Latest / Make Europe Great Again / Studenten winnen in Servië, maar weg naar Brussel is nog lang - 26 oktober 2026

Transcript

Studenten winnen in Servië, maar weg naar Brussel is nog lang - 26 oktober 2026 · Make Europe Great Again

• 0:05
  Speaker 1: Dit is een BNR-podcast. Hallo en welkom bij het dagelijkse
• 0:16
  Speaker 1: Europese briefing over vergaderzalen en veto's van Blaricum tot Benidorm
• 0:21
  Speaker 1: en alles daartussenin. Ik ben Stefan de Vries, Europa-verslaggever van
• 0:25
  Speaker 1: BNR en dit is de aflevering van maandag 26 oktober 2026.
• 0:33
  Speaker 1: In Servië is vannacht een politiek tijdperk afgesloten. De studentenlijst
• 0:37
  Speaker 1: heeft de parlementsverkiezingen gewonnen en niet nipt ook. Volgens de
• 0:41
  Speaker 1: voorlopige cijfers van de kiescommissie haalt de jonge beweging ruim 52%
• 0:46
  Speaker 1: van de stemmen. En de alliantie rond Alexander Vucic blijft
• 0:50
  Speaker 1: steken op ruim 39%. Dat is een aardverschuiving, want Vucic
• 0:55
  Speaker 1: bepaalde 14 jaar lang de koers van Servië... Eerst als premier,
• 0:59
  Speaker 1: later als predente en uiteindelijk echt als de dominante figuur
• 1:02
  Speaker 1: in vrijwel alle lagen van de Servische politiek. Toch moest
• 1:06
  Speaker 1: hij zondagavond zijn nederlaag erkennen en dat deed hij ook.
• 1:10
  Speaker 1: De studentenbeweging ontstond na het instorten van een luifel bij
• 1:13
  Speaker 1: het station van Novi Sad. Aanstaande zondag precies twee jaar geleden.
• 1:18
  Speaker 1: Daarbij kwamen zestien mensen om het leven en dat ongeluk
• 1:21
  Speaker 1: werd symbool voor corruptie in Servië en ook gebrekkig bestuur.
• 1:25
  Speaker 1: En de grote protesten die toen volgden groeiden in twee
• 1:28
  Speaker 1: jaar uit tot een politieke beweging en nu dus tot
• 1:31
  Speaker 1: een parlementaire meerderheid. De sfeer in Belgrado was vannacht uitgelaten,
• 1:35
  Speaker 1: maar misschien was dat wel iets te vroeg gejaagd, want
• 1:38
  Speaker 1: De echte test begint natuurlijk vandaag en de komende weken.
• 1:41
  Speaker 1: Want een protestbeweging, daarmee kun je wel mensen op straat krijgen.
• 1:45
  Speaker 1: Maar kun je ook een regering vormen, begroting maken, ministers
• 1:49
  Speaker 1: vinden en benoemen. En behoorlijk lastige besluiten nemen. Bijvoorbeeld over Kosovo,
• 1:54
  Speaker 1: over de economie en de relatie met Rusland en met Europa.
• 1:57
  Speaker 1: Want voor Brussel is de uitslag minstens zo belangrijk... Servië
• 2:02
  Speaker 1: is al sinds 2012 kandidaat lid van de Europese Unie,
• 2:06
  Speaker 1: maar de toetreding liep vast door zorgen over de rechtsstaat,
• 2:09
  Speaker 1: persvrijheid en vooral ook de warme banden met Moskou. Europese
• 2:14
  Speaker 1: leiders zien nu een kans op een nieuwe start, maar
• 2:18
  Speaker 1: eerst moeten de studenten dus nog even bewijzen dat democratische
• 2:21
  Speaker 1: vernieuwing meer is dan een protestbeweging. Frankrijk is de laatste
• 2:27
  Speaker 1: weken in chaos door protesten van groepen met allerlei uiteenlopende klachten.
• 2:32
  Speaker 1: Over hun land, maar ook over hun president. Over zes
• 2:35
  Speaker 1: maanden mogen ze naar de stembus om een nieuwe president
• 2:38
  Speaker 1: te kiezen. En al maanden wijzen de peilingen in dezelfde richting.
• 2:41
  Speaker 1: De volgende president van Frankrijk heet naar alle waarschijnlijkheid Marine
• 2:46
  Speaker 1: Le Pen. Dit weekend lanceerde zij haar campagne in Orléans.
• 2:50
  Speaker 1: En die plek is niet heel toevallig gekozen, want dat
• 2:52
  Speaker 1: is de stad waar Jean d'Arc de nazi verdedigde tegen
• 2:56
  Speaker 1: de Engelsen. Lang, lang geleden. Maar een figuur die in
• 3:00
  Speaker 1: Frankrijk mythische proporties heeft en met wie Marine Le Pen
• 3:04
  Speaker 1: zich graag vergelijkt. Want haar boodschap dit weekend was dat
• 3:07
  Speaker 1: Frankrijk behoefte heeft aan orde, bescherming en een nationale wedergeboorte.
• 3:12
  Speaker 1: Niets minder dan dat. Zij koppelt de sociale onrust aan
• 3:15
  Speaker 1: haar traditionele extreemrechtse verhaal over veiligheid, het beschermen van grenzen
• 3:20
  Speaker 1: en een overheid die autoritair moet zijn. En dat lijkt slim,
• 3:23
  Speaker 1: maar het is ook riskant, want de demonstranten die zijn
• 3:28
  Speaker 1: geen homogene groep. Het is van alles en nog wat
• 3:30
  Speaker 1: van extreem links tot extreem rechts. Vakbondsleden, jongeren, ouderen, mensen
• 3:36
  Speaker 1: die moeite hebben hun energierekening te betalen... en ook activisten
• 3:39
  Speaker 1: die bijna anarchistisch zijn. De Franse presidentscampagne is dus in
• 3:43
  Speaker 1: volle hevigheid losgebarsten. En ik vermoed dat we het de
• 3:46
  Speaker 1: komende zes maanden nog vaak over zullen hebben. Niet alleen
• 3:52
  Speaker 1: de Serviërs, maar ook de Bulgaren gingen gisteren naar de stembus...
• 3:56
  Speaker 1: Voor de eerste ronde van de presidentsverkiezing. Daarin kreeg zittend
• 4:00
  Speaker 1: president Ileana Jotova ruim 34% van de stemmen. En haar
• 4:04
  Speaker 1: uitdager Andrei Girov haalde bijna 32%. Het verschil is dus
• 4:09
  Speaker 1: klein en de opkomst was echt opvallend laag. 22% ging
• 4:13
  Speaker 1: maar naar de stembus. Komende zondag is de tweede beslissende ronde.
• 4:17
  Speaker 1: En die wordt dus extra spannend. Niet alleen voor Sofia,
• 4:20
  Speaker 1: maar ook voor de rest van Europa. Want Jotova staat
• 4:23
  Speaker 1: voor een lijn die inzet op dialoog met Moskou. en
• 4:26
  Speaker 1: zich verzet tegen militaire steun aan de Oekraïne. En Kurov
• 4:30
  Speaker 1: wordt gedragen door pro-westerse hervormingspartijen... en profileert zich als uitgesproken
• 4:35
  Speaker 1: voorstander van Oekraïne... en voor nauwere samenwerking met de EU.
• 4:40
  Speaker 1: Het gaat niet alleen om geopolitiek. Ook in Bulgarije worstelen
• 4:44
  Speaker 1: mensen met inflatie, stijgende energieprijzen... en onzekerheid over koopkracht. En
• 4:49
  Speaker 1: tegelijkertijd zitten ze bijna ook op de eerste rang bij
• 4:52
  Speaker 1: de oorlog in Oekraïne. Bulgarije grenst natuurlijk aan de Zwarte Zee...
• 4:56
  Speaker 1: En recente drone-aanvallen op commerciële schepen voor de Bulgaarse kust
• 4:59
  Speaker 1: hebben de veiligheidszorgen vergroot. Bulgarije is lid van zowel de
• 5:04
  Speaker 1: EU als van de NAVO. Maar politiek is het land
• 5:06
  Speaker 1: vaak verdeeld over de houding ten opzichte van Rusland. De
• 5:10
  Speaker 1: president is een belangrijke stem op het gebied van diplomatie,
• 5:14
  Speaker 1: veiligheid en een nationale koers. En een pro-EU-president zou de
• 5:18
  Speaker 1: omgang wat makkelijker maken. Maar de lage opkomst maakt de
• 5:22
  Speaker 1: uitslag zeer onvoorspelbaar... Aanstaande zondag dus de tweede ronde van
• 5:26
  Speaker 1: de presidentsverkiezing in Bulgarije. En de vraag is dan, kiezen
• 5:29
  Speaker 1: de Bulgaren voor Rusland of voor een scherpere pro-Europese koers?
• 5:37
  Speaker 1: Made in Europe is een ambitie die ook moet gaan
• 5:40
  Speaker 1: gelden in de ruimte. Want om niet langer afhankelijk te
• 5:43
  Speaker 1: zijn van anderen, wil de Europese ruimtevaartorganisatie ESA zelf de
• 5:48
  Speaker 1: eigen Europese astronauten de ruimte inschieten. Daarom bereidt de ESA
• 5:52
  Speaker 1: een plan voor dat ongeveer 10 miljard euro moet gaan kosten,
• 5:55
  Speaker 1: verspreid over een periode van 10 jaar. Daarmee zouden Europese
• 5:59
  Speaker 1: astronauten zelfstandig naar de ruimte kunnen en weer veilig terug
• 6:02
  Speaker 1: kunnen komen, want Europese astronauten vliegen nu met Amerikaanse raketten.
• 6:06
  Speaker 1: Dat werkt, maar Europa is daarmee afhankelijk van de politieke
• 6:10
  Speaker 1: en commerciële keuzes van anderen, vooral dus van de VS...
• 6:14
  Speaker 1: En meer specifiek nog van Elon Musk, want ook SpaceX
• 6:18
  Speaker 1: schiet Europese astronauten de ruimte in. Volgens de ESA kan
• 6:22
  Speaker 1: Europa de komende jaar nog steeds miljarden blijven uitgeven aan
• 6:25
  Speaker 1: buitenlandse lanceerdiensten. Maar je kunt ook het geld gebruiken voor
• 6:30
  Speaker 1: een eigen industrie, eigen kennis en dus uiteindelijk meer strategische
• 6:34
  Speaker 1: autonomie op te bouwen. Het voorstel is nog geen besluit.
• 6:38
  Speaker 1: Half december komen de ESA-lidstaten in Rome bij elkaar om
• 6:41
  Speaker 1: te bespreken hoe Europa verder moet in de ruimte. Daarbij
• 6:45
  Speaker 1: ligt ook de vraag op tafel wat er moet komen
• 6:47
  Speaker 1: als straks het internationale ruimtestation niet meer werkt. De Europese
• 6:52
  Speaker 1: aanwezigheid in een lage baan rond de aarde en dat
• 6:54
  Speaker 1: heeft dan weer te maken met de discussie rondom Skylink
• 6:58
  Speaker 1: de afgelopen weken. En ook de ambities rond de maan
• 7:01
  Speaker 1: en ja, waarom ook niet, naar Mars. Je kunt je
• 7:04
  Speaker 1: afvragen waarom Europa 10 miljard moet uitgeven aan bemande ruimtevaart,
• 7:08
  Speaker 1: terwijl er urgentere problemen zijn op aarde. Voorstanders wijzen dan
• 7:12
  Speaker 1: op dat ruimtevaart niet alleen over astronauten de ruimte inschieten gaat.
• 7:16
  Speaker 1: Je hebt het ook over satellieten, cruciaal voor navigatie, voor klimaatmetingen,
• 7:20
  Speaker 1: voor communicatie, voor rampenbestrijding en defensie. En vooral dus ook
• 7:24
  Speaker 1: op eigen benen staan en niet meer afhankelijk zijn van
• 7:27
  Speaker 1: de Amerikanen. En dan nog twee korte berichten. De voorzitter
• 7:33
  Speaker 1: van de Europese Raad, Antonio Costa, wil eind november een
• 7:36
  Speaker 1: doorbraak bereiken over de nieuwe Europese meerjarenbegroting. De onderhandelingen tussen
• 7:42
  Speaker 1: de 27 lidstaten lopen moeizaam. Oostenrijk dreigt er vandaag al
• 7:46
  Speaker 1: het veto in te zetten. Diplomaten denken niet dat er
• 7:49
  Speaker 1: eind november wel een definitief akkoord ligt, maar Costa hoopt
• 7:53
  Speaker 1: in ieder geval de basis te leggen voor een deal
• 7:56
  Speaker 1: in december, als er weer een Europese top is. En
• 7:58
  Speaker 1: tot slot, online platforms krijgen fraude onvoldoende onder controle. Daarvoor
• 8:03
  Speaker 1: waarschuwt de Europese Commissie. Als die platforms één nep-advertentie verwijderen,
• 8:07
  Speaker 1: dan verschijnen er soms direct wel negen kopieën. Fraudeurs zijn
• 8:12
  Speaker 1: ook niet gek en die gaan van websites naar chat-apps.
• 8:15
  Speaker 1: Platforms controleren adverteerders volgens de Commissie veel te beperkt, ondanks
• 8:19
  Speaker 1: dat het wettelijk verplicht is om de risico's voor gebruikers
• 8:23
  Speaker 1: te beperken. Dat was het weer voor vandaag. We zijn
• 8:26
  Speaker 1: er ook iedere dag live op BNR natuurlijk. Rond kwart
• 8:28
  Speaker 1: over vier smiddags en kwart over zes avonds. Morgen zijn
• 8:31
  Speaker 1: we er ook. Dan krijg je het Europese nieuws van
• 8:33
  Speaker 1: Luc de Klerk. Voor nu bedankt voor het luisteren. Bonne
• 8:36
  Speaker 1: soirée et à la mai. Avrio.