Latest / AI Report / Hoe auto's veranderen door AI + bedrijf stelt AI gebruik verplicht voor personeel + OpenAI komt met "schermloze telefoon | AI Report

Transcript

Hoe auto's veranderen door AI + bedrijf stelt AI gebruik verplicht voor personeel + OpenAI komt met "schermloze telefoon | AI Report · AI Report

• 0:00
  Welkom bij AI Report, de Nederlandse podcast over kunstmatige intelligentie die onderzoekt hoe AI ons werk, leven en de samenleving fundamenteel verandert. De geschiedenis van de mensheid draait om transport.
• 0:13
  Want zonder treinen geen industriële revolutie. Zonder de Romeinse wegen geen Verenigd Europa en zonder de grote zeilschepen geen wereldhandel.
• 0:22
  Terwijl internationale handel door Trump onder druk staat, schijnen wij ons licht op een specifieke kant van dit verhaal. Want transport heeft handelsroutes gecreëerd, steden doen groeien en mensen verbonden.
• 0:34
  Het bepaalt waar we wonen, hoe we werken en hoe we naar vrijheid kijken. En nu staan we aan het begin van de grootste verandering in transport ooit. Want voor het eerst geven we het stuur uit handen. Letterlijk.
• 0:48
  Kunstmatige intelligentie neemt het over. Van kleine bezorgrobots in onze straten tot vrachtschepen tussen continenten, van stadsbussen tot vrachtwagens.
• 0:57
  Hier is meer aan de hand dan alleen maar een verandering van technologie, want het raakt aan fundamentele vragen over controle, veiligheid en vrijheid. Dit is AI Report over autonoom vervoer. Veel plezier!
• 1:11
  [muziek] Wietse, wij komen net uit de webinar. Dat is, uh, niet zo heel boeiend voor de mensen die er niet bij waren, maar voor de mensen die er wel bij waren: dat was heel leuk. Dank daarvoor!
• 1:28
  Jullie krijgen tijdens de webinar iedere maand de kans om vragen te stellen aan Wietse en aan mij ook, uhm, over AI. Dat hebben jullie weer in groten getale gedaan. Dank daarvoor. Het was weer ontzettend leuk!
• 1:40
  Wat vond je de leukste vraag? Ja, iemand vroeg over: hoe kan ik dit ook eigenlijk allemaal lokaal doen? En da- van dat lokale word ik natuurlijk enthousiast. AI lokaal draaien.
• 1:47
  Ja, uh, stel je trekt je router uit de muur, kan ik dan nog steeds met mijn AI praten? Ja. Dat is wat lokaal eigenlijk betekent. Ja.
• 1:53
  En toen kwamen we op een soort babygarnaalmetafoor dat je nu een babygarnaaltje bij jou thuis kan draaien. Ja, precies.
• 1:59
  Het gaat over wat voor, wat voor intelligentie kan je nu in de praktijk verwachten met een medium goede computer aan een AI om lokaal te draaien?
• 2:07
  En dan kun je dus lokaal je MCP's draaien door je lampen aan te doen en uit met een lokaal draaiende AI die nog steeds het doet als je de router uit de muur- Ja, verwacht er dus nog niet te veel van, maar het is denk ik al lang tijd om daar eens mee te gaan spelen.
• 2:19
  Ja, precies. Nou, daar hebben we dus onder andere over gehad, maar ook allerlei vragen over Copilot en allerlei, uh, vragen, vooral uit de werkpraktijk van mensen.
• 2:26
  Ja, de vragen kwamen ook deze keer live binnen tijdens de Zoom en je kon ook voten en zo. Dat ging echt heel leuk. Was heel leuk. Uh, dus voor, uh, betaalde abonnees die dat willen terugluisteren.
• 2:36
  Daarvoor ga je naar AIReport.email en kun je die webcast terugluisteren. Als je nog geen abonnee bent van deze podcast kun je daar je abonneren.
• 2:45
  Dat kost €12 per maand en dan krijg je dus ook toegang tot die, uh, webinars. De volgende, als je daar alvast voor wil aanmelden of in je agenda wil zetten, is 15 mei tussen twaalf en één op donderdag.
• 2:58
  Dus voor de mensen die daarbij willen zijn. We gaan naar het nieuws. [muziek] Google heeft de Ironwood chip geïntroduceerd als onderdeel van het proberen te breken van de dominantie van Nvidia.
• 3:14
  Wat is hier aan de hand, Wietse? Nou, Google maakt al langer van die TPU's.
• 3:18
  Dat zijn, wat, normaal hebben we CPU's en GPU's, maar TPU's zijn echt tensor cores gemaakt om AI workloads op te doen, hè, dus bijvoorbeeld, uh, taalmodellen op te draaien.
• 3:28
  Daar is nu die Nvidia hegemony, zoals ze dat noemen. Je moet ze eigenlijk altijd bij Nvidia kopen, die chips, en voor trainen en voor het uitvoeren van je modellen.
• 3:35
  Zijn dat verschillende chips die voor het trainen als voor het uitvoeren? Nee, dat zijn over het algemeen dezelfde chips. Dat hoeven niet dezelfde chips te zijn, hè.
• 3:43
  Dus je hebt ook modellen die worden getraind op Nvidia chips en dan draaien ze op de servers en chips van Groq met een Q, uh, waar Rick Lamers eerder in de aflevering over gepraat heeft.
• 3:52
  Deze chips van Google zijn ook zulke specifiek voor A-AI workloads bedoelde chips.
• 3:58
  En waarom ik hem even aan wilde stippen is omdat: het is wel bijzonder om te zien dat, uh, Google die ontwikkeling, dit is geen klein, uh, side hustletje voor Google.
• 4:07
  Kijk, zij zien natuurlijk die workloads toenemen, want AI vreet zich in al die producten links en rechts, aan de voorkant, aan de achterkant.
• 4:13
  Steeds meer gebruik, dus ze moeten ook steeds meer chips hebben voor dat gebruik.
• 4:17
  En, en Google, omdat zij diep in die technologie zitten als het gaat om de software, hè, dus de modellen zelf en, uh, alle wrappers eromheen, maar ook heel diep in de materie zitten wat betreft hardware, is het natuurlijk heel prettig als jij niet volledig afhankelijk hoeft te zijn van je chipleverancier Nvidia.
• 4:33
  En Google, gezien het feit dat ze ook mobiele apparaten maken in de vorm van Pixel, waar weer mini tensor cores in zitten, is het heel logisch dat zij een serieuze groep mensen hebben die veel tijd besteden aan het maken van het hardware onderdeel van, uh, de AI-revolutie.
• 4:48
  En deze, ik vond hem interessant omdat ik niet zo goed wist tot dit nieuwsitem hoe serieus Google nog bezig is.
• 4:55
  Hè, is het, is het op grote schaal en is het ook een, een, er is dus een doel om echt substantieel veel van de infrastructuur te vervangen voor eigen hardware, in huis ontwikkelde chips.
• 5:06
  Ja, ik denk dat geen groot technologiebedrijf voor zijn lol afhankelijk is van Nvidia. Nee.
• 5:11
  [kucht] Oké, daarnaast lanceerden ze ook, uh, een nieuw protocol, namelijk agent to agent, wat het samenwerken mogelijk maakt tussen verschillende AI-assistenten van verschillende aanbieders.
• 5:21
  En ze hebben ook al vijftig partners, uhm, getekend voor deze nieuwe samenwerking. Dit, dit doen nu alle grote AI-bedrijven.
• 5:30
  Dat ze eigenlijk zeggen: wij bieden in onze vaak office-achtige infrastructuur, Workspace, zoals het bij Google heet, bieden we eigenlijk de mogelijkheid dat je agents aan elkaar kan koppelen, zodat bijvoorbeeld als jij werkt bij, wat zullen we eens als voorbeeld gebruiken?
• 5:45
  Stel je werkt bij een onderwijsinstelling en je hebt een, uh, weet ik veel, een of ander systeem, uh, laten we het gewoon bij Excel houden. Je hebt, je gebruikt Excel om bij te houden hoe het met leerlingen gaat.
• 5:56
  Uh, het gaat niet om of je dit echt doet, maar even als voorbeeld wat er kan. Dan kun je dus Excel laten praten met Gemini, waardoor je Gemini een opdracht kan geven en dat ie dan dat ophaalt bijDe concurrent?
• 6:08
  Ja, en ik denk dat. Kijk, we hebben natuurlijk computer use gezien van Anthropic en operator van OpenAI, waarbij agents software gebruiken die eigenlijk gemaakt is voor een mens. Ze gaan muizen bewegen en klikken.
• 6:20
  Nou, heel veel ontwikkelaars zijn daar nou bijna boos over. Van wat is dit voor ongelooflijk. Je gooit een olifant tegen een lichtknop aan. Effectief, maar niet efficiënt.
• 6:29
  Ja, je bent eigenlijk een heel omslachtige manier aan het doen om om software van een ander te gebruiken in jouw eigen omgeving. Maak gewoon een koppeling. Dat is wat ze hier doen.
• 6:39
  Ja, daar zie je eigenlijk twee bewegingen in. Je ziet UX designers die zeggen misschien moeten we agent interfaces gaan bouwen. Dus AX een soort van in plaats van user interfaces worden het agent interfaces.
• 6:50
  Dus dat die software kan switchen naar een interface die logischer is voor een agent.
• 6:54
  Dat is vanaf de visuele kant, maar nog steeds een beetje vreemd en omslachtig, want die agents zijn in essentie computergestuurde bits en bytes modellen.
• 7:02
  Aan de andere kant heb je joh, gebruik gewoon API's, doe niet zo moeilijk, die hadden we al. Nou, die zijn eigenlijk uit een eerder paradigma voor taalmodellen.
• 7:09
  Dus API is rauw en niet geschikt om zomaar toe te voegen aan een taalmodel. Dan heb je security issues en nog veel meer problemen daar.
• 7:16
  Aan die kant zit ook MCP MCP waar wij het vaker over hebben gehad en dit protocol zit daar dan een beetje tussen begreep ik. Ik word niet zo vrolijk van nog meer protocollen. Toen ik dit las dacht ik.
• 7:26
  Ja, maar waar draait dit allemaal om? Dit draait om gebruiksvriendelijk vriendelijkheid voor grote bedrijven die systemen aan elkaar willen koppelen in hun. Het is goed dat zij met elkaar overleggen.
• 7:34
  Ik word daar, daar word ik wel vrolijk van. Ik had alleen gezegd joh, ga met z'n allen gewoon samenwerken aan dit. Dit maakt wel uit dat je. Dit vind ik. Dit is een mooie
• 7:45
  mooi punt Wietse, maar ik denk de meeste bedrijven willen gewoon dat hun HR-systeem samenwerkt met weet ik veel. Het systeem dat salaris uitbetaalt of wat de uren bijhoudt.
• 7:57
  En dat ga je met dit soort tooling in elkaar kunnen klikken.
• 8:00
  En iedereen zit te wachten op het feit dat er een partij als Google, maar Microsoft doet precies hetzelfde eigenlijk, die dat dat gewoon een website levert waar je dit in elkaar kan klikken.
• 8:10
  En dat is er nu allemaal op hoge snelheid aan het komen. Of dat nou echt de manier blijft voor de toekomst, dat zien we dan wel.
• 8:15
  Nee, maar dat ze met elkaar om tafel zijn om hun systemen aan elkaar te koppelen, dat kan ik alleen maar aanmoedigen. Ja, en dan tenslotte over Google en deze is best wel juicy.
• 8:22
  Google DeepMind betaalt sommige Britse toptalenten in de AI-wereld een volledig jaarsalaris om thuis te zitten. Dan hoef je dus niet te werken, maar je mag ook niet bij een concurrent aan de slag gaan.
• 8:37
  Met strenge concurrentiebedingen concurrentiebedingen tot twaalf maanden probeert het bedrijf voorop te blijven lopen in de in de AI-race, terwijl dat natuurlijk een strijd om talent is.
• 8:47
  En dit is een manier waarop Google een poging doet om in die race voorop te blijven lopen. Ja, is een beetje spelbederver, hè? Tja, ja, wat moet je er verder van zeggen? Het zijn vreemde, vreemde tijden.
• 9:00
  Het laat zien hoe, hoe, hoe gek het geworden is inmiddels. Ja. Shopify is de grote concurrent van Amazon en deze week baarde een memo van de Shopify CEO Toby Lutke op voor
• 9:16
  leidde tot ophef omdat een memo van hem uitlekte op X, waarin hij een gedurfde nieuwe koers vaart voor het bedrijf.
• 9:24
  Hij zegt eigenlijk in die e-mail Ik heb lang tegen jullie, dus personeel, gezegd dat ik jullie stimuleer om AI te gebruiken. Ik heb jullie geprobeerd te inspireren. Ik heb jullie proberen te stimuleren. Op dit bericht.
• 9:38
  En niet iedereen heeft naar mij geluisterd. Dus vanaf vandaag is AI gebruik verplicht. En om dat kracht bij te zetten, zegt hij voortaan als jij vraagt om nieuwe collega's.
• 9:51
  Dus je hebt een afdeling en je denkt we hebben te veel werk, er moet iemand bij. Dan moet je eerst bewijzen aan je baas of de baas moet dat bewijzen aan haar baas of zijn baas dat AI niet dat werk kan doen.
• 10:03
  En het tweede is als je het niet doet, dan heeft dat effect voor jouw review tijdens prestatie. Hoe zeg je dat? Voor voortgangsgesprekken. Oftewel als je te weinig AI gebruikt in het bedrijf, dan lig je eruit.
• 10:18
  Dat is eigenlijk waar het op neer komt. En het is een eerste manier om, ja, eigenlijk een soort van barrière op te werpen voor het aannemen van mensen in plaats van AI agents te gebruiken.
• 10:30
  Ik vond het een opvallende keuze en eigenlijk overviel mij een gevoel van dat ik het eigenlijk wel snap. Ja, ik merk meteen dat ik denk leg dan die bewijslast in ieder geval bij de manager. Dat voelt anders.
• 10:44
  Dat zou ik eigenlijk ook wel. Laat maar zien dat ik. En ik vind hem wel mooi aansluiten op twee afleveringen geleden. Want kijk in dat opzicht, dit is niet iets wat je kunt
• 10:56
  negeren, op welk level dan ook, omdat je ermee geconfronteerd gaat worden. Dit is dan wel heel erg. Ik vind het wel vrij agressief, hoor, moet ik zeggen.
• 11:05
  Ja, ik weet niet of ik dat zo leuk zou vinden als bedrijven op die manier aan de gang gaan, maar in een subtielere vorm kan ik het me wel voorstellen. Ik doe voorstellen als in dat dit gevraagd wordt.
• 11:14
  Misschien meer informeel bij een watercooler van joh, ik ben zelf een beetje aan de gang gegaan. Ik kan nu dit maken. Dat zie je nu ook tussen bedrijven. Dit is dan in werkgever-werknemerrelatie die een stuk
• 11:25
  beter beschermd is over het algemeen, maar tussen bedrijven heb je al wel.
• 11:28
  Ik hoor dit best wel vaak om me heen van joh jij, jij voert deze taken voor mij uit waar ik je normaal voor inhuur als bedrijf en nu ben ik zelf een beetje aan de gang gegaan en ik kom al tot dit.
• 11:37
  Tot grote frustratie natuurlijk van het bedrijf die dan zegt. Ja, gewoon de verwachtingen gaan omhoog. Tussen bedrijven onderling, maar ook binnen bedrijven wat collega's doen. Ja, maar ik vind alleen het een soort spel.
• 11:48
  Dit zou je namelijk voor AI ook hebben kunnen invoeren als laat ons iedere x maanden zien waarom jouw collega dit niet zou kunnen of waarom. Ik vind dat. Dat zou toch een gek spel zijn, zeg maar.
• 12:01
  Ik voel een beetje Hunger Games, dus ik vind die dynamiek minder prettig dat het zo expliciet gezegd wordt, want.Ik begreep dat er een soort, eerst was het een soort gelekt iets en toen zei de CEO: oh, moet je het zien.
• 12:13
  Prima, ik gooi het wel op mijn Twitter. Ja, het werd ook, het werd ook verkeerd geïnterpreteerd of het werd negatief geïnterpreteerd door mensen, dus toen moest hij handelen. Ja, en ik denk dat, uhm,
• 12:23
  hier wordt een soort van the quiet part is said out loud, zoals de Amerikanen, uh, mooi zeggen. Ik denk dat iedere werkgever. Want er wordt wel op deze manier nagedacht in de boardrooms.
• 12:32
  Uhm, dus ja, ik, ik denk een soort nieuw, uh, interessant discussiepunt. En als je het dan zo open en bloot leest, iets om, uhm, rekening mee te houden. Ik ben zo benieuwd hoe dit zich gaat ontwikkelen.
• 12:41
  Of dit nou iets is, want bedrijven kunnen dan nu nog zeggen: ik ben er trots op dat ik dit doe, uh, of dat er een, dat er, dat er juist ook een golf gaat komen van bedrijven die dit als een,
• 12:51
  die juist gaan zeggen dat ze dit soort dingen niet doen in een, in een wereld waarin waarschijnlijk de meeste bedrijven dit wel gaan gebruiken. In een wereld waar Tony Chocolonely bestaat, gaat dit sowieso gebeuren.
• 13:00
  Precies, het allebei gaat gebeuren. Zeker. En ik denk wel dat, kijk, als jij tegen een werknemer zegt: uh, dit is een beetje dat taken versus banen verschil waar wij het eerder over hebben gehad.
• 13:09
  Als je tegen een werknemer zegt: joh, deze taak, laat maar zien dat hij niet met AI kan of ik heb het hier zelf laten zien, dan kan je nog zeggen: oké, ik vind het eigenlijk, ik wil niet meer dat jij hiermee bezig bent, hè.
• 13:19
  En als je het dan positief probeert te draaien, die taak die jij zelf ook niet leuk vindt, die heel veel tijd kost, zullen we daar alsjeblieft mee stoppen.
• 13:27
  Maar als je tegen iemand zegt: wil jij mij nu bewijzen waarom jij bestaansrecht hebt binnen deze organisatie, vind ik wel ruig. Het is wat ongezellig.
• 13:35
  [muziek] Dan was er heel veel te doen over het nieuwe Llama-model van Meta, Wytse. Ze lanceerden dit op een zaterdag. Ja, suspect.
• 13:43
  Was een beetje vreemd en het was ook, werd ook niet, uh, laten we zeggen, bijzonder positief ontvangen. Wat is hier nou mee gebeurd?
• 13:52
  Want tot nu toe kreeg Meta eigenlijk alleen maar positieve reacties op nieuwe Llama-modellen. Wat, wat is hier aan de hand? Waarom zijn mensen boos?
• 14:00
  Ja, ik denk dat ontwikkelaars en mensen in die AI-community ten eerste wel een beetje verwend zijn, want het is wel,
• 14:07
  ja, je kunt je opmerkingen maken over de licentie die Meta heeft toegevoegd aan Llama, wat je wilt, maar het is wel een enorme boost geweest voor de open taalmodellen community.
• 14:15
  Het is, het heet niet voor niks de grote community. Grootste community heet Local Llama, dubbel L. Nou ja, dat is als een soort ode aan de eerste Llama-modellen, dus dat wil ik dan nog wel even gezegd hebben.
• 14:26
  Waar het nu misgaat is dat Llama 4 gewoon niet zo indrukwekkend is. En dat is ook een stukje, uh, gewenning, uh, aan wat er inmiddels allemaal kan, hè. We hebben DeepSeek R1 moment gehad.
• 14:36
  We hebben Gemini 2.5 Pro nu, die alle, alles doorslaat.
• 14:39
  Anthropic die lekker door aan het bouwen is, is dan, was er ook ergens een hoop, in ieder geval, zo voelde ik dat ook wel een beetje in de draai de modellen thuis of draai de modellen binnen je eigen bedrijf community, dat Llama 4, ja, we, we, we stonden een beetje te wachten met z'n allen van: nou, dat gaat er dan ook weer één worden, hè, minimaal op het level van wat we aan Frontier hebben gezien.
• 14:58
  Nou, dat valt gewoon heel erg tegen. Het is allemaal niet zo heel erg krachtig, uh. Het blijkt zelfs een beetje geoptimaliseerd te zijn voor benchmarks.
• 15:06
  Ja, dat is de kritiek dat ze gesjoemeld hebben met het model zodat hij goed scoort, maar in de praktijk leert hij alleen maar voor de toets in plaats van dat hij fundamenteel slimmer is geworden. Zeg maar.
• 15:15
  Om het even binnen de Volkswagenmetafoor te houden. Uhm, dat daarbij wel gezegd hebbende, kijk, het moeilijke van deze, daar zijn ook wel leuke dingen over te vinden, hoor.
• 15:24
  Die training runs die je moet doen, die moet je al vrij vroeg starten. En als die trein dan eenmaal rijdt, is het best wel moeilijk om zo'n run ook uit te zetten, hè.
• 15:32
  Je kunt tussendoor die cake uit de oven trekken, hebben we het vaak zat over gehad, maar die, die hele, dat hele bakproces stopzetten en opnieuw beginnen, dat zet jou gewoon drie tot zes tot twaalf maanden terug in tijd.
• 15:42
  Ja, die knowledge cutoff die we vaak zien in die modellen vertelt jou een beetje over wanneer ze zijn begonnen met bakken. Dit zag je bijvoorbeeld bij GPT 4,5.
• 15:50
  Dat is een knowledge cutoff van 2023, dus die zat al een hele tijd in de oven. Om van koers te wijzigen tijdens zo'n trainingsproces moet je hem eigenlijk uitzetten en opnieuw beginnen.
• 15:59
  Llama 4 was al een tijd aan het trainen. We weten niet precies hoe lang, maar langer dan een maand. Op een paradigma met uitvindingen en wetenschap die eigenlijk pre, uh, R1 was, hè.
• 16:10
  Uh, DeepSeek heeft de R1-paper uitgebracht. In die paper zat best wel veel wat ze hebben gedaan.
• 16:15
  Daar is toen een soort, dit is allemaal een beetje roddelpraat, maar kan redelijk onderbouwd worden, noodsessie, nood, uh, meeting geweest binnen Meta, binnen hun, uh, dat heet volgens mij Fair.
• 16:26
  Dat is hun bedrijfsonderdeel waar ze AI, uh, ontwikkelen, waaronder Llama-modellen. Is een all hands on meeting geweest van: oké, dit R1 ding van DeepSeek, moeten wij niet eigenlijk ook opnieuw beginnen nu?
• 16:37
  Want er zitten allemaal hele slimme trucs in, hè. We zijn al aan het bakken. Shit. Nou ja, Llama is doorgebakken, maar inmiddels uitgekomen en dat is dan een beetje een, een, een meh. Het is gewoon een sad trombone.
• 16:49
  Het is niet zo boeiend. Ja. Tegelijkertijd, was dit, was dit model een half jaar geleden uitgekomen, waren we hartstikke enthousiast. We zijn ook een beetje verwend. Ja.
• 16:57
  Maar goed, het zegt wel iets over, en dat vind ik een, in, het interessante hieraan, dat, uh, blijkbaar deze race tussen die labs om die modellen uit te brengen een dynamiek heeft die we eerder niet kenden in software.
• 17:11
  Dat je best wel tactisch moet plannen van: wanneer ga je nou die trainingsruns doen? Je zou zelfs kunnen zeggen, en ik ga ervan uit dat het binnen die labs ook besproken wordt: moeten we niet soms toch even wachten?
• 17:22
  Want voor je het weet, als iemand een tweak uitvindt waardoor je 20% efficiënter kan trainen, winnen we ook een stukje tijd terug. Ja. Dus het is één grote, uh, uh, planningsgame.
• 17:31
  Ik heb ook gelezen dat ze het model wat rechtser hebben proberen te maken. Politiek rechtser. Klopt dat?
• 17:36
  Ja, de, nou ja, goed, uh, binnen Meta zelf is het natuurlijk een beetje een omslag geweest richting hoeveel speech gaan we moderaten en hoeveel censorship, uh, doen we op onze platforms. Beetje een omslag. Beetje wel.
• 17:47
  Daar is nu wat betreft taalmodel blijkbaar ook iets, uh, wat tegengeprompt wordt- Ja...en, en teruggebogen wordt of zo. Ja. Ja. Fascinerend. Oké. Ten slotte: [muziek]
• 17:59
  Jony Ive, bekend als voormalig designbaas van Apple, heeft de handen ineen geslagen met OpenAI voor een zogenaamde telefoon zonder scherm.Wat heb je hierover gehoord? Wietze?
• 18:12
  Want dit is erg op het juice niveau dit allemaal. Maar Nou wij, we. Kijk, we hebben vaker de conclusie getrokken dat wat bij OpenAI gebeurt is dat ze best wel goed product doen. Het weet hun.
• 18:23
  Ze maken eigenlijk wrappers om hun fundamentele technologie heen. Sterker nog, OpenAI is begonnen als research lab en brengt nu eigenlijk consumentenproducten uit in de vorm van apps in de App Store,
• 18:35
  inclusief animaties, haptische feedback en alle toeters en bellen die je eigenlijk op een goed doorontwikkeld gedetailleerd product wilt hebben.
• 18:44
  Dus ze zijn net zo goed een product studio als dat ze een research lab zijn. Dat betekent dat zij ook inzien dat er een, een stukje hardware gemaakt zou kunnen worden.
• 18:52
  Hier heeft Sam Altman in meerdere interviews al een beetje over gehad. Dat is sowieso een jongen die volgens mij zijn hand in twintig dingen tegelijk heeft, dus maakt hem niet zoveel uit.
• 18:59
  Nou, dan is Jony Ive met zijn design studio, die zijn eigen studio begonnen als een soort Frog Design.
• 19:04
  Voor de mensen die dat kennen, een plek waar jij een vraag kan neerleggen om ook een Senseo koffieapparaat te laten ontwerpen. Dat heeft niet Philips destijds gedaan, maar een andere firma dan.
• 19:13
  Die winnen dan allemaal design awards. Dan kan je op die manier ook iets bij Jony Ive neerleggen. Wat we wisten al. Daarom valt deze, deze roddel niet zomaar uit. Het komt niet uit het niets
• 19:25
  is dat Sam Altman en Jony Ive al een tijd praten over Joh, is het niet fantastisch voor jou om een soort van wat humane met hun AI pin heeft gedaan destijds een keer goed te doen?
• 19:35
  Want wij AI in een broche of AI in een ketting? Ja dus. Een telefoon zonder scherm is een wearable. Ja, dat. Die zit dan in die wearable categorie.
• 19:42
  En ik kan me goed voorstellen dat die Star Trek communicator, die eigenlijk de AI pin was, gemaakt door Jony Ive met de tech van OpenAI, die ook nog eens aanpassingen kunnen doen specifiek voor die form factor, een veel grotere kans van slagen heeft dan wat ze ooit bij Humane hebben kunnen doen.
• 19:57
  En als je nu je geld erop zou inzetten Wietze, wat voor apparaat verwacht je dan dat ze mee gaan komen? Oeh, dat is wel echt een goeie. Ik denk niet zo'n pin, want ik moet zeggen die hele broche, geen magneetje en zo.
• 20:07
  Ik vond het allemaal een beetje te knullig als ik mensen ermee bezig zag. Ja. Ik denk een ketting. Het klinkt echt heel ketting. Ja, het is echt zo. Ja, zo'n pendulum zoals dat dan heet. Ja.
• 20:19
  Of toch wel iets van een hele minimale smartwatch of zo. Ik zie wel meteen commercials voor me van iemand die even snel praat en dan is het.
• 20:25
  Ik zou het dus eerder een smartwatch zonder scherm noemen, hoe suf dat ook klinkt. Het is dan zonder scherm, dus dat betekent dat je het in je oren gaat horen. Ja.
• 20:33
  Dus nou ja, goed, je kunt het natuurlijk even bij je oor houden in het geval of. Je gaat toch geen smartwatch bij je oor houden? Nee, maar dit ding kan natuurlijk ook praten, toch?
• 20:40
  Ik bedoel, hoe moeilijk is het om een of ander raar piezo elementje in te voegen waardoor je het hard genoeg hoort? Maar goed, dit is een beetje de ja. Een ketting met een speaker, dat is wat jij verwacht. Een microfoon?
• 20:52
  Ja, want ik moet zeggen, destijds bij Humane hadden ze dit ook, dat je Humane kon omhangen. Ze hadden ook helemaal al qua fashion een dat het een ketting kon zijn. Ketting zijn wel helemaal fashion.
• 21:02
  Mark Zuckerberg draait draagt zelfs. Nou, dat zegt heel veel. Met zijn rare koperblokje. Denk ik ook. Ja, dat denk ik ook. Straks het hoofdonderwerp.
• 21:10
  Maar eerst vertellen Marjan en Lucas van Dept je over hoe je campagnes met behulp van AI enorm kunt maximaliseren. Hi, ik ben Marjan van marketing en tech bureau Dept.
• 21:23
  Elke week bespreek ik met mijn collega Lucas hoe wij merken helpen in de wondere wereld van AI. Deze week AI voor creativity. Want we bespreken vaak hoe we dingen beter of slimmer kunnen maken.
• 21:34
  Maar hoe maken we het nou leuker? Ja, creativiteit en AI staan misschien een beetje op gespannen voet met elkaar, terwijl als je het juist weet in, in te zetten het elkaar juist enorm kan versterken.
• 21:45
  Zo deden wij afgelopen winter een campagne voor Just Eat in samenwerking met Netflix rondom de lancering van Squid Game twee in de UK, waarbij we AI hebben ingezet om op hele grote schaal engagement met de doelgroep aan te gaan.
• 21:57
  En vertel daar eens wat meer over. Ja, het eerste spel in Squid Game is Greenlight Red Light, waarbij ze moeten rennen op het moment dat de pop haar hoofd omdraait en je stil moet staan.
• 22:07
  We hebben dat spel nagemaakt in de app van Just Eat, maar dan met eten. Dus de mensen moesten eten en op het moment dat de pop zich omdraaide moest je stoppen.
• 22:14
  Nou, dat hebben we uitgerold over letterlijk miljoenen app downloads in de UK. Oké, maar wat kunnen merken hier dan van leren?
• 22:20
  Ik denk dat het Just Eat Netflix voorbeeld laat zien dat we met AI in staat zijn om een schaal te bereiken die in het verleden simpelweg niet mogelijk was geweest.
• 22:28
  Als we dit twee jaar geleden hadden gedaan, was het waarschijnlijk in een offline activatie geweest met een beperkt bereik.
• 22:33
  Nu kunnen we het uitrollen over miljoenen telefoons, waardoor opeens heel Engeland dit spel kan spelen. En voor hen is het niet het gevoel. Ik speel een computerspelletje.
• 22:41
  Vroeger zou je dat dan oplossen met een, met een spelletje, maar echt een spel waar je in meedoet. Alleen dan op je telefoon.
• 22:47
  En voor merken laat het zien dat campagnes veel interactiever kunnen, met veel meer engagement op een veel grotere schaal. Duidelijk. Dank Lucas. Niet afwachten, maar doen dus.
• 22:55
  Want wie vandaag begint, loopt straks voorop. Wil je meer weten? Ga dan naar Dept agency dot com slash AI reports. Tot volgende week!
• 23:10
  Als je Made in China zegt in Nederland, dan denken we vooral nog aan producten van slechte kwaliteit die goedkoop geproduceerd zijn. Ik denk dat ze daar bijvoorbeeld in Wuhan in China heel anders over denken.
• 23:27
  Denk bijvoorbeeld aan deze scene die je in Nederland niet zo snel zult meemaken. Als je in Wuhan voor een stoplicht staat te wachten, kan het zomaar gebeuren dat er een witte taxibus naast je stopt.
• 23:42
  Vrij normaal op het eerste gezicht, tot je ziet dat er niemand achter het stuur zit. Die robotaxi is leeg. Een spookautootje dat rustig staat te wachten tot het licht op groen springt.
• 23:56
  Baidu, dat is China's equivalent van Google, rijdt nu met het Apollo project met meer dan 500 volledig autonome taxi's door de stad, zonder back up chauffeur.
• 24:10
  Met ongeveer 12.000 tochten per dag doet het Chinese bedrijf nu minimaal 300.000 ritten per maand.En ik heb urenlang zitten kijken op YouTube naar video's van Chinese auto's die zichzelf voortbewegen op Chinese wegen.
• 24:24
  Die auto's halen de vreemdste toeren uit, onvergelijkbaar met wat we kennen van Tesla's in Nederland of andere pogingen tot autonoom rijden in Europa.
• 24:32
  En het grappige is: in al die uren heb ik niemand ook maar één wenkbrauw zien optrekken.
• 24:39
  Robottaxi's waren ooit een beeld uit sciencefiction, maar als ze er dan daadwerkelijk zijn, vinden we het binnen no-time volkomen normaal.
• 24:51
  En terwijl Baidu in China de markt volledig domineert, maakt Waymo in Amerika enorme progressie.
• 25:00
  Het zusterbedrijf van Google verzorgt momenteel meer dan, hou je vast, een miljoen betaalde ritten per maand met zijn zelfrijdende taxi's. En dat aantal is binnen twee jaar twintig keer toegenomen.
• 25:15
  Kijk even, afgezien van de strijd tussen China en Amerika. Deze robot taxi's markeren het begin van iets groots en iets wat de mensheid al eerder heeft meegemaakt.
• 25:25
  Want elke keer als we de manier veranderen waarop we ons verplaatsen, verandert de hele wereld mee.
• 25:33
  Het waren de Romeinse wegen die een immens rijk bij elkaar hielden en handel mogelijk maakten, van Brittannië tot Egypte.
• 25:41
  De zeilschepen van de vijftiende eeuw ontsloten niet alleen nieuwe handelsroutes, maar hele koloniale rijken.
• 25:48
  De treinen in de negentiende eeuw versnelden niet alleen transport, maar vormden ook de basis voor de hele industriële revolutie en de groei van steden zoals we die vandaag kennen. En de auto?
• 26:00
  Die gaf ons niet alleen mobiliteit, maar definieerde in de twintigste eeuw onze ideeën over vrijheid en leidde tot een volledige nieuwe visie op stedenbouw en wonen. En nu staan we er weer.
• 26:18
  Middenin wat misschien wel de grootste transport revolutie is sinds de uitvinding van de auto zelf. Een revolutie die niet alleen gaat over van A naar B komen.
• 26:29
  Want wat gebeurt er als al die vrachtwagenchauffeurs, taxichauffeurs en bezorgers hun baan verliezen aan robots? In Wuhan zagen ze het al.
• 26:39
  Taxichauffeurs die massaal gingen protesteren bij het gemeentekantoor toen aangekondigd werd dat de robotvloot van 400 naar 4.000 voertuigen uitgebreid zou gaan worden.
• 26:48
  Hun inkomsten waren al met een derde gedaald door de komst van de robot taxi's. Voor slechts € 0,70 konden passagiers opeens een rit van zeven kilometer maken en dat is vijf keer goedkoper dan een gewone taxi.
• 27:00
  Vervelend voor chauffeurs van vlees en bloed, maar afgaande op artikelen in internationale media lijkt de gemiddelde Chinees zijn schouders op te halen over deze vaart der volkeren. Maar er zijn meer vragen.
• 27:12
  Wat doet het met al die parkeerplaatsen als auto's zichzelf kunnen wegzetten? En belangrijker nog: wat betekent het als hyperefficiënt vervoer opeens voor iedereen toegankelijk wordt?
• 27:22
  Het is een verhaal dat begint bij een handjevol nerds die twintig jaar geleden meededen aan een robotwedstrijd in de woestijn.
• 27:29
  Een verhaal over kunstmatige intelligentie die eindelijk slim genoeg is om door het verkeer te navigeren. Over machtsverschuiving van oude autofabrikanten naar nieuwe techbedrijven.
• 27:38
  En misschien wel het belangrijkste: een verhaal over hoe onze steden en samenleving er over tien jaar uit kunnen zien. Wytse, waarom wilde je het zo graag hebben over zelfrijdende auto als los onderwerp in deze serie?
• 27:57
  Voelt voor mij als een van de grote onderschatte technologieën. Ik denk paradoxaal, omdat het zo overschat is. Vooral de snelheid waarmee we dit zouden gaan krijgen.
• 28:09
  Ja, je bedoelt te zeggen we hebben zulke hoge verwachtingen gehad dat nu eigenlijk onze verwachtingen, en dat is niet waargemaakt, dat nu onze verwachtingen eigenlijk zo laag zijn. En onterecht, zeg jij eigenlijk.
• 28:19
  Ja, het voelt als een soort van, uh, belofte van vroeger. Dus als je dan nu niet over AI praat, maar over robotaxi's begint, dan kijken mensen je sowieso aan met: ga je nou weer over blockchain praten?
• 28:31
  Dus er zit een soort van rare disconnect. Ja, een bad rap. Ja, en het is ook niet gebeurd tot nu toe. Nou ja, aan de andere kant Wytse, een miljoen betaalde ritten per maand.
• 28:41
  Ik schrok ervan toen ik dat getal voor het eerst zag. Sterker nog, wij hebben best wel lang zitten discussiëren over die cijfers, dat we het niet helemaal konden geloven. Ja, dus dit Waymo.
• 28:49
  Waymo is al echt best wel een lange tijd actief en, uh, is eigenlijk al die hele tijd voorloper. En, uh, dat viel de hele tijd gewoon tegen, de mate waarin dat uitgebreid kon worden.
• 29:04
  Maar er is iets gebeurd, zeg maar sinds 2020, waarop dat opeens een enorme vlucht heeft gekregen. Ja, en ik denk dat dat iets wat gebeurd is, is hetzelfde iets dat achter ChatGPT zit.
• 29:16
  Dus er zit, er zit een aantal fundamentele doorbraken in die wereld die wij dan nu AI noemen. Die, uhm, ja, die boom van AI, zoals ik hem wel eens noem. Daar hangen meerdere takken aan.
• 29:27
  Aan een van die takken hangt ChatGPT als app. Daar hebben mensen de meeste ervaring mee. Maar er hangen ook world models aan.
• 29:34
  En het feit dat auto's nu een beetje cultuur in zich meedragen om te snappen hoe je door een stad heen komt. Ja, ja.
• 29:40
  En ik denk dat, uhm, waarom ik toch die, die robotaxi weer uit de doos wilde trekken en af wilde stoffen, die, die multomap, uh, is omdat ik, uhm, denk dat dit wel eens een, uh, een hele grote kan zijn, uh, als het gaat om impact.
• 29:54
  En, uh, dat, want dit gaan we wel merken met z'n allen. Ja, laten we eerst een stap terug nemen. Want, uh, de, de hele ontwikkeling van, uh, robotaxi's en zelfrijdende auto's is een lange weg geweest.
• 30:07
  Die, die vroeg, de vroegste experimenten begonnen tijdens DARPA Challenges.
• 30:10
  Dat zijn opdrachten van het Amerikaanse ministerie van Defensie die, uh, ja, uhm, wetenschappers meestal uitdagen om ingewikkeldeJa, wetenschap te doen om daar uiteindelijk de praktische toepassing uit te krijgen.
• 30:24
  Is heel veel uitgekomen ook al, dat soort challenges. Het hele internet is daaruit gekomen en de eerste experimenten met zelfrijdend, zelfrijdende auto's was in de beginjaren 2000.
• 30:33
  Dat zijn echt hilarische filmpjes om terug te kijken op YouTube. Want die wagentjes die rijden dan een meter en dan vallen ze om. En ja, dat, uh, dat is nog niet zo heel veel a-eer aan te behalen.
• 30:42
  En dan beginnen in 2015 begint dat een beetje de, ja, onze, mmm, gezamenlijke, uh, fantasie te prikkelen. Het idee dat zelfrijdende auto's echt een ding zouden kunnen gaan worden.
• 30:54
  En dan zie je dus dat de eerste miljarden worden geïnvesteerd in het oplossen van allerlei technische problemen. Dat is de, de intensieve R&D-fase bij de, bij de bedrijven die die technologie aan het ontwikkelen zijn.
• 31:06
  En dan zie je dus ook maatschappelijke discussie voor het eerst, en dat is dan, gaat dan bijvoorbeeld over: wie is er verantwoordelijk als een robottaxi iemand omver rijdt? Is dat dan de passagier?
• 31:16
  Dat is dan heel lullig. Of is dat dan de, de, mo-moet daar uiteindelijk toch nog een mens bij zitten die dan had moeten ingrijpen? Of is het dan de fabrikant van de software?
• 31:24
  Nou, we hebben heel lang, is er in de maatschappij, zijn de kranten volgeschreven over dit soort situaties waar we eigenlijk, v-, gingen nadenken over: oké, hoe gaan we dit straks doen? Hoe gaan we steden inrichten?
• 31:35
  We hebben best wel een golf gehad waarin we dat als, als samenleving intens hebben be-bediscussieerd. Nou, ik heb zitten nadenken.
• 31:42
  Ik heb dan, denk ik acht of negen jaar geleden in een panel over zelfrijdende auto's gezeten. Zo lang geleden werd er al gespeculeerd. Ja.
• 31:51
  Het was een beetje in de tijd van die challenges en dingetjes en er kwamen op een gegeven moment, en de beloftes werden ook steeds groter.
• 31:56
  Het is ook een beetje te danken natuurlijk aan Elon Musk, die enorme beloftes heeft gemaakt als het gaat om selfdriving.
• 32:01
  Nou, ik denk in die tijd ook vooral Google, want Google was best wel, dat was toen nog een bedrijf waar mensen, uh, echt louter positief over spraken. Uuuh, zo pak hem beet tien jaar geleden. Ja.
• 32:12
  En die waren toen wel heel, uh, erg aandacht aan het zoeken met hun zelfrijdende auto.
• 32:19
  Dat was op dat moment een, een gewone auto waar dan een soort van ding opgezet werd met een lidar, zo'n draaiende- Ja, een soort- Draaiende laserscan. Dakkoffer.
• 32:28
  En, en zij reden dan daadwerkelijk, in Palo Alto zag je die auto's rijden. Ik, ik heb, ik was daar tien jaar geleden zelf en je ziet die dingen dan, re-, je zag die dingen toen al rijden op de snelweg. Ja.
• 32:37
  Dus dat was al een, een, uh, gezicht wat niet zo bijzonder meer gevonden werd. Maar ja, daar zat wel een chauffeur bij aan het stuur en er zat ook iemand naast met een laptop die de hele tijd klaar zat om in te grijpen.
• 32:49
  Allebei zaten ze klaar om in te grijpen en om die meneer met die laptop te noteren wat er dan misgegaan was.
• 32:54
  Uhm, en dat is natuurlijk een eeuwigheid geleden, helemaal in AI-tijden, dus we hebben met z'n allen die discussie gehad en daarna viel het gewoon vies tegen.
• 33:01
  Wat ging er dan mis dat, dat het, dat die lijnen zich niet doorzetten in de, in die eerste periode?
• 33:07
  Het is volgens mij NASA, die heeft technology readiness levels gedefinieerd en dat zijn gewoon de levels van: is een technologie klaar genoeg om breed uit te rollen in een samenleving of binnen een bedrijf bijvoorbeeld?
• 33:18
  Kunnen we het uitrollen? Kunnen we het gaan verkopen? Is het, is het veilig genoeg? Is het snel genoeg? Is het betaalbaar genoeg? Dat moet er allemaal aan voldoen.
• 33:24
  En om zo'n technology readiness levels, die beginnen bij: iemand heeft een uitvinding gedaan in een laboratorium en die eindigen bij: je kunt het bestellen. Ja, en er zitten een aantal, [hoest] flink aantal fases tussen.
• 33:36
  Ik denk dat die technology readiness level van selfdriving cars is overschat destijds. Zij denken: wij blazen nog wel door die laatste drie trapjes heen. Maar wat blijkt, zeker als het om
• 33:46
  lerende processen gaat, hè, om, om, om, uh, machine learning en wat dan vandaag de dag meer beschreven wordt als AI en zelflerende algoritmen. Dat daar heel, v-, toch moeilijk houvast is op voorspellen, hè.
• 34:00
  Daar komt de bekende uitspraak van: de eerste 90% bouw je vrij snel en die laatste 10% duurt 90% van de tijd, hè.
• 34:06
  Dus je hebt een soort raar, uh, fenomeen dat wanneer jij iets ontwikkelt, een stuk software wat nog niet eerder gedaan is, hè, het moet wel iets zijn waar we nog niet zoveel ervaring mee hebben, is dat vaak, uh, nou ja, iedere week maak je progressie waardoor je op een gegeven moment negen van de tien stappen gemaakt hebt.
• 34:22
  En dan bij stap acht begint iemand al te beweren in de media: nou, we zijn er bijna jongens. En dan blijkt ineens van stap negen naar stap tien, 90% van de tijd te kosten die je ervoor al hebt gedaan. Mhmm.
• 34:32
  En dat is nu met de zelfrijdende auto ook gebeurd. Wat blijkt toen moeilijk te zijn? Wat er heel vaak misging, zijn de edge cases, dus de dingen die niet in de trainingsdata zaten.
• 34:40
  Uh, het weer is nog steeds tot de dag van vandaag best wel een uitdaging. Schaduwen. Schaduwen, reflecties, de zon die op de achterkant van een vrachtwagen schijnt- Regen.
• 34:49
  Waardoor die, regen, ijs, uh, ja, en dan blijkt toch ineens dat, wij worden eigenlijk, want dat zi-, is wel een, een, een grappige conclusie die je ook kan trekken aan deze hele historie van de zelfrijdende auto, dat we onszelf hebben onderschat als mens, want wij kunnen het wel, hè.
• 35:04
  [lacht] Ik bedoel. Ja. Ga maar naar de snelweg toe. We rijden met elkaar. De meesten van ons kunnen het, laat ik het dan zo zeggen.
• 35:09
  En, uh, er zit een stukje overschatting van onszelf in als bestuurder en een onderschatting van hoe groot de, ja, wat ze dan de problem space noemen, de ruimte waarin dat probleem zich afvindt en alle potentiële mogelijkheden en daarmee dus ook problemen die in die ruimte zitten.
• 35:24
  En dan, uh, blijkt dat op het moment dat jij statistieken gaat meten en iemand meestuurt in zo'n auto, dat die op een dag, uh, 10 uur lang eigenlijk uitmuntend door het verkeer heen bewoog, hè.
• 35:36
  Ik praat dus nu over zeven jaar geleden al, en dan sporadisch ineens zichzelf een boom in reed. Of ineens gewoon over een mens heen reed. Ja. Want die verhalen zijn er ook.
• 35:44
  Ja, en daarom, daarom moest er ook gewoon iemand bij zitten. Dat was, er was nog echt nog geen sprake van dat het ding zou rijden zonder een veiligheidsmedewerker.
• 35:52
  Samenvoegend, over het algemeen, het merendeel van de tijd ging het supergoed en als het misging, ging het ook super mis. Oké, maar dan werd het op een gegeven moment beter. Wat was er dan?
• 36:02
  Wat is er fundamenteel, zeg, pak hem beet drie, vier, vijf jaar geleden dan veranderd dat die, die AI-golf dit veranderd heeft?
• 36:10
  Nou, meer, uh, het is een beetje het verhaal wat je ook kan toepassen op, uh, andereAI-achtige, ja, andere takken van die boom, hè, die ik net eerder beschreef, waar bijvoorbeeld ChatGPT bij zit.
• 36:21
  Wat, wat begon als een beetje knullig woorden voorspellen en nu, nou ja, een deel van deze show voorbereidt. Het is best wel hard gegaan de laatste drie jaar. Aan het eind van deze serie zitten we hier niet meer.
• 36:29
  Ja, zo, zo hard gaat het. Voor ons voelt het ook voor ons een beetje. Het zou wel kunnen dat, dat die synthetische podcasthost trouwens diezelfde laatste 10% blijkt 90% van de tijd te duren. Ik hoop het. Ik hoop het zo.
• 36:39
  Iets doet aan coping op dit moment. Uh, maar goed, we pakken even terug op jouw vraag. Er is best wel, uh, een enorme golf aan compute.
• 36:49
  Hè, de mogelijkheid om transistors te verpakken op een kleiner oppervlak en, uh, betaalbaar te maken. Dit is wel een heel groot deel van dit verhaal, hoor.
• 36:56
  Omdat, in essentie heeft eigenlijk de, wat we kunnen, want zo'n zelfrijdende auto, is niet prettig als die via 5G naar een datacenter moet verbinden om te rijden.
• 37:07
  Ik weet niet of jij wel eens in de trein zit op je telefoon, maar daar heb je niet altijd verbinding.
• 37:11
  [lacht] Sterker nog, een telefoongesprek voeren op de snelweg is ook niet altijd prettig, omdat die handover tussen die verschillende radiotorens niet altijd perfect gaat. Ja.
• 37:20
  Uhm, duik daar eens in trouwens als nerd, want het is geniaal hoe ze dat gebouwd hebben. Dat, als het wel goed gaat. Uhm, dus je wilt eigenlijk een auto hebben die een brein heeft dat lokaal is, hè. Precies.
• 37:29
  Je moet niet afhankelijk zijn van een verbinding. Ook al verliest hij nog maar een halve seconde de verbinding. Niet best, man. Niet best in het geval van een snelweg.
• 37:35
  Ja, dus dat betekent dat de hardware aan boord moet zijn van de machine. Ja. Dat moet hij dus passen binnen de energy envelope van die wagen. Want ja, dat moet wel op de accu kunnen.
• 37:43
  Ook al is dat een hele grote zelfrijdende of een hele grote elektrische auto. Dat moet passen. Dat moet ook passen, fysiek, letterlijk, anders zit je met een supercomputer op de bank.
• 37:51
  Die eerste video's van Google stond er ook best wel wat in de achterbak, kan ik me herinneren. Los van die dakkoffer die ze hadden met allemaal lidar erop.
• 37:59
  En dan heb je nog, oké, we, we hebben het voor elkaar qua energy envelope. We hebben het voor mekaar, het past in de achterbak. Sterker nog, we kunnen het verstoppen onder het, uh, onder de stoelen.
• 38:07
  En dan is het nog: kunnen we dit wel betalen?
• 38:09
  Want als het een auto is van een miljoen-- nou ja, trouwens, vind ik nog een slecht voorbeeld, want een zelfrijdende auto van een miljoen zou je nog in specifieke markten kunnen verkopen, hè, want er zit geen chauffeur in.
• 38:17
  Maar, ze, als het een 10 miljoen auto is, werkt dat ook niet. Dus er moeten een aantal dingen lukken. Al deze dingen die ik net noemde zijn inmiddels afgecheckt, hè.
• 38:25
  De chips zijn kleiner geworden, het energieverbruik is daardoor ook, dat gaat vaak samen met grootte, kleiner geworden. Daardoor past het. Er is massaproductie, dus het is betaalbaarder geworden.
• 38:33
  Ja, en als ik je goed begrijp is dat effect van energiegebruik, uh, snellere computers, kleinere computers. Wat allemaal voorwaarden zijn om dit in een auto lokaal te laten werken.
• 38:44
  Dat is eigenlijk los van die hele zelfrijdende auto-ontwikkeling gebeurd. Ja. En zij konden meeliften eigenlijk hierop. Nou ja, helemaal los niet, hè, want die druk wordt dan natuurlijk opgevoerd ook.
• 38:55
  Ik kan me voorstellen, we hadden het in de intro van deze aflevering over de chips die bij Google gemaakt worden. Ja. Het is niet dat die teams elkaar niet kennen, hè. Nee, precies.
• 39:03
  Van: jongens, gezien de portefeuille van Alphabet is het hebben van hele goede hardware om AI-modellen op te draaien wel prettig. Daar gaan alle teams blij mee zijn. Waaronder de auto's. Ook de auto, het autoteam. Ja.
• 39:15
  En, i-, dus het is een stuk hardware, hè, dus, dus dat, dat betekent gewoon dat we wel dingen eigenlijk al een beetje konden, maar nog niet op het niveau om het te kunnen laten rondrijden.
• 39:23
  Maar daarnaast zijn er ook wel fundamentele uitvindingen gedaan wat betreft object recognition. Je wil eigenlijk auto's laten trainen, uh, dus dan ga je heel veel data verzamelen.
• 39:33
  Uh, die data moesten we trouwens ook hebben, hè, van alle beelden die we hebben en 3D-scans van wegen.
• 39:38
  Ja, er moesten heel veel beelden gemaakt worden om te, o-o-om eigenlijk te kunnen herkennen wat er allemaal zichtbaar is op die beelden. Om objectherkenning te kunnen doen. Wat een stoplicht is, wat een fietser is. Ja.
• 39:49
  Dat een bal die de straat oprolt, dat je daar anders moet handelen dan een boom die gewoon stilstaat.
• 39:54
  Ja, dus dan moet je eigenlijk allemaal trainingsdata hebben om weer virtuele werelden te kunnen genereren waar je die auto's laat trainen voor, uh, scenario's die nog niet gebeurd zijn op beeld.
• 40:03
  Dat moet je even uitleggen. Nou, je kunt natuurlijk, uh, die camerabeelden die je dan hebt, kun je allemaal in grote datasets stoppen. Dus dit zijn camerabeelden van auto's. Ja.
• 40:11
  Dus gewoon, uh, alsof er een GoPro op een kabel zit. Ja, de ultimate dashcam-dataset.
• 40:15
  Hè, dus alle dashcam-datasets, maar in die zelfrijdende auto's en die allemaal, uh, miljoenen miles hebben gemaakt in testomgevingen met iemand met een toetsenbord ernaast of op, uh, achter het stuur.
• 40:26
  Die, die data daarvan, dus dat is én visueel, hè, gewoon sensoren zoals je die kent uit een, uh, smartphonecamera, maar ook lidar, hè, dus diepte met point clouds die de, die de 3D, uh, ruimte hebben geïndexeerd, zeg maar.
• 40:39
  Ja, een soort 3D-scanner van de ruimte. Ja. De oude Kinect voor de kenners van de Xbox destijds.
• 40:44
  Als je dat dan, daar moet je veel data van hebben, maar op een gegeven moment heb je nooit genoeg data om iedere edge case, hè, die specifieke, een, een, een kraai vliegt, vliegt voor een stoplicht langs terwijl een bal rolt.
• 40:56
  Nou, dit soort gekkigheid, dat wil je dan eigenlijk aanvullen door synthetische simulaties, hè.
• 41:02
  Dus dat zijn een soort droomomgevingen waarin je, uh, de missende data bij creëert, simuleert, zodat je daar een auto laat rondrijden in een simulatie. Z-, is dat echt wat ze hebben gedaan?
• 41:15
  Dat is wat er nu gebeurt met de world models. Jazeker. Ja. Ja dus, dus. En ik moet zeggen,
• 41:20
  het interessante is hier wel dat, uh, want ik zit niet, uh, extreem diep in deze materie, maar ik heb me wel vrij breed ingelezen.
• 41:28
  Wat heel boeiend is om te zien is dat er eigenlijk een aantal jaar geleden, hè, uh, zeg, uh, 2,5, 3 jaar geleden best wel omwentelingen zijn gemaakt binnen die, uh, partijen die met zelfrijden bezig zijn.
• 41:39
  Dat ze zeiden: oké, ja, net als met die Llama 4, die hebben we eigenlijk, die, die, die training daarvan zijn we gestart in een eerder paradigmaatje, hè, waar we nog dachten dat we het zo moesten doen.
• 41:50
  Terwijl dat ding in de oven lag, is er weer van alles uitgevonden. We moeten eigenlijk een paar van onze grondaannames alweer aanpassen. Ja. En wat je dus nu,
• 41:59
  dit is bijvoorbeeld ook de reden dat, uh, uh, iets als Comma AI van George Hotz, die enkel werkt, gaan we het later nog even over hebben, op-- die heeft gezegd: we hebben geen lidar nodig.
• 42:09
  Een mens heeft twee ogen, dus twee camera's zouden genoeg moeten zijn.
• 42:12
  Dat zij met al die nieuwe uitvindingen in de breedte van AI, van hoe je zelf traint, hoe je simuleert, hoe je synthetische data maakt, et cetera, best wel ver is gekomen als het gaat om zelfrijdende auto's.
• 42:24
  Ja, maar deze ui heeft nu heel veel lagen gekregen en ik ga er weer vier lagen van afpellen. Top.
• 42:28
  Jij zegt eigenlijk: de, m-, in die afgelopen, in die afgelopen jaren is de technologie om, uhmBeeld begrijpen is niet alleen beter, maar ook efficiënter geworden.
• 42:41
  Dat is één ding en zij hebben heel veel beeld opgenomen van de echte wereld.
• 42:46
  Tesla's rijden rond met cameraatjes en die zijn al weet ik veel hoeveel jaar beelden aan het sturen naar het hoofdkantoor, zodat dat geïnterpreteerd kan worden.
• 42:54
  En dat interpreteren komt erop neer dat al die videobeelden in een computer worden verzameld
• 43:02
  en dat die dan zoveel beelden heeft gezien dat hij dan kan gaan dromen over een wereld die niet bestaat, waarin dingen gebeuren die niet echt gebeurd zijn, zodat hij zich in de echte wereld
• 43:15
  voor de echte wereld kan voorbereiden op die situaties. Is dat hoe ik het moet zien? Nou, je kunt ja, en je kunt natuurlijk in twee. Kijk, je kunt. Als mens hebben wij ook niet alles meegemaakt, hè.
• 43:26
  En toch rijden we die auto. Ja. En ik lig ook niet 's nachts de hele dag alle scenario's van de snelweg te denken.
• 43:31
  Nee, je hoeft niet die kraai, uh, voor je, voor je, voor je auto gehad te hebben om te weten hoe je erop moet reageren. Dus de hoop is een beetje dat jouw inzichten zich generaliseren. Ja.
• 43:41
  Dus dat jij, je maakt, van tien scenario's maak je er drie mee en die andere zeven ontstaan dan vanzelf doordat je die eerste drie hebt meegemaakt. M-hm.
• 43:48
  Nou, als je die generalisatie wil laten werken, dan moet je zo breed mogelijk trainen in de hoop dat die generalisatie in jouw modellen, want uiteindelijk zijn het net als taalmodellen zitten er rij-, uh, movement modellen in die auto's.
• 44:01
  Dat die modellen rijk genoeg worden doordat ze veel hebben gezien. Ook al heb jij de beelden niet geschoten, heb je de beelden gemaakt, dat je veel hebt gezien en daardoor uiteindelijk kan rijden.
• 44:10
  En het was dus als ik het goed begrijp niet genoeg om miljoenen en miljoenen uren van de wereld te filmen. Er moest nog meer bij, namelijk dat dat ding zelf ging dromen.
• 44:20
  Ja, dit is een beetje die synthetische data revolutie, want dit is misschien ook nog wel een boeiende. Ik ga geen extra laag aan de ui toevoegen, maar probeer hem samen met je af te pellen.
• 44:28
  We kunnen de vraag ook omdraaien: waarom alleen Waymo? Waarom niet BMW? Waarom niet Apple? Ja. Waarom alleen Waymo? Nou. Hoezo lukt het Google, Google zo goed?
• 44:42
  Nou ja, ik denk dus omdat alle competenties, alle verschillende dingen die je tegelijk moet kunnen. Ja. Je moet de hardware hebben, je moet visual teams hebben. Je moet teams hebben die veel data hebben over cultuur.
• 44:52
  Je moet groot, je moet, dit is allemaal aanwezig binnen de Alphabet familie.
• 44:56
  Ja, dus eigenlijk bedoel je te zeggen de, die, die zelfrijdende auto om die goed te laten navigeren door de wereld, dat is zo multidisciplinair iets.
• 45:04
  Er zijn weinig bedrijven die al die disciplines zo begrijpen als Google. Absoluut.
• 45:09
  Ik denk dat, kijk, ik heb wel eens voor de grap gezegd: het bleek dat we een heel mens moesten nabouwen voordat we zelfrijdende auto's konden maken. Ja. Nou, wie kan er het beste een heel mens nabouwen? Google. Ja.
• 45:20
  Ik kan me ook voorstellen dat er iets, zoiets gebeurd is, dat er, dat je allemaal van die power laws krijgt op een gegeven moment.
• 45:25
  Zoals, uhm, in het begin zijn auto's heel duur per voertuig en dan ga je er steeds meer bouwen.
• 45:31
  En bij iedere auto die je bouwt wordt hij een stukje goedkoper, waardoor er meer auto's op de weg komen, waardoor je weer meer data kan verzamelen, waardoor er meer, uhm, consumenten daadwerkelijk kunnen gaan meerijden.
• 45:41
  Wat ook weer, een, dus het is een soort van voorsprong die op een gegeven moment in een niet-lineaire dynamiek terechtkomt.
• 45:48
  Ja, ik- Dat we daarom ook, dat we daarom, dat het dus eerst heel lang duurde en daarna opeens heel snel ging. Ja, want dit hele zelfrijdende auto verhaal is ook een verhaal van enorme verliezers, hè. Dus Cruise is weg.
• 46:00
  Ja, je bedoelt, er was een, er was een alternatief bedrijf, Cruise, en die, he, begonnen ook rond 2020 als ik het goed heb, in ieder geval begin jaren 2020 begonnen zij commerciële diensten aan te bieden.
• 46:12
  Uh, dus dat je als consument mee kon in een Cruise taxi. Maar dat is mislukt. Ja, die handdoek is in de ring gegooid. Van GM volgens mij. Klopt ja. Project Titan van Apple, handdoek in de ring gegooid.
• 46:21
  Apple zou zijn eigen zelfrijdende auto gaan maken. Ja [lacht]. Dat, dat, die geruchten, die waren er en dat had ook, i, daadwerkelijk impact op de beurskoers.
• 46:29
  En toen hebben ze, hebben ze de stekker, stekker eruit getrokken. Ja, want het voelt, het voelt voor mij een beetje alsof jij iemand naar een of andere renovatieklus stuurt van een oud pand wat jij gekocht hebt.
• 46:37
  Die, die aannemer begint, je hebt er 10 aannemers op zitten en allemaal komen ze erachter, ja, maar het hout moet er ook uit. Daar moeten we nieuwe dingen voor uitvinden.
• 46:43
  Eigenlijk moeten we zonnepanelen maken in de vorm van dakpannen.
• 46:46
  Voor je het weet begint dat hele, wordt een gigantisch spinnenweb van taken, waarin het merendeel gewoon inmiddels de handdoek in de ring geven, gegooid heeft.
• 46:54
  Terwijl, [lacht] en Waymo, omdat zij binnen de Alphabet groep zitten, ik denk genoeg talent en kennis naar zich toe hebben kunnen trekken, dat zij nu als een van de weinigen nog staan, in ieder geval binnen de US. Ja.
• 47:05
  Best wel indrukwekkend ook, [lacht] moet ik zeggen.
• 47:07
  En is het dan ook zo omdat nu zij zoveel competenties bij elkaar hebben dat, uh, de, de technologie gevorderd is en dat eigenlijk andere bedrijven erop kunnen meeliften, dat ze het kunnen jatten, zoals al die, zoals OpenAI en Anthropic van elkaar, ook weer van elkaar jatten.
• 47:24
  En DeepSeek inderdaad. Nou, ik moet zeggen dat ik niet helemaal op de hoogte ben hoe open al, al het onderzoek is vanuit Waymo, uh, wat er allemaal aan papers gepubliceerd is.
• 47:32
  Ik bedoel, ik kan me wel voorstellen, je hebt een aan, je hebt, het eerste effect wat, wat een heel, wat ik een heel erg leuk effect vind in onderzoek is, als één team het gedaan heeft, gaan vaak andere teams dus ook doen.
• 47:43
  Of, als één team het gelukt is, lukt het vaak andere teams ook omdat ze weten dat het één team gelukt is. Ja, het geeft een soort zelfvertrouwen boost. Ja, dat is een enorm psychologisch effect.
• 47:52
  Dat het niet een soort gevecht tegen de windmolens is. Ja, het is tijdens de Koude Oorlog een aantal keer gebeurd dat ze gingen bluffen tegen elkaar, dat ze het al hadden, zeg maar.
• 47:58
  En dat het niet waar bleek, maar dat de bluf zelfs zelfvertrouw gaf. Maar goed, dat is even een ander verhaal. Ja.
• 48:03
  En misschien moet je, misschien als je iets wil, moet je gewoon zeggen dat jij het kan en dan kijken wat de rest gaat doen. Uh, daarnaast is het natuurlijk zo dat je kan reverse engineeren.
• 48:10
  Je kunt elkaars spullen kopen en uit elkaar halen. En daarnaast, op de meer legale manier zou je natuurlijk kunnen zeggen: zullen we wat delen met elkaar? En daar kan je als bedrijf voor kiezen om patenten open te doen.
• 48:19
  Licenseren van je technologie. Want, uh, Uber, die, uh, tak, de, de, want deze aflevering en dit item rondom zelfrijdende auto's gaat ook heel erg over: wie, wie moet dit eigenlijk doen? M-hm.
• 48:32
  Hè, het, het, ik bedoel, wij zitten, wij komen er nu met z'n tweeën live achter dat ik denk dat het vrij logisch is achteraf dat het Waymo is, het oude Google met Alphabet, die dit nu is gelukt, want ze hebben de, dat is wel de statement die ik [lacht] er van maak aan de hand van die miljoen ritten.
• 48:46
  De noot is gekraakt. Ja. Is absoluut gekraakt. Ja, dat is inderdaad wel iets om bij stil te staan.
• 48:51
  Dus dat is, heel lang was het eenUh, ging het van DARPA Challenges naar R&D en dan heel veel publieke ophef en dan eigenlijk heel lang stilte, terwijl een paar, een hai, echt een handjevol diensten het aan het proberen zijn geweest sinds de jaren twintigtwintig.
• 49:07
  En was, teleurstelling maakte deel van ons. Ik was ook, er was ook heel veel gedoe en dat is natuurlijk nog steeds op het gebied van regelgeving en goedkeuringen.
• 49:15
  Ook in Nederland merk je dat dat ontzettend veel problemen, uh, zorgt om daadwerkelijk dit soort services uit te rollen. Al, al heb je het technisch onder de knie, uhm, ja, zijn er allerlei zorgen over veiligheid.
• 49:27
  Er is vanuit het publiek denk ik ook een vraagstuk of mensen wel vertrouwen in dit soort technologie. En onze neiging is toch wel om robots die mensen doodrijden een stuk erger te vinden dan mensen die mensen doodrijden.
• 49:39
  Ja.
• 49:39
  Dus dat is ook een kwestie en, en, en een hele reeks aan verzekerings- en aansprakelijkheidsvraagstukken die, die, ja, die, zeg maar, zelfs als de technologie sneller was ontwikkeld, waren al deze dingen ook nog steeds een ding geweest.
• 49:51
  Dus er zijn heel veel elementen geweest die de boel hebben afgeremd, zou je kunnen zeggen. Ja, en ik denk daarbij toch ook wel, ja, laten we het gewoon noemen voor wat het is: een onderschatting van het probleem.
• 50:04
  Maar me-met probleem bedoel ik, hè, een probleem als in, in een challenge, hè, de, de challenge, uh. Ze dachten er te simpel over.
• 50:10
  In 2010 voorspelde Google oprichter Sergey Brin nog dat zelfrijdende auto's binnen vijf jaar algemeen goed zouden zijn. Nou, toen werd het 2015, waren ze, waren ze er echt niet.
• 50:18
  Toen werd het 2015 en beloofde Tesla CEO Elon Musk dat Tesla in 2017 van, van LA naar New York zou kunnen rijden zonder menselijke interventie. That did not happen.
• 50:28
  En ze noemen het dus de autonome winter die toen, uh, kwam.
• 50:31
  Dat is in 2022 of zo begon er, uh, ontwikkeling te ontstaan, maar daarvoor eigenlijk waren het vooral beloftes van Silicon Valley, uh, hoofden, waaronder dus Elon Musk en Google oprichter Sergey Brin, die het onderschatten met dubbel t.
• 50:47
  Ja, en ik denk toch als je hier als luisteraar wat meer gevoel bij wil krijgen, de video van Veritasium over proteïne folding van Deep Fold vanuit Deep Mind, waarin je gewoon jarenlang ziet dat niemand echt een proteïnetje kan, kan vouwen, zeg maar.
• 51:01
  Gewoon jarenlang gebeurt er [lacht] die challenge die daar ging, want het was ook een proteïne fold challenge, was gewoon ieder jaar zeiden ze: we hebben er weer drie, we hebben er weer drie.
• 51:10
  En toen kwam Deep Fold en kaboem! Oh, we hebben ze nu trouwens allemaal gevouwen. Ja. Dat is echt gegaan van totale knulligheid naar: we solved it in achttien maanden of zo.
• 51:21
  En ik denk dat diezelfde klap die je daar ziet, hè, ik ga, ik wil echt geen singularity preken hier, maak je geen zorgen, maar die toch wel doorbraken. Dat is niet voor niets dat dat zo heet.
• 51:30
  Er is echt wel een selfdriving car doorbraak nu en dat zie je ook in die twintigvoudige, uh, uh, groei waar jij net over sprak voor Waymo. Waardoor ik kijk van: ja, ik zie daar dan,
• 51:41
  uh, ik, ik noem dat dan een distributievraagstuk en geen, geen fundamentele uitvindingsvraagstuk meer. Nee.
• 51:48
  En a-als ik distributievraagstukken zie, dan word ik altijd, uh, enthousiast, als in: dan wil ik daar over praten met de mensen, omdat ik denk: ja, het enige wat we nu nog hebben is wanneer het hier in Nederland, o-, uh, geïntegreerd kan worden.
• 52:00
  Om alle voorstaande redenen die jij net hebt genoemd gaat het op een bepaalde manier nog wel even duren. Ja. Maar het is niet meer, the challenge is solved, zou ik zeggen. Genoeg om het te laten draaien. Ja.
• 52:11
  Nou, en ondanks dat die bazen van die techbedrijven te vroeg waren met roepen dat het binnen vijf jaar allemaal gemeengoed zou worden, zijn ze wel doorgegaan met het investeren. Miljarden en miljarden en miljarden.
• 52:25
  Zeker. Dus er zit ook, uh, het is dan een misscha-misschatting geweest over hoe lang het zou gaan duren en dus hoeveel het zou gaan kosten. Maar ze zijn niet gestopt. Een aantal figuren Apple dus wel.
• 52:35
  En ik denk dat je over Europese bedrijven ook kan zeggen dat ze onvoldoende geïnvesteerd hebben in die vroege fase.
• 52:41
  Dat is een beetje wat jij net zei, uh, over, je krijgt zelfvertrouwen van teams waardoor het lukt, maar daarvoor zit best wel een lange tijd waarin je omringd wordt door mensen die, ja, eigenlijk zeggen dat je gek bent en dat jij toch doorgaat.
• 52:54
  Ja, en dus echt, nou ja, je moet veel kapitaal hebben, maar niet alleen maar in de vorm van, uh, dollars, maar ook in de vorm van talent. Uh, en datakapitaal moet er ook zijn.
• 53:03
  En dat, dat is dus allemaal aanwezig binnen Alphabet gebleken, want daar is Waymo uit, uh, ontsproten. Ik denk dat daarbij, want ik haalde net Uber even aan.
• 53:11
  Ook Uber heeft het geprobeerd om zelf zelfrijdende auto's te gaan ontwikkelen. Want dat vind ik dus een interessant vraagstuk. Wie moet dit eigenlijk ontwikkelen?
• 53:18
  Of, het voelt zo logisch dat, het voelde destijds ook logisch. Even [lacht] het sprongetje terug hoor, maar dat Nokia de smartphone zou maken, dat heeft Nokia ook geprobeerd. Ja, ja, ja.
• 53:29
  Hebben ze allemaal gehad, maar we, we hebben geen Nokia's nu meer. Die brand is inmiddels verkocht als een airfryer, dus dat is over.
• 53:35
  Uh, en op die manier, uh, is het een beetje makkelijk om de parallel te trekken met de huidige autofabrikanten.
• 53:41
  Maar ik denk toch dat je wel uit mijn verhaal op kan maken dat het me zou verbazen als ze bij de grote autogroepen de competentie en kapitaal hebben om neer te kunnen zetten wat een Alphabet met Waymo gedaan heeft. Mhmm.
• 53:53
  En dan krijg je dus de vraag: gaat Waymo dit licenseren aan? En ik heb begrepen dat dat het plan is.
• 53:59
  Sowieso is er een open formele samenwerking tussen Uber en Waymo, waarbij Uber heeft gezegd: joh, dit is even niet onderdeel van onze business blijkbaar. Ja. Wij gaan het wel inkopen bij Waymo. Ja.
• 54:10
  Oké, dus eigenlijk is dit een soort van, uh, nou ja, ik zou zeggen indrukwekkende
• 54:17
  v-vooruitgangstocht die gemaakt is, uh, sinds 2004 met de eerste DARPA Challenge, waar dus geen enkel zelfrijdende auto de finish haalde voor de helderheid.
• 54:27
  En nu, twee decennia later, Waymo, die iedere maand duizend passagiers zonder chaff- of, uh, sorry, 1 miljoen passagiers vervoert zonder dat daar een, uhm, een taxichauffeur voor in de auto zit, betekent dat dat technologie voor zelfrijdende auto's nu een opgelost probleem is?
• 54:45
  Of blijven er fundamentele uitdagingen? En waarom hebben wij het hier eigenlijk nog niet?Misschien te beginnen met het eerst, want daar gaan we ook, d-d-dat moeten we e-even goed bij stilstaan.
• 54:55
  Kijk, ik roep net een aantal keer: de noot is gekraakt, uh, het is, de challenge is gewonnen. Maar blijkbaar nog niet, wil ik maar zeggen. Nee, het klopt ook wel.
• 55:02
  Ik bedoel, er zijn, er zijn in dat opzicht een beetje twee teams nu. Hè, je hebt, uh, het team de noot is gekraakt. Zit ik toch wel een beetje meer in als ik dan moet keuze, kiezen tussen die teams.
• 55:11
  Ik, ik, ik denk dat die laatste procent niet 99% van de tijd gaat kosten, zeg maar.
• 55:16
  Uh, los van het feit dat ik die miljoen ritjes gewoon serieus neem, uh, en dat zie als empirisch feit dat wij, uh, de zelfrijdende auto in groten getale hebben nu.
• 55:26
  Uh, maar om die in de juiste weersomstandigheden, in de juiste culturele omstandigheden te kunnen toepassen, daar is nog een groep van, dat zijn de sceptici rondom de zelfrijdende auto.
• 55:37
  En ik vind het prima dat die er nu nog zijn, want ik snap dat wel. Die zeggen: wacht even.
• 55:41
  Als je kijkt naar alle verschillende soorten klimaat, als het gaat om weer, klimaat, als het gaat om recht, uh, uh, uhm, uh, wet-, wetgeving, klimaat en klimaat als het gaat om cultuur, dan heb je nog wel even wat te doen voordat je Waymo even in een containervrachtschip hier in Amsterdam uitlaat en laat rondrijden.
• 55:58
  Ja. Dat, dat is wat het sceptische team zegt. Ik zeg dan: oké, die vijf jaar wil ik voor waarheid aannemen, hè, dus dan heb ik het over vijf jaar.
• 56:06
  Maar ik vind alle technologieën die zo disruptief zijn, die binnen vijf jaar komen het bespreken waard in de AI-report. Maar laat hem even uitpakken. Dus je zegt: de weersomstandigheden zijn een ding.
• 56:15
  Dus dan, dan werkt een Waymo zelfrijdende auto werkt prima in San Francisco, maar dat wil niet zeggen dat het ook werkt in Rotterdam. Zeker, ja. Door het weer.
• 56:23
  San Francisco heeft, ja, San Francisco heeft wel een heel erg lekker klimaatje. Zeg maar.
• 56:26
  Ze hebben ook heel veel verschillende soorten klimaat in één stad, dus ik snap dan niet zo goed waarom dat het, waarom die dan Rotterdam niet aankan.
• 56:32
  Uhm, nou, het al, het is algemeen in San Francisco een stuk rustiger qua wisselend weer en een stuk, er is meer zichtbaarheid, uh, dan dat jij in Rotterdam hebt.
• 56:43
  Er is gewoon veel regen hier, omdat wij natuurlijk onder een depressie wonen. Maar dat maakt echt uit.
• 56:47
  Dus op die weersomstandigheden die wij hier hebben, daar, zeg maar het wereldmodel dat dat ding eindeloos gedroomd heeft in zijn dra, in z-in zijn datacentra, bereidt die dingen niet voor op Nederlands weer.
• 56:58
  Nou ja, het meest extreme, en dat hebben wij in Nederland inmiddels amper meer, is natuurlijk sneeuw. Hè, want als, da-dan moet je echt een heel ander model gaan draaien bijna.
• 57:05
  Gekscherend, maar dan moet je echt aanpassingen maken. De wereld ziet er iets anders uit. Absoluut. De hele diepte werkt anders. Je, je sensoren zitten onder de sneeuw. Letterlijk.
• 57:13
  Dus je moet gewoon, dan moet je gewoon tegen de passagier zeggen: stap even uit, pak even je wanten, want ik zie gewoon niks. Mijn ogen zitten dicht. Help!
• 57:20
  Uhm, en dan kan je wel meerdere ogen plaatsen en verwarmingselementen daarop, hè. Er zijn allemaal weer, weer leuke technologische oplossingen voor te bedenken, maar dat heeft gewoon een, uh, een effect.
• 57:28
  Oké, dus het weer. Maar daar zeg jij van: Klimaat, ja, ja. Zal, zal, maar dit is allemaal prima oplosbaar.
• 57:34
  Uhm, nou, dat is, ik mo-, ik moet wel zeggen dat dit een van de grote onderschatte factoren is gebleken met zelfrijdende auto's, is, uh, uh, dit probleem.
• 57:43
  Ik denk alleen zelf dat gezien, uh, en dan ga ik een beetje op de intuïtie van hoe de andere modellen, uh, hè, de, de, de taalmodellen, de visuele modellen, zich nu om dit soort problemen heen weten te wurmen.
• 57:56
  Hè, ja, het heeft zes vingers. Oh, nou, nu toch vijf. Ja, die muziek klinkt slecht. Oh, dit is gewoon een hit.
• 58:00
  Weet je wel, dat, we hebben dit allemaal meegemaakt nu de laatste drie jaar, dat die fundamentele problemen ineens niet zo fundamenteel bleken te zijn. Dat dat mij wel zelfvertrouwen geeft voor deze problemen, ja. Mhm.
• 58:09
  Dat, dat brengt mij dus naar het kamp toe die zegt: uhm, ja, we zitten nog op- We can fix it. Nou ja, we zitten, we, er zijn zeker nog een aantal belangrijke details, maar ik zie dat niet als, uh, echte showstopper.
• 58:20
  En iets waar ik vaak aan denk in, als, als ik denk hoe ik me in het verkeer voortbeweeg als fietser, dan is dat, uh, oogcontact maken.
• 58:28
  Dus de, de, ik, ik, ik heb ooit een stuk gele-, prachtig stuk gelezen in New York over hoe Nederlanders oogcontact maken in het verkeer en hoe anders dat is dan hoe mensen in andere landen oogcontact maken.
• 58:39
  Want wij op een rotonde, ze-zoeken elkaars ogen. Ja. Tussen fietsers en automobilisten en fietsers elkaar. Een goede bestuurder doet dat, zeker. Precies. En dat hebben wij niet door in Nederland dat we dat doen.
• 58:49
  Maar we zijn toch wel een beetje een vreemde diersoort wat dat betreft blijkbaar. En het, het definieert hoe wij met elkaar omgaan in het verkeer.
• 58:57
  Ja, is het realistisch dat een zelfrijdende auto oogcontact kan he-hebben? In ieder geval weet ik niet wat die auto gaat bedenken wat ie gaat doen. Ik kan geen, die kan geen oogcontact terugmaken.
• 59:10
  Nou, ik zou het in dat opzicht wel prettig vinden als er net als dat we nu, uh, richtingaanwijzers hebben, hè, want auto's zie--
• 59:18
  de bestuurder van een niet zelfrijdende auto heeft een aantal tools tot zijn of haar beschikking om jouw omgeving te seinen. Ja.
• 59:24
  Bijvoorbeeld je knipperlichten om te laten zien dat je een baantje gaat opschuiven, je remlichten, dat jij al op je rem staat en dat de rest ook mee moet doen. Mhm.
• 59:31
  Ik denk dat daar iets aan toegevoegd zou kunnen worden om te laten zien aan een fietser: ik zie jou. Ja.
• 59:36
  Uh, ik heb daar nog, er zullen, ik heb nog geen mooie voorbeelden hiervan gezien, maar, en dit is dus de technoloog in mij, dat ik denk, hè, als in de engineer, dat ik denk: ja, kom op.
• 59:45
  Een, uh, een groene cirkel tonen aan een fietser van: joh, je bent gezien, is toch niet zo heel spannend? Of ben ik nou- Hoe dan? Een projector of zo? [lacht] Ja, gewoon fysiek op de autoruit of zo.
• 59:55
  Een aantal extra lampjes die je toevoegt. Ja, ik zeg maar, laat ik het zo zeggen. Hoe herkent ie mij? Moet ik mijn gezicht dan zien op een scherm, of? Nee, maar voor die auto. La-, het werkt twee kanten op, hè.
• 1:00:04
  Dus het vraagstuk: kan een zelfrijdende auto, uhm, een in-, contact hebben, eenzijdig contact vanuit de auto naar alle levende wezens op een kruispunt? Ja, dat konden die een aantal jaar geleden al.
• 1:00:20
  Hier kan je hele mooie video's van zien. Sterker nog, die zelfrijdende auto's kunnen, zeg ik even uit mijn hoofd, 700 entiteiten tegelijk op een kruispunt in de gaten houden. Ja, stukje meer dan wij.
• 1:00:32
  Dus laten we nou niet zo tof doen. [lacht] Nee, maar ik bedoel- Nee, maar daar gaat het niet om. Het gaat erom dat- Andersom is het heel, want je stelt een super, uh, legitiem punt aan.
• 1:00:40
  Leuk weetje, dat hij 700 dingen in de gaten kan houden. Hoe gaat hij aan die 700 dingen laten weten dat hij ze ziet? Nou, dan kom ik met een soort knutselachtig ledstripje aan ergens in mijn hoofd.
• 1:00:50
  Dat is nog wel een uitdaging, ja. Ja.
• 1:00:52
  De vraag is alleen, uhm, isDat deel, hè, dus dat er geen contact gemaakt kan worden vanuit de zelfrijdende auto met alle andere weggebruikers, uhm, genoeg om, om statistisch die auto onveiliger te maken dan de gemiddelde menselijke bestuurder.
• 1:01:09
  Want ik kan me ook voorstellen, zeg dat de statistieken zeggen dat wij, uhm,
• 1:01:15
  ja, zeg dat wij opereren op een, uh, 9.5 qua kwaliteit van bestuurder en dat de zelfrijdende auto's op een gegeven moment op een 9.6 zitten, terwijl ze nog steeds geen contact kunnen maken met de weggebruiker.
• 1:01:26
  Dan zou ik zeggen: dan vind ik dat nog steeds een technologie om serieus te nemen- Jawel, jawel, jawel. Als verkeersdeelnemer. Oh, maar ik ben niet hier om het af te schrijven. Nee, ik vind het een hele goede vraag.
• 1:01:34
  Want ik, uh, ik zag ook, ik zat ook naar een YouTube video te kijken van een Chinese auto die dan voor een zebrapad stopt.
• 1:01:41
  En het is gewoon, het is, je zi-, ik bedoel, je ziet het beeld vanuit de elektrische au-, vanuit die zelfrijdende auto.
• 1:01:47
  Maar je kijkt dan naar iemand die nogal traag, een oudere dame die nogal traag aan het oversteken is op. Ik vind het echt eng om te zien. Soort van: gaat ie wel stoppen? Ja, zijn te licht, ja, ja. Ziet hij haar?
• 1:01:59
  Ziet zij haar? Hoe we ook deze technologie moeten genderen. Dus deee, ja, ik, soort van, alleen al, uh, als fietser is het één ding omdat het de hele dynamiek van het verkeer verandert.
• 1:02:11
  Elkaar aankijken, maar ook gewoon het gevoel van veiligheid dat je hebt als, als individu. Ik kan gewoon niet zien of dat ding mij heeft gezien. Doodeng. Ja. Voor alle andere weggebruikers is dat best wel eng. Zeker.
• 1:02:24
  Ja, ik moet zeggen, ik denk dat daarin, ik, want ik wil ook even benoemd hebben: er zijn al mensen overleden doordat zelfrijdende auto's over ze heen gereden zijn. Ja.
• 1:02:32
  Die statistieken zijn er, dus ik wil niet als een of andere naïeve techno-optimist overkomen.
• 1:02:38
  Maar er zijn ook best wel wat mensen al overleden door niet zelfrijdende auto's, dus daar zitten we toch met een iets interessante spanning tussen die twee. Ja.
• 1:02:45
  Uhm, ik ben met je eens en dit is denk ik waarom, dat onderschrijft alleen maar hoe dit probleem onderschat is.
• 1:02:54
  Omdat wat jij nu aansnijdt nog maar één van de vele elementen is van hoe moeilijk het blijkbaar is om een auto door een stad heen te navigeren.
• 1:03:02
  Want een beetje snelweg rijden en een beetje baantje houden, dat hebben we, hebben ze bij de grote automerken ook wel voor elkaar- Ja.
• 1:03:08
  Met assist, lane assist, active lane assist, maar door Amsterdam heen en dan kiezen welke fietser, Segway, uh, of whatever, uh, fatbike, uh, je allemaal moet voorlaten of niet. Ja.
• 1:03:19
  En of iedereen oplet, oplet is moeilijker geble-gebleken.
• 1:03:22
  We zijn daar inmiddels op het punt, als je de beelden bekijkt vanuit San Francisco, maar ook, en de andere steden trouwens, hè, want ze rijden allang niet meer alleen in San Francisco, en de beelden bekijkt van de, uh, Baidu, uh, Apollo, is dat ze inmiddels echt wel best wel bizarre edge cases voor elkaar hebben.
• 1:03:38
  Maar goed, dat- Je bedoelt, uh, als er een bepaalde situatie is die ongebruikelijk is- Ja. Met verkeer. Een hond steekt over, diagonaal.
• 1:03:46
  Een kind rent er achteraan en er gebeurt ook nog een ongeluk op een andere baan en er staat een, uh, een, uhm, het is, het, een gek object op de weg wat nog nooit eerder gezien is, want het is een kliko die af, van een vrachtwagen afgevallen is.
• 1:03:57
  Ja. Dan wordt daar redelijk goed mee omgegaan door die zelfrijdende robotauto's, want dat zijn het uiteindelijk. En het blijft een staart van onopgeloste, uh, randgevallen die overblijft.
• 1:04:10
  Want, ja, niemand beweert volgens mij dat, dat dat ding nu rekening kan houden met alle mogelijke gevallen. Ja. Ja. Dus er, er is nog iets om te fixen.
• 1:04:19
  Is, is het nou, is er, is dit dan een ding waarbij je gewoon je verlies moet nemen?
• 1:04:23
  Dat je als, dat je niet moet verwachten dat zelfrijdende auto's 100% van de gevallen goed gaan kiezen en dat je gewoon oké moet zijn bij een heel laag percentage?
• 1:04:32
  Of zit er ergens nog een droom in dat alle mogelijke denkbare scenario's door dat ding wel overwogen, dat ie eigenlijk van tevoren alles al heeft bedacht, alle mogelijke situaties.
• 1:04:44
  Is dat nog denkbaar of is dat gewoon statistisch onmogelijkheid? Nee, dat, uh, alles is te veel, want dat is in, uh, computerwetenschappen altijd het probleem. Want je gaat, uhm, dat is ook als met het spel Go.
• 1:04:57
  Het aantal zetten wat je kan zetten in het spel Go is zo, u, ja, astronomisch letterlijk groot dat het zo'n moeilijk op te lossen probleem bleek. Uh, het is opgelost. Go is verslagen.
• 1:05:08
  Ik denk, uh, dat het zelfvertrouwen bij die AI-teams komt uit die Go-achtige situaties waarin zij zeggen: ja, maar als we zo'n open probleem, hè, met een oneindige hoeveelheid aan, uh, potentiële scenario's toch hebben weten op te pakken.
• 1:05:25
  Wij als mens dus trouwens ook, hè, daar zit het. Die teams krijgen eigenlijk zelfvertrouwen uit het feit dat het biologie gelukt is dat wij het dan ook in technologie zouden moeten kunnen.
• 1:05:34
  Wat inmiddels bewezen is op een aantal, uh, beheersbare spellen. Beheersbaar als in Go is wat anders dan een autorijden, maar dat geeft ons een st-, een boost.
• 1:05:42
  Uh, daar kwamen al die, uh, Ser-Sergey Brin-achtige quotes vandaan destijds. Als we dit kunnen, kunnen we dat ook. Dat bleek een veel complexer cultureel vraagstuk onder andere te zijn.
• 1:05:52
  De reden dat mensen auto's kunnen besturen is omdat ze mensen zijn.
• 1:05:55
  Ik ben van mening, en dat is volgens mij ook hoe het vastgelegd is als het gaat om qua-classificatie van zelfrijdende auto's, hè, level één tot en met level vijf autonomous driving, is dat wij geen zelfrijdende auto's op de weg gaan zetten die slechter rijden dan de gemiddelde menselijke bestuurder.
• 1:06:09
  Ik zou ook niet weten waarom. Ja, om data te verzamelen, maar doe dat dan maar lekker met iemand die er nog achter zit. Die auto's reden dus wel rond, maar er zat iemand met een laptop bij.
• 1:06:17
  Maar ik vind het ook, uh, dat is misschien een beetje controversieel, maar je kunt het moreel vra-, uhm, de morele, uhm,
• 1:06:26
  je kunt je vraagtekens stellen bij het experimenteren op de open weg met zelfrijdende auto's die nog niet, uh, mensgelijk zijn. Want wa-wat, d-, wie zijn dan de slachtoffers van jouw experiment? Mee eens.
• 1:06:39
  Tegelijk kun je precies diezelfde logica in mijn ogen toepassen als jij een zelfrijdende auto hebt die duizend keer zo veilig is als de gemiddelde bestuurder. Ja. Hoe durf je dan die mensen nog de weg op te laten?
• 1:06:51
  Nou, er is natuurlijk iets heel interessants ge-, aan de hand geweest en op een bepaalde manier nog steeds wel over de mate van foutjes die we accepteren van dat ding.
• 1:06:59
  En het gaat niet alleen maar over ongelukken veroorzaken die heel heftig zijn, maar ook gewoonWaymo's die tegen, in een situatie terechtkomen waarin ze tegenover elkaar staan op een kruispunt en dat niemand, uh, die twee uit elkaar, ha-, kan, ha-halen en dat ze dus het hele kruispunt vastzetten en er een enorme file ontstaat.
• 1:07:18
  Dat soort dingen zorgen voor, uh, mensen tre-, mensen accepteren dit gewoon niet in het Westen.
• 1:07:23
  En ik zat naar heel veel video's te kijken in China, waarbij die Baidu auto's eigenlijk vrij snel de weg op gestuurd werden in echte situaties en er zoveel beelden zijn van, echt niet te vergelijken met Waymo's, maar zoveel beelden van rare verkeerssituaties waarin allemaal mensen maar uitgestapt zijn.
• 1:07:44
  Ja, omdat, ze kunnen niet weg. Het is een soort van omnifile met twee, uh, zelfrijdende auto's in het midden, uh, die chaos veroorzaken.
• 1:07:51
  En ja, ik heb het idee dat ze in China deze uitrol wat meer, uh, er doorheen duwen, uh, om, uh, ja, waar, waar dit soort dingetjes gewoon meer getolereerd worden lijkt het wel.
• 1:08:04
  Maar oké, eigenlijk zeg je dus: er is een kamp van mensen die constateert: er zijn echt nog wel problemen. Uhm, en eigenlijk zeg jij bij al die dingen: dat gaat allemaal opgelost worden.
• 1:08:18
  Kijk maar naar de volgende lijntjes maar gewoon, want het is economisch opeens. Er is een enorme kostenreductie geweest. Die modellen zijn allemaal beter geworden. Waymo heeft bewezen dat ze volledig zelfrijdend,
• 1:08:31
  uh, dat dat technisch haalbaar is, dat er, dat er consumenten voor betalen. Het businessmodel is levensvatbaar in, in sommige stedelijke gebieden. Dat is ook nog wel een ding.
• 1:08:42
  Het begint een business te worden waar geld aan te verdienen valt. Uhm, het is nog wel echt zo dat het, valt me op dat, dat het wel altijd beperkte gebieden zijn in steden. Het is nooit de hele stad.
• 1:08:55
  Ze hebben dan gewoon een hok getekend en daarbinnen opereert het.
• 1:08:58
  En ik las ook veel kritiek dat in China er veel zelfrijdende taxi's zijn, maar dat je er in feite weinig aan hebt omdat het zo beperkt is, het ho-, het gebiedje waar ze, o-, in opereren.
• 1:09:10
  Dus, ja, je kan een soort beta user uithangen, maar als je gewoon van A naar B wil, dan werkt het niet.
• 1:09:14
  Truman Show, namelijk een soort Grid City met daar overheen een, uh, G-, een, zo'n, zo'n biodoom gebouwd waarbinnen alle, een soort computergame. Een geofence. Ja, een geofence. Kijk, uh, dat klopt.
• 1:09:26
  Uh, Waymo kiest ook hun steden heel erg, uh, selectief. Ze zijn, ze hebben donders goed door waar ze wel of, Alaska doen ze nog even niet, uh, ook om het klimaat. Uh, dus dat is waar.
• 1:09:37
  En ik denk, ik bedoel, als ik het zou nuanceren, als we het over die twee kampen hebben, dus de sceptici versus degene die zeggen: de noot is gekraakt, dan zou ik mezelf er ergens tussenin zetten.
• 1:09:47
  Maar ik vind wel, uhm, het zou mij verbazen. En hebben we het even puur over de technologie, hè, dus wat er kan. En nog even los van wat we moeten willen, maar wat er kan.
• 1:09:57
  Uh, dat Waymo, dat wij niet over een jaar zitten te praten over 10 miljoen ritjes. Ik bedoel wanneer, wanneer is het substantieel dan? Zeg maar.
• 1:10:05
  Dus mijn vraag altijd aan, uh, de sceptische groep, uh, die we nodig hebben trouwens, prima, is: wanneer wel? Hè, of gaat het, hoe groot moet de vloot zijn? Uh, welke, v-, is Venetië jouw superstad? Is dat je benchmark?
• 1:10:20
  Dan kunnen we daar over praten en dan kunnen we dan, uh, ja, uhm, hoe zeg je dat, uh, op de roadmap een aantal, uh, milestones gaan zetten.
• 1:10:27
  Hè, dus een zelfrijdende auto die in Venetië kan rijden, die zonder aanpassingen ook in Tokio kan rijden.
• 1:10:33
  En als ik daar over nadenk nu en even mijn natte vinger werk gebruik, denk ik: ja, uh, 10 jaar of zo, dat vind ik allemaal supersubstantieel. Voordat het.
• 1:10:41
  Het zou, ja, dus nee, maar dus de, de, de eerste zelfrijdende auto's in Nederland binnen vijf jaar die hier rondrijden binnen Amsterdam, dat moet gewoon kunnen. Binnen vijf jaar. Technisch. Technisch, ja.
• 1:10:50
  En, uhm, uh, die 99, p-, 95% van de wereldsteden kunnen rijden, van Delhi tot en met, uh, Tbilisi in Georgië. 10 jaar.
• 1:11:00
  Oké, maar ja, jij doet nu zo'n zelfde vijf jaar voorspelling als Sergey Brin en, uh, en- It's always five years away. Ja, precies, vijf jaar verderop.
• 1:11:09
  Waarom ben je daar dan nu zo overtuigd van, uh, ja, terwijl het tot nu toe niet gelukt is? Nou, ik denk dat we, uh, dichterbij, uh, aan het komen zijn bij een omnimodel.
• 1:11:21
  Uh, een model dat kan, uh, praten, kijken, bewegen, uh, en kan dromen, kan leren, kan generaliseren, YouTube kan kijken.
• 1:11:34
  En dat we, al die dingen zijn nu samen aan het komen en daardoor ontstaan er, en in dit geval de eerste plek waar het nu ontstaat is, hè, binnen Alphabet in de vorm van Waymo, een soort supermodellen die mensachtig zijn.
• 1:11:50
  En, uh, blijkbaar had je zo'n bruut model mo-nodig om een auto te besturen. Ja. En daar zijn we nu echt, uh, bijzonder dichtbij. En, uhm, ja, ik, ik zit dus al op het idee van distributie.
• 1:12:02
  Veel minder op het idee van uitvinden. Mhmm, mhmm. En is nou de, zeg maar, wat, w-wat, wat, uhm, betekent dit voor de makers van, uh, auto's, dus, ha, de traditionele autofabrikanten? Ja.
• 1:12:15
  Is dit dan vooral iets waar technologiebedrijven als Google de enigen zijn die dit gaan kunnen? Of denk je dat, dat, uh, de BMW's en de Citroëns van deze wereld dit ook op hetzelfde niveau gaan doen?
• 1:12:30
  Of denk je dat dat echt alleen maar kan in de context van licenseren? Uhm, nou ja, zeg nooit nooit. Uhm, ik was vanochtend toevallig een paper aan het lezen van Groot. Dat is dat grote world model van Nvidia.
• 1:12:42
  Nvidia is natuurlijk bij gebaat om de software weg te geven zodat ze de hardware kunnen verkopen.
• 1:12:46
  Dus die geven eigenlijk die modellen weg de wereld in, in de hoop dat er op andere plekken buiten Waymo, uh, fundamentele, uh, bewegingsmodellen ontstaan voor het bewegen van robots op wielen, namelijk auto's, maar ook andere humanoidachtige, uh, toestanden.
• 1:13:01
  Ja. En dus, n-noem het de democratisering van deze technologie, maar dan in de zin tussen bedrijven. Ik weet niet of dat woord dan op zijn plek is. Nou ja, het wordt toegankelijker voor niet-technologiebedrijven.
• 1:13:11
  Prettiger woord denk ik om te gebruiken. Uhm.Daar gaat een enorme voorsprong zijn voor een partij als Waymo. Die gaan licenties ook om hun initiële investment.
• 1:13:22
  Het is een gigantische pool aan geld wat hierin gegaan is om tot deze uitvinding te komen. Ja, maar dat is niet een een blijvende dynamiek.
• 1:13:30
  Het zou mij heel erg verbazen als er niet tien Waymo's zijn qua lab en fundamentele leveranciers.
• 1:13:39
  Oké, dus jouw verwachting is dat die met elkaar gaan concurreren en dat daar als onderdeel van die concurrentiestrijd er ook allerlei licentie deals gesloten gaan worden met met de oude autofabrikanten, zeg maar even zo.
• 1:13:49
  En ik denk dat het feit dat Baidu Apollo niet Waymo is, bewijst dat er niet een totale magie plaatsvindt binnen het bedrijf Waymo. Ja, want voor zover ik weet draaien ze niet bij Baidu op Google uitvindingen.
• 1:14:03
  Dat weet ik wel zeker. Nee, ze hebben. Ook in China zijn er verschillende makers van eigen autonome modellen en die ook aan elkaar licenseren. Dus wat bijvoorbeeld Huawei, bekend van de 5G routers,
• 1:14:18
  die maakt full full self driving voor andere autofabrikanten. Dus die die adverteren dan ook. Wij hebben Huawei self driving aan boord, dus misschien dat we zoiets bij BMW gaan krijgen.
• 1:14:29
  Bij BMW heb je Waymo self driving of misschien zelfs Tesla self driving aan boord. Wie weet. Oké, dus eigenlijk verwacht je dat
• 1:14:38
  gewone autofabrikanten hier niet eens zo heel veel last van hoeven te krijgen omdat dat toch wel een. Je gaat gewoon als consument meer betalen. Dat is de licentie voor full self driving.
• 1:14:48
  Die die hardware wordt commoditized, dus er zijn die camera's worden allemaal goedkoper. Het kan meer op basis van gewoon gewone cameraatjes die ook in je iPhone zitten in plaats van ingewikkelde lasersystemen.
• 1:15:02
  Eigenlijk voorzie jij een, een, een, een tijd waarin waarin die de de Europese autobedrijven eigenlijk helemaal niet per se zo achter hoeven te lopen. Dus wel afhankelijkheid, ja.
• 1:15:13
  Maar omdat er concurrentie is, is dat niet zo erg. Het ligt eraan. Kijk, als jij nu een autobedrijf bent die van origine zegt wij willen de hele stack ownen, zeg maar, dus alle onderdelen van ons.
• 1:15:23
  We gaan niet alles los bestellen bij Bosch qua motoren. Bosch is een enorme leverancier voor stukjes auto zeg maar. Echt niet normaal.
• 1:15:31
  Van ruitenwisser rubbers tot en met motoren die jouw ramen omhoog duwen en je autodeur.
• 1:15:35
  Het is daarin heel logisch dat die fabrikanten, dus de klassieke autofabrikanten, voor gekozen heeft om bij hun leest te blijven en niet volledig verticaal te integreren en te zeggen wij moeten alles bouwen.
• 1:15:46
  Een partij als Tesla heeft ervoor gekozen om dat wel veel meer te doen. Echt niet alles in een Tesla is door Tesla gebouwd, maar zij zitten wel veel meer op het. We bouwen liever ieder stukje zelf.
• 1:15:55
  Nou, zijn verschillende strategieën in in dit geval. Ik zat laatst naast iemand in een Volvo XC40. Daar zit een in-car entertainment system in met een tablet, zeg maar.
• 1:16:05
  Ziet er een beetje uit als een soort Tesla-achtig ding en toen zat ik erop rond te tappen. Toen dacht ik dit is gewoon Android. Toen zei ik Joh, is dit Android Auto? Zo'n boomer ben ik dan.
• 1:16:14
  Nee, mijn telefoon zit niet aangesloten. Deze auto is Android. Toen dacht ik o, blijkbaar levert Google gewoon hun besturingssysteem aan autofabrikanten.
• 1:16:22
  Nou, ik denk dat je daarin al aardig kan aanvoelen waarin de autofabrikanten zeggen wij leveren het platform, wij zijn facilitator op hardware gebied.
• 1:16:30
  En als het richting de Let the software software guys handle the rest. Dat is een hele spannende keuze op het moment natuurlijk.
• 1:16:38
  Als je zegt handle the rest als in rijden zelf, het gaat wel iets verder dan het in-car entertainment system. Maar goed.
• 1:16:45
  Ja, maar ook de machtsverhoudingen natuurlijk, want op een gegeven moment ben je dan maker van een dom stuk hardware. Ja, dat verdient respect. En ik bedoel je, je gebruikt nu het woord machtsverhoudingen.
• 1:16:56
  Dat gaat natuurlijk nog een stap verder. Is uiteindelijk de vraag: koop jij die auto en verhuur jij hem in de vloot van BMW? Consument, particulier, zeg maar. Of heb jij een abonnementje bij
• 1:17:10
  een van de Uber-achtige dingen? Dus daarin. Ik denk dat je dat wel mooi beschreven in de intro net. Er zijn. Het is best wel een verschuiving.
• 1:17:20
  Dus als jouw vraag aan mij is waarom wil je het over zelfrijdende auto's hebben? Ik denk dat het fysiek is. Vind ik reuze interessant, want die software wereld is toch voelt toch als een soort
• 1:17:30
  metaverse buiten de realiteit. Totdat er een keer protesten zijn ergens. Of een flashmob dat mensen zeggen er staan ineens heel veel mensen bij de McDonald's Amsterdam. Blijkbaar is het internet best een ding, zeg maar.
• 1:17:41
  En nu is die auto iets waar AI fysieke vorm aanneemt. En ik vind hem en en de eerste plek in mijn ogen. En ik hoor graag van de luisteraars als ik het een plek mis dat het op een andere plek ook gebeurt.
• 1:17:54
  Maar ik denk dat de zelfrijdende auto aan die AI-boom waar ChatGPT ook aan hangt de de meest impactvolle op de korte termijn fysieke incarnatie is van AI in ons dagelijks leven. Ja, ja, ja. Ja.
• 1:18:10
  Ondertussen zit ik natuurlijk ook te denken ja, auto's. Maar er zijn meer vormen van autonoom transport. Bijvoorbeeld niet alleen personenvervoer, maar ook transport van vracht kun je aan denken.
• 1:18:25
  En niet alleen gaat autonoom vervoer over de weg, maar het gaat ook over zee en door de lucht. Ja,
• 1:18:32
  en daarvoor heb ik mijn blik op China gericht, omdat daar toch wel veel bedrijven bezig zijn met al deze verschillende facetten.
• 1:18:42
  En ik vind het dus fascinerend om naar van die YouTube-video's te kijken waar gewoon, ja, het zijn veel, veelal Amerikanen die dan de wereld rondreizen om een heel YouTube-kanaal te vullen met urenlange video's waarin je ziet hoe full full self-driving systemen reageren op de lokale omgeving.
• 1:19:02
  En dan kun je dus je ziet een blikje in hoe het is om in China te rijden, om maar een voorbeeld te geven.
• 1:19:10
  En dat viel me echt op dat alle grote Chinese automerken allemaal hun eigen full self-driving systeem hebben.Dus niet iets wat gelicenseerd is, maar uh g-, uh, hun eigen systeem.
• 1:19:23
  NIO als voorbeeld van en Zeekr van fabrikanten die in Nederland ook auto's, uh, aanbieden. En dat je dus grote techbedrijven hebben die licenseren zoals Hua-, uh, Huawei.
• 1:19:34
  En, uh, Huawei's full self-driving systeem werkt bijvoorbeeld in heel China. Dus het is niet iets wat zoals bij die robot taxi's beperkt is tot, uh, uh, uhm, beperkte locaties in een stad, maar het werkt in heel China.
• 1:19:47
  Het is wel de, uh, eis dat je je handen af en toe weer aan het stuur houdt, maar weer veel minder heftig dan Tesla's. Tesla's beginnen te piepen als je ook maar 30 seconden wacht met weer even het stuur aantikken. Ja.
• 1:19:59
  Uh, dat is daar veel minder en ze passen het ook aan aan of je in een stedelijke omgeving bent ja of nee, uh, hoe vaak je het stuur moet aan, uh, raken, maar je ogen hoef je al niet meer op de weg te houden in China.
• 1:20:10
  Dus dat is in, in, dat is in, in ieder geval in Europa een verplichting in, uh, v-, door de EU en in Amerika. Heb je ook een camera binnen, hè, die kijkt of jij kijkt. Zeker.
• 1:20:20
  En dat doen die Chinese auto's ook wel, maar die ageren daar niet op. Hmm. Uh, wel als je in slaap valt of een hartaanval krijgt, dan zet die auto keurig aan de kant van de weg.
• 1:20:27
  Maar ze verwachten, ze verwachten niet meer dat je naar de weg kijkt. Dus dat is wel weer een soort van, het is toch een belangrijke stap denk ik in hoe je als gebruiker een auto gebruikt.
• 1:20:36
  Namelijk je kan je passagier de hele tijd aankijken terwijl je aan het praten bent. Ja. Terwijl dat stuur voor jou aan het draaien is. En wat me ook opviel is dat die auto's in China best wel agressief zelfrijden.
• 1:20:47
  Dus het is een land waar mensen anders rijden. Z-, waarschijnlijk binnen het land rijden z-mensen op verschillende manieren.
• 1:20:52
  Ik hoorde iemand zeggen dat ze in Zuid-China rijden als in Italië en in Noord-China alsof ze in Rusland rijden. Ik vond dat grappig. Uh, grappig.
• 1:21:00
  Ik weet ook niet hoe Russen rijden en anders dan Italia-Italianen, maar in ieder geval. Ik snap ook wel dat in landen verschillende rijstijlen zijn, dat dat systeem erop moet reageren.
• 1:21:09
  Waar taxi's dan de neiging hebben om best wel, uhm, uhm, voorzichtig te rijden, voorzichtig om te gaan met situaties en bij twijfel maar te stoppen.
• 1:21:17
  En nou ja, uh, zijn die zelfrijdende auto's waar mensen achter het stuur zitten veroorloven zichzelf veel meer vrijheid in het agressief oplossen van situaties.
• 1:21:27
  En ik zag dus zoveel verkeerssituaties die je niet in Nederland vaak meemaakt, maar bij echt soort van verkeer op basis van doorduwen. Gewoon iedereen is door aan het duwen.
• 1:21:37
  Je hebt landen waarin heel organisch gereden wordt. Precies. Nou, organisch rijden, dat is in China aan de hand als ik die beelden mag geloven.
• 1:21:44
  En het is echt die, de manier waarop die auto [lacht] zich agressief ergens voor gooit en het ook helemaal geen problemen oplevert, vond ik echt fascinerend om te zien.
• 1:21:53
  En, uh, hij moet dus ook rekening houden met verschillende— In, in China is het blijkbaar nog zo dat je zelfs per gebied verschillende verkeerssystemen hebt met andere soorten stoplichten en andere soorten belijning.
• 1:22:02
  En dat dat Huawei ding dat allemaal begrijpt in heel China. Ja, is impressive. Dus dat is indrukwekkend. Ja, en ik denk ook daarin.
• 1:22:11
  Kijk, je kunt, uhm, zelf naar al deze landen toe gaan om dit mee te maken en dan kan je ons achteraf een mailtje sturen en zeggen: nu ik zelf achterin die auto heb gezeten van Waymo en nu ik zelf een auto heb gehuurd in China waar die zelf reed, begrijp ik wat jullie zeggen jongens, want je moet het een beetje meemaken.
• 1:22:29
  Wij zitten dit op afstand via YouTube te doen. Ik vind het re-, ik vind het milieutechnisch. [lacht] Dat doen wij. Nee, maar ik bedoel even schouderklopje. Ja.
• 1:22:37
  Maar wat wij, wij, ik vind het wel fascinerend hoe, uh, het onderzoek wat jij bent gaan doen door die filmpjes te bekijken en ook lang begreep ik van je. Je hebt echt, uh [lacht].
• 1:22:47
  Ik heb hier wel wat tijd aan besteed, ja. Ja, nee, maar ik bedoel ook lang zo'n filmpje hebt gekeken van iemand. Het is best wel saai eigenlijk. Iemand- Oh nee, ik vind het heel leuk.
• 1:22:53
  Ja, dit, want even voor de luisteraar: mensen filmen dan dus en hun ding vanuit de auto, maar ook wat op het scherm zichtbaar is. Het zijn een soort multi shot frames zeg maar vaak. En ongemonteerd.
• 1:23:02
  Dus je zit gewoon echt naar alsof je railaways te kijken. Weet je wel vroeger op tv van die treinen die een weg banen door een landschap. Het is dat, maar dan met een auto die zelf bestuurt. Meditatief ASMR-content. Ja.
• 1:23:13
  En, maar dit, dit doen wij om natuurlijk een, uiteindelijk wil je een soort vibe check doen op dit hele fenomeen. Omdat het al zo lang wordt beloofd.
• 1:23:21
  Omdat er in allerlei blogs allemaal getallen staan, wil je uiteindelijk gewoon kijken: hoe rijden die auto's dan?
• 1:23:28
  Nou en het is ook dus grappig om te zien dat niet alleen je dus dit soort dingen gaan opvallen, als in verschil in rijstijl van robots, wat al een heel ding is.
• 1:23:37
  Maar je kijkt ook door de ramen van die auto en je ziet dus wat voor andere robots er op de weg rijden. Ja.
• 1:23:43
  Dus ik zat bijvoorbeeld naar een, uhm, een filmpje te kijken in een studentenstad waar allemaal kleine bezorgrobots op de stoep reden. Die, die zie je in Estland ook wel. Amerikaanse collegecampussen rijden die dingen.
• 1:23:54
  Zo'n rijdende koelbox. Ja, voor maaltijden. Ja. Die heeft toch van die oogjes en zo. Zeker. Dus die rijden daar ook in. En dat is een volgens mij een, nou ja, in ieder geval die rijden in China ook.
• 1:24:03
  Uh, maar ook bijvoorbeeld kleine, uh, containervrachtwagentjes. Dus het is een container.
• 1:24:08
  Ik denk, nou, ik zou zeggen op, op het beeld zou ik zeggen een kwart van een gewone zeecontainer die op de weg rijdt zonder, uh, uh, cockpit of wat dan ook.
• 1:24:19
  Het is gewoon een container op wielen die invoegt in het, in het verkeer. En ik vond dat toch ook.
• 1:24:25
  Kijk, uhm, ik ben onder de indruk van Waymo door de aantallen, maar ik ben eigenlijk veel, uh, optimistischer of bullisher of hoe je, hoe je dat ook moet noemen over wat er in China gebeurt.
• 1:24:37
  Want het zijn heel veel meer bedrijven die zich bemoeien of die zich mengen in deze.
• 1:24:43
  Sowieso zijn elektrische auto's in China, als je daar naar een autobeurs gaat, zijn er 50 verschillende merken waar je nog nooit van gehoord hebt.
• 1:24:51
  Die allemaal entertainmentsystemen en gewoon van gadget auto's op wielen die, waarbij Europese bedrijven niet echt niet in de, in de schaduw mogen staan voor hoe vet die systemen er allemaal uitzien.
• 1:25:03
  En, uh, nou, ik weet niet, ik vind het echt een heel totaal andere wereld. Ik word van Chinese auto's opeens heel enthousiast, terwijl ik bij Europese auto's altijd echt denk: jezus, wat is het lek.
• 1:25:13
  Uh, het lek op die UI's, uh, uh, kut en, uh, vervelend allemaal. Bij de CES bent geweest, maar dan voor auto's. Ja. Daar zijn trouwens ook iets meer auto's tegenwoordig.
• 1:25:22
  Maar dat je zo'n consumer electronics beurs hebt met alles wat, uh, in de toekomst zou moeten komen, zeg maar. Ja, en dat is voelbaar als je die auto's ziet.
• 1:25:31
  En wetende dat dus er zoveel, uh, elektrische autobedrijven zijn en de Chinese overheid heel duidelijk ambities heeft gedefinieerd op het gebied van zelfrijden met bijbehorende subsidies. Aha.
• 1:25:45
  En, uh, de mate waarin zijUh gebieden vrijmaken om zonder al te veel regels dat die bedrijven allemaal lekker mogen experimenteren, zoveel als ze willen en zoveel mogen ingrijpen in de arbeidsmarkt dat ze dat ze willen door tering goedkope ritten aan te bieden.
• 1:25:59
  Dus € 0,70 voor een ritje wat vijf keer goedkoper is dan een menselijke taxi. Je moet het maar. Je moet het als overheid ook maar durven.
• 1:26:07
  Als je zo'n, uh, uh, soort van, ja, het is toch een gevoelige propositie zou ik zeggen dat je- Nou ja, je had het net over die, uh, protesten van die taxichauffeurs, toch?
• 1:26:17
  Dat, uh, ik bedoel, het heeft, uh- En als wij in de internationale media lezen over protesten in China, dan is er wel wat aan de hand, zeg maar. Dan is er wat gebeurd. Ja. Ja, zeker.
• 1:26:25
  Nee, en ik denk, ik moet zeggen, ik wil nog even teruggrijpen op wat je net zei over die rijdende koelboxen en rijdende, uh, containers.
• 1:26:33
  Ik, uh, ik hoop dat de gebruiker nog niet op irritatie is gekomen van hoe vaak ik dit al her-herhaald heb, maar ik ga het punt gewoon nog een keer maken.
• 1:26:40
  De modellen die er zitten in die koelboxjes en die rijdende, uh, uh, containers en die, dat zijn weer, dat zijn world models. Die moeten een, een soort mensachtig zijn. Ja.
• 1:26:51
  En ik denk ook en ik heb ooit, dat is een Fransman die, die DARPA Challenge, uh, vanuit Google, uh, runde, in ieder geval de inzending die vanuit Google destijds kwam. Dit is pre-Alphabet als ik het goed zeg.
• 1:27:04
  Daar zat een Fransman op die, uh, binnen Google die challenge runde. Of in ieder geval hun inzending.
• 1:27:08
  En die heeft ook altijd gezegd: wij zien het kraken van die zelfrijdende auto-noot, als het, als we die kraken, dan kraken we meteen dertig andere noten tegelijk. Precies.
• 1:27:18
  En ik denk dat, uh, dat is trouwens wel gebleken, want- Dat zit dan in dan verschillende transportmethodes, bedoel je? Ja.
• 1:27:24
  Dus dan is het niet alleen een auto, maar dan is het ook een vrachtwagen en dan is het ook een bus en is het ook een- Ja, nee, ik kan me ge-, ik kan me wel voorstellen, dat gaat echt niet binnen een jaar, maar dat je, uh, dat de kennis van dat zelfrijdende autoproject, zeg maar, dat dat overdraagbaar is naar het vrachtwagenproject, dat dat overdraagbaar is naar misschien zelfs treinen en dat je uiteindelijk best wel een end kan komen en dat je daardoor, uh, dat is ook waarom dit zo groots is en al zo lang groots over gepraat wordt, is omdat de effecten gewoon gigantisch voelbaar gaan zijn voor heel veel mensen tegelijk.
• 1:27:57
  Ja, ja, ja. Nou, en het zijn verschil-, het zijn heel veel, je ziet dus in China eigenlijk gebeuren wat dus in de theorie geschetst wordt, wat jij net schetst, namelijk heel veel verschillende soorten vervoer.
• 1:28:09
  Dus bijvoorbeeld alleen al, uhm, nou, robotta-, robottaxi's zijn er, uh, zijn een aantal verschillende bedrijven. Niet alleen Baidu, maar ook Pony AI is een, is een, uhm, uh, Chinees zelfrijdend autobedrijf.
• 1:28:21
  Didi is een ander groot technologiebedrijf. Rewrite, zo zijn er nog een aantal anderen.
• 1:28:26
  Het zijn allemaal voorbeelden van spelers die autonome ritten aan het doen zijn in verschillende steden met verschillende systemen, uh, en waar wij heel veel filmpjes zitten kijken. En het werkt allemaal best wel vet.
• 1:28:36
  Dus dan, dan be-bestel je een app in zo'n typisch Chinese interface, wat tegenwoordig ook serieus er best wel vet uitziet, maar gewoon heel anders is dan hoe onze apps eruitzien.
• 1:28:44
  En dan is er een auto komt voorrijden met een soort van keypad aan de zijkant, bij de passag-, bij de passagiersstoel op de achterbank, een keypad daarnaast waar je dan een code moet invoeren en dan gaat de deur open.
• 1:28:55
  Alsof je een soort van pintransactie, uh, doet en dan ga je zitten en dan gaat dat ding rijden. Uhm, ik zag voorbeelden van minibussen, zelfrijdende minibussen.
• 1:29:04
  In Guangzhou bijvoorbeeld rijden meer dan vijftig minibussen zelfrijdend op vaste routes door de stad. Dus dat is dan weer grappig van de hele OV-metafoor is dat ze dan wel vaste routes gaan rijden.
• 1:29:13
  Nee, want ik bedoel, dat is een, een, een olifant in de kamer of zo is het natuurlijk ook van: hoe zit het eigenlijk met openbaar vervoer? Maar laten we die nog even parkeren, want dat is ook nog een interessante.
• 1:29:21
  Ja, uh, die bezorgrobots, dus maaltijdbezorger Meituan heeft in Shenzhen alleen al 184.000 bestellingen met drones bezorgd.
• 1:29:31
  Uh, sowieso is drone delivery is in China een, uh, iets wat veel minder een soort van curiositeit is dan het hier is. Er is bijvoorbeeld een traditioneel transportbedrijf, dat heet SF Express.
• 1:29:43
  Dat heeft een netwerk, ook weer een vast netwerk met lijnen van, uh, snelle levering voor goederen die snel geleverd moeten worden. Medicijnen, maar ook bijvoorbeeld eten wat kan, uhm- Bederven. Kan bederven.
• 1:29:57
  En zo vervoerden die drones tijdens het krabbenseizoen, 2023 Wytse, uh, in, uh, Suzhou, Su-Suzhou, 2.700 kilo hairy crabs in 300 vluchten, in 300 vluchten.
• 1:30:10
  Dat is belangrijk, want, uh, de hairy crab is heel belangrijk in China. Zo serieus nemen ze het, dat is, ik wil even deze afslag maken, dat er ieder jaar vending machines zijn waar je die krabben in kunt kopen.
• 1:30:25
  Dus dan kun je verse krab kopen in een vending machine. Doe je pinpas erin, of hoe dan ook. Chinezen betalen waarschijnlijk met een vingerafdruk of- WeChat. Gezichts-gezichtsherkenning.
• 1:30:37
  En dan komt er dus een soort van rond bolletje uit. Het is wel zo'n spiraalding, dus zo'n spiraal begint dan te draaien en dan flikkert die krab naar beneden. Die krab, die slaapt, wil ik er even bij zeggen.
• 1:30:48
  Ja, dit is even, ik ga even deze rabbit hole in. Die krab, die slaapt. Doe je ding. Ja. Want tussen de drie en zes graden slapen krabben, Wytse. Dat wist jij niet, maar dat weet jij nu.
• 1:30:55
  Nou, en dan haal je hem er dus uit. Dan wordt ie wakker, want dat is, uh, de temperatuur buiten. Het is een soort Pokémon-doos die opengaat. Er is zo'n balletje.
• 1:31:02
  Ik bedoel, nog heel gezellig, maar ik heb het idee dat die krab niet je huisdier gaat worden. Die krab, die gaat het niet overleven, want die ga je lekker oppeuzelen. Maar die willen ze dus, uhm, vers hebben.
• 1:31:11
  En, uh, het is daarom des te belangrijker dat die krabben met drones bezorgd worden. En dat gebeurt dus in grote ta-getalen tijdens deze speciale fe-feestdagen.
• 1:31:20
  En het is dus iets waar ze die hele transportroute op geoptimaliseerd hebben, [lacht] ook over zeeën heen. Maar ik denk dus in dat opzicht, kijk, we hadden ook deze aflevering, uh, autonoom transport kunnen noemen of zo.
• 1:31:32
  Vormen van autonoom transport. Die auto is denk ik concreet genoeg voor de meesten van ons om te beseffen van: jeetje, is een vrachtwagen niet een hele grote auto? Is een taxi niet eigenlijk ook een auto?
• 1:31:42
  Nou, enzovoort, enzovoort. Als in, dat, dat gaat gewoon een hoop raken. MaarIk ben met je eens.
• 1:31:48
  Ik bedoel, het is ook nog eens zo dat vaak, die zie je steeds meer, dat er ook apparaten zijn die kunnen vliegen en rijden, dus die heb je dan.
• 1:31:57
  Dus daarin zit natuurlijk, voor je het weet hebben we het over alles tegelijk, dus ik denk dat wel dat het, dat het goed is om te blijven op het transporteren van mensen, goederen, desnoods ook een beetje door de lucht of over water.
• 1:32:10
  Maar uiteindelijk is de grootste impact denk ik voelbaar. En ook niet alleen impact economisch bijvoorbeeld, hè, alle banen die je dan verliest en alle mensen die van rijden hun werk hebben gemaakt, zeg maar.
• 1:32:20
  Maar ook de impact zichtbaar. Ik ben ook altijd wel heel erg geïnteresseerd in het zien van. Kijk, nu, kijk, ga ik weer met, met Wietze zit in de trein en dat is waar hij zijn hele wereldbeeld op baseert.
• 1:32:31
  Maar ik loop dan door de trein en dan zie ik op sommige telefoons ChatGPT. Ja, die zie ik daar. Dan denk ik: hé. Jouw wenkbrauw omhoog. Ja, hé, daar is. Wat zie ik hier gebeuren?
• 1:32:41
  Ja, want dan wil ik eigenlijk naar die mensen toe. Wat ben je aan het doen? Maar dat doe ik niet, want het is een beetje raar. Dus maak je geen zorgen. Maar.
• 1:32:47
  Het is helemaal niet raar dat jij door een trein loopt om alle schermen te gaan bekijken, Wietze. Maar oké, ga door.
• 1:32:51
  Maar goed, daar sluipt dan AI in de vorm van ChatGPT mensenlevens in en zie je dat een beetje in de samenleving ontstaan.
• 1:32:58
  Dan heb je nog de eindproducten van AI, hè, dus het vullen van AI-content in de, in je, dat je geconfronteerd wordt als mens met soms wetend, soms onwetend, met AI-gegenereerde content in de vorm van advertentiecampagnes of memes of fake.
• 1:33:12
  Daar word je ook geraakt door AI. Maar ik kan me gewoon voorstellen, ik heb het in San Francisco zelf gezien. Ik mocht er toen nog niet meerijden, want het was nog een gesloten, uh, uh, systeem destijds van Waymo.
• 1:33:24
  Maar ik heb wel die Waymo en ook nog Cruise destijds zien rijden allemaal daar. Dat had al een effect op mij. Dat ik dacht: wat gebeurt hier nou? Robots.
• 1:33:32
  En ik denk dat daarin, uh, ja, we niet moeten onderschatten wat dit gaat doen, uh, op het moment dat je, dat die weg langzaam gevuld wordt met nieuwe weggebruikers. Maar wat bedoel je daarmee, wat dat gaat doen?
• 1:33:43
  Nou ja, misschien overschat ik dat. En, hè, het zat ook in jouw intro, uh, we dachten misschien dat we daar dan heel erg aan moesten wennen. En binnen twee weken is het: o ja, nee, daar zit inderdaad geen bestuurder in.
• 1:33:55
  Ach ja, zo gaat dat dan. Zoals de mensen met de mobiele telefoon in dat legendarische filmpje. Uhm, ik denk dat het wel meer doet en dat het nog niet groot genoeg nu is, in ieder geval voor mij, om te voelen.
• 1:34:08
  Maar maak eens concreet, wat, wat, wat, waar heb je het nu over? Nou, ik denk dat, uhm, onze podcast gaat heel vaak over imaginaries, scenario's. Wat gaat er mogelijk komen?
• 1:34:25
  Of de legendarische zin: moet je je eens voorstellen dat. Daar zit het woord voorstellen in. Dus we vragen heel veel van het voorstellingsvermogen van de luisteraar. Dat frustreer ik me ook een beetje over.
• 1:34:35
  Niet over die luisteraar, maar wel over het feit dat het heel vaak is: wacht maar, wacht maar, wacht maar, wacht maar.
• 1:34:41
  En waarom ik het zo interessant vind dat jij die filmpjes zit te kijken op YouTube, omdat je het dus wil voelen. Want hoe voelt dat dan in dit geval om in zo'n auto te zitten?
• 1:34:49
  Maar ergens zag jij ook dingen om die auto heen gebeuren en had het ook een effect op jou.
• 1:34:54
  Ja, je ziet bijvoorbeeld parkeerplaatsen waar ze, waar ze congregeren, de zelfrijdende auto's, allemaal dezelfde auto's naast elkaar, die dan in een soort van colonne 's ochtends de weg op gaan. Echt bizar gezien.
• 1:35:06
  Zo'n herd. Dan heb je een soort van groep, uh, luipaarden die, uh, op een, uh, op een horde zitten. Of, uh, wat is het, nijlpaarden die bij een waterput ergens of een watermeertje ergens zitten te, te chillen.
• 1:35:17
  Zo voelt het wel. Pinguïns. Kijk, uiteindelijk heb je, uh, is het voor veel van ons moeilijk, dat merk ik gewoon om me heen, om een soort van te begrijpen wat we hiermee moeten of zo.
• 1:35:28
  Al die fantasieën van Wietse en Alexander. Zolang ze niet voor ze staan, zolang het niet gebeurt, zolang het niet fysiek in jouw leven aanwezig is. En ik denk dat die, uh, zelfrijdende auto, ook omdat,
• 1:35:41
  ik heb me best wel lang verbaasd over de autofascinatie van mijn vader en mijn broertje. Mijn vader en broertje, ik weet dat ze allebei luisteren, hebben best wel een autofascinatie. Veel mannen.
• 1:35:51
  Ja, en er liggen ook nog eens, en nog steeds, uh, in het magazijnrek bij de supermarkt, voor zover dat nog bestaat, ja, het bestaat nog een beetje, autobladen. De auto is een ding. En, uhm,
• 1:36:04
  de auto is niet alleen maar een ding voor mannen. De auto is namelijk best wel een groot cultureel ding.
• 1:36:10
  Uh, sterker nog, het is een soort pak wat wij, een soort exoskeleton, die auto, die wij als mens, man en vrouw, dagelijks aantrekken. Je, je gaat gewoon, dit is een soort van verborgen rare technologie in ons leven.
• 1:36:24
  Er zit een scène in Hitchhiker's Guide to the Galaxy. Dan komt er een, een alien van een andere planeet en die gaat een bloe-, bos bloemen aanbieden aan een auto. Zo begint die film.
• 1:36:33
  Dan zit je echt te kijken: wat zit ik nou weer in absurdistische Britse comedy te kijken? Nee, dat komt omdat die aliens dachten dat de auto's de hoofdbewoners waren van die planeet.
• 1:36:42
  Ja, want zij hebben gewoon van buitenaf gekeken, zien superveel auto's en denken: dat moet hem zijn. Ja, die zijn heel belangrijk. Die zijn heel belangrijk, want die krijgen eigen huisjes.
• 1:36:52
  [gelach] Die hebben zo, ze hebben hun hele, de hele steden zijn perfect aangepast voor die auto's. Ja, meer dan stoepen.
• 1:36:58
  Ja, ik bedoel, ga even mee in mijn rare verhaal van: misschien is die auto wel de hoofdbewoner op deze planeet.
• 1:37:05
  Dan denk ik dat als je aan zo'n fenomeen gaat sleutelen, zeg maar, als je daar de mensen uit haalt, de chauffeurs, en mensen achterin zet zonder chauffeur, als je die auto's een andere vorm gaat geven, hè.
• 1:37:16
  Cruise heeft dat geprobeerd. Kreeg je een auto zonder voor- of achterkant waar je tegenover elkaar zat als een soort NS-coupé. En op de snelweg ontmoetten die auto's elkaar en vormden een soort rups op de snelweg.
• 1:37:26
  Te bizar. Of containers, die rijden zo [lacht] zonder voor- of achterkant. Gewoon rijdende zeecontainers. Ik denk dat daarin, uh, best wel, uh,
• 1:37:37
  heel erg voelbaar gaat worden voor ons allen, die rare, moeilijk uit te leggen systeemtechnologie op het niveau van elektriciteit die AI is.
• 1:37:47
  Die gaat een duidelijke vorm krijgen en grote impact hebben op wat, op ons, uh, uh, straatbeeld, op onze steden.
• 1:37:54
  We kunnen ook onze steden bijvoorbeeld, hè, er ku-, alle parkeerplaatsen kunnen in essentie weer terrassen worden. Dat gebeurt al een beetje in Amsterdam en andere grote steden.
• 1:38:02
  Er worden van die, uh, houten pallets opgelegd en dan mag je je terras uitbreiden.Uh we kunnen uh mensen die normaal helemaal niet een auto konden nemen, want die zijn blind.
• 1:38:12
  Die moesten altijd iemand anders erbij hebben. Of een chauffeur die hartstikke duur was, krijgen mogelijk, als we dat goed regelen met elkaar, toegang tot een stukje vrijheid.
• 1:38:20
  Ja dus, ik vind hem wel uhm, ik ben gewoon op meerdere uh lagen nieuwsgierig uh naar het effect van de introductie van zelfrijdende uh auto's.
• 1:38:31
  Ja, je bedoelt: het geeft de kans, zoals we steden hebben aangepast aan zelf, aan auto's door heel veel ruimte voor ze te maken, zowel om te parkeren als om te rijden. Zelfs door de mooiste delen van steden,
• 1:38:44
  uh gaan we dat allemaal ongedaan maken. Is dat wat je zegt? Gaan we daar weer ruimte maken om daar te wandelen of te fietsen of wat dan ook?
• 1:38:52
  Ja, misschien zit er ook een beetje wensdenken in bij mij als ik heel eerlijk ben. Want ik vind steden die aangepast zijn op auto's ook niet zo prettig. Uhm.
• 1:39:00
  Maar denk je dat het gaat gebeuren in de zin dat als het, als zeg maar wat je, wat je nu ziet in China is dat ze op, op een gegeven moment hebben verplicht dat alle nieuwe voertuigen moesten per dit jaar, dus is een verplichting die al lang geleden is ingegaan, maar per dit jaar moesten alle nieuwe voertuigen die verkocht worden nie- minimaal level drie zelfrijdende auto hebben.
• 1:39:20
  Dus dat is dan groot g-, uh, automatisering van een hoog niveau, maar het kan nog niet helemaal zelf door een stad bewegen. Lane assist en dat soort dingen, maar. Precies, maar ze maken het een verplichting. Mhmm.
• 1:39:31
  Uhm, om, uh, om die bedrijven ook te dwingen om zelfrijdend in te voeren.
• 1:39:37
  Dus net zoals zo'n zelfde stimulans vanuit de overheid er is om meer elektrisch te rijden en benzine en diesel rijden op steeds meer manieren onaantrekkelijker te maken voor mensen.
• 1:39:48
  Is er zo'n zelfde push in China voor zelfrijdend? Dat hebben wij hier nog niet, maar dat, je zou kunnen verwachten dat dat dan hier misschien ook gaat komen. Ja.
• 1:39:56
  Omdat het in theorie een nivellerende technologie is, waardoor, weet je, ook mensen die slecht ter been zijn opeens van A naar B kunnen komen waar dat nu lastig is, zelfs met het beste openbaar vervoer.
• 1:40:08
  Denk je dat als die technologie zo gestimuleerd wordt door de overheid, dat het zo goedkoper wordt dat al die power laws van toepassing zijn op dat het goedkoper, toegankelijker wordt voor ons allemaal?
• 1:40:20
  Dat je er dus niet aan ontkomt om, uh, nog zel-, om, om een auto zelf te laten besturen en dat je dus niet meer zelf, dat zelf rijden niet meer mag of een soort van curiositeit wordt.
• 1:40:31
  Nou ja, ik denk dat, kijk, uhm, er zijn allerlei, er zijn al eerder technologieën geïntroduceerd of voorgesteld en niet geïntroduceerd in auto's.
• 1:40:41
  Bijvoorbeeld blazen voordat de motor start om te checken of je niet gedronken hebt. Hebben we niet. Kunnen we bouwen. Doen we niet.
• 1:40:48
  Speed limiters op auto's die, ze kunnen gewoon niet harder dan wat er op het bord staat, hè. Vanuit de EU wordt er het een en ander aan dit soort dingen bedacht nu.
• 1:40:55
  Black boxes in auto's zodat de verzekeraar later mee kan kijken. Allemaal technologieën, het zal je niet verbazen, waar ik mijn vraagtekens bij heb. Waar ik denk: jeetje, wat gebeurt er nu?
• 1:41:03
  Dan is deze zelfrijdende auto die je be-bestelt op een Uber app waarop je een goede rating moet hebben, want Uber heeft ratings, best wel een flinke stap ineens. Hè, want, uh, moeten we het daardoor niet doen?
• 1:41:14
  Nee, nee, als we willen nivelleren en democratiseren en toegang en vrijheid, hè, dat woord is genoemd aan het begin van de aflevering.
• 1:41:21
  Dan heeft het, dan zou ik bijna het mogen rijden in een zelfrijdende auto een mensenrecht willen maken, zodat je ook echt die vrijheid hebt en niet afhankelijk bent van je score die je op dat moment hebt van de, ik weet niet eens wie jou dan aan het scoren is, hoor, want er zit geen chauffeur in.
• 1:41:33
  Maar goed, [gniffelt] je rating bij Uber. Uhm, ik denk wel als je kijkt naar het gebied van duurzaamheid, hè, dus ja, een algoritme gedreven auto kan natuurlijk een stuk zuiniger rijden dan een mens.
• 1:41:43
  Ja, sorry, ik ga er gewoon van uit dat algoritmes die elektromotor beter kunnen doen. Uhm, er is een, een veiligheidsargument, hè, wat we eerder hebben gemaakt.
• 1:41:54
  Er even van uitgaan dat we deze machines, uh, honderd tot duizend keer veiliger kunnen laten autorijden. Statistisch bewezen dan ook, hè, dan een gemiddeld, uh, mens in een auto.
• 1:42:04
  Dan heb je de steden die volledig veranderd kunnen worden. Woningen ook, hè, woonwijken ook. Je kunt echt, echt heel veel doen, dus het is echt een, uh, ja, ik, ik.
• 1:42:13
  Maar is bij de- al deze dingen niet ook de conclusie: er gaan veel meer auto's de weg op komen, daar hebben we geen plek voor.
• 1:42:18
  Allemaal leuk en aardig dat ze buiten de stad kunnen parkeren, maar als iedereen naar dezelfde plek toe wil. De grote vraag is: is het, is het jouw auto? Want, uhm. Ja, ook dat nog.
• 1:42:27
  Ja, een van de, van de Tesla dromen die er natuurlijk is, is hun fleet, hè, dus jij, dan was het idee: jij koopt een zelfrijdende Tesla. Die kan je in de app een knopje aantikken, opt in en dan gaat ie, is ie ineens weg.
• 1:42:38
  Want jij hebt in de agenda aangegeven of je agenda gesynct, uh, waarin jij zegt: joh, dan ben ik twee dagen thuis aan het werken en, uh, hoef ik niet naar de supermarkt.
• 1:42:46
  Dus als die auto even weg is en iemand anders aan het rondtoeren is en ik mag ook nog meedoen in de winstdeling. Dat was een beetje de, uh, de, de, het aanbod of de droom vanuit Tesla. Dan doe ik mee.
• 1:42:56
  Dan heb je dus individuen die auto's bezitten en een soort uithuren als vakantiehuisjes, hè, een soort share, share constructies.
• 1:43:03
  Daarnaast kan je zeggen: we hebben als buurt, uh, kiezen we ervoor om vijf auto's aan te schaffen. En dan kom ik weer op mijn worteltjes lokaal en worteltjes in de rest van Nederland voorbeeld.
• 1:43:13
  Daar zijn nog wel veel vragen. Ik merk alleen bij mezelf dat ik denk gezien veiligheid, duurzaamheid, hoe steden kunnen veranderen, uh, nou ja, uitstoot in steden, noem maar op.
• 1:43:24
  Dat ik merk dat ik zeg: oké, ook al zijn er allerlei vraagtekens rondom, hè, mag iedereen dan in die auto zitten? Van wie is die auto dan? Et cetera, et cetera.
• 1:43:33
  Dat ik, dat ik wel heel erg voor ben om dit serieus te nemen en ons best te doen om deze toekomst mogelijk te maken met elkaar. En dan moeten we maar heel erg goed met elkaar overleggen hoe we de andere waarden behouden.
• 1:43:46
  Omdat ik denk dat, uhm, als we het dan over technologieën hebben die de mens beïnvloeden, zeg maar, dan is transport en daarmee de auto gewoon echt substantieel groot.
• 1:43:57
  Dat is denk ik ook waar die eerdere fascinatie van tien jaar geleden al vandaan kwam. Want toen hadden we dus een publiek debat over een niet bestaande technologie. Ja. Dat lukt bijna nooit. Nee. En we hadden hem gewoon.
• 1:44:07
  Ja. Dus, dus, dus, het is, hè, even om mijn vader en mijn broertje te verdedigen. Ze hebben een punt dat daar iets fundamenteels aan de gang is met die auto. Ja.Ja. Ja.
• 1:44:20
  Hé, en je hebt het eerder gehad over de invloed van open source hierop. Dus de, je hebt George Hotz genoemd. Dat is een nogal enigmatische programmeur.
• 1:44:32
  Die heeft zijn eigen zelfrijdende autosysteem als een soort van ding wat je op je bestaande auto klikt en dan kun je van je huidige auto opeens een zelfrijdende auto maken. Hoe, hoe werkt dat?
• 1:44:46
  En, en is dit iets om serieus te nemen? Ehm, voor de luisteraars: Comma AI, een startup van George Hotz. Comma.
• 1:44:57
  Comma is, uh, een partij die ook een Comma One, Comma Twee, Comma Drie Pro inmiddels, een soort zoals je vroeger een TomTom kocht. Ja, precies.
• 1:45:06
  Het ziet er een beetje uit als een soort van mix tussen een achteruitkijkspiegel en een dashcam. Ja, en het is, het is eigenlijk een soort PDA op een stokje die je voor je raam hangt, die je dan aansluit op de CAN-bus.
• 1:45:19
  Zo heet dat ding. Dat is de bus van je auto waarop je je auto opdrachten kan geven, hè. Ja, eigenlijk aansluiten op de auto zelf, op de computer van de auto.
• 1:45:27
  Wat mij verbaast om eerlijk te zijn, want ik had niet verwacht dat er meerdere fabrikanten zijn, want je kunt op de website van Comma kijken welke brands. Tering veel auto's. Megaveel. Ja.
• 1:45:37
  Uh, dan kan je dus, uhm, hè, want mensen zijn misschien wel bekend met de ODB of OBD-poort. Ik ben niet echt een goede car nerd, maar je kunt je auto uitlezen. Voor USB voor auto's. Ja, dan kan je je auto uitlezen.
• 1:45:50
  Zelf ook als je dat, uh, uh, met, daar heb je bepaalde appjes voor of zo. Ik heb zelf een Prius. Moet je echt een andere podcast voor luisteren als je hier into bent.
• 1:45:56
  Dik, dik ner-- en ik weet niet eens hoe die poort heet, dus dat laat ik even. Maar goed, de poort.
• 1:46:00
  Alleen lezen, maar je wil natuurlijk schrijven, dus dat kan je, want de CAN-bus kan je dus het stuur bewegen op de rempedalen drukken. Je kan echt het he-- je kan op de, op het, op de ruggengraat van de auto inpluggen.
• 1:46:11
  Ja, The Matrix, maar dan op een auto zo, tsjak, in je nek, zeg maar. Dat wil dat ding. Ja, en wat, wat geloven ze bij Comma?
• 1:46:18
  Dat is niet alleen George Hotz, maar dat is een beetje natuurlijk het posterkind van het bedrijf die het gestart is, dus die credit wil ik hem wel geven.
• 1:46:24
  Wat ze daar geloven is: luister, een mens heeft twee ogen, geen lidar, ja, geen dieptescanner met point clouds. Ja, dus waar alle zelfrijdende auto's nu uitgerust worden met talloze camera's om die auto heen.
• 1:46:36
  En dan niet alleen camera's waar je mee kan kijken, maar ook diepte kan zien. En, nou ja, nog allerlei andere dingen, zegt hij. Twee camera's zou genoeg moeten zijn.
• 1:46:46
  Ja, de mens heeft ook niet zoveel lidar op zijn hoofd, dus je moet het met twee camera's kunnen doen. Ja, dat is wel vette uitdaging natuurlijk ook om het zo te doen. Ja.
• 1:46:55
  En dan zegt hij: ik wil eigenlijk de Android maken onder de zelfrijdende autosystemen, hè.
• 1:47:01
  Het verschil tussen Android en iOS, de enige twee echt grote spelers op dit moment in het Westen in ieder geval, is dat iOS een gesloten systeem is en Android een deels open source systeem.
• 1:47:12
  Alle andere zelfrijdende autosystemen die daadwerkelijk iets kunnen zijn allemaal ook gesloten, maar Comma AI heeft het gepubliceerd. Die wil ook dat mensen daaraan meewerken.
• 1:47:21
  En de software die jij bij hun koopt en de hardware, want je koopt dus zo'n PDA met een kabel eraan en twee ogen in de vorm van camera's is van jou. Ook de software die erop staat.
• 1:47:31
  Uhm, wat hebben zij voor elkaar gekregen? Uit mijn hoofd level drie of 3,5. Ze zitten zeker niet op full self-driving, maar ze noemen dat- Wat kunnen ze ermee met 3,5? Chill mode noemen ze het eigenlijk.
• 1:47:41
  Dat hebben ze wel beter vermarkt. Oftewel op de snelweg zitten en weinig stress ervaren tijdens het autorijden omdat je als het ware een constant vangnet onder je hebt.
• 1:47:49
  Dus zie het als een uit de hand gelopen lane assist, adaptive cruisecontrol, maar ook echt wel, hè, bochten nemen et cetera.
• 1:47:56
  Dus wat je misschien een beetje van Tesla self-driving gewend bent in Nederland heeft hij open source gemaakt. Uhm, waarom is dat interessant? Omdat je daar natuurlijk in ziet van: oké,
• 1:48:07
  leuk dat Waymode voor elkaar heeft en licenceert aan al die andere autofabrikanten, wat ze zeker gaan doen.
• 1:48:12
  Maar wat over het algemeen in machtsverhoudingen prettig is gebleken, uh, voor de uiteindelijke consument/burger is dat technologieën breed verspreid en open zijn, zodat je gewoon in de markt, uh, uh, goede druk houdt op elkaar en niet zulke strak sterke monopolies ontwikkelt, maar wij ook macht hebben over onze eigen technologie en aanpassingen kunnen maken.
• 1:48:34
  Nou, dat is in het geval van die zelfrijdende auto best wel spannend.
• 1:48:39
  Want als je die video's gaat bekijken van mensen die dus leuk dat apparaatje van George Hotz aangesloten hebben op hun bestaande auto met een kabel die ze zelf getrokken hebben over hun voorruit.
• 1:48:48
  Dit is letterlijk wat er gebeurt. Die rijden gewoon mee in het verkeer. Ja. Nou, het is wel zo dat als er een ongeluk gebeurt, dan is het jouw polis. Het was jouw auto. Voor de hellereit, mag gewoon in Nederland niet.
• 1:48:58
  In Nederland gebeurt dit niet. In ieder geval voor zover ik weet niet. Nou ja, ik heb het, ik doe het zelf niet en ik heb het niet, ik heb nog nooit in een auto gezeten met.
• 1:49:05
  Maar goed, er wordt in verschillende staten in Amerika wel hiermee rondgereden. Deels legaal, deels minder legaal.
• 1:49:11
  Maar ik sta er wel voor open dat het goed is om deze technologie, uh, ook buiten de, uh, grote labs te houden, zodat we een beetje met elkaar macht houden.
• 1:49:20
  Ja, dat is- Ja, dat is dan wat, wat Facebook doet of met Meta doet met Llama, namelijk de keuze maken om open source modellen te maken, probeert hij heel erg in het klein, uh, te doen met bestaande technologie eigenlijk door bestaande technologie aan elkaar te koppelen.
• 1:49:34
  Wat we daar dan nu voor krijgen met zo'n klein team is iets wat de meeste moderne auto's inmiddels kunnen, namelijk een auto in het midden van de weg houden en bochtjes maken en zo.
• 1:49:42
  Ik wil wel even zeggen, hè, die, ik heb het aan het begin gehad over die grote computer die mee moest in die auto. Die zit ook nog in dat PDA'tje van hem, hè. Nou, precies. Lokaal.
• 1:49:50
  Dus ik, ik kan me dus voorstellen dat als al die wereldmodellen blijven groeien en er is genoeg concurrentie, dat we, weet je, een consument heeft nu ook toegang tot de, uh, met, via ChatGPT toegang tot de su-supercomputer van 20 jaar geleden, waar alleen de, de, de slimste koppen met het meeste geld toegang toe hadden.
• 1:50:07
  Dat zit nu in al onze telefoons. Dus hoe realistisch is het dat dit soort-- ergens denk ik: oké, ik zal mijn zin afmaken. Hoe realistisch is dit soort technologie als zo open source, uh, uhm, ja, uh, autobesturen
• 1:50:22
  dat dat op een gegeven moment self-driving wordt enDaarmee eigenlijk diezelfde, ja concurrentieslag tussen closed source en open source gaat doen. Hoe realistisch denk je dat dat is? Ja, interessant.
• 1:50:37
  Ik vind het wel een moeilijke, hoor. Wat we, wat wel helpt is dat Comma, uh, hè, dus de maker van deze hardware op hun website ook al de visie laat zien voor humanoids. Dat is uiteraard logisch.
• 1:50:47
  Dan hebben ze eigenlijk letterlijk dat dingetje met die twee ogen op een stokje gezet boven op een robotlichaam.
• 1:50:52
  Want, laatste keer dat ik op die drum sla vandaag: world models zijn geschikt voor alle vormen van robotica, inclusief auto's. Uhm,
• 1:51:00
  ik denk daarin dat er op bepaalde plekken, uh, uh, gecontroleerde plekken prima ruimte is om als consument of als bedrijf een beetje te experimenteren met je eigen modellen.
• 1:51:11
  Alleen, ja, de openbare weg in een 2,5 duizend kilo moordmachine. Ja. Ik, ik, ik, uh.
• 1:51:17
  Nee, je kan ook zeggen, je zou zeggen juist de overheid zou juist dit moeten stimuleren, want ik geloof dat, dit wordt niet, dit wordt niet geaccepteerd in Nederland en er wordt ook niet over getwijfeld om dit te accepteren in Nederland.
• 1:51:28
  Uh, Comma AI, een bedrijf van 25 man die inderdaad de ruggengraat van je auto's overnemen. Moordmachines.
• 1:51:34
  Maar je zou ook kunnen zeggen: ja, in een, in een, z-, we komen toch een beetje bij een soort van, uh, je hebt het gehad over hoe steden potentieel kunnen veranderen en daar, en, en hoe China invloed uitoefent op het beleid van die bedrijven en dus vanuit de nationale overheid het belang onderstreept van het ownen van zelfrijdend als onderdeel van een agenda waarin ze gewoon AI wereldwijd willen ownen, de beste willen zijn.
• 1:51:57
  En daar hoort het allemaal bij. Daar hoort, de, dat is dus industriepolitiek.
• 1:52:01
  Je zou kunnen zeggen: in Europa met onze waarden stimuleren wij juist dit soort open source modellen en zetten we daar geld achter en maken we dus ook wat ze in China doen, namelijk het mogelijk maken dat je zonder, zonder al te veel regels, maar gewoon een beetje kan gaan klooien, want dat is wat die bedrijven doen, uh, dat je zo'n zelf, dat je datzelfde toestaat voor dit soort open source modellen.
• 1:52:23
  Is dat zo gek? Ik bedoel, dat is helemaal niet gek. Ik bedoel, zouden we twintig Mistrals moeten hebben op dit moment in Europa? Absoluut. Twintig keer Mistral, als het om taalmodellen en visuele modellen gaat.
• 1:52:32
  Maar ik blijf zeggen: het zijn omnimodellen. Dus dat Mistral, uh, Comma's, uh, werk pakt en zegt: Mistral gaat nu ook auto's doen, is helemaal niet zo gek.
• 1:52:41
  Dus, en nu zeggen: zullen we twintig Comma starten in Europa op, en beginnen bij het werk van George Hotz en mee gaan committen daaraan? Ja. Absoluut. We beginnen maar ergens. Absoluut.
• 1:52:50
  Nee, maar ik bedoel, dan zijn het karretjes die rondrijden in de Rotterdamse haven, want we durven de weg niet op. Fine.
• 1:52:54
  Hè, dus, uh, de oproep is zeer zeker: pak dit werk, werk eraan mee en doe het dan met die waarden die wij zo belangrijk vinden.
• 1:53:03
  Het is eigenlijk grappig dat het dan een, ja, neo-anarchist als George Hotz, je ziet dat een beetje in San Francisco of LA, waar die wa-waarschijnlijk inmiddels zit, uh, bij elkaar aan het fietsen is.
• 1:53:12
  Want het, even voor, uh, bekijk dit, de luisteraar. Dit is geen hobby, hè, dit is voorbij de hobby. Het is echt een serieus bedrijf. Best wel bizar.
• 1:53:19
  Oké, we zijn, we, we, we naderen een beetje het einde van deze aflevering en ik wil met jou vooruitkijken.
• 1:53:24
  Wat is, wat is het, uh, het jaartal dat wij de eerste zelfrijdende auto, laat ik het zo zeggen, de zelf, eerste zelfrijdende auto die gewoon toegestaan is op de snelweg. Een filmpje bij de NOS bedoel je?
• 1:53:37
  Ja, filmpje bij de NOS. Is de eerste. 2027. Ja. Oké, en dan de eerste zelfrijdende taxi? Zelfde jaar dan? Want dat maakt dan niet uit.
• 1:53:47
  Er zit wel een verschil, verschil tussen, uh, linkjes knippen en champagne en een minister erbij en, uh, iedere Amsterdammer vindt het normaal.
• 1:53:55
  Nou, oké, maar gewoon: wat is de eerst, wat is het, het jaartal dat de eerste zelfrijdende taxi rondrijdt in ons land? Ja, die iedereen met een smartphone op een knopje kan drukken.
• 1:54:04
  Ja, die kan niet overal heen, maar die rijdt wel, weet je, in het stadscentrum van een stad. Of weet ik veel. Een dorp vind ik ook prima. Drie, vier jaar max. Wijk, buurschap. Drie, vier jaar max.
• 1:54:14
  Vind jij misschien nog lang, denk ik. Of niet? Nee, ik, ik zit hier zonder oordeel, Wytse. Ja, dat is zoiets, ja.
• 1:54:19
  Oké, en, en hoe lang denk je dat het duurt voordat het impact gaat hebben op hoe wij openbaar vervoer inrichten in Nederland? Ja, mooi. Uh, meer dan vijf. Meer dan vijf. Ja.
• 1:54:29
  Er gaan geen zelfrijdende busjes zijn, zoals we die minibussen in, uh, Guangzhou volgens mij. Minibusjes.
• 1:54:34
  Het is wel boeiend, hè, want dat eigenaarschap, die vraag die we erover hadden, die zou natuurlijk ook kunnen zeggen: is het niet handig om een soort publiek vervoer te hebben? Ik noem het even zo.
• 1:54:43
  Zeker, maar wij schrappen de hele tijd openbaar vervoerslijnen, omdat ze niet rendabel zijn. Ja. Maar ja, dat, dat is personeel voor een groot deel. Mijn grapje is natuurlijk, dat is openbaar vervoer.
• 1:54:52
  Dus je zou kunnen zeggen: de RET, Connexxion, noem Qbus, al die partijen maar op. Die zouden ook een vloot van self-driving cars kunnen aanbieden met een app erbij, et cetera. Een open app die via 9292OV gekoppeld is.
• 1:55:03
  Ja, oké. En, maar ik bedoel, we hebben het ook over, uhm, we hebben in Nederland een mix tussen privaat vervoer en openbaar vervoer. Dat, dat, daar leven wij nu.
• 1:55:12
  Jij kunt ervoor kiezen om je eigen auto te pakken of met de NS-fiets naar het station te fietsen en een trein te pakken. Uh, die hoeven wat mij betreft niet van elkaar te winnen.
• 1:55:21
  Die kunnen gewoon in een leuke mix samenbestaan. Sure. Een typisch Nederlands model. Ja.
• 1:55:25
  Ik vraag me wel af dat op het moment dat hier allemaal commerciële partijen zijn die ritjes aanbieden voor een euro met een zelfrijdende auto. Het gaat druk worden op de snelweg kan ik je vertellen. Ja.
• 1:55:35
  En dat concurreert gewoon met de NS. Ja. Natuurlijk wel. Ja. Hè, dus dan denk ik dat er ook een, een, en die, ik ga ervan uit dat die beleid, dat dat beleid al geschreven is.
• 1:55:42
  Ik mag het hopen, dat er binnen het openbaar vervoer, waar bijvoorbeeld regio's zijn waar nu kleine Qbusjes naartoe rijden voor twee passagiers en je op een knop moet drukken voordat die— Er zijn plekken in Nederland, ik ben al een aantal keer op die plek geweest, dan moet je op een knop drukken en dan komt het busje.
• 1:55:57
  Heel slim bedacht. Doodzonde toch om heel de tijd een standaard lijn te laten rijden voor drie mensen? Dus je moet even aangeven: ik ben hier. Sterker nog, je hebt ook bussen op oproepbasis.
• 1:56:07
  Bel de dag ervoor even, dan zorgen we dat, dat we er zijn. Nou, dat is nagenoeg, uh, hetzelfde als, uh, car hailing apps, namelijk Uber.
• 1:56:16
  Dus daar in die mix, zeg maar, wat, wat we dan nu openbaar vervoer noemen, ook dat zelfrijdende mee te nemen is dat wat mij betreft buiten kijf.
• 1:56:23
  En dan krijg je dus een, een vloot van zelfrijdende busjes, auto's, noem het allemaal maar op, ownedAls openbaar vervoer, publiek transport versus een vloten waar individuen zeggen: ik neem, ik neem de gok, ik koop drie Tesla's, noem maar wat, hè.
• 1:56:39
  Ik vind dat, uh, net als dat ik, uh, uh, uh, drie vakantiehuizen heb. Dan heb je mensen die zeggen: ik hoef niks te bezitten, laat mij maar huren.
• 1:56:46
  En je hebt een groep mensen die zeggen: ik kan het eigenlijk niet betalen. Is er een optie voor het volk, namelijk het openbaar vervoer?
• 1:56:51
  Ik zeg het even heel suf, maar dat, en ik, ik ga er, daar heeft het zelfrijdende allemaal effect op.
• 1:56:57
  Ja, en ook de, het zelfrijdende maakt het mogelijk dat je, uhm, an-, of dat de, dat je, dat een, een individuele auto ook openbaar vervoer kan zijn, wat nu gewoon beperkt kan.
• 1:57:10
  En dat je allerlei tussenvormen krijgt tussen een stadsbus en een, uh, en een, en een auto. Ja. Oké. En wat zijn nu de obstakels eigenlijk nog voor grote adoptie in, in, in Nederland?
• 1:57:23
  Is dat alleen maar juridisch en een overheid die traag reageert? Of denk je dat ik daar heel, dat ik daar een beetje te cynisch over ben?
• 1:57:29
  Ik denk dus dat, dat, dat, dat, dat het eerder technisch klaar is dan dat, dat onze overheid een keer be-bedacht heeft wat ze ermee willen. Maar dat kan mijn cynisme zijn.
• 1:57:40
  Ja, ik denk wel dat, ik zat, ik zat, het eerste wat ik dacht toen je dit vroeg was data. Omdat ik natuurlijk heel erg zit op die wereldmodellen moeten gevuld zijn met de Nederlandse cultuur.
• 1:57:49
  Uhm, ja, zou je kunnen nog zeggen: de uitvinding is al gedaan, maar die uitvinding is afhankelijk van data, dus die gooi je dan even in de techniekhoek. Prima.
• 1:57:56
  Uhm, ik kan me voorstellen dat er best wel wat te koop is aan data al in Nederland, want we hebben dat n-niet aangeraakt vandaag en dat hoeft ook verder niet.
• 1:58:04
  Maar als ik het over data heb, heb ik het niet alleen maar over lidar data en beelden gemaakt op een ding, maar ook gewoon goede mapping data, hè. Dus hoge resolutie kaartmateriaal et cetera.
• 1:58:13
  Dat wordt allemaal in die mix meegenomen, zeg maar. Nou, ik ga ervan uit dat wij hele hoge resolutie kaarten hebben van Nederland. Ik ga ervan uit dat wij hele up-to-date satellietbeelden hebben van Nederland.
• 1:58:22
  Dat zit volgens mij allemaal wel goed. Ik denk dat we wat minder beelden hebben. Ja, Tesla heeft er een hoop, want daar opt je in als je die auto koopt om het allemaal te delen, uit mijn hoofd.
• 1:58:31
  Uh, beelden vanaf het wegperspectief, hè, de perspectief van de bestuurder of perspectief van de auto. Daar hebben we nodig.
• 1:58:38
  Nou, stel dat je dat hebt, dan heb je de wereldmodellen kan je updaten met de lokale context en dan moet je ze hier gaan laten rondrijden. Gaan laten rondrijden met iemand achter het stuur, hè. Ik verbaas me wel.
• 1:58:49
  Dat is mogelijk juridisch. Waarom rijden hier nu nog geen zelfrijdende auto's rond met iemand achter het stuur? Ja. Zoals jij 10 jaar geleden hebt meegemaakt in, uh, San Francisco. Ja. Uhm, groot vraagteken. Ja.
• 1:59:02
  Dat, dat, dat, dat kan denk ik niet. En alsnog denk je 2027. Dan moeten ze snel gaan rijden. Uhm, nou, dat heeft meer te maken dat ik misschien onderschat hoe uniek wij zijn. Ja.
• 1:59:13
  Als in: ik denk dat als jij rondjes hebt gereden op andere plekken in Europa waar ze misschien wat sneller zijn- Ja...dat jij Amsterdam ook aankan. Ja. Amsterdam is wel echt, ik noem steeds Amsterdam voor de luisteraar.
• 1:59:23
  Nee, maar het is een complexe stad met veel toeristen. Mega complex. Maar goed, ik ga er met gevaar voor eigen leven doorheen naar deze studio.
• 1:59:29
  Het is voor gewone automobilisten ook vervelend, laat staan voor- Echt niet normaal. Uhm. En wat denk je, hoe snel denk je dat het, uh, dat auto's gaan komen?
• 1:59:38
  Ja, misschien dat er, uh, ik weet niet hoe ik deze vraag per se moet definiëren, maar, ik, er is altijd zo'n belofte geweest dat je dan ook naar de kapper kan gaan in een rijdend busje. Ja.
• 1:59:47
  [lacht] En dat je, en dat je gewoon kan slapen in een pod die je in de nacht naar Barcelona rijdt en dan word je wakker en dan- Disco's, restaurants. Disco's. Ja, man. Ja, hoe lang gaat dat allemaal duren?
• 1:59:58
  Waarom duurt het allemaal zo lang? In China hebben ze het ook niet.
• 2:00:00
  Niet eens, we zijn niet eens in de buurt van dat iemand dit- Nee, maar ik bedoel, dit kan niet zijn wat we, wat we simpelweg denken dat leuk is, maar gewoon eigenlijk niet willen.
• 2:00:08
  Dat we het eigenlijk helemaal niet willen. Ik moet wel zeggen: in de trein hebben we- In de trein gebeurt het ook niet, hè. Ik heb niet heel veel kappers gezien. Wel restauratie.
• 2:00:14
  Restauratie, maar dat wordt allemaal weg, dat wordt altijd, altijd uitgesloopt in plaats van dat we daar meer van krijgen.
• 2:00:18
  Nee, maar dat er geen kapper in de trein is, betekent denk ik ook wel, ja, tegelijkertijd, het idee hiervan is ook, uh, ik bedoel, laten we even helemaal los fantaseren aan het, aan het eind van deze aflevering.
• 2:00:27
  Want ik moet wel zeggen: ik, uh, er zijn een aantal plekken, uh, waar smartphonereparatie aangeboden wordt mobiel, dus het zijn mensen die komen met de auto naar je huis. Ja. Die pakken even jouw iPhone.
• 2:00:40
  Moet je maar even vertrouwen allemaal. En die gaan dan gewoon in de auto of bij jou thuis even die iPhone fixen. Of in een busje, gaan ze even zitten. Takketak. Superhandig natuurlijk.
• 2:00:48
  Het is eigenlijk een rijdend bedrijfje, een rijdend, uh, reparatiebureau. En
• 2:00:53
  ik kan me voorstellen dat er, uh, nu, uh, bepaalde dingen niet mogelijk zijn, zeg maar wat nu alleen maar, uh, de glaszetter en, uh, hè, de typische be-bedrijven die nu al kleine rijdende kantoortjes hebben als het ware.
• 2:01:06
  Of de vaccinatiebus of de voorlichtingsbus. Uh, je hebt allemaal van dat soort, uh, gamingbus van Cooler Master is er wel eens geweest. Je kon lang gamen achterin een vrachtwagen.
• 2:01:16
  Al dat soort experimentjes zijn er wel geweest. Foodtrucks, et cetera. Maar ik kan me wel voorstellen dat het, i-iets opent van een concept van:
• 2:01:24
  ja, dat je inderdaad wel een rijdende nagelstudio, uh, een buurt in rijdt of zo.
• 2:01:28
  Maar- Ja...tegelijkertijd, misschien is het helemaal niet het zelfrijdende wat dat nagelstudiootje tot nu toe tegengehouden heeft om op wielen te gaan zitten. Ja, precies. Dat had nu ook al gekund.
• 2:01:37
  Ja, maar ik denk wel, dat is, vind ik, dat vind ik een van de mooiere kanten aan technologie is die, zeg maar, uh, ongeanticipeerde, het ongeanticipeerde gebruik van technologie. Dus dat je, bijvoorbeeld SMS
• 2:01:51
  is destijds uitgevonden zodat de, uh, ja, eigenlijk de mensen in het veld, zeg maar, die werkten aan infrastructuur van telefonie, uh, berichten konden sturen met serviceberichten, uh, naar collega's, maar ook naar een paal toe om te kijken of, dat was SMS.
• 2:02:05
  Het is niet een consumenten, uh, technologie.
• 2:02:08
  Het zat soort van weg, weggestopt in telefoons en je moest dan ook nog eens door heel vaak op knopjes te drukken, hè, later kreeg je T9, maar in eerste instantie moest je heel vaak op cijfers drukken om een stukje tekst naar iemand te kunnen sturen in 160 karakters.
• 2:02:21
  Een technologie bedoeld voor servicemedewerkers. Uiteindelijk mega cashcow geworden voor de mobiele providers, hè.
• 2:02:29
  SMS'jes kosten echt geld, maar kosten helemaal geen geld om te versturen.Hè, je had het, het, het regende gewoon geld bij de mobiele providers dankzij sms, omdat hun infrastructuur werd veel meer belast door een telefoongesprek dan door zo'n serviceberichtje.
• 2:02:43
  Maar ze konden die sms gewoon in bundeltjes verkopen aan, uh, prepaid gebruikers. Fantastisch! Nou, daar zie je dus een, fantastisch commercieel.
• 2:02:51
  Daar zie je dus een, s-, een technologie die een soort van g-gemaakt is voor doel A totaal op een ander manier ingezet worden.
• 2:03:00
  Ik denk dat er heel veel tweede en derde or-orde effecten gaan zijn van zelfrijdende auto's die we, uh, pas kunnen, uh, uh, die we pas begrijpen op het moment dat, dat het, dat het bereikbaar genoeg is. Mhmm.
• 2:03:13
  En we kunnen daar nu een beetje over fantaseren, maar dat is, dat is, dat is bijna te groot joh, wat er allemaal kan daardoor. Is echt niet normaal. Wat denk je over al die mensen die nu een baan hebben in transport?
• 2:03:25
  Uuuh. Dus, uh, die een, die een vrachtwagen of een auto besturen. Hoe lang kan dat nog?
• 2:03:31
  Nou, waar we het vandaag niet over ha-had hebben is teleoperation, uh, want het zat wel een beetje in onze voorbereiding dat we zeiden: 100.000, uh, uni-un-uninterrupted.
• 2:03:41
  Dus dat is het idee dat ze niet tegenover elkaar op een, uh, kruispunt, uh, uh, ka-gaan plakken en dat mensen moeten ingrijpen om ze weg te duwen, zeg maar.
• 2:03:50
  Maar heel veel van deze, Waymo ook, hebben we een groep teleoperators klaarzitten in een soort simulatorachtige settings die die auto kunnen overnemen. Ja, het zijn bestuurders op afstand. Bestuurders op afstand.
• 2:04:01
  Uh, dus mensen die nu in transport werken, die krijgen dan nog, als ze dat willen, een tussenfunctie als bestuurder op afstand.
• 2:04:08
  Maar dat is natuurlijk een uitstel- Mhmm...van een uiteindelijk afstel, namelijk- Ja, dat, dat ook niet meer nodig is. Ja, dus dat, dat, en dan heb je nog niche, niche plekken. Ik had het net over de Rotterdamse haven.
• 2:04:19
  Ik kan me voorstellen dat er nog best wat plekken blijven. Ook een ambulance, ambulance rijden, uh, politie die op hoge snelheid door verkeerspleinen heen crosst met 160 en zo.
• 2:04:28
  Dat, dat allemaal nog, uh, uh, motorrijden, uh, beroepen blijven waar echt wel een soort niche blijft voor een, uh, een bestuurder, hè, die iets bijzonders kan. Maar dat is niet genoeg. Mhmm.
• 2:04:39
  Niet genoeg, bedoel ik mee om op te vangen de impact op deze, uh, sector. Ik moet wel zeggen, dit zijn letterlijk de verhalen van 10 jaar geleden natuurlijk.
• 2:04:49
  I-ik mag hopen dat er inmiddels wat beleid geschreven is op de hype van 10 jaar geleden. Voor omscholing. Ja, want het is nu gewoon gaande. Mhmm. Absoluut. Dus, uh, mijn bericht, uhm,
• 2:05:00
  kijk diezelfde filmpjes die wij kijken. Ik zeg het ook heel vaak tegen mensen die supersceptisch zijn.
• 2:05:05
  Kijk dan, uh, uh, de selfdriving video's online, dan mag je zelf inschatten wat je daarbij voelt, hoe dichtbij dit is. Ja.
• 2:05:13
  Dan kan je lekker de filmpjes gaan kijken waar die dingen constant over, uh, van die, uh, oranje, uh- Pylonen rijden. Pylonen rijden. Het is allemaal, [lacht]
• 2:05:21
  je, je kan ieder filmpje voor jezelf, auto's die het water in rijden, je kan het allemaal zo gek niet bedenken, maar je kan dus ook een soort van, uh, ASMR, uhm, meditatievideo's kijken.
• 2:05:32
  Dat is het tegenovergestelde van pylonen omrijden, namelijk heel saai, gewoon goed autorijden. Ja, nou ja, beter dan de mensen in China, dat heb ik wel gezien. Oké, en denk je dat, als, Amerika blijft voorlopen op China?
• 2:05:44
  Of denk je dat dit een race is die in 2030 gewonnen is door de Chinezen? Spoiler alert, McKinsey denkt het laatste. Ja, uh, ik denk dat ze heel lang straks redelijk gelijk opgaan.
• 2:05:55
  Want het effect natuurlijk ook is van als China laat zien dat ze voorlopen, is dat Amerika weer harder gaat lopen en op die manier, hè, ze hebben het, ja, dat heeft, dat heeft ook een effect.
• 2:06:05
  Onderdeel van de bredere AI-race, zeg je. Ja, en ik denk dat, uh, i-ik zie hun, uh, elkaar wel aansteken in het elkaar de, ja, de troef dat je laat zien dat je iets moois kan, of in ieder geval dat je ver bent.
• 2:06:17
  Elkaars lans afsteken. Dank je wel. Dank je wel. En, uhm. Zeg je dat zo? Lans afsteken? [Wietse lacht] Dat zeg je zo helemaal niet. Oh, wij zitten te zoeken naar iets. Elkaar de, nou, het is ook niet zo.
• 2:06:28
  Er zitten mensen nu te schreeuwen tegen hun, tegen hun beeldscherm. Ja, als je er nu nog bent, joh, dan ben je zo'n held. Je bent een, je bent- Absolute held. Ja, echt een held. Uhm, en die,
• 2:06:37
  ik zie de race die wordt- Loef afsteken? Mooi. Ik wil het nu weten. Doe jij even opzoeken terwijl ik nog wat probeer te vertellen. Iemand de loef afsteken. [Wietse lacht] Dat is 'm. Yeah, nice.
• 2:06:46
  God, ik kan weer, ik kan weer slapen.
• 2:06:48
  Dit gaat, deze, dit gaat gewoon opwarmen aan de hand, die hele race warmt gewoon op en wordt serieuzer op het moment dat er serieuze demonstraties gegeven kunnen worden, uh, op grote, uh, getallen.
• 2:07:00
  En net als wat wij de vorige keer over wearables zeiden: ja, Meta kan natuurlijk al hun Ray-Ban smartglasses uitverkopen op dit moment. Daar kunnen ze ook te weinig voorraad voor hebben gehad.
• 2:07:11
  Maar dat betekent wel, daar ga jij terecht op af dat je zegt: jongens, hier is iets gaande. Ja. Want ze kunnen die brillen gewoon niet aanslepen.
• 2:07:18
  Ik zeg nu, de, en jij ook: er worden, uh, miljoen ritjes per maand gereden. Something's up. [lacht] Voor ons komt ie weer op de radar.
• 2:07:26
  Ik denk dat, uh, daar je alleen maar van die factor 10-achtige rare sprongen gaat krijgen. En op een gegeven moment heb je, rijdt het dan naast jou op de snelweg. Mhmm.
• 2:07:36
  En als je dan pas over de zelfrijdende auto gaat nadenken, als jouw werk rijden is, dan vind ik dat wel een beetje laat. Ja. Ik ben ook heel benieuwd op welke, welke gebieden de steden het eerst aangepast zullen worden.
• 2:07:48
  Want Amerika en, uh, Europa zijn niet bepaald plekken waar ze heel snel qua stedenbouwkundige filosofie veranderen. En dat doen ze nou juist in China weer extreem snel. Ja.
• 2:07:58
  De, de snelheid waarmee ze nieuwe gebouwen, bruggen, wegen aanleggen.
• 2:08:04
  Ik ben heel benieuwd hoe lang het gaat duren voordat zij in hun stedenplanning, en zij bouwen nog steeds nieuwe steden, dat hebben wij al een jaar of 40 niet gedaan, uhm, of ze daar rekening mee houden.
• 2:08:16
  Ben ik heel benieuwd. En dan verwacht ik het eerder in China dan in, uh, dan in Amerika.
• 2:08:21
  Ja, sowieso een hele stad die je neerzet met het idee dat er geen auto ooit hoeft stil te staan- Dat gaat daar natuurlijk als eerst gebeuren...langer dan 10 seconden. Ja. Dat denk ik.
• 2:08:29
  En ik vind dat nog wel een, een boeiende hoor, want in die, uh, het is wel zo dat die Amerikanen hebben echt van die grid cities, weet je wel, van die Excelsheets van bovenuit- Ja, ook wel weer chill voor dat soort auto's.
• 2:08:40
  Is wel heel chill, want dan kan je een beetje bochtje, bochtje, bochtje, bochtje. Maar dat doen ze in China ook tegenwoordig, hè.
• 2:08:44
  Nee, maar ik bedoel wij hier in Europa, om het nog maar even voor ons op te nemen, hebben natuurlijk wel hele mooie karakteristieke oude steden en daardoor is het misschien nog wel een tandje moeilijker.
• 2:08:53
  Maar goed, uiteindelijk komen ze ook hier. Het is te zien dat wij natuurlijk, wij, wij blijven gewoon, er is een universeel basisinkomen en dan gaan wij toch gewoon lekker doortuffen met van die oude dieseltjes uit 1950.
• 2:09:03
  En dan drinken wij nog een glas en dan blijft alles zoals het was. Dit was AI Report over zelfrijdende auto's. Wij danken Sam Hingeveld voor de edit, Pankra voor de vormgeving.
• 2:09:13
  Als je een lezing wil van Wietse over AI of van mij, dan kan dat. Mail ons op lezing@aireport.email. Als je op de hoogte wil blijven van alles wat er in deze wereld gebeurt, dan kun je onze e-mail krijgen.
• 2:09:25
  Twee keer per week tips en tools om het meeste uit AI te halen. Abonneer je dan op onze nieuwsbrief via aireport.email. Wil je vandaag professioneel beginnen met AI binnen jouw bedrijf? Ga naar deptagency.com/aireport.
• 2:09:38
  That's all for all the call to actions. Wietse, ik dank jou. Dank je wel. Tot volgende week. [muziek]