
23:33
ciało mogło się obracać mogło się kręcić więc nie było to coś
23:37
stabilnego luis chciała też aby ta figura miała wysoki połysk
23:42
aby twarz widza była uwięziona wręcz wewnątrz ciała tej
23:46
powyginane figury no i w ten sposób widz jakby zostawał
23:50
wciągnięty w ten w ten obraz w cudzysłowie no powiem wam że
23:54
robi wrażenie ogromne niesamowite na mnie niestety nie
23:58
znalazłam informacji czy jest gdzieś obecnie wystawiane.
24:02
G wiecie to dajcie mi znać no i dobra przenosimy się do czasu
24:06
kiedy kilka lat później jakiś jeden z najbardziej znanych
24:09
kolekcjonerów i kurator muzeum of Modern art kupił od nich
24:14
rzeźbę no i wszyscy wtedy myśleli że będzie to początek
24:17
jej Wielkiej kariery ale wszystko zaczęło się sypać w
24:21
tamtym momencie też w ogóle zmarł jej ojciec co spowodowało
24:24
u niej głęboką depresję no i zatrzymało jej jakby tworzenie
24:29
ona przestała tworzyć na kilkanaście lat z racji tej
24:33
śmierci ojca. No to trochę jakby wybiegnę w
24:36
przyszłość ponieważ w siedemdziesiątym czwartym roku
24:40
stworzyła dzieło które nazywa się zniszczenie ojca w tym
24:44
destruction of the fader no to ona przedstawiła rodzinę przy
24:48
stole i tamte postacie stworzone są z kawałków baranine obleczony
24:53
lateksem i one rzucają się do pożarcia dominującego w tej
24:57
scenie ojca więc to jest przerażające ona bardzo często
25:00
jakby mówiła o tej nienawiści jej dzieła nieraz dotyczyły
25:05
właśnie fantazji o morderstwach. Ona rozliczała się ze swoim
25:09
ojcem nie w taki pewny sposób nawiązując do to jest mega
25:13
ciekawe do starożytnego mitu o saturnie bo w starożytnym micie
25:17
Saturn jest postacią ojca który zjada swoje dzieci a burżuazja
25:22
jednak odwraca tę legendę i pozwala dzieciom zjeść ojca
25:27
także no luis opisuje scenariusz zniszczenia tak jakby opisywał
25:32
go Zygmunt front w manie obrazowej także to jest ciekawe
25:38
ale bardziej ciekawa jest geneza.
25:40
Wiecie o co mi chodzi. Ale wracając jeszcze właśnie 10
25:45
lat wcześniej ponieważ w sześćdziesiątym czwartym roku
25:47
zaczęła znowu tworzyć i wtedy zajęła się dosyć rozpustnym i
25:52
fabrycznym tematem nawet jest jej znany portret autorstwa
25:56
Roberta mapy torp to się chyba jakoś tak wymawia na którym jest
26:00
w wielkim futrze takim czarnym wieście majestatycznym ona jest
26:04
taka power full a pod pachą trzyma rzeźbę penisa.
26:09
Fantastyczne zdjęcia no ale tu skupimy się jednak na rzeźbie bo
26:13
to jest ciekawe że jak zobaczycie na te rzeźby penisa
26:18
no to jakby oczywiście z jednej strony od razu świntuchy
26:21
przywodzi wam to na myśl właśnie męskiego korniszona ale
26:25
jakbyście odwrócili no to on wygląda jak kobieta z takimi
26:29
dorodnymi piersiami zresztą w ogóle tytuł rzeźby jest bardzo
26:33
przewrotny z premedytacją luis to zrobiła bo nazywa się filet
26:38
po francusku a na polski to znaczy.
26:41
Dziewczynka ona w ogóle tam w jakichś wywiadach opowiadała że
26:45
ona się czuje tak fantastycznie że stwierdziła że idzie na sesję
26:48
więc przy okazji weźmie tego wielkiego penisa bo z nim
26:51
właśnie czuję się bezpiecznie bardzo ciekawa historia zresztą
26:55
ten fotograf Robert maple torp nazwał później tę sesję
26:59
zdjęciową gdzieś tam który robili właśnie w nowojorskim
27:03
studiu bardzo surrealistyczną i powiedział nie można jej było
27:07
powiedzieć zbyt wiele ona po prostu tam była no i to zdjęcie
27:11
które powstało w tym samym roku w którym właśnie luis burżuja
27:14
tak naprawdę zyskała światową sławę.
27:16
Bo wtedy powstała retrospektywa w nowojorskim ją of Modern art.
27:21
No to stało się trochę takim symbolem buntu tej artystki i
27:25
ona powiedziała kiedyś w wywiadzie że siłą napędową jej
27:29
pracy był bunt jak widać jej z jej w ogóle dziecięcych
27:33
refleksji był to bunt jakby przeciwko ojcu no w
27:36
szczególności kiedy zdradzał matkę no i obracał małoletnią
27:42
nauczycielkę no ale też były takie domniemania że po prostu
27:46
jest to generalnie bunt przeciwko mężczyznom chociaż
27:50
znowu powtórzę że ona jest nazywana feministyczną artystką
27:54
ale nigdy sama się tak nie określała więc.
27:57
No myślę że ona po prostu nie chciała być feministyczną
28:00
artystką to wychodziło jej bardzo naturalnie co też jest
28:05
oczywiście o k no dobra bo jakby ja wiem że tutaj o luis nie ma
28:10
żadnych rozpustny tych ciekawostek ona nie zdradzała
28:13
mąż nie zdradzał poza tym ojcem to wszystko było tak naprawdę ok
28:17
i nuda w cudzysłowie jak na mój podcast nasz podcast ale mam
28:23
jedną rozpustą ciekawostkę bo luis pamiętała że jak była w
28:27
Akademii Sztuk Pięknych no to jeden model który właśnie
28:31
pozował nago. Którego mieli rzeźbić on miał
28:35
erekcję i ona wtedy powiedziała to smutne że mężczyzna może być
28:39
aż tak wrażliwy fallus jest przedmiotem przyjaznym 4
28:42
mężczyzn w domu trudno myśleć inaczej także ona no nie dziwne
28:47
że wyrzeźbiła te gigantyczne fallus sy także ale te fallusa
28:51
one nie są dla mnie na przykład jakoś bardzo intrygujące ja wolę
28:54
faluje na przykład ja jejku same bo one też wywodzą się z tego że
28:58
ona tam musiała tego ojca podglądać jak zdradzał matkę a
29:02
tutaj chociaż no to też jest trochę taka narracja.
29:05
Ten ojciec zdradzał ja nie wiem bo nie jest powiedziane czy luis
29:08
kiedykolwiek widziała że ojciec coś robił z tą angielką więc nie
29:12
wiemy tego ale dobra bo mam jeszcze inne cytacik bo była
29:15
taka angielska malarka stella win i ona zapytana w 2007 roku
29:20
przez jakiegoś tam dziennikarza o właśnie twórczość luis
29:24
odpowiedziała tak gdybym miała wybrać jedną z rzeczy zrobionych
29:27
przez nią byłby to jeden z tych olbrzymich penisów które zawsze
29:31
chciałam zdjąć i dotknąć kiedy strażnicy nie patrzą są czułe
29:35
pełne namiętności miłości. I jest w tym też odrobina
29:39
komedia panstwa także również was zapraszam do zagłębienia się
29:43
w ten falliczny świat rzeźby no ale wracając też do historii no
29:49
to w latach sześćdziesiątych pracowała z wieloma materiałami
29:53
w tym drewnem metalem lateksem gipsem marmurem i brązem w ogóle
30:00
jej dzieci wspominały że ona dłubała w drewnie gdy inne mamy
30:04
robiło na drutach także to była nietypowa zdecydowanie mama ale
30:08
też nie ma żadnych historii rodzinnych żeby ona była złą
30:11
mamą. Żeby ona jakby stawiała swoją
30:15
sztukę patrzcie to jest pierwsza artystka i generalnie artysta w
30:20
historii niewinnej sztuki gdzie ona nie stawiała sztuki ponad
30:25
rodziną wow o k dobra. Fajna kobieta może dlatego też
30:30
osiągnęła sukces tak późno w każdym razie w siedemdziesiątym
30:34
trzecim roku umiera jej mąż Robert no i mimo Wielkiej
30:37
tragedii prawda no bo byli fajnym małżeństwem przez wiele
30:41
lat no to wtedy był najlepszy czas dla jej kariery naprawdę to
30:46
było ogromne bum jak w ogóle erupcja jakiegoś wulkanu nie
30:51
wiem czy się zdziwicie czy nie ale ona największy sukces
30:54
zaczęła odnosić mając 70 lat dlatego powiedziałam to co
30:59
powiedziałam. Więc tutaj moi drodzy dla nas
31:02
wszystkich jest Nadzieja chociaż chyba nikt z nas nie chciałby
31:05
czekać aż tak długo no ale w każdym razie luis miała jako
31:10
pierwsza kobieta w historii własną retrospektywę w museum of
31:15
Modern art osiemdziesiątym drugim roku to jest ogromny
31:18
sukces w ogóle być pierwszym to jest coś niesamowitego teraz
31:23
chyba już nawet niemożliwego no i to właśnie po tej wystawie w
31:27
normie jej kariera po prostu rozbrzmiała jak te rzeźby.
31:32
Które stworzyła wcześniej no ale przez wiele lat nie mogła
31:35
przebić się ze swoją sztuką ponieważ to były czasy kiedy
31:38
królował polok rothko kunin więc no oczy całego świata sztuki
31:44
jednak były mocno skierowane na nich a wiecie że ta sztuka była
31:49
totalnym przełomem w tamtym czasie i właśnie to co
31:53
niesamowite zostawiłam dla was na koniec nie ma nie myśli
31:57
dziękować naprawdę bo luis jak wam powiedziałam w wieku 70 80 i
32:02
90 lat. Stworzyło swoje najbardziej
32:06
ikoniczne dzieła w osiemdziesiątym dziewiątym roku
32:09
zaczęła tworzyć serię z klatkami w których chowała różne
32:13
przedmioty ze swojego dzieciństwa za to w
32:15
dziewięćdziesiątym dziewiątym podbiła świat sztuki tworząc
32:18
wielkie pająki matki które zatytułowane były jako maman a
32:24
wiecie co w dziewięćdziesiątym dziewiątym roku stworzyła
32:27
właśnie te pająki nie te kultowe ale w czterdziestym dziewiątym
32:33
już pojawił się szkic o to tej rzeźby i on tak czekał przez te
32:37
wszystkie lata. Na odpowiedni moment tak
32:40
naprawdę i pewnie też na moment finansowy tu mam cytacik moja
32:45
matka była moją najlepszą przyjaciółką i była rozważna
32:48
mądra cierpliwa kojąca rozsądna pełna gracji delikatna niezbędna
32:54
staranna i pożyteczna jak pająk i właśnie ona też mówiła że nie
32:59
ma nic bardziej naturalnego niż pająk bo przecież pająki są
33:03
wszędzie tu znowu cytacik pająk jest intelektualny precyzyjny
33:08
czysty pożyteczny cierpliwy. Jak moja matka widzi związki
33:12
między zjawiskami dla innych niedostrzegalne tkanie sieć
33:16
matka tak samo jak pająk pracowała z nicią kiedy indziej
33:20
też mówiła że pająk to oda do matki i to właśnie wtedy jej
33:25
pracy zaczęły być wystawiane na całym świecie ludzie po prostu
33:29
zaczęli się nią zachwycać zyskała ogromny rozgłos naprawdę
33:33
ona tworzyła wiele przeróżnych rzeźby oczywiście poza tymi
33:37
gigantycznymi pająkami już tego się dowiedzieliście bo były
33:40
Kobiety z dodatkowymi piersiami były.
33:45
Były też różne pomieszczenia w które się wchodziło które były
33:48
przepełnione samotnością i przerażeniem którego ona
33:52
doświadczała przez całe swoje życie i często zostawiała widzów
33:56
z pytaniem o znaczenie swojej pracy ale nie ukrywała bolesnych
34:01
doświadczeń które ją ukształtowały ja bardzo lubię
34:04
nie do powiedzenia i nie dosłowność no i ostatnio
34:07
słyszałam taki fajny Cytat że dosłowność to brak wyobraźni aż
34:13
musiałam sobie go zapisać bo naprawdę.
34:15
Mocno mnie dotknął był taki pan krytyk sztuki a kristofer Night
34:21
i on powiedział tak była pierwszą nowoczesną artystką
34:25
która ukazała emocjonalną głębię i siłę tematów domowych przed
34:29
nią artyści płci męskiej tylko z kubali brzegi a kobietom po
34:33
prostu nie pozwalano no i tutaj jak widzicie jest odwieczny
34:36
problem wykluczania kobiet na lata tak naprawdę dlatego albo
34:40
nie mogły robić tego na co miały ochotę bo musiały rodzić dzieci
34:44
i nic poza tym albo nie mogły chodzić na uczelnię.
34:47
Nie mogły mieć własnego zdania i TPITD znamy te historie ale
34:51
trzeba po prostu o tym zawsze przypominać dlatego wspaniale że
34:55
w historii mamy kogoś takiego jak luis burżuazja i to na
34:58
dodatek porządnego w porównaniu z innymi artystami i artystkami
35:03
o których opowiadam w niewinnej sztuce bo ona no nie ma co
35:08
ukrywać jest jedną z najbardziej znanych rzeźb garek i niezwykle
35:12
w ogóle wam powiem że wzrusza mnie fakt tematów jakie ona
35:16
podejmowała niby tak zwykłe z pozoru błahy.
35:20
A jednak tak istotne no i intymne dla wszystkich kobiet
35:23
nie tylko dla samej żuła. No w sumie nie tylko dla kobiet
35:27
bo generalnie problemy gdzieś tam w rodzinie problemy z
35:31
dzieciństwem z rodzicami no to jest temat który się bardzo
35:35
ciągnie szczególnie też w moim pokoleniu dzieciaków z lat
35:40
dziewięćdziesiątych prawda chociaż przyznam wam że szokuje
35:44
mnie jak ogromna trauma w niej powstała przez te zachowania
35:48
ojca pewnie dzisiaj wyglądałoby to trochę inaczej bo poszłaby na
35:52
taką pełnoprawną świadomą terapię z profesjonalistą a
35:56
rzeźby byłyby tylko takim dodatkiem.
35:58
A nie całą jej terapią myślę że szybciej niż przez 90 lat by
36:02
sobie poradziła z tym co ją spotkało tu mam też ciekawy
36:05
fragment z New York timesa kiedy właśnie zapytano się o ten
36:09
moment kiedy ona marzyła żeby skręcić kark kochance swojego
36:13
ojca co ciekawe bo powinna marzyć bardziej ojcu no ale ona
36:17
tutaj z rozmachem to robiła mówiła tak moja praca jest formą
36:22
psychoanalizy to sposób na poradzenie sobie z moim lękiem i
36:25
obawami to próba stania się lepszym człowiekiem w tej pracy
36:29
jest wiele ambiwalencji. Jest wiele wiszących elementów
36:32
które oznaczają kruchy stan są elementy które oscylują i
36:36
kołyszą się które również przekazują kruchość wszyscy mamy
36:40
różowe niebieskie dni próbuję znaleźć równowagę między
36:43
skrajnościami który odczuwam chce być rozsądna no i moi
36:47
drodzy tak naprawdę historia luis się kończy ona zmarła w
36:50
wieku 98 lat 2 dni po zawale serca w tamtym momencie też
36:56
przygotowała się do jakiejś Wielkiej wystawy w Wenecji ale
37:00
no 98 lat to jest. Niezwykły wiek więc jak widzicie
37:04
stworzyła wiele wspaniałych prac bardzo niepokojących prac
37:07
imponujących jak się je widzi na żywo zresztą no moi stali
37:12
słuchacze którzy przesłuchali wszystkich podcastów bardzo
37:15
dobrze wiedzą że ja widziałam jedną z jej prac jak mieszkałam
37:19
w Nowym Jorku ponieważ wiecie ona do dzisiaj jest w museum of
37:22
Modern art jak tylko weszłam pierwszy raz do momy no to
37:25
zobaczyłam tę rzeźbę to była właśnie ten wielki pająk który
37:29
jakby był na klatce i w tej klatce były te różne przedmioty.
37:32
I to robiło ogromne wrażenie ponieważ jakby jak byliście w
37:35
normie to wiecie że tam jest taka ogromna przestrzeń stała ta
37:39
ogromna rzeźba a dookoła jakby były te schody takie wiecie do
37:43
góry to był ogromny sufit ja pamiętam jak stałam na chyba
37:46
piętrze wyżej i tak patrzyłam na tę rzeźbę chyba jakąś vloga może
37:49
kręciłam ja chyba nie miałam zbytnio pojęcia o luis br żuła w
37:53
sensie wiedziałam że to jest jej rzeźba ale nie miałam żadnego
37:56
pojęcia dlatego ja zawsze bardzo lubię zagłębiać się w genezę i w
38:01
biografię artysty a wiem że są tacy l.
38:05
Ludzie którzy po prostu lubią pójść spontanicznie do muzeum a
38:09
ja jednak lubię wiedzieć co z czego wynika ja mam nawet taką
38:12
znajomą która bardzo lubi być nieprzygotowana bo mówi że wtedy
38:16
lepiej odczuwa tę sztukę ja mam odwrotnie dlatego to jest
38:20
fantastyczne że wszyscy się bardzo różnimy no ale w każdym
38:24
razie ta rzeźba zrobiła na mnie ogromne wrażenie mam nadzieję że
38:27
kiedyś jeszcze ją zobaczę może gdzieś w innym miejscu jak
38:29
będziecie w Nowym Jorku to ewidentnie musicie iść do mome
38:33
jakby wow chyba jedno z najwspanialszych muzeów jakie
38:37
widziałam. Jak zwykle mam niedosyt pewnie
38:40
jeszcze kiedyś będę wspominała o luis mam nadzieję że też inaczej
38:44
spojrzycie na jej sztukę już teraz będziecie wiedzieli mniej
38:47
więcej co i jak i co stało za tymi imponującymi rzeźbami
38:52
Jestem ciekawa czy w ogóle widzieliście ją kiedyś na żywo
38:54
może też mieliście tak jak ja że nie wiedzieliście do końca kim
38:59
jest artystka i chyba nawet nie wiedziałam że to jest kobieta
39:01
jak widziałam na żywo ten maman w normie także ale to już któryś
39:07
raz w moim życiu bo jak byłam w liceum to w.
39:10
Widziałam rzeźby i też nie miałam pojęcia że to był jeff
39:13
count i po latach sobie to uświadomiłam wiem że się
39:16
powtarzam jak starać o teczkę ale no trudno moi drodzy kurde
39:21
to jest to któryś podcast to już że nie da się nieraz nie
39:24
powtarzać poza tym miło sobie powspominać takie fajne momenty
39:29
kiedy widziało się dobrą sztukę i mam nadzieję że we wrześniu to
39:32
ja wam opowiem o takiej sztuce o tak niezłej sztuce że będziemy
39:37
mogli tylko chir razem no we wrześniu lecę do przyjaciół do
39:41
Kanady także przywiozę. Tam ogrom ciekawostek o sztuce
39:46
już mi zapowiedzieli że czekają specjalnie na mnie z jedną
39:48
wystawą mam też w planach wyskoczyć na chwilę za granicę
39:53
Kanady bliziutko 3 godziny od vancouver ale na razie wam nie
39:58
powiem gdzie i do kogo bo nie wiadomo czy wypali więc nie będę
40:02
zapraszała ale moi drodzy patroni i moje patronki szykuje
40:06
oczywiście dla was pocztu beczki jak będę w vancouver i w tym
40:10
drugim miejscu więc na pewno dostaniecie i myślę że to będą
40:14
niesamowite miejsca. Więc jak ktoś chce pocztówkę a
40:18
nie jest patronem no to ja was zapraszam żebyście wstąpili do
40:22
naszego art clubu jakby jest niesamowity prawda jakby wszyscy
40:27
mamy naszej niczki z napisem niewinna sztuka i w ogóle no nie
40:31
będę zdradzała już wszystkiego także fajnie że mogłam
40:36
przygotować podcast o kolejnej wybitnej wspaniałej artystce o
40:40
kobiecie w sztuce to niech to będzie taka nasza seria
40:44
kobiecego muzeum wiec jest taką sztuką.
40:47
Będę się z przyjemnością zagłębiała w inne wybitne
40:51
artystki a teraz wznoszę chick za nas wszystkich moi drodzy.
40:56
I jak zwykle pozdrawiam moich niewinnych słuchaczy moich
40:59
niewinnych patronów i patronki najwspanialsze i słyszymy się za
41:05
2 tygodnie moi drodzy na pewno nie zostawię was kiedy będę na
41:09
wakacjach bez podcastu a jak zostawię to po prostu wrócę z
41:12
takim materiałem że będzie tylko jedno wielkie jaranko także do
41:18
usłyszenia niebawem i miłego pa. Bra disclaimer po napisach
41:25
dzisiaj bo to i się tak strasznie śmiałam ponieważ
41:29
wiecie że ja korzystam ze źródeł i polskich i anglojęzycznych no
41:32
i ja mam cały czas przystały podcast mówię o tej angelice że
41:36
to była ta angielska nauczycielka luis ale okazało
41:39
się że w tekście było napisane angielka nie andżelika
41:44
rozumiecie no bo tak brzmi trochę podobnie dlatego jak
41:47
patrzyłam na te słowo to tak mówię no Angelika i
41:51
zastanawiałam się czemu ma 3 imiona.
41:53
Czytam 2 a tak naprawdę ta dziewczyna nazywała się wsad i
41:57
Gordon ja wiem że to jest nieistotne ale musiałam po
42:00
prostu wam tą sprostować ale śmiałam się dzisiaj bardzo długo
42:04
z tego bo że ja wiem że nie powinno się śmiać bo to nie jest
42:07
nawet mój żart tylko moja głupota a myślałam że umiem
42:11
czytać dobra to tyle pa.