Latest / Anlamak+ / 1592; Osmanlı'da kıyamet hazırlıkları

Transcript

1592; Osmanlı'da kıyamet hazırlıkları · Anlamak+

0:00
Herkese tekrar merhaba öncelikle şunu belirtmek isterim, 1.592
0:05
den bahsedeceğiz ancak osmanlıda kıyamet senaryolarına hazırlık
0:10
sadece 1.592 yılında olmuş bir şey değil.
0:13
Ancak 1.590 ikide çok güçlü bir anlatım ve dönemsel olarak
0:18
meydana gelen doğal afetlerin sıklığından dolayı ve toplumsal
0:22
sorunların da giderek artış göstermesi aslında bir bakıma
0:26
insanlar tarafından ve özellikle taşradakiler tarafından.
0:30
Kıyamet olarak betimlendi ancak daha öncesinde de bu tarz
0:33
anlatılar mevcut. 16. Yüzyılda bu kıyametle ilgili
0:39
senaryolar bir bakıma bize eee bir şeyler de kattı.
0:41
Çünkü hadislerle şekillenmiş tasvirlerin bizim günümüze
0:46
ulaşmasına vesile oldu ııı 1.590 ikide saltanatta üçüncü Murat
0:53
aktif olarak görev alıyordu ve o da bu konuya özellikle değindi.
0:57
Harsburg hanedanlığıyla beraber olan çekişmeler esnasında.
1:01
Kazanılan zaferlerin akabinde aslında.
1:05
Ilk olay yeniçerilerle başlayacak ama biz bu konuyu
1:10
aslında detaylıca inceleyeceğiz. Tek olay şunu söyleyeceğim, yani
1:13
kıyamet senaryosunu gözünüzde canlandırırken lütfen çok büyük
1:18
afetler oluyormuş gibi düşünmeyi çok basit bir şeyden
1:21
bahsedeceğim. Biliyorsunuz biz bizim
1:25
Cumhurbaşkanı adayımız vardı. Ekmeleddin ihsanoğlu, kendisinin
1:27
babası da Mehmet Akif ersoy'un yakının arkadaşı olur ve kuran ı
1:31
kerimin. Mealine tevsirini yaptığında
1:34
eğer tamamlayamazsa kendisine emanet edeceğini söyler
1:38
ekmeleddin ihsanoğlu'nda üstüne çalıştığı bir konu vardır.
1:40
Bir ke kalesi burada bir kont var.
1:44
Bu kont zaman içerisinde sürekli ismi çok zor olduğu için
1:48
söylemiyorum. Balonlarla bu ispanya kontu.
1:52
Kendisi istanbul'daki esaretinden kaçmaya çalışmış
1:56
yeltenmiş her seferinde yakalanmış tabii ki. 3 yıl kadar
2:00
istanbul'da esir kalmış ve bu esaretinden sonra hani demiş ki
2:06
ben bazı olaylara daha fazla kafa öreyim.
2:09
Balonla seyahatin üstüne biraz daha çalışayım.
2:12
Kendisi balonla geliştiriyor ve bir keresinde de artık emin
2:15
olduğu bir balonla 2 arkadaşıyla beraber çıkıyor ama balon
2:19
ağırlıktan dolayı çok kısa süre zarfında tekrar inmek zorunda
2:22
kalıyor. Bologundan kalkıyor bu balon.
2:25
Italyadan. Sonrasında bu balon bir ke
2:28
kalesine bir şekilde bunlar inince 3 kişi şans eseri sağ
2:32
salim. Buradan inip transferi
2:34
gerçekleştirilince bir kendisi tekrar havalanıyor balonu ve bir
2:37
kikaesine düşüyor. Bir ke kalesine düştüğünde o
2:40
kaleye muhafaza eden Hüseyin bey komutasındakiler tabi ki kadıye
2:46
gidiyorlar, danışıyorlar. Diyorlar ki biz bunu yapacağız
2:48
ama hani istanbul'a bildirmemiz lazım.
2:50
Biz bunu ne yapacağız? Yani sonuçta bizi bizden bunu
2:52
isteyebilirler çünkü. Balon yani nereden geldiyse ora
2:56
bizden bunu talep edebilir. Devasa bir şeyden bahsediyoruz
2:58
çünkü diyor ve istanbul'a çok enteresan bir sıfatla
3:02
gönderiliyor bu havadis. Nesneyi ucu bey'i istikrar
3:08
olması gerekiyor ınstagram dediğimiz şey garip bulunan bir
3:12
şey demek. Buradan olmayan hani
3:14
görmediğimiz bir şey demek oluyor.
3:17
Sonrasında çadır diyor tabi yerli halk buna ama buradaki
3:20
bizim hikayemizle mevzu bahis olan şey ne?
3:23
Istanbul tabii ki bu şeyi hiç sallamıyor.
3:27
Çünkü istanbul'da zaten balon gösterileri yapılmış ve
3:30
ecnebiler olan bu avrupalılar zaten zaman içerisinde eee bu
3:34
balonla seyahati ve balonla turistik faaliyetleri biraz
3:38
biraz sisteme oturtmuş vaziyetteler.
3:39
Dolayısıyla istanbul bunu çok önemsemiyor ama oradaki lokal
3:43
inanışta gerçekten kıyametin gelebileceğine dair çok güçlü
3:47
bir emari olarak görülüyor ve bunu uzaydan gelen bir şey gibi
3:50
betimliyorlar. Burası çok önemli.
3:53
Dolayısıyla 1.590 ikideki olay çok daha infi yaratabilecek bir
3:57
şey. Çünkü toplumun neredeyse
3:59
taşradaki herkes bu fikre can gönülden inanıyor.
4:02
Çünkü Hazreti Muhammed peygamberi atfedilen bir
4:06
söyleyiş var. Buna göre bir hadiste tabi ki bu
4:09
kaynağı biliyor. Anonim ama halktan dilde çok
4:13
ciddi şekilde yayılmış bir yapıdan bahsediyoruz.
4:16
Dünya tarihinin 7.000 yıllık olduğu ve kendisinin son 1.000
4:19
yılı başlatan peygamber olarak gönderildiğini söylüyor.
4:22
Ve 1.000 yıllık süreyi takip ettiklerinde hicri takvime göre
4:26
1.592 yılını işaret eden bir süre geliyor ve burada üçüncü
4:30
Murat bu dönemin gerçekten çok kaotik olacağını ve olası
4:34
kıyamet senaryosunu hazırlamak için işte bu uzun süreli
4:37
gıdalara stokluyor. Vesaire vesaire.
4:40
Ama şimdi şunu önemli bir şekilde not düşmek lazım. 1.000
4:44
yıllık ifadesine dayanarak yapılmıyor.
4:46
Bunlar sadece istanbul feth edilirken acayip bir mahlukat
4:51
dediğimiz bir eser grubu var. Bu eser gruplarında genelde
4:56
doğada görülmemiş Osmanlı habitatında olmayan hayvanların
4:59
dünyadaki çeşidi, seyyahların ecnebi, memleketlerden haber
5:02
getirmesi olarak özetlenebilir. Acayip bir mahlukatlar osmanlıda
5:08
ve aslında odanın içerisinde avrupada da çok sıkça okunan ve
5:11
gerçekten çok ilgi gören eserler.
5:13
Hal böyle olunca da insanlar gayri ihtiyari bu fikre can
5:18
rayiç sarılıyorlar ve sürekli bunları bir yayın gibi takip
5:21
ediyorlar ve buradaki esas motivasyon şu aslında.
5:25
Yani tanrının müthiş kudretinden çünkü görmedikleri bir sürü
5:29
canlı var düşünsene bunu kim yaratmış olabilir?
5:31
Tabii ki tanrı ve. Burada genelde mübalağa sanatına
5:34
başvurulduğu için hayvanlar bir aslanı devasa bir canavar gibi
5:39
betimlemek oldukça mümkün ve zaten yapılan da bir yöntem.
5:43
Hal böyle olunca. Insanlar buna gayri ihtiyari
5:47
fazlasıyla ilgi gösteriyor. Şimdi bunlar niye devletler ve
5:50
papalık özellikle ses çıkarmıyor.
5:52
Çünkü burada hem tanrı kudretini arttırma çabası var.
5:55
Bu naif karşılanıyor. Hem de aynı zamanda aslında
5:59
bulunduğu evreni ve yaşadığı hayatı sorgulayan insanların
6:04
ortaya çıkmasına vesile olduğu için bir gözlem yeteneğine
6:07
artırıcı unsur gibi değerlendiriliyor.
6:10
Acayip bir mahlukatlar. E tabii ki bu özellikle kime
6:14
atıf olunacağı zor bir konu ama özellikle milattan sonra
6:18
dokuzuncu yüzyıllarda arap bölgesinden başlayan bir anlayış
6:22
ve avrupa'yı kısa sürede sirayet eden bir anlayış.
6:24
Hal böyle olunca Osmanlı bundan nasibini alıyor.
6:27
Acayip bir mahlukatların en önemli temsilcilerini biz
6:30
istanbul'u fethetmeden önce istanbul'la ilgili seyahatname
6:33
gibi yazılan istanbul'un kapısında 2 tane devasa işte
6:38
koridor oldu ve bu koridorlar boyunca canavarların beklediği
6:42
kızgın. Ların olduğu içerde bir sürü
6:44
kapının ama bir tane altın kapının bulunduğu işte bir tane
6:48
heykelin bulunduğu ve bu heykelin sol ayağının alttaki bu
6:51
heykeldeki atın sol ayağını havaya kalktığı, sağdakinin şamı
6:55
gösterdiği şam'dan gelecek birinin burayı fethetmesi demek
6:58
olduğu vesaire gibi kehanetler ortaya çıkıyor ve Yıldırım,
7:01
Beyazıt gibi ordu komutanları da aslında istanbul'daki fetih'in
7:06
yaptıkları kuşatmaları da bu kehanetlerin yani dünyanın
7:09
sonunu getirecek. Bu kehanetlerin başlangıcı
7:12
olarak kabul görüyor 1.000. 350 düştü istanbul alındıktan sonra
7:14
bu kehanetlerin aslında gerçek olmayabileceği düşünürken, 1.508
7:17
yılında devasa bir istanbul depremi ortaya çıkıyor. 10 Eylül
7:21
1508 yılında yani takriben 55 yıl sonra ortaya çıkan bu büyük
7:25
deprem bugünün ölçekleri 8 şiddetinden büyük olduğu
7:28
neredeyse kesin gibi görülüyor. Birçok tarihe eser bu dönem
7:31
içerisinde yıkılıyor. O günün popülasyonuna göre çok
7:34
devasa sayılabilecek 10 binlerce insan hayatını tek bir gün
7:39
içerisinde kaybediyor ri. Bunu ki bu deprem mısır'dan dahi
7:47
hissediliyor. Şimdi 1.500 sekizdeki hadise de
7:49
bu olunca ve tekabülde 150 yıl içerisinde dünyada kıyametin
7:54
geleceği söylenip bir de başka bambaşka bir hikayede 1.000
7:57
yıldız saydığınıza da 1.592 yılına denk düşmesi de
8:00
düşünülünce başka her felaket aslında kıyamete çağrıştıran bir
8:06
unsur gibi değerlendiriliyor. Sonrasında Musevi mahallelerinde
8:10
özellikle büyük yangınlar çıkıyor.
8:12
Istanbul saran devasa yangınlar çıkıyor.
8:15
Ve hapsanlığına karşı kazanılan seferlerden sonra yeniçerilere
8:20
parasını vermesi beklenen Beylerbeyi doğancı Mehmet paşa
8:24
ve baş haznedar olabilir veya baş defterdar diyelim.
8:29
Mahmut efendi düşük akça birimiyle düşük değerli
8:32
akçilerle yeniçerilere ödeme yapınca yeniçeriler tabii kazan
8:37
kaldırıyor, ortalığı birbirine katıyor bu hikayede.
8:40
Iç kaosa sebebi veriyor. Büyük bir güvensizlik ortamı
8:43
oluşuyor. Hal böyle olunca bir de Gelibolu
8:46
Mehmet Ali diye bir Mustafa pardon, Mustafa ali diye bili
8:50
çıkıyor. Hikayenin bir yerinde bu cornel
8:53
flaşar dediğimiz bir adamın aslında çok önem gösterdiği biri
8:57
Gelibolu Mustafa ali'nin çok önemli bir eseri var.
9:00
Nusretname bu nusretnamede Osmanlı imparatorluğundaki
9:04
özellikle saray. Eşrafının çok ciddi
9:07
yolsuzluklara ve rüşvete karıştıklarına, devlette yetkin
9:12
kimselerin görev alamadığını bilen kimselerin görev
9:15
alamadığını ve ulema sınıfının dini otoriteden soyutlanıp
9:19
tamamen kendi doktrinleri üzerine inşa ettikleri bir
9:22
sistemi hayata geçirdiklerini iddia ediyor.
9:26
Ve Gelibolu Mustafa ali aynı zamanda bir kuzey yıldızından
9:29
bahsediyor. Sen tutar da bu tarihlerde kuzey
9:32
yıldızında görürsen insanlar da kuyruklu yıldız'da görürsen bu
9:35
arada pardon yanlış oldu. Kuyruklu yıldızlı da görürsen
9:38
kuzenim yıldız diye kuyruklu yıldız kuyruklu yıldızı da
9:41
görürsen ne olur bütün taşlar yerine oturur. 1.592 için
9:46
beklemeyi kendine bir görev addedersin.
9:50
Hal böyle olunca tabi istanbul. Merkezli olmak üzere bütün taşra
9:55
birimlerinde kıyametin söylentileri giderek artış
9:59
gösteriyor. Tam da bu esnada çok önemli bir
10:02
edebi yakın başlıyor. Ahvale kıyamet aslında miraçnam
10:06
olarak bildiğimiz moğollarda ilhanlı devletinden bize kalan
10:10
Ahmet musa'nın çok önemli bir eseridir.
10:12
Miraç dan mi şu anda Topkapı sarayında bulunmaktadır.
10:16
Miraçnamede hazreti muhammed'in cebrail aleyhisselam'la beraber
10:21
cennet ve cehennemi gezmesini temsil eden bir tasvirler,
10:25
bütünlüğü görürsünüz ve hazreti muhammed'in belki de çok ender
10:29
bir şekilde yüzünün de tasvir edildiği.
10:31
Ilk çalışmalardan biri halindedir.
10:34
O dönem içerisinde moğollar böyle hassasiyetlere sahip
10:37
değiller. Zira tasvir zaten kur'an-ı
10:39
kerim'de yasaklanmış bir unsur değil, hadislerle eşlilik
10:42
değerlendirildiğinde putperestliğe yol açabileceği
10:45
sebebiyle aslında hani riske atmayalım yaklaşımıyla bir resim
10:50
ve tasvil sanatı birazcık blokajı uğruyor.
10:53
Ahmet musa, miraçnameyi 12 ve 13.
10:56
Yüzyıllara tekabül eden bir zaman diliminde.
11:00
Kaleme alınca yazınca ve tasvirleri de ortaya koyunca
11:04
tabii ki ister istemez apocalyptik dünya'da yani
11:06
eskatoloji dediğimiz sona yaklaşan bilim çağının islam
11:11
tasavvurunda çok ciddi önemi olmaya başlıyor.
11:13
Çünkü o eserde her ne kadar Hazreti Muhammed burak'ın
11:17
üstünde cehenneme giderken tek bir görsel değil süredilmiş olsa
11:21
da. Daha sonrasında özellikle bu 16.
11:24
Yüzyılda. Çok ciddi bir eser olan ahvale
11:27
kıyamet ortaya çıkacak. Ahvali kıyamet çok enteresan bir
11:31
eserdir. Istanbul'da, berlin'de, fredel
11:34
fiyada ve ingiltere'de özel bir koleksiyonda sergilenmektedir.
11:38
En büyük, en kapsamlı külliyat berlin'de yer almaktadır. 21
11:42
nüsha'dan oluşan bir tasvir koleksiyonu bulunmaktadır.
11:45
Bu tasvir'de çok önemli bir detay olarak aslında bütün
11:49
sayfaların. Hadislerle ve neredeyse bütün
11:52
islami külliyatla. Okunup sentezlenip bir
11:56
yorumlandığı bir kısım gibi değerlendirilebilir.
11:58
Hâl böyle olunca insanlar gerçekten bu cehennem, cennet ve
12:04
araf düşüncelerinin çok ciddi şekilde kafalarında oturup
12:08
oturtmaya başladılar. Arap kelimesi takdir edersiniz
12:11
ki zaten arapça'dan gelme bir kökendir.
12:13
Cehennem ile ilgili bütün detayları cehennemin tarihi adlı
12:17
pot kesiminde anlatmayı düşündüğümden çok detayına
12:21
girmiyorum. Ancak bu semaya yükselme, miraca
12:25
yükselme miti yani islami temelde anlatılan bu hikayeler
12:30
sadece islamiyet'i de özgü değildir, bunu da kabul etmek
12:33
lazım. Özellikle aziz petrusun
12:36
vahilleri dediğimiz bir koleksiyon vardır.
12:38
Milattan sonra ikinci yüzyılda kaleme aldığı 100 150 yılları
12:43
arasında kaleme alındığı bilinen bir vahidir.
12:46
Bu bu isa'yla beraber petrosun. Göğe yükseldi.
12:49
Orada tanrıları gördüğü şey tanrıyı gördüğü orada cehennemi,
12:53
cenneti gördüğünü anlattığı bir hikayedir.
12:55
Apaktif olarak kabul edilir. Çünkü kimin yazdığı belediyeler
12:58
aziz petrusa ithaf olunur ama tam olarak öyle hani o yazmıştır
13:02
da denilemez ne yazık ki. Neyse dönelim biz bu hikaye
13:06
ahvali kıyamette ııı çok ciddi bir şekilde cehennemin
13:10
katmanları karşımıza çıkar ve bu katmanlar gerçekten de islami
13:15
öğretilerle birebir eşliliktir. Islamda biliyorsunuz kur'an-ı
13:19
kerim'de cehennem kavramı tamı tamına 77 ayet diye geçer.
13:24
Daha farklı kelimelerle kullanımı azaplar gibi
13:28
kullanımları da hesaba katılmaz. Eee.
13:31
Bunların üst üste dediğinizde kur'an-ı kerim'de ödül ve ceza
13:34
mekanizmasının diğer kutsal kitaplara göre çok daha baskı
13:38
şekilde çalıştığını görmek mümkün.
13:41
Ancak ancak cehennem ile ilgili bazı anlatılar doğrudan kur'an-ı
13:45
kerime değil hadislere indirgenmiş bir takım anlatıları
13:49
bünyesinde barınır mesela cehennemde ısrarlı bir şekilde
13:53
yılan ve akreplerin bulunacağı, onların herhangi bir zehrin
13:56
dünyanın en büyük acısından daha beter olacağına dair anlatılar
14:00
hadislerden. Kur'an-ı kerim'in kökeninde
14:03
cehenneme dair dair böyle bir atıf bulunmamaktadır.
14:07
Dolayısıyla cehennemle ilgili tasvirler böyle.
14:10
Eee, şimdi biliyorsunuz ahval kıyameti yazarken aslında veya
14:14
kaleme alırken çok basit ve belki de halk dediğinde
14:18
anadolu'nun türkçesini denilebilecek bir dilde
14:20
yazılmıştır. O yüzden bazı teolojik
14:23
kavramlarda her yere gidebilecek söylemleri de imza atılmıştır.
14:28
Hâl böyle olunca ahbali kıyametteki tasvirler yazısal
14:31
metinden daha anlam kazanmıştır ve gerçekten de tasvirler önem
14:36
arz etmektedir. Isa'nın meleklerle yeryüzüne
14:39
gelmesi, israfilin sura üflemesi ve çok beşeri bir yorumla bir
14:44
tartı bir kantar vasıtasıyla insanların iyi ya da kötü işte
14:49
amellerinin görüleceği yerin aslında bu meydanın da bir
14:55
illüstrasyonu, çok güçlü ve önemli illüstrasyonlardan
14:59
biridir. Cehenneme gidecekler.
15:02
Özellikle arap denilen bölgede israfilin slow üfleyip herkesi
15:06
öldürüp sonra tekrar canlandırdığı bölgede.
15:10
Kara, siyah olarak betimlenir, beyaz olanlar ise cennetlikler
15:15
olarak bahsedeceğimiz kimselerdir.
15:17
Çok beşeri bir yorumdur. Ancak alegorik manada
15:20
değerlendirdiğinizde büyük önem arz ederler.
15:24
Ve burada yine başka atıflar da bulabilirsiniz.
15:27
Özellikle aslan atıf'ı öldükçe önemlidir.
15:30
Çünkü islamiyet'in doğduğu coğrafyada aslan belli belirsiz
15:34
insanlara saldırabilen öfkesini dindiremeyen, kontrol edemeyen
15:38
bir hayvan formundadır ve aslında korku da vericidir.
15:43
Biraz da lanetlidir. Aslında baktığınız zaman köpek
15:46
de yine hakeza köpeğin kötü olmasını genelde leş yemesine
15:50
bağlanırlar ama. Gördüğümüzde baktığımızda
15:53
aslında bunlar hadis kaynaklı bilgilerdir.
15:56
Kur'an-ı kerim'de veya hazreti muhammed'i söylemlerinde böyle
15:59
bir eee atın bulunduğunu söylemek mümkün değildir.
16:03
Çünkü zaten hazreti aliye mesela ne derler?
16:05
Allah'ın aslanı derler. Bu aynı zamanda çok önemli bir
16:09
kavramı da bize beraberinde getirir semyotik yani bir şey
16:13
zıtlık yüklemek suretiyle okuyucuda alegorik bir derinlik
16:18
yakalanma çabasıdır. Semyotik bu tabirler aslında
16:21
kur'an-ı kerimde de var ve birçok.
16:24
Dini teolojik sadece ibrahim'i dinler değil, temelinde de bu
16:28
semiyootik. Karşıtlıklar söz konusu.
16:33
Olabiliyor, hiç beklemediğiniz bir can diye beklemediniz, bir
16:36
görev yüklenebiliyor. Tabii ki adem'le Havva
16:39
hikayesindeki yılanla oradaki yılanı özdeşleştirmek veya
16:43
akrebin zaten arap dünyasında çok olması coğrafyasında çok
16:45
olmasından dolayı gördüğünden mütevellit bir hadis kaynağı
16:48
oluşturabilmek tartışmalıdır. Ancak belki de soru cevapla
16:53
beraber hazreti muhammed'den alınmış cevapların buraya
16:55
nakşedildiğini de söylemek mümkündür.
16:58
Geldi galiba kıyametin temelinde tabii sadece bu eser kaleme
17:02
alınmıyor. Bir de söylemesi çok zor.
17:04
Tercümeyi miftahı cifle cami cami en büyük demek.
17:08
Bu arada burada herhangi bir camisel kavramı yok.
17:10
Bu kıyametin alametleri hakkında bilgi veren cennet, cehennem
17:14
kavramına çok girmeyen bir kitaptır.
17:16
Burada da çok ciddi ve güçlü il istasyonlar vardır.
17:19
Bir de falane söz konusudur falan ile ilgili çok da fazla
17:23
bir detay aktarma durumumuz. Ne yazık ki yok diyebiliriz.
17:28
Şimdi biliyorsunuz cennet cehennem yolculuğunu yapan
17:31
Hazreti Muhammed değil, sadece islami teolojiye göre
17:35
söylüyorum. Bir de idris peygamber vardır.
17:37
Biliyorsunuz Meryem suresinde 19 Taksim 56, 50 yedide ve embia'da
17:42
21 Taksim, 80 beşte idris peygamberin cehennemi ve cenneti
17:48
gezdiği söylenir ve burada Miraç nami gibi bir eser ortaya çıkar.
17:53
O eserin adı da kısası embiadır ilyas peygamber hakkında şimdi
17:58
bunların hepsi. 3 aşağı 5 yukarı 16.
18:02
Yüzyılda güçlü şekilde kalem almış yazılar niye?
18:05
Çünkü kıyamet geliyor. Peki kıyameti bekleyen sadece
18:08
Müslümanlar mı dediğiniz zaman Musevi tarihinin erken dönemine
18:12
erken musevilik dönemine gitmeniz lazım.
18:15
Musa gittikten sonra asırlar boyunca yaklaşık 4 ila 500 yıl
18:19
boyunca musevilerin yoğun şekilde mesih'i beklediği
18:22
biliniyor. Biz ve hristiyanlar isa mesih'i
18:25
mesih olarak kabul etmemize rağmen onlar gelen mesih'i dahil
18:29
tanımıyorlar ve gerçekten halenden mesih beklentileri
18:32
devam etmekte. Çünkü onlara göre isa bir
18:36
museviydi ve aziz pallus'un dördüncü yüzyılda roma'nın
18:39
kanatları altında. Peygamberleştirdiği bir
18:42
museviden öte değildi. Dolayısıyla onlar onu kabul
18:45
etmiyorlar. Yani kısacası aslında bu tarz
18:48
apokalptik beklentiler her zaman insanlığın bünyesinde var.
18:52
Bu muhtemelen nuh tufanından giren evrimsel bir metot
18:55
olabilir insan belki de dersini almıştır ve gerçekten beklenen
19:00
hazin sonu tahül etmektedir. Kıyamet nasıl olsa gelecektir
19:04
diyerek herhalde çekinmeden onu düşünmektedir. 1.590 ikideki ve
19:09
aslında 80 sekizden başlayıp 90 ikiye kad.
19:11
Giden bu zaman dilimindeki bu yoğun apocalyptik anlatılar
19:16
eskatolojinin en ilgilendiği basamaklardan biri olarak
19:19
görülür. Tabii ki bu şu anda dünyada
19:22
yeryüzünde olduğumuzda varsayarsak bu beklentiler boşa
19:25
çıkar ve gerçekten beklenen kıyamet gerçekleşmez ve hazreti
19:29
muhammed'e atfedilen vahiynin şeyin hadisin diyelim vahiy
19:32
yanlış olur, özür diliyorum hadisin beyanatın doğru olmadığı
19:36
anlaşılır ve. Osmanlılar belki o dönem
19:39
içerisinde orada olmadığı için bir şey söyleyemiyorum ama derin
19:42
bir oh çekerler. Kısacası bu tarz özellikle
19:46
teolojisi güçlü, muhafazakar grupları.
19:49
Düz mantık hep eleştiriler ya bazı şeyler işte siz o manada
19:53
denmemiz siz onu anladığınız derken aslında birçok şeyde
19:56
kendilerinin düz mantık baktığını burada görebiliyoruz.
20:00
Tabi ki insanoğlu beşerdir, bazı kıyamet senaryolarını biz nasıl
20:03
2.010, ikiyi maya takvimine göre bekledik.
20:06
O günle 1.592 bekleniyordu. Ve gerçekten bu.
20:11
Hesaplamaların çok da işlevsel olmadığını da görmek açısından
20:15
bence büyük bir önem arz ediyor. Ama Osmanlı da bu dönem
20:20
yaşanmış, 1.500 sekizdeki yangından başlayıp istanbul
20:23
hakkındaki rivayetlere eren süreç 1.590 ikide bir toplumsal
20:27
patlamaya ve sonrasında da hiçbir şey olmadan tekrar
20:31
birgrese atılmış şekilde çalışmaya dönmüş.
20:34
Burada Gelibolu Mustafa ali'ye unutmamak gerekiyor.
20:38
Onun devlet hakkındaki varsayımları ve devlet
20:41
hakkındaki yönergeleri o dönem içerisinde popülasyon arasında
20:44
çok ciddi şekilde okunan eserler arasında.
20:48
Nusret rame de o dönem gerçekten fazlasıyla okunan bir eser ve
20:52
devlete özellikle 16. Yüzyılın başlarında şey
20:55
sonlarında. Söylenen bu sözler aslında o
21:00
zaman da Osmanlı Devleti içerisinde duraklamaya
21:03
gidilecek. Dönemin neden başladığına dair
21:05
çok ciddi MR lar barındırıyor. Üçüncü muratın bu işlevleri, bu
21:11
fonksiyonları, 1.592 anlatısını bir devlet politikası haline
21:15
getirmesini duraklama dönemini ötelemek için bir manevra gibi
21:18
görenler var. Tabii biz duraklama dönemi
21:21
derken daha sonrasında biz bu isimlendirmeleri yapıyoruz ama o
21:25
dönem devletin. Doğa sınırları içerisinde
21:28
kalabildiğini ve daha ilerleyemediğini fark edince bu
21:31
tarz bir mistik anlatıyla vergileri ve merkezi otoriteyi
21:34
güçlendirdiğini söyleyen ulemanın bu işe dahil olduğunu
21:38
söyleyen anlatılarda görece taraflı bir şekilde olsa da var.
21:41
Çünkü ulemanın o zaman yozlaşmış olduğuna dair farklı isimlerden
21:46
farklı notlar var. Ve gerçekten de bu acaba
21:50
edinilen servetin devamı gelemediği için böyle bir
21:53
manevra mı girişildi? Diye de söylemeden edemiyoruz.
21:56
Çünkü 1.592 yani bu milenyum bazlı kıyamet senaryosunu bir
22:02
devletin bir sistemli bir şekilde bir programa
22:05
dönüştürmesi çok da olağan gelmiyor bana.
22:09
Herneyse beni dinlediniz için çok teşekkür ederim.
22:12
Genel kültürde belki bir yeri olabilecek bir konuya değindik
22:15
ama hani tutup da bunu anlamakla bir avantajı var mıdır?
22:18
Şöyle bir avantajı vardır, teolojik konuların eskiden ne
22:21
kadar yoğun işlenebildiği ve bir devlet politikası haline
22:25
getirilebildiğini anlamak için bence bir önemli bir basamak.
22:29
Onun dışında da hani böyle mucizevi bir şeyi yok?
22:31
Tabi ki bu süre içerisinde anlattığım bazı şeylerden
22:34
aldığınız bilgiler yanınızda kâr kalabildiyse ne mutlu bana
22:38
herkese iyi hafta va.