Latest / BNR Nieuws Vandaag / Avondnieuws: NCSC ziet pogingen tot misbruik na problemen PHP
Transcript
- 0:00Speaker 1: Wil je weten wat er speelt en of waarom? In
- 0:02Speaker 1: de BNR-app heb je ook altijd en overal breaking news.
- 0:06Speaker 1: Download de BNR-app en blijf
- 0:08Speaker 2: scherp
- 0:10Speaker 1: BNR Nieuwsradio. Avondnieuws. Niels Heithuis en Mark Beekhuis.
- 0:19Speaker 3: Goedemiddag. Goed dat je bij ons bent. Hier krijg je
- 0:22Speaker 3: het nieuws om mee thuis te komen. Oekraïne blijft de
- 0:24Speaker 3: komende jaren zeer afhankelijk van Amerika... als het gaat om
- 0:27Speaker 3: wapens en inlichtingen. Maar op één domein staan ze inmiddels
- 0:29Speaker 3: met mannetjes. Dat gaat om de cybersecurity. Een grote groep
- 0:33Speaker 3: milieuorganisaties gaat naar de rechter... over het luchthavenverkeersbesluit van minister Karremans.
- 0:37Speaker 3: Ondanks een uitspraak van de rechter... zou milieu en omwonenden
- 0:41Speaker 3: nog steeds onvoldoende beschermd worden... En waarschijnlijk verbeeldt het 2000
- 0:45Speaker 3: jaar oude beeld... het torso van keizer Augustus, of Tiberius,
- 0:50Speaker 3: of Claudius. Dat is eigenlijk helemaal niet duidelijk. We weten
- 0:54Speaker 3: wel wat het beeld heeft opgebracht op een veiling. Iets
- 0:56Speaker 3: meer dan 30 miljoen. We spreken zo'n deskundige die in
- 0:58Speaker 3: de lach schoot toen hij dat bedrag hoorde. Die heeft
- 1:01Speaker 3: een beetje hetzelfde als ik. Ja, die heeft hetzelfde als wij.
- 1:04Speaker 3: Het is bijna 24 uur na
- 1:06Speaker 4: de PHP-patch. Waar staan we inmiddels? En dat gaan we
- 1:09Speaker 4: bespreken met de directeur van het Nationaal Cyber Security Centrum,
- 1:12Speaker 4: Mathijs van Amelsvoort. Goeiedag. Goedemiddag. Het is de day after.
- 1:18Speaker 4: Websites gingen op zwart, vooral uit voorzorg natuurlijk. Bedrijven moesten
- 1:22Speaker 4: snel software updaten en een patch downloaden. Maar de digitale
- 1:26Speaker 4: nasleep van dat PHP-lek, die zwakte, is nog lang niet voorbij.
- 1:31Speaker 4: Waar staan we op dit moment?
- 1:34Speaker 5: Op dit moment zien we nog steeds geen actief misbruik
- 1:37Speaker 5: in Nederland. Maar we monitoren het natuurlijk wel heel scherp.
- 1:41Speaker 5: Dus we zijn wel aan het kijken of er eventueel
- 1:43Speaker 5: al mogelijke aanvallen zijn. Maar we roepen ook nog steeds
- 1:46Speaker 5: organisaties op om echt te melden... als je het idee
- 1:49Speaker 5: hebt dat er wat mis is gegaan, om dat ook
- 1:52Speaker 5: aan het NCC te melden... zodat we daar ook weer
- 1:54Speaker 5: actief naar kunnen kijken.
- 1:55Speaker 4: Maar u ziet geen pogingen om misbruik te maken van
- 1:57Speaker 4: die zwakke plekken?
- 1:59Speaker 5: Nou, de pogingen die zie je wel, maar het hoeft
- 2:01Speaker 5: niet meteen tot een daadwerkelijk... dat het ook dus gaat lukken,
- 2:07Speaker 5: dus dat er echt een inbraak plaatsvindt... naar aanleiding van
- 2:10Speaker 5: de kwetsbaarheid, maar de pogingen, dat zeker
- 2:13Speaker 4: Ja, en waar komen die dan vandaan?
- 2:16Speaker 5: Ja, dat is natuurlijk altijd de vraag. Het is natuurlijk
- 2:18Speaker 5: een trend wat we zien dat door middel van AI...
- 2:20Speaker 5: dat het makkelijker wordt om dit soort aanvallen op te zetten...
- 2:24Speaker 5: en dit soort kwetsbaarheden uit te nutten. Maar wie er
- 2:27Speaker 5: dan precies achter zit, dat is altijd een wat lastiger.
- 2:30Speaker 5: En dat is ook niet echt aan het NCC. Dat
- 2:32Speaker 5: klinkt misschien gek, maar het maakt voor het NCC ook
- 2:34Speaker 5: niet heel erg uit. Voor ons gaat het vooral om
- 2:36Speaker 5: van hoe is het dan precies gebeurd... welke methode is
- 2:39Speaker 5: gebruikt zodat we daar weer extra voor kunnen waarschuwen... en
- 2:41Speaker 5: zorgen dat er geen nieuwe slachtoffers vallen
- 2:43Speaker 4: Gisteren kwam er een pleister van de ontwikkelaar van PHP...
- 2:48Speaker 4: maar die is alleen toepasbaar op de nieuwste versie. Dus
- 2:51Speaker 4: iedereen die met een oudere versie werkt... die zit nog
- 2:54Speaker 4: met die kwetsbaarheden, er zijn ook nieuwe dingetjes ontdekt. Hoe
- 2:57Speaker 4: lang gaat de nasleep van dit incident duren? En hoe
- 3:00Speaker 4: ziet die nasleep er dan uit?
- 3:03Speaker 5: Nou, die kan best wel even duren, zoals u ook
- 3:05Speaker 5: al aangeeft. We denken ook wel aan maanden. En dat
- 3:08Speaker 5: heeft er ook mee te maken dat PHP, waar deze
- 3:11Speaker 5: kwetsbaarheid in zit... dus ook in andere apparaten kan zitten,
- 3:16Speaker 5: zonder dat je het weet. Of je moet weer afhankelijk
- 3:18Speaker 5: zijn totdat die apparaten worden geüpdate. Dan heb ik het
- 3:22Speaker 5: vooral ook over IoT-devices, dat we dat noemen. Internet of Things.
- 3:26Speaker 5: Dus dat zijn apparaten die aan internet gekoppeld worden... Dat
- 3:30Speaker 5: kunnen bijvoorbeeld harde schijf- of opslagproducten zijn... waar ook PHP
- 3:35Speaker 5: op draait, maar ook camerasystemen en dat soort apparatuur. Daar
- 3:39Speaker 5: draait vaak, als er interactie op zit op zo'n apparaat
- 3:42Speaker 5: via een browser... ook PHP achter.
- 3:46Speaker 4: Dat gaat om heel veel apparaten. En ook om sites
- 3:51Speaker 4: en apparaten van het MKB. Hoe weerbaar is het midden-
- 3:54Speaker 4: en kleinbedrijf op cybergebied?
- 3:59Speaker 5: Er zijn natuurlijk een aantal rapporten naar buiten gekomen... waarbij
- 4:03Speaker 5: wordt aangegeven dat het MKB niet heel weerbaar is. En
- 4:09Speaker 5: dat is het beeld wat nu geschetst wordt. En tegelijkertijd
- 4:15Speaker 5: in deze tijd is het natuurlijk superbelangrijk... dat het MKB
- 4:19Speaker 5: zich ook beseft dat het ook echt een doelwit is.
- 4:22Speaker 5: Dus dat ook MKB'ers en ZZP'ers zich ook echt moeten
- 4:25Speaker 5: gaan beschermen... tegen cyberaanvallen.
- 4:29Speaker 4: Op welke manier? Wat moeten ze doen
- 4:32Speaker 5: Nou, vooralsnog geven we natuurlijk veel handvaten. Ook op de
- 4:36Speaker 5: website van het NCSC. Dus ook in dit geval met
- 4:39Speaker 5: de PHP-kwetsbaarheid. Daar bieden we echt specifieke handvaten. Hoe dat
- 4:45Speaker 5: ze kunnen kijken wat ze moeten doen in zo'n geval.
- 4:49Speaker 5: Dus ja, hoe ga je jezelf hier tegen beschermen?
- 4:53Speaker 4: Maar in het geval van PHP betekent dat voor sommige ondernemers...
- 4:58Speaker 4: dat ze echt heel veel moeten doen omdat hun versie
- 5:01Speaker 4: dus verouderd is. Is dat onvermijdelijk of kun je het
- 5:05Speaker 4: ook uitstellen op een of andere manier
- 5:08Speaker 5: Nou, uitstellen, dat vinden we sowieso niet verstandig nu. Dus
- 5:11Speaker 5: omdat die kwetsbaarheid er is... en we dus ook verwachten
- 5:13Speaker 5: dat er een moment komt... dat die ook echt gewoon
- 5:15Speaker 5: breed misbruikt kan gaan worden... is het nog steeds het
- 5:18Speaker 5: advies om zo snel mogelijk te gaan patchen... Ja, als
- 5:22Speaker 5: het inderdaad zo is dat je kwetsbaar bent... maar je
- 5:25Speaker 5: kan het niet oplossen op dit moment. Dan hebben we
- 5:27Speaker 5: dus een beslisboom voor. En die kun je dus volgen
- 5:30Speaker 5: vanuit het MKB ook. Dat je in ieder geval de
- 5:32Speaker 5: juiste actie onderneemt. Het kan ook zijn dat je natuurlijk
- 5:34Speaker 5: hulp daarbij zoekt
- 5:36Speaker 4: Die hulp wordt ongetwijfeld overal gevraagd. Dus we hebben het
- 5:39Speaker 4: druk bij de IT-bedrijven. Hartelijk dank. Algemeen directeur van het
- 5:42Speaker 4: Nationaal Cyber Security Centrum... Mathijs van Amelsvoort.
- 5:50Speaker 3: Oekraïne blijft de komende jaren zeer afhankelijk van Amerika... op
- 5:53Speaker 3: het gebied van satellieten, luchtafweer, inlichtingen. Dat zeggen verschillende experts
- 5:58Speaker 3: tegen BNR. En toch, er is één uitzondering, cybersecurity... John
- 6:02Speaker 3: Boy Voss, redacteur van de Buitenland Redactie... is in dit
- 6:04Speaker 3: verhaal gedoken, is nu bij ons. Goedemiddag John. We horen
- 6:08Speaker 3: dus dat Oekraïne te afhankelijk is van Amerika. En zo
- 6:11Speaker 3: ziet het er ook uit, vanaf een afstandje. En dat
- 6:14Speaker 3: gaat ook niet veranderen, kennelijk?
- 6:15Speaker 6: Nee, helaas niet. We zouden heel graag willen zeggen ja.
- 6:18Speaker 6: Maar de experts die ik sprak zeiden eigenlijk allemaal... Ja,
- 6:22Speaker 6: eigenlijk kunnen wij niet, als je bijvoorbeeld op satellietgebied kijkt...
- 6:24Speaker 6: kunnen wij niet zonder in dit geval Starlink. By far
- 6:27Speaker 6: het grootste bedrijf, inmiddels 13.000 satellieten rondom de aarde. Ja,
- 6:31Speaker 6: als je dan kijkt naar Frans-Britse Eutelsat... die hebben er
- 6:33Speaker 6: iets meer dan 600, bijna 650. Ja, dat valt natuurlijk niet.
- 6:37Speaker 6: En omdat ze ook lager... daar hebben we natuurlijk vaker
- 6:39Speaker 6: ook hier een BNR en een avondspits over gehad... omdat
- 6:41Speaker 6: ze ook lager vliegen, zorgen ze ook voor minder vertraging.
- 6:45Speaker 6: Dus zeker op het satellietgebied kunnen wij niet als Europa
- 6:48Speaker 6: daar tegenop... Luchthafweer heeft het ook vaak hierover gehad, Patriots
- 6:52Speaker 6: en dergelijke. Alle experts zeggen gewoon van ja, op dit
- 6:54Speaker 6: moment zijn ze gewoon super effectief. En de Europese alternatieven,
- 6:59Speaker 6: de Irish Tea, de Duitse versie, de Samp Tea, de
- 7:02Speaker 6: Frans-Italiaanse versie. Ja, zij zeggen ook allemaal van ja, die
- 7:05Speaker 6: zijn best wel oké. Maar puur als je vergelijkt met Patriots, ja,
- 7:08Speaker 6: die halen het gewoon op dit moment nog niet. En
- 7:10Speaker 6: dat duurt echt nog wel jaren voordat ze enigszins in
- 7:13Speaker 6: de buurt komen van in dit geval de Patriots of
- 7:15Speaker 6: de Starlink. Ja, en inlichtinggebied? Ik heb gesproken met oud-MUVD-directeur
- 7:20Speaker 6: Pieter Kooplens. Die zei van, nou, voor het allereerst... bij
- 7:22Speaker 6: inlichtingen is het gewoon echt heel goed om te weten...
- 7:24Speaker 6: je hebt niet iets aan één land. Dus Amerikaanse inlichtingen
- 7:26Speaker 6: zijn belangrijk. Maar als je geen inlichtingen krijgt van bijvoorbeeld Europa...
- 7:30Speaker 6: of andere gebieden, landen, heb je er eigenlijk niet zo
- 7:32Speaker 6: heel veel aan
- 7:33Speaker 3: Je
- 7:33Speaker 6: moet het kunnen combineren. Dat zegt hij ook. Laten we
- 7:36Speaker 6: even luisteren.
- 7:37Speaker 7: Hoe minder inlichtingen, hoe minder zuivere analyses worden... Je hebt
- 7:41Speaker 7: nooit genoeg informatie, je hebt nooit genoeg inrichtingen. Dus hoe
- 7:44Speaker 7: meer je hebt en hoe meer verschillende hoeken, hoe waardevoller
- 7:47Speaker 7: informatie je hebt waarmee je een prognose kan maken over
- 7:50Speaker 7: je doelen, over de dreiging die je te wachten staat,
- 7:52Speaker 7: over wat de vijand denkt te gaan doen. Dus je
- 7:55Speaker 7: kunt nooit zomaar zeggen, nou zonder Amerikaanse inrichtingen lukt het zelfs,
- 7:59Speaker 7: lukt ook niet zonder Europese inrichtingen. Ook de Amerikanen weten
- 8:02Speaker 7: niet alles.
- 8:03Speaker 6: Dus eigenlijk zegt hij gewoon, ja, Amerikaanse inlichtingen zijn belangrijk...
- 8:06Speaker 6: alleen de Europeanen zijn ook gewoon superbelangrijk voor Oekraïne. Het
- 8:09Speaker 6: is de mix. De mix, ja. En dat zien we
- 8:11Speaker 6: natuurlijk ook de afgelopen dagen. Oekraïne zegt, ja, we krijgen
- 8:13Speaker 6: gewoon steeds minder inlichtingen... vanuit de bondgenoten. Hij zegt bewust
- 8:17Speaker 6: de bondgenoten ook die druk te leggen op Europa. Hij
- 8:19Speaker 3: bedoelt ervan, ja. Nee, niet
- 8:20Speaker 6: alleen. Want hij bedoelt zeker Amerika, absoluut. Maar hij zegt
- 8:23Speaker 6: bewust de bondgenoten... omdat hij dan wel hoopt dat er
- 8:26Speaker 6: druk komt op bijvoorbeeld Europa... zodat ze nog iets meer
- 8:28Speaker 6: willen gaan delen. Dus dat is heel tactisch van Zelenskyj.
- 8:31Speaker 6: Alleen hij heeft dus ook daadwerkelijk Europa nodig, die inlichting...
- 8:34Speaker 6: om iets wat te kunnen compenseren. Alleen ze zijn natuurlijk
- 8:36Speaker 6: wel iets wat vleugelammer geworden... doordat Amerika af en toe
- 8:39Speaker 6: minder inlichtingen naast het doord
- 8:41Speaker 3: speelt. En wie weet wat er over een paar weken
- 8:43Speaker 3: gebeurd is. De verkiezingen gebeuren geweest zijn, denk ik steeds. Ja,
- 8:46Speaker 3: inlichtingen zijn belangrijk. Maar vooral samen met die van Europese inlichtingendiensten.
- 8:51Speaker 3: Dus ja, dat zal op de een of andere manier
- 8:52Speaker 3: zo blijven dan. Want je wilt gewoon van zoveel mogelijk
- 8:55Speaker 3: bronnen wat krijgen... Maar op cybersecuritygebied, daar kan Oekraïne wel iets.
- 9:00Speaker 6: Ja, het lijkt zomaar een beetje goed nieuws voor Oekraïne
- 9:01Speaker 6: wat dat betreft.
- 9:02Speaker 3: Geen PHP-problemen daar. Nee, dat weten
- 9:05Speaker 6: we helaas nog niet. Of dat weten we nog niet.
- 9:07Speaker 6: Ik heb in ieder geval met een cybersecurity-expert gesproken, Inge Brian.
- 9:10Speaker 6: We hebben hier al vaker ook gesproken in de uitzending.
- 9:12Speaker 6: Zij is toevallig ook op een conferentie over cybersecurity in Boekarest.
- 9:16Speaker 6: Daar kom ik zo meteen nog even op. Maar ze
- 9:18Speaker 6: zegt eigenlijk, als je puur kijkt naar cybersecuritygebied... doet Oekraïne
- 9:21Speaker 6: het best wel goed. En dat heeft vooral te maken
- 9:23Speaker 6: met het verleden.
- 9:24Speaker 2: Oost-Europa heeft toch een heel ander soort afhankelijkheid dan wij.
- 9:30Speaker 2: En wij West-Europa bedoel ik. Er zijn natuurlijk decennia lang
- 9:35Speaker 2: communistische landen geweest. En dat betekent, communistische landen mochten geen
- 9:39Speaker 2: gebruik maken van westerse technologie. Dus ze hebben jarenlang alles
- 9:43Speaker 2: zelf gebouwd. Ja, dus op dat gebied. Het is niet
- 9:50Speaker 2: alleen Rusland die IT-technisch goed is. Oekraïne is ook ijzersterk.
- 9:55Speaker 2: En niet alleen Oekraïne, maar ook de Tsjechen, ook de
- 9:57Speaker 2: Romeinen en de Polen
- 9:59Speaker 6: Ja, dus op dat gebied hebben ze al best wel
- 10:00Speaker 6: wat profijt dat ze niet alleen maar naar het Westen
- 10:02Speaker 6: hebben geluisterd of hebben gesamenwerkt met het Westen wat dat betreft. Alleen,
- 10:06Speaker 6: je ziet natuurlijk ook de afgelopen tijd dat ook op cybersecuritygebied,
- 10:09Speaker 6: net zoals het inlichtgebied, worden ze toch wel wat beperkt
- 10:12Speaker 6: door de Amerikanen. Microsoft, grote partner natuurlijk, ook heel belangrijk
- 10:15Speaker 6: voor Oekraïne zelf. Zeker vlak na de inval was Microsoft superbelangrijk.
- 10:20Speaker 6: Heel veel verhalen over gehad. Dat heel veel data dankzij
- 10:23Speaker 6: Microsoft buiten Oekraïne is geplaatst. Dat blijft natuurlijk wel nog steeds.
- 10:29Speaker 6: Alleen op die conferentie waar Inge Brian was, zei ze
- 10:31Speaker 6: ook van... Starlink, dat verhaal, dat is echt de top
- 10:35Speaker 6: of the town. Het ontzeggen
- 10:37Speaker 2: van de toegang tot Starlink... dat is als een schokgolf
- 10:41Speaker 2: hierheen gaan. Dat is echt... Mensen zijn hier heel somber over.
- 10:46Speaker 2: Dus dat de VS op deze manier Oekraïne laat vallen...
- 10:51Speaker 6: Dat zien ze als een voorbode voor zichzelf. Ja, dus
- 10:53Speaker 6: ze hebben Microsoft nog steeds nodig op dit moment. Ze
- 10:55Speaker 6: gaan ook proberen om te kijken hoe snel ze daar
- 10:57Speaker 6: minder afhankelijk van kunnen worden. En dat gaat ook gebeuren,
- 11:00Speaker 6: zeggen ze. Zij verwacht, ik zei ook helemaal, welke termen
- 11:02Speaker 6: moet je denken? Vijf jaar, tien jaar, vijftien jaar? Zij
- 11:04Speaker 6: zei zo, nee, ik verwacht dat binnen een paar jaar,
- 11:07Speaker 6: dus niet eens vijf jaar, op cybersecuritygebied, Oekraïne eigenlijk gewoon
- 11:11Speaker 6: niet meer afhankelijk zal zijn van Amerika. Dus dat is
- 11:13Speaker 6: best wel goed nieuws. Ook voor ons, we kunnen wat
- 11:15Speaker 6: leren van Oekraïne. Dat geldt sowieso op heel veel vlakken.
- 11:19Speaker 3: Dank je wel, eindredacteur van deze buitenlandse redactie, John Boyfossen.
- 11:23Speaker 3: En wil je meer horen over Europa, dan luister je
- 11:26Speaker 3: natuurlijk naar onze PNR-podcast Make Your Upgrade Again.
- 11:35Speaker 4: Opwonenden willen dat Schiphol meer doet om geluidsoverlast terug te dringen.
- 11:39Speaker 4: Opwonenden stappen met verschillende partijen, Greenpeace, Milieudefensie, Schipholwatch, naar de
- 11:45Speaker 4: Raad van State om nieuwe regelgeving rondom Schiphol tegen te houden.
- 11:48Speaker 4: Want die zou volgens de partijen zorgen voor jarenlange illegale
- 11:52Speaker 4: overlast en schade aan de gezondheid. Terwijl de regelgeving juist
- 11:56Speaker 4: bedoeld zou zijn om het leven prettiger te maken. Hoe
- 11:59Speaker 4: die zaak in elkaar steekt en of deze klacht kansrijk is...
- 12:03Speaker 4: bespreken we met Bastiaan Wallaag. Hij is docent gezondheidsrecht en
- 12:06Speaker 4: onderzoeker aan de UvA. Welkom bij ons. Het gaat hier
- 12:10Speaker 4: om het luchthavenverkeersbesluit... waar net de hamer op gevallen is
- 12:18Speaker 4: in Den Haag.
- 12:20Speaker 8: Dat is juist. Die is inderdaad verstrekt en daar kan
- 12:22Speaker 8: bezwaar tegen worden aangetekend. Vervolgens in de procedure kun je
- 12:26Speaker 8: daarop verder naar de rechter. En in de nieuwsberichten van
- 12:30Speaker 8: vandaag blijkt dat er daadwerkelijk partijen zijn die dat voornemens
- 12:34Speaker 8: zijn om te doen.
- 12:35Speaker 4: Ja, het gaat in dat besluit om een grens van
- 12:40Speaker 4: 478.000 vluchten per jaar. Maar het zou dan nog stapsgewijs
- 12:43Speaker 4: kunnen groeien weer naar 500.000 vluchten. Waar volgens mij in
- 12:47Speaker 4: het verleden ook al sprake van was. Is dat aanvechtbaar
- 12:53Speaker 8: Ja, zeker. Dus daar staat de rechtsgang tegen open. En
- 12:58Speaker 8: uiteindelijk is dan de vraag... Of het besluit zoals dat
- 13:02Speaker 8: is genomen binnen de grenzen valt die daarvoor zijn vastgelegd.
- 13:07Speaker 8: En de belangrijkste discussie die hier eigenlijk terugkomt... dat raakt
- 13:11Speaker 8: aan het voorzorgbeginsel. Op het moment dat de overheid een
- 13:14Speaker 8: dergelijk besluit neemt... moet men ook rekening houden met onder
- 13:18Speaker 8: andere de gezondheidsgevolgen... die dat heeft voor mensen die daar
- 13:21Speaker 8: in de buurt wonen. Want het gaat om meer vluchten,
- 13:23Speaker 8: meer overlast. Wat is daar de impact op? En daar
- 13:28Speaker 8: zijn allerlei regels voor gesteld. En de vraag is, blijft
- 13:31Speaker 8: men daar nou binnen of niet? En hoe moet je
- 13:33Speaker 8: dat berekenen?
- 13:34Speaker 4: Zijn het meer vluchten dan nu? Of zijn het ook...
- 13:37Speaker 4: Meer vluchten dan eerder was toegestaan. Dat is bij Schiphol
- 13:40Speaker 4: ook altijd. Je wordt door de jaren heen helemaal geschiphold.
- 13:43Speaker 4: Dus je weet niet meer wat waar is en wat
- 13:46Speaker 4: papier is. Waar staan we nu en waar gaat deze
- 13:50Speaker 4: grens dan over?
- 13:51Speaker 8: Ja, dat wisselt dus wel. En waar de discussie ook
- 13:54Speaker 8: over gaat, is hoe je dat dus moet meten. En
- 13:59Speaker 8: afhankelijk van bijvoorbeeld de meetpunten die dan worden uitgezet... wordt
- 14:04Speaker 8: dan ook bekeken tot hoeveel vluchten leidt dat dan. Dus
- 14:07Speaker 8: ook de wijze waarop je de gevolgen meet... leidt ook
- 14:10Speaker 8: dus direct tot een maximaal aantal vluchten. En het gaat
- 14:14Speaker 8: dus al heel snel over de wijze waarop dit wordt berekend.
- 14:16Speaker 8: En de afgelopen jaren wisselt dat dus ook... En dan
- 14:20Speaker 8: zie je dus ook andere normen. En nu is het
- 14:22Speaker 8: inderdaad zo dat die groeit naar die 500.000.
- 14:28Speaker 4: Ja, op papier daalt de overlast... maar steeds meer omwonenden
- 14:31Speaker 4: zeggen juist last te hebben.
- 14:33Speaker 8: Ja, dat klopt. En dat heeft dus te maken met
- 14:35Speaker 8: de wijze waarop dat wordt gemeten. Dus je kunt op
- 14:38Speaker 8: papier het meten bijvoorbeeld door meetpunten te wisselen... of te zeggen, nou,
- 14:42Speaker 8: we gaan allerlei maatregelen nemen... om de gevolgen van die
- 14:45Speaker 8: luchtvaart te verminderen. Maar ja, of mensen dat ook zo ervaren,
- 14:49Speaker 8: dat is natuurlijk een tweede. En ja, dat is dus
- 14:51Speaker 8: een hele papieren discussie... waar mensen die onder de vliegtuigen
- 14:56Speaker 8: wonen niet direct wat aan hebben.
- 14:57Speaker 3: Nee, even terug naar de praktijk van deze rechtszaak. Eerder
- 15:00Speaker 3: is er een rechtszaak geweest, toen zei de rechter... De
- 15:02Speaker 3: overheid moet beter kijken naar de belangen van de omwonenden...
- 15:05Speaker 3: en het milieu in het algemeen trouwens. Krijg je gelijk.
- 15:09Speaker 3: De rechter heeft daar dus de overheid een tik op
- 15:11Speaker 3: de vingers gegeven. Nu is het eigenlijk dezelfde eis als
- 15:14Speaker 3: de vorige keer. Dus hebben ze deze zaak bij voorbaat
- 15:16Speaker 3: al gewonnen?
- 15:18Speaker 8: Nou, dat gaat echt over de motivering van dat besluit.
- 15:22Speaker 8: En vaak zijn dit procedures waarbij je twee deskundigen hebt...
- 15:25Speaker 8: die zeggen, nou, we hebben het berekend. De een komt
- 15:27Speaker 8: op het een, de ander komt op het ander. En
- 15:29Speaker 8: dan is dat ook een waardering van dat bewijs. Belangrijkste is,
- 15:33Speaker 8: denk ik, hoe hier ook het voorzorgbeginsel wordt uitgelegd. En
- 15:37Speaker 8: dus ook de gevolgen voor... De mensen die hier mee
- 15:41Speaker 8: te maken hebben. En of dat dan dus blijft binnen
- 15:43Speaker 8: de afgesproken normen of niet
- 15:45Speaker 4: Ja, en of dan vervolgens zo'n uitspraak ook gehandhaafd wordt.
- 15:48Speaker 4: Want dan moet je weer bij de inspectie zijn. En
- 15:50Speaker 4: die heeft
- 15:51Speaker 3: dat ook hoeven nagelaten
- 15:52Speaker 4: Ja, dan kan je ook naar de rechter om dat
- 15:53Speaker 4: af te dwingen. We gaan dit met interesse volgen. Hartelijk
- 15:55Speaker 4: dank voor deze uiteenzetting. Bastiaan Wallager, docent gezondheidsrecht.
- 15:58Speaker 9: 7 miljoen. George Wachter, het is 5. Dank je zo much.
- 16:03Speaker 9: 10 miljoen 5. 11 it is. 13 miljoen 700. 14
- 16:08Speaker 9: it is with George. 25 miljoen 500.000. I love your bidding, George.
- 16:11Speaker 1: It's
- 16:12Speaker 9: very fast. It's very certain. 26 miljoen dollars.
- 16:16Speaker 4: I love your bidding.
- 16:18Speaker 9: Luisteren jullie naar een
- 16:24Speaker 3: kostuumdrager of wat is dit? Nee, dit is een veiling
- 16:28Speaker 3: bij Sotheby's van een 2000 jaar oud beeldhouwwerk uit de
- 16:32Speaker 3: Romeinse tijd. Dus dat is nu net geveild voor 34,3
- 16:36Speaker 3: miljoen dollar werd het uiteindelijk, iets meer dan 30 miljoen euro.
- 16:41Speaker 3: Dat is een recordbedrag, nog nooit voor een beeldenwerk uit
- 16:43Speaker 3: die klassieke oudheid... zoveel geld te geboden en uiteindelijk dus afgedragen.
- 16:47Speaker 3: Terwijl het Veilinghuis vooraf verwachtte dat het misschien 8 à
- 16:50Speaker 3: 12 miljoen zou zijn. Ook al een enorm bedrag, maar
- 16:52Speaker 3: daar gingen dus royaal overheen. En wat is nou zo
- 16:55Speaker 3: bijzonder aan dit beeld? Gaan we bespreken met Erik Moorman,
- 16:58Speaker 3: emerits hoogleraar archeologie... aan de Radboud Universiteit, gespecialiseerd in de
- 17:01Speaker 3: oudheid rond de Middellandse Zee. Precies waar we het over
- 17:04Speaker 3: moeten hebben. Goedemiddag. Goedemiddag.
- 17:07Speaker 10: Ik heb ook naar dat filmpje gekeken. Die biedingen gaan
- 17:12Speaker 10: allemaal met de telefoon. Dus de nieuwe eigenaar zit niet
- 17:16Speaker 10: in de zaal. En dat krijg je dus ook niet
- 17:18Speaker 10: te horen, jammer genoeg eigenlijk. Waar we dan straks moeten aankloppen. Ja,
- 17:25Speaker 10: ik begreep dat het begingetal van die 8 miljoen was...
- 17:28Speaker 10: omdat het 15 jaar geleden voor 7,5 miljoen verkocht is.
- 17:33Speaker 10: En ook door Sotheby's. Dus die hebben dat beeld weer teruggekregen...
- 17:37Speaker 10: en mochten het opnieuw verkopen. Maar wat maakt
- 17:39Speaker 3: dit beeldhoudwerk zo bijzonder? Dat er mensen zijn die denken,
- 17:42Speaker 3: dat is 30 miljoen waard.
- 17:44Speaker 10: Ja, ik denk dat je... Het stelt een keizer voor
- 17:49Speaker 10: die met allerlei symbolen van de macht is voorgesteld. En
- 17:55Speaker 10: ik zou me kunnen voorstellen dat iemand er een potentaat zegt,
- 17:57Speaker 10: dat vind ik wel eigenlijk voor in de hal. Maar ja, goed,
- 18:00Speaker 10: dat is natuurlijk een beetje flauw zo te zeggen. Maar
- 18:03Speaker 10: een keizer zegt, we weten niet eens welke. En het
- 18:06Speaker 10: hoofd zit er ook niet op? Het is niet eens
- 18:08Speaker 10: een compleet beeld? Nee, de kop zou overigens apart gemaakt
- 18:13Speaker 10: moeten zijn... want in de hals is een gat waarin
- 18:16Speaker 10: een los hoofd moet worden gezet. Dus dat dat kwijt is,
- 18:20Speaker 10: dat is natuurlijk wel te begrijpen. Maar dat lichaam is
- 18:24Speaker 10: van een zo onvoorstelbaar goede kwaliteit beeldhouwwerk... heel gedetailleerd, heel
- 18:29Speaker 10: fijn gemaakt... Dat zie je echt zelden. Ook bij andere
- 18:35Speaker 10: beelden van hetzelfde type. Dus die kwaliteit is enorm. Maar
- 18:40Speaker 10: dan nog is het bedrag onvoorstelbaar hoog. En
- 18:44Speaker 3: als
- 18:44Speaker 10: we
- 18:44Speaker 3: het niet in geld uitdrukken... heeft dit beeld inderdaad een
- 18:47Speaker 3: enorme culturele waarde?
- 18:50Speaker 10: Ja, dat heeft het wel. Ik zou het het liefst
- 18:51Speaker 10: in een mooi museum zien. En het liefste eigenlijk nog
- 18:54Speaker 10: in de plaats van herkomst. Want die wordt een beetje
- 18:58Speaker 10: in al die schreeuwerige berichten vergeten. Maar het beeld komt
- 19:01Speaker 10: uit Split. Dat is dus aan de kust van Kroatië.
- 19:05Speaker 10: Waar een belangrijke Romeinse stad heeft gelegen. En daar is
- 19:10Speaker 10: het in de negentiende eeuw gevonden en toen verkocht aan
- 19:14Speaker 10: een Oostenrijkse verzamelaar. In de tijd was dit gebied deel
- 19:21Speaker 10: van het Oostenrijkse Rijk, dus dat was binnen het land verhandeld.
- 19:25Speaker 10: En het is ook eigenlijk daarna altijd in die familie
- 19:28Speaker 10: gebleven totdat het ergens na de oorlog dan is wat
- 19:32Speaker 10: is gaan zwerven. Dus je zou het eigenlijk het liefste
- 19:36Speaker 10: daar zien.
- 19:37Speaker 3: Zouden we dit beeld überhaupt nog kunnen gaan zien? Of
- 19:39Speaker 3: zou dit nu ergens in een
- 19:40Speaker 10: prachtige vitrine bij een... Nou, dat is
- 19:42Speaker 3: natuurlijk
- 19:42Speaker 10: de vraag. Het heeft de afgelopen jaren dus al wel,
- 19:47Speaker 10: sinds die aankoop in 2010, 2010 door een ons onbekende meneer...
- 19:52Speaker 10: en ergens in het veiling zette, a Jewish gentleman... ik
- 19:54Speaker 10: weet niet waarom dat Jewish is, maar goed... is het
- 19:58Speaker 10: wel in een aantal tentoonstellingen... in Amerikaans musea te zien geweest.
- 20:03Speaker 10: Die doen dat soort dingen. Wij zouden daar, ik denk
- 20:05Speaker 10: Nederlands musea... zouden daar zeer terughoudend mee zijn... om privébezit
- 20:10Speaker 10: zo uitvoerig te... tentoonstellen. Want dat heeft de prijs ook opgedreven. Absoluut.
- 20:17Speaker 10: Wat dat betreft, jammer dat het
- 20:20Speaker 3: niet in een museum terechtgekomen is. Maar misschien komt het
- 20:23Speaker 3: toch ergens in een tentoonstelling. Dat zou
- 20:24Speaker 10: te hopen zijn. Dat het eigenlijk toch in een museum komt.
- 20:28Speaker 3: Erik Moorman, Emerits Hoogleraar Archeologie aan de Radboud Universiteit. We
- 20:31Speaker 3: moeten het er laatst bij laten. Dank u wel.