Latest / Make Europe Great Again / EU speelt leentjebuur bij de NAVO - 28 september 2026

Transcript

EU speelt leentjebuur bij de NAVO - 28 september 2026 · Make Europe Great Again

• 0:05
  Speaker 1: Dit is een BNR-podcast
• 0:14
  Speaker 3: Hallo en welkom bij Make Europe Great Again, de podcast
• 0:17
  Speaker 3: van BNR... waarin we je dagelijks in zo'n tien minuten bijpraten...
• 0:20
  Speaker 3: over de worstelingen van Europa in tijden van Trump, Poetin
• 0:23
  Speaker 3: en Xi. Mijn naam is Luc de Klerk, buitenlandredacteur bij BNR.
• 0:27
  Speaker 3: En vandaag is het maandag 28 september 2026. We beginnen
• 0:34
  Speaker 3: vandaag in Brussel, want er was een raad buitenlandse zaken
• 0:37
  Speaker 3: met als onderwerp defensie. Dus de 27 defensieministers togen naar
• 0:41
  Speaker 3: Brussel vandaag om onder andere te praten over dat de
• 0:44
  Speaker 3: EU een eigen versie van NAVO artikel 4 moet krijgen. Tenminste,
• 0:48
  Speaker 3: zo presenteerde Ursula von der Leyen het twee weken geleden
• 0:51
  Speaker 3: tijdens haar staat van de Europese Unie-toespraak in Straatsburg. Het
• 0:55
  Speaker 3: artikel 5 van de NAVO is wel al onbekend. Een
• 0:58
  Speaker 3: aanval op één is een aanval op allen. Artikel 4
• 1:01
  Speaker 3: is misschien iets minder bekend, maar het houdt zoveel in
• 1:03
  Speaker 3: als zullen we even praten. Als een land zich bedreigd voelt,
• 1:06
  Speaker 3: kan het om formele consultaties vragen binnen de Noord-Atlantische Raad.
• 1:10
  Speaker 3: Waar artikel 5 maar één keer is ingezet, is artikel
• 1:14
  Speaker 3: 4 al negen keer ingeroepen. Maar dat hoeft dus nooit
• 1:17
  Speaker 3: tot militaire actie te leiden. Von der Leyen zei dus
• 1:19
  Speaker 3: dit in haar State of the Union twee weken terug.
• 1:22
  Speaker 1: Een mechanisme om NATO's artikel 4 te flanken. En ik
• 1:26
  Speaker 1: geloof dat het tijd is voor Europa's eigen artikel 4,
• 1:31
  Speaker 1: een gevaarlijke veiligheidsoefening.
• 1:37
  Speaker 3: over dat idee. Toen von der Leyen dit opperde... gingen
• 1:40
  Speaker 3: er al meteen geluiden op van... ja, maar dit overlapt
• 1:43
  Speaker 3: dan toch dus met de NAVO... dan gaan we dubbel
• 1:45
  Speaker 3: werk zitten doen, hoeveel nut heeft het dan allemaal? Maar
• 1:48
  Speaker 3: Kaya Callas, de buitenlandchef van de EU... die presenteerde het
• 1:51
  Speaker 3: vandaag toch weer net even ietsjes anders... dan Ursula von
• 1:54
  Speaker 3: der Leyen.
• 1:54
  Speaker 4: Callas zegt dus dit veiligheidsprotocol voor noodsituaties... bij gebrek aan
• 2:02
  Speaker 4: nog een betere term...
• 2:20
  Speaker 3: Want je kunt nu daarmee kijken naar een direct antwoord
• 2:24
  Speaker 3: op hybride dreigingen. Toch blijft het dan wel onduidelijk wat
• 2:27
  Speaker 3: dan precies. Wat is niet-gewapende agressie waar ze het hier
• 2:32
  Speaker 3: over heeft? Zijn dat drones, cyberaanvallen of sabotage op infrastructuur?
• 2:36
  Speaker 3: En er zijn natuurlijk de laatste tijd veel Russische hybride
• 2:39
  Speaker 3: acties geweest. Dus het is wel logisch dat de EU
• 2:41
  Speaker 3: nu naar zoiets kijkt. Maar het blijft dus wel vaag
• 2:44
  Speaker 3: hoe dat Europese artikel 4 dan precies voorkomt. Kallas kon
• 2:58
  Speaker 3: vandaag niet zeggen of er een meerderheid van de lidstaten
• 3:00
  Speaker 3: hiervoor is. Ze zegt ja, niet iedereen heeft er überhaupt
• 3:03
  Speaker 3: het woord over genomen toen het erover ging vandaag. Dus
• 3:06
  Speaker 3: ik weet het simpelweg niet. En nou heeft de EU
• 3:09
  Speaker 3: ook al een mechanisme dat een beetje lijkt op iets
• 3:11
  Speaker 3: van de NAVO. zijn grondgebied gewapenderhand wordt aangevallen... rust op
• 3:22
  Speaker 3: de overige lidstaten een plicht deze lidstaten... waarover zij beschikken
• 3:27
  Speaker 3: hulp en bijstand te verlenen. Nou staat daar in dat
• 3:30
  Speaker 3: artikel ook nog specifiek vermeld... dat dit wel in overeenstemming
• 3:33
  Speaker 3: moet zijn met de NAVO. Nou is er eerder dit
• 3:35
  Speaker 3: jaar al een soort experiment gedaan met scenario's... voor wanneer
• 3:39
  Speaker 3: je 42.7 in moet roepen en hoe dat dan precies
• 3:41
  Speaker 3: moet gaan. Callas werd op de persconferentie gevraagd naar... nou
• 3:44
  Speaker 3: dat moet dus in overleg zijn gegaan ook met de
• 3:46
  Speaker 3: NAVO dat experiment... overleg je dan nu ook met de NAVO...
• 3:50
  Speaker 3: over hoe dit veiligheidsprotocol voor noodsituaties dan eruit moet zien.
• 3:54
  Speaker 3: En toen zei Callas, ja, bij 42.7, bij dat experiment,
• 3:57
  Speaker 3: heb ik overlegd met Mark Rutte... zodat er geen dubbeling
• 4:00
  Speaker 3: zou zijn met de NAVO. Nou, ze zegt nu nog niet,
• 4:03
  Speaker 3: dat heb ik nu ook gedaan. Maar wel, ja, er
• 4:06
  Speaker 3: moet wel met de NAVO ook over gesproken worden. Maar ja,
• 4:08
  Speaker 3: het lijkt dus nog meer in de soort beginfase te zitten.
• 4:11
  Speaker 3: En ja, waarom Callas zich nu door allerlei hoepels moet wringen...
• 4:13
  Speaker 3: heeft natuurlijk ook te maken met de factor Trump. Dat
• 4:16
  Speaker 3: wordt hardop niet zo gezegd, maar speelt natuurlijk wel een rol.
• 4:19
  Speaker 3: Europa wil niet te veel afhankelijk zijn van de Amerikanen...
• 4:22
  Speaker 3: maar de EU is nog steeds geen militaire organisatie... al
• 4:25
  Speaker 3: doet het wel steeds meer aan defensie. En dus zul
• 4:28
  Speaker 3: je voorlopig ook nog steeds wel het raamwerk van de
• 4:30
  Speaker 3: NAVO nodig hebben... en dus ook niet te veel Donald
• 4:33
  Speaker 3: Trump in het haarnas willen jagen. Dan gaan we van
• 4:38
  Speaker 3: Brussel iets zuidelijker naar Frankrijk, want daar heeft de partij
• 4:41
  Speaker 3: van Marine Le Pen, Rassemblement National, gisteren een belangrijke overwinning geboekt.
• 4:45
  Speaker 3: De partij ging van drie naar twaalf senatoren en met
• 4:48
  Speaker 3: bondgenoten zelfs naar vijftien. Dat lijkt maar een kleine overwinning,
• 4:52
  Speaker 3: want de Senaat telt 348 zetels. Dus de vraag die
• 4:56
  Speaker 3: we stellen aan onze eigen Frankrijk-Ketel...
• 5:01
  Speaker 2: Het is wel degelijk een aardverschuiving... want in de Franse
• 5:04
  Speaker 2: Senaat heb je vanaf tien senatoren een fractie. Dat heb
• 5:08
  Speaker 2: je daarvoor niet. En dat betekent spreektijd, geld, medewerkers... en
• 5:12
  Speaker 2: dat betekent dus ook meer macht. En dat betekent meer
• 5:15
  Speaker 2: macht voor Rassemblement National... de partij van Marine Le Pen.
• 5:19
  Speaker 2: Een heel goed resultaat dus. En we zitten
• 5:22
  Speaker 3: een half jaar voor de presidentsverkiezingen in Frankrijk. Dus de
• 5:25
  Speaker 3: vraag die dan ook reist... is deze overwinning dan een
• 5:28
  Speaker 3: voorbode voor volgend jaar?
• 5:30
  Speaker 2: Ja, het is een kleine opsteker voor Marine Le Pen.
• 5:34
  Speaker 2: De Senaat wordt net als in Nederland in Frankrijk getrapt gekozen.
• 5:38
  Speaker 2: Dus dat betekent dat niet alle mensen naar de stembus gaan...
• 5:41
  Speaker 2: maar dat bijvoorbeeld provincieraadsleden of gemeenteraadsleden... en regionale raadsleden dit kiezen.
• 5:48
  Speaker 2: Dus het is niet echt een afspiegeling van wat het
• 5:50
  Speaker 2: Franse volk nu vindt. Maar in de peilingen voor de
• 5:53
  Speaker 2: presidentsverkiezing van april en mei volgend jaar... heeft ze een
• 5:57
  Speaker 2: enorme voorsprong op de tweede. Er zijn twee rondes. In
• 6:01
  Speaker 2: de eerste peiling staat ze op 30 procent. En in elke,
• 6:05
  Speaker 2: wie er ook dan tegenover haar staat in de tweede ronde...
• 6:07
  Speaker 2: dan wint ze met 54 tot 61 procent. Nou, dat
• 6:11
  Speaker 2: is al weken en weken op dat hoog niveau. Maar
• 6:15
  Speaker 2: we zitten nog zeven maanden... Kleine zes maanden voor de stemming.
• 6:20
  Speaker 2: In 2022 stond ze ook heel hoog en toen verloor
• 6:23
  Speaker 2: ze uiteindelijk tegen Macron. De Senaatsuitslag gisteren is wel interessant
• 6:29
  Speaker 2: wat dat betreft. Het is ook een voorbode op wat
• 6:32
  Speaker 2: haar te wachten staat in het voorjaar. Gedoodverfde winnaar zou
• 6:36
  Speaker 2: ik nog niet zeggen, maar ze is wel absoluut de
• 6:38
  Speaker 2: favoriet om de president te worden van Frankrijk.
• 6:42
  Speaker 3: En niet alleen in de Franse politiek is het spannend.
• 6:45
  Speaker 3: Het rommelt Ik zou bijna willen dat ik er een
• 6:51
  Speaker 3: jingle voor had. In het ene land dreigt de regering
• 6:54
  Speaker 3: om te vallen... en in het andere land lukt het
• 6:56
  Speaker 3: überhaupt niet om er eentje te vormen. Om maar even
• 6:58
  Speaker 3: met dat laatste geval te beginnen. In Zweden waren er
• 7:01
  Speaker 3: onlangs verkiezingen. Als luisteraar van Make Europe Great Again weet
• 7:05
  Speaker 3: je natuurlijk nog... dat het linkse blok onder aanvoering van
• 7:07
  Speaker 3: de sociaaldemocraat Magdalena Andersen had gewonnen... Oef Christensen. Andersson was
• 7:16
  Speaker 3: begonnen aan coalitieonderhandelingen... maar heeft vandaag gezegd haar opdracht terug
• 7:20
  Speaker 3: te geven... met de conclusie dat het niet lukt... En
• 7:22
  Speaker 3: ze trekt die conclusie doordat de socialistische partij binnen haar
• 7:25
  Speaker 3: blok besloot om een centrumrechtse kandidaat te steunen als kamervoorzitter
• 7:30
  Speaker 3: bij een stemming vandaag. En dat betekent dus dat de
• 7:32
  Speaker 3: weg vrij is voor demissionair premier Christensen om toch een
• 7:35
  Speaker 3: coalitie te vormen. Maar dan moet hij wel een partij
• 7:38
  Speaker 3: uit het linkse blok overtuigen om zich te voegen bij
• 7:42
  Speaker 3: zijn rechtse blok om zo een meerderheid te hebben. En
• 7:45
  Speaker 3: dat betekent ook dat de extreem-rechtse Zweden-democraten... mogelijk in de
• 7:50
  Speaker 3: regering gaan komen... en ook voor het eerst ministersposten gaan krijgen.
• 7:54
  Speaker 3: Dat had Christensen in de campagne namelijk beloofd. Met de
• 7:57
  Speaker 3: vorige regering van Christensen werd hij alleen nog maar gedoogd...
• 8:00
  Speaker 3: door de Zweden-democraten, maar nu kunnen ze echt mee gaan regeren.
• 8:03
  Speaker 3: Het is nou afwachten of dat de demissionaire premier gaat lukken...
• 8:06
  Speaker 3: om een coalitie te vormen. In theorie heeft hij trouwens
• 8:09
  Speaker 3: ook niet echt een meerderheid nodig... Want het systeem in
• 8:12
  Speaker 3: Zweden werkt namelijk zo... dat een kandidaatpremier alleen hoeft te
• 8:15
  Speaker 3: zorgen dat hij niet meer... van een premier werken. En
• 8:23
  Speaker 3: als er na vier stemmingen nog geen premier is gekozen,
• 8:25
  Speaker 3: dan moet er nieuwe verkiezingen komen. Dan nog een Europees
• 8:28
  Speaker 3: land waar het vormen van een regering moeizaam gaat, Roemenië.
• 8:32
  Speaker 3: Ze zijn daar al wel een stukje verder dan in Zweden.
• 8:34
  Speaker 3: De bovenpremier Siegfried Muresan presenteerde dit weekend zijn regeerprogramma en ministerslijst. Muresan,
• 8:40
  Speaker 3: trouwens een bekend gezicht in Brussel. Hij is nu Europarlementariër
• 8:43
  Speaker 3: en hoofdonderhandelaar vanuit het parlement voor de meerjarenbegroting. En vandaag
• 8:48
  Speaker 3: en morgen zijn er hoorzittingen in het Roemeense parlement... met
• 8:50
  Speaker 3: die beoogde ministers. Het is alleen nog wel de vraag
• 8:53
  Speaker 3: of de nieuwe regering... voldoende steun gaat vinden. De drie
• 8:56
  Speaker 3: coalitiepartijen komen namelijk niet tot de benodigde 233 zetels. En
• 9:01
  Speaker 3: Moeresan hoopt de steun te krijgen van de Socialdemocraten. Maar
• 9:04
  Speaker 3: die hebben vanochtend na intern overleg laten weten... de nieuwe
• 9:07
  Speaker 3: regering niet te steunen. Dan een land dat in ieder
• 9:10
  Speaker 3: geval wel een regering heeft... maar mogelijk in de problemen komt, Slowakije...
• 9:14
  Speaker 3: Er is namelijk ruzie in de coalitie van premier Robert Fico.
• 9:18
  Speaker 3: De extreemrechtse pro-Russische Slovaaks Nationale Partij, SNS... eist dat de
• 9:22
  Speaker 3: klimaatminister Thomas Taraba opstapt. En dat terwijl die partij die
• 9:27
  Speaker 3: minister zelf heeft voorgedragen... Het probleem voor Fico is dat
• 9:30
  Speaker 3: als Taraba weggestuurd wordt, hij terugkeert in het parlement en
• 9:34
  Speaker 3: samen met andere parlementariërs een nieuwe fractie zal vormen, waardoor
• 9:38
  Speaker 3: de coalitie zijn meerderheid verliest. Nou, dat wil Fico natuurlijk
• 9:41
  Speaker 3: voorkomen en dus waarschuwt hij dat er in januari al
• 9:43
  Speaker 3: verkiezingen kunnen komen als SNS zijn keutel niet intrekt. De
• 9:48
  Speaker 3: Europese Commissie roept landen op om hun energieverbruik te verminderen.
• 9:52
  Speaker 3: Dat staat in een brief van de Eurocommissaris voor Energie,
• 9:55
  Speaker 3: Dan Jurgensen, die in handen is van Politico. De gasvoorraden
• 9:58
  Speaker 3: in Europa bevinden zich op een dieptepunt, gemiddeld slechts 68 procent.
• 10:02
  Speaker 3: En dat is lager dan bij het uitbreiden van de gas.
• 10:05
  Speaker 3: van de vorige energiecrisis vier jaar geleden. De reden daarvoor
• 10:09
  Speaker 3: zijn de hoge prijzen. TV Gelderland 2021 Mocht je deze
• 10:39
  Speaker 3: podcast later horen, dan kun je dat gesprek ook altijd
• 10:42
  Speaker 3: nog terugluisteren via bnr.nl. Dat was hem weer, de Make
• 10:48
  Speaker 3: Europe Great Again van maandag 28 september 2026. Heel erg
• 10:52
  Speaker 3: bedankt voor het luisteren. Vind je ons nou leuk, vergeet
• 10:54
  Speaker 3: je niet te abonneren om geen aflevering meer te missen.
• 10:57
  Speaker 3: En wil je reageren, dan kan dat via mega.bnr.nl. Of
• 11:02
  Speaker 3: je kan ook in de BNR-app kijken. Uiteraard weer. Heel graag.
• 11:09
  Speaker 3: Tot dan.