Latest / Oranje Blauw Flitsen / S2/A3: Jaap Visser - Bontebok, onderduik en verzet in het land van Abe Lenstra

Transcript

S2/A3: Jaap Visser - Bontebok, onderduik en verzet in het land van Abe Lenstra · Oranje Blauw Flitsen

0:11
Je luistert naar de afgelastinglijn.
0:13
Maart roert ook dit jaar helaas zijn staart door de winterse
0:17
weersomstandigheden zijn alle wedstrijden dit weekenden helaas
0:21
afgelast, waarbij blauw fitsen gaat wel door.
0:25
Mijn naam is Hendrik Meinders en ik ging heen naar oegstgeest.
0:28
Maar Jaap Visser, Auteur van het boek Bontebok Onderduik en
0:32
verzet in het land van A Berenstra mijn gast is.
0:37
Sneek mei 1944 Het is rumoerig rond het voetbalveld van LSC
0:42
achttiennegentig in Sneek, waar de vertegenwoordigende elftallen
0:45
van de districten Noord en West met elkaar duoleren.
0:48
Zeker 10.000 Mensen zijn op zondag 21 mei 1944 afgekomen op
0:53
deze prestige strijd en verzet je waarin Friesland reikhalzend
0:57
naar is uitgekeken. Maar de massa is er niet gerust
1:00
op. Het gerucht gaat dat over de
1:02
leeuwardenweg gewapende Duitsers in aantocht zijn.
1:05
Plots wordt met megafoons omgeroepen dat mannen tussen de
1:08
18 en 50 jaar oud bij de uitgang hun huiswijs moeten tonen.
1:12
Een racia. De illegale pers heeft er nog zo
1:14
voor gewaarschuwd. Doe het niet, laat je niet
1:17
verleiden tot het massaal bezoeken van sportwedstrijden,
1:19
want de vijand wrijft zich ver genoeg In de handen.
1:23
Een bom van sportpark zoals in Sneek is een prachtige fuik voor
1:26
de arbeidseisatz. Maar de sport, vooral het
1:29
voetbal heeft een te grote aantrekkingskracht.
1:32
Spelers en toeschouwers nemen een flink risico Als de bezetter
1:35
bij het keren van de oorlogskansen fanatiek op
1:38
onderduikers gaat jagen. de Duitsers willen zich wreken op
1:41
verzetslieden en willen dwangarbeiders voor hun
1:43
oorlogsindustrie vangen. Toch wagen onderduikers zich
1:46
rond en zelfs op het voetbalveld.
1:49
Voor een ogenblik spelplezier verlaten ze het gevaar voor
1:52
eigen leven hun schuilplek om te gaan kijken of om dus zelfs mee
1:56
te spelen. Welkom Jaap bij de Sportboeken
1:59
Podcast Oranje. Blauwflitsen dankjewel.
2:02
Toen ik jou benaderde voor deze podcast, reageerde je
2:04
enthousiast, maar je meldde ook direct terug, bondebok is niet
2:07
echt een sportboek. Het gaat slechts deels over
2:10
voetballers en voetballers. In oorlogstijd heb ik het mezelf
2:13
nou lastig gemaakt door toch af te spreken met je.
2:15
Dat weet ik niet. Het ligt aan wat jij aan mij
2:17
gaat vragen wat je weten wil. Maar nee, er wordt zeker
2:20
gevoetbald in het boek en. Ook nog op hoog niveau?
2:24
Hè, absoluut dat dat het duurt even voordat de eerste
2:28
sportlink. In het boek zich voordoet, maar
2:32
dan gaat het al snel over ja, eigenlijk Abel Lenstra.
2:37
Van Van vlak voor tijdens de oorlog ook nog, want er wordt
2:42
gevoetbald tot in 44 en ja en één van de eerste grote voetbal
2:48
volkshelden. Laat ik bij het begin beginnen,
2:51
want over Abe heb ik zo nog wat wat vragen, maar Waarom moest
2:54
het boek er komen? Ja dit boek moest er komen Omdat
2:57
ik jaren terug alweer in corona tijd voor de Amsterdamse krant,
3:02
het Parool een heel groot verhaal maakte over de
3:06
hongerevacuatie van Amsterdamse jonge voetballertjes naar
3:10
Heerenveen. Het bestuur van de voetbalclub
3:11
Heerenveen. Nou ja, Dat was in opmars
3:13
dankzij dankzij Abe. In de gaten had door hun
3:18
contacten in het Westen dat er in in in Amsterdam met name.
3:23
Iets vreselijk dreigde namelijk een hoorsnood en het sociaal
3:27
voelende bestuur van Heerenveen die die hadden het plan Omgevat
3:30
om om een soort reddingsoperatie voor jonge voetballertjes op
3:34
touw te zetten. Nou dat dat verhaal dat Dat is
3:37
enorm ontvangen Toen ik dat geschreven had voor het Parool.
3:40
Ik kreeg ook heel veel reacties van Mensen die zich nou ja, die
3:44
tijd heel goed herinneren. En ook die hongerevacuatie en
3:46
die jongetjes gingen ook met de boot.
3:48
De fameuze Lemmer boot de Jan Nivveen, die tussen Amsterdam en
3:52
Lemmer voer gingen ze naar Friesland.
3:55
En ja, die boot was een soort levenslijn, zeg maar tussen
3:58
tussen het het Westen en het eigenlijk door de oorlog niet zo
4:02
geteisterde noorden van het land waar nog voedsel zat was.
4:06
En er gingen heel veel onderduikers, ook Joodse
4:08
onderduikers, Joodse kindjes die gingen met de lemere boot naar
4:11
naar Friesland en terug gingen er heel veel, heel veel voedsel
4:14
naar het Westen. Dus nou ja, daar ik kreeg op het
4:18
paroolverhaal wel veel reacties van Mensen die ook nog op
4:21
dilemma boot hadden gezeten. En maar Toen ik bezig was met
4:25
dat verhaal, had ik al snel In de gaten dat er ook allerlei
4:28
andere verhaallijnen eigenlijk voor het oprapen lagen.
4:32
De zuidwesthoek, waar de bestuursleden van Heerenveen die
4:35
zelf ook in het verzet zaten, veel contact mee hadden.
4:37
Nou ja, in zuidwesthoek van Friesland zat mijn vader weer
4:40
ondergedoken. En Ik had een oom die daar zwaar
4:42
in het verzet zat, dus ik zag allerlei verhaallijntjes en ik
4:45
dacht, nou ja, Als ik ooit een keer de tijd heb daarvoor, dan
4:48
ga ik dat allemaal rustig uitzoeken en aan elkaar knopen.
4:51
En wat heb ik gedaan Toen ik minder ging werken en bij terug
4:56
druk ook uit de uitgeverij kick uitgevers waar ik mede eigenaar
5:00
van was en toen ben ik dit allemaal gaan researchen en toen
5:04
kwam ik Alleen wel voor het dilemma van ja, maar hoe ga je
5:06
die verhalen dan verder aan elkaar knopen?
5:07
Wat is dan het leidmotief? Wat is dan het?
5:10
Gemeenschappelijke onderwerp. Schrijver in je.
5:13
Ja, die zo denkt. Ja tuurlijk, tuurlijk, want ik
5:16
ik, Ik was begonnen op een gegeven moment.
5:17
Ik had een meelezer, de fameuze advan liempd.
5:19
Nou ja, onder andere de uitvinder van andere tijden, dus
5:21
een man die van geschiedenis alles afweed en ook hoe je
5:25
geschiedenis in beeld moet brengen en hoe je het op moet
5:27
schrijven. Hij is zelf een zeer begenadigde
5:29
oorlog boekenschrijver en die heb ik gevraagd of mijn meelezer
5:32
en nou dat dat wilde hij graag doen.
5:35
Ik had de eerste hoofdstukken naar AD gestuurd, hij zei ja,
5:37
geweldig, leuke verhalen, goede verhalen, maar.
5:40
Ik zie het, ik zie het verband niet tussen die verhalen.
5:42
Toen heb ik gezegd, nou dan ga ik eerst mijn inleiding
5:44
schrijven van hoe ik op dit idee voor dit boek gekomen ben.
5:48
En hoe Ik denk dat die verhalen aan elkaar geknoopt kunnen
5:50
worden, dus toen heb ik die inleiding geschreven.
5:52
Toen reageerde hij gelijk, ik snap het nu helemaal ga door,
5:54
want je bent op de goede weg. En dat gemeenschappelijke
5:57
element, dat leidt motief, Dat is het Friese Award Miens kip
6:01
gemeenschapszin, solidariteit, medemenselijkheid en dat bindt
6:07
al die verhalen. En nou goed toen, toen kwam ik
6:11
op een gegeven moment voor de keuze te staan van.
6:14
Wat wordt de titel van je boek? Ik dacht zelf eerst aan
6:17
oorlogsgeluk, Omdat alles en Iedereen die in mijn boek
6:19
voorkomt vreselijke dingen beleeft, maar ook uiteindelijk
6:22
de oorlog overleefd. Dus Dat is geluk hebben.
6:25
En een woord dat inderdaad aanzet tot hun en.
6:27
Daarvan vonden de meeste Mensen ja oorlog geluk het dan dan dan,
6:32
Dat is toch iets te positief. Klinkt dat?
6:34
En toen dacht ik, nee, weet je wat het moet worden?
6:35
Het moet bonte bok, waarbij de klemtoon op de tweede o ligt.
6:38
Overigens worden, want dat plaats je bij Heerenveen wat zo
6:42
dapper is geweest In de oorlog, waar op een gegeven moment meer
6:45
joden ondergedoken zaten dan dat er huishoudens waren, dat
6:48
plaatsje is voor mij en Er is nooit iemand verraden.
6:50
Ongelooflijk, ja, dat plaatsje is voor mij het de metafoor, het
6:54
symbool van verzet. En even medemenselijkheid dus
6:58
toen heb ik gekozen voor die titel rond de bok.
7:01
Dat inspireert om, want je denkt in eerste instantie tenminste,
7:05
zo kwam ik er ook bij. Je ziet de sportboek liggen.
7:08
Tenminste dat denk je Omdat je ja voetballers op de cover ziet.
7:11
Staan voetballertjes tijdens de bevrijding in.
7:13
Heerenveen maar je wordt al snel inderdaad het dorp het dorp in
7:17
in ja letterlijk ingetrokken als lezer nog even één stap terug,
7:21
want je geeft aan dat je 2020 dus aanhaalde voor het verhaal
7:24
in Het Parool. Klopt het ook dat jij.
7:26
Als volgens mij ook oprichter toch van het legendarische
7:29
voetbaltijdschrift Johan, mede-Oprichter, mede-Oprichter
7:32
in 2004 ook al dit verhaal op het spoor was dus veel eerder.
7:36
Ik, Ik was toen. Een reportage aan het maken over
7:41
DWS, de fameuze voetbalclub, de laatste Nederlandse
7:45
voetbalkampioen die niet in het rood dan wel rood wit speelde.
7:47
Mooi detail 1964 gepromoveerd uit de eerste divisie in één
7:51
keer door naar het landskampioenschap.
7:54
En Ik wilde over dat legendarische seizoen wilde.
7:56
Ik wilde ik een verhaal maken. Nou ja, dat Dat was Natuurlijk
7:58
hartstikke leuk, want met met heel veel anekdotes en Maar ik
8:01
was op een gegeven moment bij DWS wat er nog van over is.
8:03
Amateurclubje In de marge. Was ik Als ik op bezoek en ik
8:07
trof daar een paar Mensen die het archief beheerden en één
8:10
daarvan we raakten aan de beraad over de oorlog en over.
8:13
Nou ja, dat TBS ook zo'n club is van meanskip van gemeenschapszin
8:16
Mensen die naar elkaar omzien. En toen zei één van die van die
8:20
archivarissen die zei, van ja, en in In de oorlog In de
8:23
hongerwinter was ik het buurjongetje van Abe Lenstra ja,
8:25
toen gingen erbij Natuurlijk allerlei alarmbellen af.
8:27
Toen dacht ik ja, dat verhaal, dat ga ik nog eens een keer
8:30
uitgebreid. Opschrijven en ik bedoel, dat
8:33
heb ik ja, dat heb ik toen gedaan voor het Parool.
8:35
En Toen ik daarmee bezig was, dacht ik van ja, maar Er is zit
8:37
nog een veel groter verhaal. Omheen ja is dat dan even tussen
8:41
nu die stap naar het Pro is het, dan is het dan gelukt dat zoiets
8:43
op je op je pad komt. Is dat jouw nieuwsgierigheid hoe
8:46
hoe beschrijf je? Dat zelf, ja, Ik ben super
8:49
nieuwsgierig Als het gaat om historie, niet Alleen
8:51
voetbalhistorie, maar in het algemeen geschiedenis.
8:53
En Als je dan met zo'n onderwerp in dit geval een DVS bezig bent
8:56
voor een voor een voetbal maandblad en en ja, dan is het
9:00
ook puur mazzel dat iemand zijn opmerking maakt van In de oorlog
9:02
was ik het buurjongetje van Abe Lenstra ja.
9:05
Toen was het zaadje. Geplant ja absoluut.
9:07
Ja ja ja. Je kon vanuit daar.
9:09
Toch heeft het nog lang geduurd is dat je langste verhaal wat je
9:11
ooit. In de steigers hebt gezet wat Ik
9:14
heb Laten. Liggen nou weet ik niet of ik
9:16
het zo moet noemen, maar. Nou ja, Misschien ook wel, want
9:18
Ik wilde daar echt wel nou zeg maar in In de In de waan van
9:22
alledag bij kick uitgevers in vrij hoog tempo luxe koffietafel
9:27
voetbalboeken maken was daar eigenlijk nog.
9:30
Nog geen plek voor en Ik ben toen op een gegeven moment, toen
9:32
in het jaar dat ik 65 werd. Wordt nu 67, dus twee jaar
9:37
geleden had ik besloten om minder te gaan werken over.
9:40
Is dat niet helemaal gelukt, maar is mijn eigen schuld.
9:42
Ja want in het voorgesprek vertelde je dat je bent volle
9:44
bank bezig. Eigenlijk bezig.
9:45
Ik ben nu weer bezig met een met een boek wat heel grappig is,
9:48
want Ik heb me dus teruggetrokken uit de uitgeverij
9:52
waarvan ik mede eigenaar was en Ik ben nu bezig om een boek te
9:55
schrijven voor die uitgever. Dus als medewerker van mijn oude
9:57
van mijn voormalige bedrijf. Ja gewoon factuurtje sturen naar
10:00
ja precies 8. Uurtjes sturen naar mijn oude
10:01
compagnon, dus ja, Dat is wel lachen.
10:03
Maar ja, Ik ben nu heel druk met een boek over het Nederlands
10:07
elftal shirt. Wat nou ja, voor het komende WK
10:09
moet moet uitkomen, dus Ik heb hem zelf een beetje lastig
10:11
gemaakt in dat opzicht. Ja, en daarnaast heb ik nog een
10:14
stichting opgericht voetballen met vluchtelingen FC United en
10:17
Dat was er wat ik deed Toen ik Toen ik me terugtrok uit uitkeek
10:21
Ik denk Ik ga dat boek schrijven dat oorlogsboek en daarnaast ga
10:24
ik een tijd besteden aan een maatschappelijke opdracht voor
10:27
mezelf en Dat was in dit geval dan asielzoekers, AZC, bewoners
10:31
en statushouders. Lekker Laten voetballen op een
10:34
zondagmiddag. Dat ook minskip.
10:36
Ja, Dat is absoluut minskip, Dat is, Dat is gemeenschapszin.
10:39
Dat is solidariteit om omzien naar elkaar een begrip wat, want
10:42
daar hebben ze denk ik, mijn boek best wel actueel nu ook,
10:45
Dat is een begrip wat heel erg onder druk staat tegenwoordig.
10:48
Dat lees je ook terug tussen de regels door dat het Dat is mijn
10:51
interpretatie dat het je irriteert.
10:53
Ik was bij de presentatie was 6 maart in in Heerenveen op twee
10:59
plekken's ochtends of in in Leeuwarden.
11:02
S ochtends in Leeuwarden in het Fries Museum En's Middags in het
11:04
plaatsje bonte bok zelf. En, Dat was allebei volle bak in
11:09
in, maar in in s ochtends Leeuwarden Leeuwarden kwam.
11:12
Na mijn presentatie kwam de man naar me toe en die zei Van, daar
11:16
zit hij volgens mij in jou heel veel mienskip.
11:18
Maar volgens mij ook heel veel woede, dus dat merkte die en ja,
11:22
ik ik nou ja, woede is Misschien een groot woord, Maar ik ben
11:25
bezorgd over de tijdsgeest en Ik ben er ook wel af en toe kwaad
11:32
om. Als ik zie hoe Mensen elkaar de
11:34
maat nemen, elkaar geen ruimte meer gunnen, elkaar gewoon
11:38
dingen misgunnen en letterlijk de deur dichtgooien voor voor
11:43
Mensen die ontheemd zijn. Dus dat houdt je bezig, daar zet
11:45
je je voor in. Wat dan wel weer opvalt?
11:47
Is het dat het dus voetbal nooit ver weg is, zowel bij je
11:51
stichting niet als bij. Precies, nee, dat dat heb je
11:53
goed gezien, dat klopt. Ik vind ja, Het is een enorm
11:57
cliché, maar ja, clichés zijn Natuurlijk af en toe keihard
11:59
waar ja sport verbroederd voetbal kan verbroederen Als ik
12:03
zie hoe ik op zondagmiddag met jongens van toch diverse
12:06
pluimage, Syriërs, maar ook Afghanen en ook Aziaten hoe wij
12:11
Samen voetballen en er ontstaan geregeld kleine opstootjes.
12:15
Maar dan gaat het altijd of over de bal of de bal over de zijlijn
12:17
was. Over de doellijn was ja of nee,
12:19
Het gaat nooit over geloof, Het gaat nooit over politiek en als
12:22
er een keer. Een paar spelers bij elkaar
12:25
knallen en er raakt er eentje geblesseerd.
12:27
Dan is het bekommeren om de ander.
12:29
En dus ja, nou ja, dan merk ik van je kan daar zoveel mee
12:33
bereiken en zoveel tot stand brengen.
12:37
Het enige wat niet lukt en dat vind ik wel heel erg jammer,
12:39
want Dat is het uiteindelijke doel ook van Van van onze
12:41
Stichting van FC United is om ook contact te maken tussen die
12:45
asielzoekers en gewoon de. Gewone tussen aanhalingstekens
12:49
regiobewoner de gewone Nederlander en die Laten toch
12:51
vaak afweten. Het is vaak toch
12:53
eenrichtingsverkeer. Ja komt Dat is dat de
12:56
familieaard wat je hebt wat je nu beschrijft, want dat komt in
12:59
je boek Natuurlijk ook gewoon terug.
13:00
Ja nee, absoluut. Ik weet dat ik hier In de buurt
13:03
waar ik woon in Loesgeest. Op een gegeven moment woonde we
13:05
er nog maar pas en. Toen werd er geflyerd bij het
13:08
stembureau. Volgens mij ook
13:09
gemeenteraadsverkiezingen, net als nu.
13:12
En dat gaat om een aantal woonvormen hier In de wijk waar
13:15
gehandicapten wonen. En ik nam mijn flyer aan.
13:18
Ik zit eigenlijk wel kijken of ik daar tijd voor vrij kan
13:21
maken. En toen kwam ik moest ik
13:22
gescreend worden dat 1 1 1 1 gesprek met de directrice van
13:26
Cereolo. Zoals die beweging die
13:30
organisatie heet, en zij vroeg mij Waarom ik dat wilde, Waarom
13:34
ik me opgegeven had voor vrijwilligerswerk en toen zei
13:37
ik, nou ja, Omdat mijn moeder vroeger altijd Alleen maar In de
13:40
weer was. En nou ja, wist jouw moeder dan
13:41
nou die en die? Toen begon ze bijna te huilen.
13:44
Hij zegt, maar is dat jouw moeder?
13:45
Dat heb ik jaren mee samengewerkt als ze in
13:48
Leiderdorp in leidrode en dat ja ze zich wel, dan zit het in je
13:52
DNA. Daar hoeven we niet meer te
13:54
praten. Nee, want je moeder komt
13:55
Natuurlijk ook ter sprake in het boek, Maar het gaat vooral of
13:58
ja, vooral Het gaat onder andere over je oom en ook over je
14:02
vader. Maar goed dat dat, dat komt ook.
14:04
Dat komt zo nog wel even ter sprake.
14:05
Ik wil nog eventjes terug naar ja, de verhaallijnen die je
14:09
eigenlijk met zeilings ook ook beschrijft.
14:13
Het boek Kent 4 Verhaallijnen, het dorp bonte bok.
14:17
De Lemmer boot, jouw open feiten en de hele Gemeenschap in
14:21
Heerenveen, die ervoor zorgen dat de Amsterdamse voetballers
14:24
In de hongerwinter die daar was zoals je vertelde vanuit het
14:27
einde van de Tweede Wereldoorlog Doorkwamen.
14:28
Nu heb je net verteld over hoe dat boek gebouwd is, eigenlijk.
14:33
Met hulp van anderen stonden deze verhaallijnen vooraf.
14:36
Al wel vast voor jou? Nee, nee, eigenlijk heb ik.
14:41
Nee bijvoorbeeld wat ik over mijn familie schrijf, Dat is
14:43
toch een redelijke mate? Ook een familiekroniek.
14:45
Dat is eigenlijk pas ontstaan tijdens het schrijven zelf.
14:48
Ik wist wel dat ik mijn familie er enigszins in zou fietsen,
14:51
maar op een gegeven moment. Ik had eigenlijk al vrij weinig,
14:55
Omdat mijn ouders daar nooit over spraken.
14:56
Ja, die spraken Alleen over de gezellige, leuke, spannende
14:58
dingen uit de oorlogstijd en niet over de ellende en de
15:01
angsten die ze gekend hebben en de ellende die ze meegemaakt
15:03
hebben. Dus op een gegeven moment heb ik
15:05
Omdat er van moeders kant heel veel leven en dichter zijn.
15:10
Iets van 44 en wij kwam er nog 40 in leven zijn Ik ben één van
15:13
de jongste en de oudste is net 95 geworden.
15:16
Ja, Ik heb een familiebrief opgesteld en Ik heb van iemand
15:21
van een van een neef allerlei e mailadressen gekregen.
15:24
Een familiebrief opgesteld van nou ja, hier ben ik mee bezig.
15:26
En als er bij jullie In de familie nog archiefmateriaal is
15:30
of of dat jullie zelf dingen weten.
15:34
Laat het me weten, nou, en toen kreeg ik van de kinderen van
15:37
mijn oom feiten de verzetsheld ook in mijn boek.
15:39
Kreeg ik een enorme hoeveelheid kennis In de vorm van een van
15:44
een dagboek, wat een soort dagboek memoires die om feiten
15:47
geschreven had. Dat was dus tijdens je
15:49
maakproces. En, Dat was tijdens dat
15:50
maakproces en en bijvoorbeeld mijn vader is op een gegeven
15:53
moment als onderduiker tegen de lamp gelopen en opgepakt.
15:57
En die arrestatie staat in In de aantekeningen van mijn in feite
16:00
heel gedetailleerd beschreven en een tweede.
16:04
Geluk je nou ja geluk, je haalt je maar weg, schat die mij In de
16:09
schoot viel was toen mijn jongste zus katrien, die was
16:13
bezig om thuis een berging op te ruimen.
16:15
Toen kwam een krat met correspondentie tussen mijn
16:17
ouders tegen grotendeels van tijdens de oorlog.
16:21
En ja, dat dat dat waren honderden brieven, die heb ik
16:24
allemaal gelezen. Echt honderden brieven schreef,
16:26
Ik ga elkaar gewoon 2 keer, 2 keer per week.
16:29
En ja, daar heb ik ook veel uit kunnen halen, dus toen heb ik
16:32
het de koers in het boek iets verlegd naar naar meer, naar
16:35
mijn familie toe. Maar wel parallel lopend met de
16:37
ontwikkelingen elders in Friesland ook hè?
16:40
De hongervacuatie en de. De gebeurtenissen in Heerenveen.
16:45
Je twijfelde las ik ergens in voorbereiding op op op dit
16:49
gesprek of het niet privé zou zijn.
16:52
Nou ja. Toen ik die, Toen ik die brieven
16:53
allemaal kreeg van mijn zusje en ik dat allemaal las dacht ik ja,
16:57
Het is wel heel. Het is behoorlijk in team
16:59
allemaal en maar is het wel interessant voor het grotere
17:03
publiek? Is dat niet Alleen interessant
17:05
voor mijn eigen familie. En en en en vrienden en
17:08
kennissen kan ik dit aan. Is het interessant genoeg om het
17:11
aan de grote klok te hangen? En toen?
17:13
Heb, Ik heb je al eenantwoord Als ik je mag onderbreken.
17:15
Ja, Ik heb eenantwoord ja, zeker, want Ik heb op een
17:18
gegeven moment naar. Ik heb één hoofdstuk wat ik al
17:21
geschreven had, heb ik herschreven aan de hand van Van
17:24
van die brieven, dus in allerlei passages.
17:28
Uit de brieven ingevoerd en dat heb ik aan mijn meelezer ad van
17:30
lymt Laten lezen van AD oordeel jij nou eens is dit te
17:33
particulier of is het echt interessant?
17:35
Hij reageerde gelijk, hij zegt, ja, Dit is zo authentiek
17:37
allemaal. Alsjeblieft gebruik wat in je
17:39
boek, want dit geeft echt dit verleverde boel.
17:43
Heb jij achteraf begrepen dat je dat dat pas het moment was dat
17:47
je die brieven kon lezen en niet bij het leven en welzijn van je
17:50
ouders nog? Ja, dat weet ik eigenlijk niet,
17:52
want ja, Misschien wel Misschien, want Ik was.
17:56
Ik stond er toen niet open genoeg voor denk ik.
17:58
En Dat is iets wat ik wel mezelf kwalijk neem, want Ik ben mijn
18:00
leven als journalist vanaf mijn 18e.
18:03
En, Ik heb heel vaak gedacht, ik moet mijn ouders toch wel eens
18:05
een wat uitgebreider gaan interviewen.
18:07
Vragen stellen over de oorlog? Ach, dat komt wel.
18:09
Ja, totdat het te laat. Is.
18:10
Niet het meest makkelijke om je ouders ondervragen.
18:13
Nee, zeker niet, nee. Ook Omdat jij Natuurlijk wist
18:16
hoe ze het erover praten, zoals je net aanhaalde, vooral In de
18:19
of vooral ja, meestal In de In de gezelligheid.
18:21
Toch dat? Je vertelt over doen, want Ik
18:24
weet dat ik als kind op een gegeven moment.
18:25
Ik wist al dat mijn vader in een kamp had gezeten.
18:28
En ik ging van mijn vader 1 1 1 held maken, zo van.
18:32
Hij was een verzetsstrijder. Hij is verraden gepakt enzo en
18:36
dat dat bezuin ik als kind rond op school en tot mijn vader er
18:40
lucht van kreeg. En toen kreeg ik echt een
18:41
standje kreeg op een donder gehad van maak van mij geen
18:44
oorlogsheld, want Dat was ik niet.
18:45
Ik heb Alleen. Ik ben Alleen ondergedoken voor
18:48
de Arbeid eens dat. Ja, of Ik ben Alleen mezelf
18:51
geweest, vooral en Ik heb mijn normen en waarden gevolgd.
18:53
Ja precies dat ja, en hij verwees mij toen ook al van Er
18:58
is In de familie één verzetsman en Dat is Dat is de één van de
19:03
broers van je moeder. Oom feiten.
19:05
Hij zat echt in het verzet. Hij heeft zijn nek uitgestoken
19:08
en hoe, ja, ja, Dat is bijna afgeschoten ook.
19:12
Ja, Dat is ongelooflijk indrukwekkend om om te lezen.
19:16
Hoe dat hoe Dat is gegaan? Dat was ook ad verlien.
19:20
Je hebt wel een paar keer gehad, was ze enthousiast.
19:22
Maar die die geeft ook aan. Dit was het.
19:24
Ja, Dat is één van de Van de verkoopteksten dan toch het
19:28
Friese Oorlogsboek. Wat?
19:29
Je waar heel schamper over gedaan is door een aantal Mensen
19:31
die ook iets hebben geschreven over de oorlog in Friesland.
19:33
Van ja, dat zal wel een marketingtruc zijn.
19:36
Dit ja, Natuurlijk is dat een marketing truc, Maar het is wel
19:40
In de optiek van advallint van een compleet oorlogsboek over
19:44
wat er in Friesland allemaal. Gebeurd is.
19:46
Heb je trouwens bewust twee keer het boek gepresenteerd op die
19:48
dag die je net aanhaalde? Ik wilde het ik ik overwoog het
19:52
eerst In de gevangenis te doen in Leeuwarden, maar waar mijn
19:55
vader ook in gezeten heeft en mijn oom feiten de Blokhuis
19:58
poort, wat nu een soort cultureel verzamelgebouw is,
20:01
maar uiteindelijk heb ik toch gekozen voor het Fries Museum,
20:04
dat daar ook het verzetsmuseum het Fries verzet verzetsmuseum
20:07
in zit en Omdat ze een hele mooie theaterzaal hebben.
20:10
Dus Ik heb het daar sowieso willen doen.
20:12
En toen kwam vanuit bonte bok kwam nog het verzoek van Joh kom
20:14
alsjeblieft hier. Ook wat doen?
20:16
En toen heb ik gekozen voor een dubbele presentatie.
20:19
Ja, Het was maar goed ook, want zowel de theaterzaal helemaal
20:21
vol ja en s middags in bonte bok.
20:23
Het gemeenschapshuis zat ook. Helemaal vol heb je dan een
20:25
voldaan gevoel nu het boek af is?
20:27
Het is gepresenteerd, Iedereen kan het lezen.
20:29
Ja, Ik heb er een. Ja, Ik ben Misschien iets te
20:33
terughoudend in Als het gaat om met mezelf te koop te lopen,
20:37
mijn vrouw. Zegt ie daarvan, je vader?
20:39
Ja precies ja. Ja je vrouw zegt Sorry.
20:42
Ja mijn vrouw zegt, ja, Je moet, Je moet, Je moet veel meer de
20:45
tamtam beroern en. Ja, weet je?
20:50
Ik ben heel blij dat dit boek klaar is, en Ik ben heel.
20:54
Blij dat ik dit gedaan heb, zoals ik het heb gedaan en dat
20:58
het een een ook een familiekroniek is geworden en
21:00
dat het gewoon eeuwigheidswaarde heeft en dat vind ik eigenlijk
21:04
nog het belangrijkste en meest voldoening gevende dan de
21:07
verkoopcijfers, terwijl het wel goed.
21:11
Ontvangen is overal hoor. Ik zie het overal ook In de boek
21:13
boekwinkels liggen, Maar ik heb nog steeds een beetje het idee
21:16
van. Het is ook een klein beetje
21:17
particulier toch wel, maar daar moet ik vanaf waarschijnlijk van
21:20
die gedachte staat. Dat nog lekker of niet?
21:22
Ik ben bang van die zwijnen. Ik weet niet hoe je naasten
21:25
hebben gereageerd, dus je haalt je vrouw allemaal, maar je zus.
21:29
Ik krijg dus van familieleden allemaal ontroerde reacties dat
21:32
ze dat ze. Nou ja, ook dankzij mij dingen
21:34
te weten zijn gekomen die ze niet wisten en met name ook want
21:38
die boerderij waar dan mijn moeder woonde en waar mijn vader
21:41
gearresteerd is? De familie boerderij, ja, die
21:44
was tot tot 10 15 jaar geleden was die ook nog In de familie en
21:48
Het is Wij hebben dat Ik heb dat als kind heel vaak ook gelogeerd
21:51
en We hebben er als familie zelfs gekampeerd.
21:54
En, Dat was toch wel iets wat heel erg ja, de kleinstra
21:58
boerderij in warners was een begrip.
22:00
En Iedereen heeft haar herinneringen aan en nu is mij
22:04
gevraagd van, kunnen we niet weer eens bij elkaar komen met
22:07
zijn allen, dus Ik ga daar In de buurt, ga ik daar voor In de
22:11
nazomer ga ik daar een familiereünie organiseren.
22:13
Die e mailadres had je allemaal al, dus die Mensen die we.
22:17
Gaan nu een appgroep aanleggen. Kijk eens aan met al die
22:20
tachtigers en. Negentigers en maar er.
22:22
Zitten ook nog wel een paar achterin de zestigers en
22:24
zeventigers bij en We gaan We gaan een dag organiseren daar.
22:28
Geslaagd dus uit in dat? Opzicht is het hartstikke
22:31
geslaagd. Voorstellen.
22:32
Ja de aanwezigheid van Abel lenzen hebben we het al over
22:35
gehad. In jouw boek zorgt best wel voor
22:36
een verrassende invalshoek, vond ik.
22:39
Ik ben wat jonger dan dan. Jij kende wel de verhalen van
22:42
Abe en hoorde regelmatig hoor, nog steeds hoe fantastisch goed
22:47
die kon voetballen. Maar wat ik nu over hem las, ja
22:51
dat dat kende ik niet. Was dat nodig?
22:54
Die invalshoek wist je dat? Al kwam je dat uit.
22:57
Wist ik niet, want Ik heb altijd van Mensen gehoord.
23:00
Ik heb Abe Lenstra zelf nog heel kort meegemaakt, terwijl die
23:03
invalidenkarretje. Langs de lijn zat bij Heerenveen
23:06
altijd te te kankeren op de scheidsrechter en met name op de
23:09
grensrechter die voor hem langsliep dat het een hele.
23:13
Nukkige man was en ja niet zo niet zo vriendelijk, niet zo
23:18
gezellig. Dus dat beeld had ik van Van
23:20
apen en Dat is op een gegeven moment ook nog zelfs sterker
23:23
geworden, Omdat ik hoor dat hij als voetballer ook heel erg.
23:27
Éénzelviger kon zijn en ook heel erg uit de hoogte kon zijn.
23:31
Maar gaandeweg het onderzoek leerde ik een heel andere man
23:33
kennen, namelijk eentje die dus van de mienskip was het omzien
23:36
naar de medemens en helpen en en ook wel heel slim was en hij
23:41
speelde met die Duitsers, want die die die waren gek op Abe,
23:45
want die Duitsers wilde ook wel een verzetje hebben en die zagen
23:47
dat daar ongelooflijke wereldvoetballer rondliep op die
23:50
velden en die kwamen er met met man en macht kwamen die er
23:52
kijken op zondagmiddag als Abe thuis speelde en daar maakte Abe
23:55
ook handig gebruik van. Gebruik of misbruik.
23:58
Allebei ja hè ja. Want hij werd gemeenteambtenaar
24:01
zoals dat dan gaat. Je bent een bekende voetballer
24:04
en dus wordt er een baantje voor.
24:05
Je benen op het bureau de halve dag en vroeg naar huis.
24:09
En ja, nee, Dat was een luizen baantje en en dat.
24:14
Verzekerde hem ook van een van een goede toekomst, want
24:16
Natuurlijk met een heel goed. Pensioen ja dat maar ook van een
24:19
beeld wat Mensen Misschien nog niet van hem van hem hadden,
24:22
want hij hij hadden van alles uit vanuit die functie.
24:24
Die hij regelde dat dat indertijd dat dat Iedereen zijn
24:28
radio moest inleveren, dat dat ze door de voordeur het
24:30
gemeentehuis zich gingen en de achterdeur er weer uit en werden
24:32
teruggegeven. Werden Mensen ja dat soort.
24:35
Dingen, hij nam ook. Hongerevacuees in twee jongens.
24:39
Die twee broers, broers de Wit. Twee zonen van een bestuurslid
24:43
van Van Ajax en die hadden Natuurlijk heel sneaky geregeld.
24:46
Dat zijn zonen bij Abe Lenstra konden, maar die heeft hij in
24:49
Huis gehad. Ja, Hij heeft twee en dat ging
24:50
met de jongens en met de buurjongens.
24:52
Hij aba woonde net buiten Heerenveen in het prachtige
24:55
Oranjewoud. Bosrijk gebied, echt schitterend
25:00
en de jongetjes die daar in pleeggezinnen zaten.
25:03
De Amsterdamse jongetjes die nam aben mee de weilanden in
25:07
kievitseiieren zoeken, slootjes springen, 4 rollejeppen en en en
25:10
een balletje trappen. En dan stonden de jongens met
25:13
open mond te kijken van wat die wat die lens er allemaal.
25:15
Komt Er is niks bij voor te stellen dat je inderdaad dan met
25:18
met de beste een van de beste. Voetballers die gezellig in het
25:20
park gaat lopen, voetballen bijvoorbeeld.
25:22
Om maar wat te noemen? Ja, precies ongelooflijk.
25:24
Hoe belangrijk is hij nu terugkijkend in jouw boek of is
25:27
hij gewoon een van de? Verhaallijnen onder de
25:29
verhaallijnen die we net bespraken.
25:31
Hij is wel belangrijk, vind ik, want Hij is Natuurlijk ook een.
25:33
Hij was toen wat ik net al zei, hij was.
25:35
Het was als een volksheld en een jeugddool, dus hij sprak heel
25:38
erg tot de verbeelding en. Ik heb goed contact met zijn
25:45
jongste dochter, Janneke. En vertrouwens abo was kon
25:50
helemaal sportief zijn, hè? In het veld dat dat zijn
25:53
Natuurlijk de beste. Voetballers zijn ook
25:55
klerenlijers, maar hij was ook in alle opzichten was hij Als
25:57
het om sport ging. Hij kon ontzettend veel.
25:59
Hij kon heel goed schaatsen. Hij kon heel goed dammen, hij
26:01
kon heel goed schaken, hij kon heel goed hardlopen.
26:04
Atletiek, hij alles wat hij deed, want daar was hij goed in,
26:07
Maar dat wilde je ook echt gelijk de beste zijn.
26:09
Nou, die Janneke zijn jongste dochter heeft ook zoiets, die
26:11
kon aardig tennissen, Ik heb ooit hier van Lodewijk
26:15
Callenberg uit Leiden gehoord. Bekende naam ook In de
26:18
sportwereld. Oud, hoogleraar wiskunde, was
26:20
ook een goede tennisser. Hij is later ook nog voorzitter
26:22
van de tennisbond geweest, maar die moest een keer competitiet
26:25
tennissen gemengd dubbel tegen Janneke Lenstra en er was geen
26:31
eenpire en Abe was erbij en Abe die ging een pire en Lodewijk
26:36
Calleberg zegt tegen mij, Het is de naarste naarste tennismiddag
26:39
uit mijn leven geweest. Hij verloor.
26:42
Hij verloor maar op een hele gemene manier alle ballen die
26:45
Janneke uitsloeg. Die werden door Abe ingegeven en
26:47
alles wat Lodewijk eens. Ploeg werd uitgegeven, dus een
26:52
klerleider, Janneke, een geweldig mens hoor.
26:55
Die is van na de oorlog, maar zij vertelde mij.
26:59
Dat ze zij wonen op een gegeven moment In de in Enschede Abe is
27:03
het laatst was zijn van zijn carrière.
27:05
Is die nog toen betaald voetbal in Nederland was ingevoerd, is
27:08
die nog een aantal jaren heeft hij behoorlijk goed geld
27:10
verdiend bij sportclub Enschede, dus zij woonden in Enschede.
27:13
Er werden op een gegeven moment aangebeld in huize Lenstra en
27:15
dan Janneke, die toen een klein meisje was, vond dat vreemd,
27:18
want er werd nooit gebeld. Mensen gingen altijd achterom In
27:21
de straat waar zij woonden bij elkaar.
27:24
Door de achterdeur naar binnen, dus ze werd aangebeld en Janneke
27:26
rent nieuwsgierig naar de voordeur.
27:29
Bloed open er staat een man die zegt, Hallo, Ik ben Jan de Wit
27:31
en Ik heb vroeger In de oorlog bij jullie gewoond.
27:34
Nou ja, Dat is voor. Toen is er een zaadje gepland
27:36
bij Janneke, die vond dat zo interessant en die is ook heel
27:39
erg in geschiedenis georganiseerd.
27:41
Nou ja, geïnteresseerd en Ik heb er uitgebreid gesproken over
27:45
haar vader en wat voor man Het was en op een gegeven moment zei
27:49
ze tegen mij over de hongerevacuatie van Ik ben heel
27:53
erg trots op wat mijn vader gepresteerd heeft op het
27:55
voetbalveld, Maar ik ben net zo trots op mijn vader.
27:58
Om wat ie heeft gedaan In de oorlog, want kinderen uit uit
28:01
Amsterdam in huis te nemen. Ja, Dat is nogal wat, hè?
28:04
Ja. Zeker dat lees je ook terug in
28:05
het boek De de kinderen die dan vanuit verschillende Amsterdamse
28:09
clubs? Ja. 4 grote Amsterdamse clubs.
28:11
Aankomen in in Friesland en dan gewoon gewoon maar worden
28:14
opgenomen. In gezinnen, dat ja, Dat is, Dat
28:17
is wiens kip ten top en en Er zijn relaties uit ontstaan tot
28:20
op de dag van vandaag, hè? Ik ken een paar.
28:23
Hij leeft nog Rob been. Het is een oud bestuurslid van
28:24
Ajax die zat bij de familie Muntendam groentehandelaar
28:27
midden in Heerenveen. En, die hadden kinderen van zijn
28:31
leeftijd en die beschaafd hij als broer en zus dat op de dag
28:33
van vandaag. Ja ja ik, ik moest ook nou
28:36
lachen, niet wat echt grappig was het niet.
28:38
Vergeef me even de naam en weet ik niet meer.
28:40
Maar de twee broers nee waren het broers jongens in het einde
28:43
van het boek die niet meer terug wilden.
28:44
Ja ja ja precies precies ja dat dat gold voor meer jongens die
28:47
die hadden zoiets van. Ja, We hebben het hier geweldig
28:49
en die wisten gewoon, want ze hadden wel dan brief contact met
28:52
met met ouders en familieleden. Van ja, in Amsterdam is dat toch
28:55
heel karig allemaal en is het nog half ja, half hongersnood en
28:59
en en. Is alles nou ja, is de stad
29:03
helemaal verschraald in alle opzichten en hier hebben we het
29:06
goed. Ja, maar ook mijn ouders hebben
29:09
me weggegeven, voelden sommige. Dat was de het Joodse jongetje
29:12
Gerard klein, die die die ondergedoken zat in in Bolsward
29:16
en. Die dacht, ja, die wist.
29:17
Die was 9 aan het eind van de oorlog en die had bijna 3 jaar.
29:21
Had die ondergedoken gezeten. Die had zoiets van.
29:23
Ja, mijn ouders hebben me weggegeven om hier naartoe.
29:25
Hoezo moet ik naar mijn ouders terug?
29:26
Ik ken die Mensen eigenlijk niet bij een toekomst ligt hier.
29:30
Ja dat, dat komt wel binnen als. Je dat leest, dat komt zeker
29:33
binnen. Ik heb met die man Gerard klein
29:34
nog heel goed contact en ik kom ook wel eens.
29:38
Hij moet in Hilversum. Hij is een voorman In de Joodse
29:41
gemeenschap in in in het Gooi en Ik heb.
29:46
Ik was laatst bij hem, en toen liet hij mij ZWC zien.
29:51
Raar verhaal Natuurlijk maar goed in Bolsward, waar hij
29:54
ondergedoken zat, moest ik de hele dag binnenblijven Omdat het
29:57
te gevaarlijk was op een gegeven moment, Omdat er In de buurt ook
30:00
een hele fanatieke s. D'r.
30:04
Woonde s. T er jaap is.
30:06
De de Sigrid dienst en Dat was een Nederlander Frans.
30:12
Zo slammers heette die en hij werd de schurk met hersens
30:14
genoemd. Dat was een intelligente man,
30:15
maar die was een bloedfanatieke nazi helper en.
30:21
Dus die Gerard klein het joods jongetje moest de hele dag
30:23
binnenblijven, maar die mocht dan s avonds Als het donker was,
30:25
mocht hij even naar buiten, maar dan moest hij buiten op de WC.
30:27
Dat heette dan Fries het huuske op de ton zitten en dan kon hij
30:30
dan ja, dan mocht hij dan, dan zat hij dan?
30:32
Nou ja, dan was hij buiten eventjes en dat, Maar dat vond
30:34
hij een heel veilig, prettig plekje en Dat is altijd zo
30:37
gebleven, dus hij liet mij thuis op zijn prachtige appartement in
30:41
in Hilversum lieten mij zijn WC zien, geweldig, kranten bladen,
30:46
radiootje. Hij had het zich daar heel
30:48
comfortabel gemaakt en hij zei tegen mij, van ja, ik zit hier
30:51
vaker. En veel langer dan nodig, Maar
30:54
ik beschouw de wc nog altijd Als het veiligste plekje ter wereld.
30:57
Ja ongekend ja. Kippenvel.
30:59
Ja, Dat is kippenvel, Als je dat dan is die man.
31:02
Daar zijn we 80 jaar na de oorlog en die man die wordt er
31:04
nog. Ja, die leeft er nog dagelijks.
31:06
Mee terwijl je ook gevallen beschrijft in je boek van.
31:10
Nou ja, jongens, met name jongens, ja, eigenlijk vooral
31:13
Alleen maar jongens, hè? Het zijn Natuurlijk allemaal
31:15
voetbaljongens geweest. Ja, dat dat schiet me nu te
31:18
binnen. Maar die nou na de oorlog.
31:22
Ja zeker zeker, zeker, absoluut. Nee, nee, vergeef me deze dit
31:26
zijpaadje. Ik zat even te denken, maar die
31:28
die de oorlog eigenlijk vrij makkelijk achter zich konden
31:31
Laten. Ja ja Gerrit groenhuijsen van de
31:34
vodewijkers die dus ternauwernood het bombardementen
31:37
vreselijke bombardement in Noord op de fokkerfabriek heeft
31:39
overleefd. Hij was toen ging brood halen op
31:43
een zaterdagochtend en de bommen die vlogen hem om de oren en de
31:46
bakker. Die trok hem, die kwam achter de
31:48
toonbank gedaan. Die trok hem mee en die is met
31:50
hem in in een afgekoelde over gaan gaan schuilen tegen de
31:54
bommen. Zo hebben ze het overleefd en
31:56
Hij is dus ook een van die hongerevacuees.
31:58
En hij zei, ja, Ik heb een moordtijd gehad in in
32:01
Heerenveen. Dat is Misschien wel de mooiste
32:03
periode uit mijn jeugd geweest. En hij zegt, ja, ik ik, Ik heb
32:07
godzijdank niks overgehouden aan de oorlog en geen nachtmerries
32:10
niks. En Ik ben Alleen maar
32:11
zielsgelukkig dat Hij is inmiddels 94 dat ik zo mooi lang
32:15
leven heb mogen hebben na de oorlog.
32:17
Fantastische voorbeelden van hoe het dus ook kan gaan.
32:22
De voetbalclub heette toen nog VV Heerenveen.
32:24
In tegenstelling tot nu de de essay Nou Ja, Abe is Natuurlijk
32:27
een link naar naar de club Als je net al aangaf, maar ook dat
32:32
ontzettend trots, maar vooral meer dappere bestuur wat die
32:34
honger evacuees hun kant ophaalde.
32:38
Heb jij in in je hele maakproces contact gehad met de club of
32:42
Mensen van de? Clubs nou ja niet, ja ja wel.
32:46
Met de bijvoorbeeld de afdeling voorlichting van Van Heerenveen,
32:50
Omdat ik vanuit het ze hebben een eigen museum.
32:52
Ik bepaalde attributen hebben, maar wel bijvoorbeeld met de
32:55
dochter van. Van de secretaris van Van
33:00
velleus, dus ja Lee vele is die dochter die inmiddels ook
33:03
Natuurlijk op leeftijd is. Heb ik uitgebreid contact gehad
33:06
en ook Dat was wel grappig. De broer van de keeper, de de
33:12
keeper van Heerenveen was Thieme Veenstra, die time fure op zijn
33:14
Fries vuur werd genoemd, dat die altijd.
33:16
Hij was een roker en maar nooit vuur bij zich had en Iedereen
33:19
altijd om een vuurtje vroeg de. Moderne pizzer.
33:22
Precies en maar zijn jongere broer Jlis, die later ook
33:27
heerenveenkieper is geworden. En daar heb ik ook heel
33:29
uitgebreid mee gesproken, ook over zijn broer en over nou ook
33:31
over Abe, die ik kende Abe ook goed, maar die is tot voor kort
33:34
was hij. Hoe noem je zo iemand rondleider
33:38
in het stadion van Van Heerenveen?
33:40
Hij was gids in stadiongids, dus die ja, die wist alles ook van
33:44
die van die club dus. Waar zei die man die moest
33:46
stoppen met zijn met dat werk, Omdat die nieuwe knieën kreeg?
33:49
En, hij kon geen trappen meer lopen.
33:50
Terwijl je nieuwe knieën gekregen.
33:51
En toen ja, toen was het wat voor strap op trap af.
33:54
Natuurlijk is een stadion. De keuze werd voor hem.
33:57
Gemaakt ja, de keuze werd vorm gemaakt.
33:58
Ja, Dat was er heel kwaad over. Na al die jaren, nee, maar nog
34:01
even, dus ja, dat je kan je niet voorstellen na alles wat jij nu
34:05
het afgelopen 08.30u. Riemer trouwens de legendarische
34:07
voorzitter die nog altijd wel op de Achtergrond een soort
34:10
influisteraar bij de club is. Ja, die hij had.
34:13
Die wilde ook naar de presentatie komen Marie, Maar
34:15
dat is ziek en. Gaat geloof ik wel redelijk goed
34:19
met hem, maar is behoorlijk ziek.
34:20
En ja, die heb. Daar heb ik uiteindelijk ook wel
34:23
nauw contact mee. Ja ook ook zo een voorbeeld dus
34:26
van inderdaad, een clubicoon. Maar deze mannen die dus toen
34:30
die beslissing namen onder ja helse omstandigheden dat waren
34:34
voor mijn namen. Ik zou ze nu niet eens kunnen
34:35
opnoemen. Ik heb Ik heb ze gelezen en Ik
34:37
heb de foto gezien in je broek maar.
34:39
Hendrik Huisman de Voorzitter was een legendarische man, hè zo
34:41
een burgemeester geworden. En in Heerenveen ook en Maar dat
34:46
was ook wel grappig, want ik ik. Ik dacht van ja, dat moet op.
34:48
De een of andere manier moet er toch iets dat zei Janneke
34:51
Lenstra tegen mij. Het zou zo mooi zijn als er een
34:53
blijvende herinnering zou komen. Nou, die komt, die zou
34:55
Natuurlijk. Nu gekomen met het boek, maar
34:57
zij bedoelde ook van Van iets van een monumentje of zo dat je
35:00
dat je waar je met kinderen van vandaag de dag naar toe kan gaan
35:03
en dan zeggen, kijk, zo kan het ook.
35:05
Sport kan verbroederen. En toen toen heb ik er staan de
35:09
schoenen aangetrokken en toen heb ik Edwin van der Sar, die
35:12
toen algemeen directeur was bij bij Ajax nog heb ik een mail
35:16
gestuurd van Edwin dit en Dit is het verhaal.
35:19
En eigenlijk hebben Ajax en de andere 3 Amsterdamse grote clubs
35:22
uit die tijd DWS blauw wit en de followwijkers Heerenveen echt
35:26
nooit fatsoen. Bedankt hiervoor en Ik vind dat
35:28
het nu toch tijd begint te worden, Maar ik had.
35:31
Dat was Natuurlijk een beetje listig had ik die mail had ik c
35:36
in CC ongeveer 1/2 wereld gestuurd, dus Edwin die die
35:39
reageerde van nou en bedankt je bent lekker verblok gezet.
35:42
Je kan Natuurlijk niet terug, Maar ik ga er werk.
35:43
Ik ga er werk van maken, dus is uiteindelijk een plaquette
35:46
gekomen die herinnert aan aan deze hongerevacuatie en die is
35:50
ingemitzeld In de muur In de In de In de eretribune bij het Abe
35:54
Lenstra. Stadion.
35:55
Dus ook eindelijk jaren later dat geen.
35:58
Dus uiteindelijk 75 jaar na dato, is Dat is dat gebeurd.
36:02
Het is nooit te laat. Nee, Het is nooit te laat voor
36:04
dit soort dingen. We hebben Natuurlijk veel over
36:07
voetbal als als onderwerp in je boek.
36:09
Ondanks dat het dus eigenlijk geen sportboek is zoals we al
36:12
beschrijven, beschaven beschreven hebben.
36:14
Maar de rol van voetbal in jouw boek is dat nou ontspanning is
36:18
het een symbolische rol? Is het een morele houvast is, is
36:21
er 1 1 1 etiket op te plakken. Nou wat je zegt, dat klopt
36:25
allemaal Het is. Morele houvast ook voor Mensen
36:27
die een verzetje willen in oorlogstijd en tegelijkertijd de
36:31
bezetter die had ook zoiets van als Mensen sporten en naar sport
36:35
kijken, dan kunnen ze in ieder geval geen sabotage plegen en
36:39
dus die hadden tot tot eigenlijk in 44 hebben ze de sport juist
36:44
aangemoedigd? Sportbedrijven, sport
36:45
sportwedstrijden bezoeken totdat het ook te gevaarlijk ging
36:49
worden vanwege alle geallieerde bombardementen.
36:53
En. De Duitsers zoiets hadden van
36:55
Van van, nou ja, die werden zo grimmig, hè?
36:57
Op een gegeven moment toen toen een oorlogkanste keerde en.
37:02
God ook voor de Mensen die hier zaten.
37:04
De bezettingsmacht hier. Die hadden In de gaten van ja,
37:06
We zijn nu oorlog uiteindelijk aan het verliezen, dus dat
37:09
werden ja dat die werden Hells en die werden heel wraakzuchtig
37:13
en zo. En die hebben op een gegeven
37:14
moment alles wat maar naar verzet kon of naar een verzetje
37:19
In de zin van Van iets leuks beleven kon kon riek hebben ze
37:21
verboden. En Natuurlijk is de de sport ook
37:26
belangrijk geweest. Voor de sociale binding en de
37:31
mogelijkheid biedend om in het stadion met gelijkgestemden
37:34
onder elkaar te zijn en de Duitsers te verwensen en.
37:38
Een kritische taal te uiten die ze niet op straat durfde te
37:41
uiten. Ja Maar dat daar dus wel kon.
37:43
Ja ja zeker ja en één van de mooiste voorbeelden vind ik nog
37:46
altijd die kampioenswedstrijd die 44 dus de volewijkers en
37:49
Heerenveen trouwens in het Olympisch Stadion, want barsters
37:52
vol zat en en de volewijkers werd kampioen landskampioen en.
37:58
Ze rijdt de tram en de bus reed niet meer in Amsterdam vanwege
38:02
brandstofschaarste, dus er ging een stoet van duizenden ging
38:06
richting Amsterdam Noord door de stad.
38:08
Een vrolijke stoet vollewakers kampioen liedjes zingen, maar op
38:11
een gegeven moment ook vader als lievende liederen zingen.
38:14
En toen had de bezetter ook zoiets van.
38:15
Ja, dit zijn er zoveel, die moeten we ook gelijk gaan
38:17
toelaten, dus Het is een soort bevrijdingsoptocht midden in
38:21
bezettingstijd geworden. Inclusief onderduikers, hè?
38:24
Beschrijf je ook in je boek? De bruin is een legendarische
38:26
volewijk architectuur die. Tot op de dag van vandaag is een
38:29
kledingzaak bestaat nog in Amsterdam van tip de bruin.
38:33
En volgens mij was het ook altijd een reclame die bij
38:37
thuiswedstrijden van Ajax werd rond getetterd in het stadion
38:41
van koop uw kleding bij TIM de bruin.
38:42
Maar tip, de Bruyne was keeper daarvan een wat lager elftal bij
38:45
de volewijkers, maar hij zat ook in het verzet en hij was
38:47
ondergedoken, maar die ging altijd bij thuiswedstrijden van
38:49
de volewijkers piepte die naar binnen en ook toen de
38:53
legendarische wedstrijd tegen Heerenveen en toen liep hij
38:55
stadion dat dat hij. In het gedrang mee naar binnen.
39:00
Niet voor te stellen, hè? Dat je dat dan durft, de
39:01
spanning en de stress die dat moet geven.
39:03
Ja je zei het ook al hè in je inleiding bij die wedstrijd in
39:06
in in Sneek, dus tussen Noord en West dat er gewoon veel Mensen
39:11
ja die die die snakten zo naar een verzetje en die dachten van
39:14
nou Als ik In de In de massa onderduik als onderduiker daar
39:18
weer In de massa onderduick, dan ontspring ik de dans.
39:21
En kom ik even buiten? En ben ik er even?
39:23
Buiten in alles straalt je boeken jaap historische rijkdom
39:26
uit. Als je het leest barst van de
39:28
details. Was dat een voorwaarde voor je
39:31
toen je begon? Ja voor mijzelf wel, daar heb ik
39:36
wel een klein beetje mee geworsteld In de zin dat ja ik
39:40
ik op een gegeven moment ad van lien die zei, Het is meeslepend
39:43
zoals het, hè, daar heb ik het weer over mijn meelezer, Het is
39:46
meeslepend, zoals je, zoals je het beschrijft, zeg maar Je moet
39:49
wel iets doen met. De namen er komen zoveel namen
39:52
in voor en er moeten noten in en zo dus Ik heb de uitgegeven.
39:55
Heeft dat heel goed gedaan op de schutbladen aan de binnenkant.
39:58
De stambomen van mijn familie, dus vaderskant moeders kant en
40:02
We hebben achterin hebben we. Ja heel veel noten opgelost
40:06
opgenomen om ervoor te zorgen dat de Mensen de draad niet
40:09
kwijtraken. Ja je kan eventjes even naar
40:11
achterbladeren om te zien met over wie het ook alweer gaat.
40:13
En wat er van die persoon betreffende persoon geworden is
40:17
na de oorlog. Moest het boek juist nu
40:21
uitkomen, vroeg ik me af. We zitten Natuurlijk, nou ja,
40:23
richting richting de maand mei is daar over nagedacht.
40:28
Is dat zeker? In eerste instantie wilden we
40:30
het eigenlijk vorig jaar doen, hè?
40:33
80 jaar na de bevrijding, maar toen zijn we uitgegeven al snel
40:36
van Laten we dit niet doen, want dit dit.
40:38
Dit wordt zo'n speciaal boek en Als je het laat uit als wij het
40:43
Laten uitkomen. In de te verwachten stroom van
40:46
publicaties. 80 jaar bevrijding dan dan?
40:50
Dan verzuipt of dan verzuipt dat boek en Het is te apart en en
40:54
ook te tijdloos. Het hoeft helemaal niet 80 jaar
40:56
naar naar de bevrijding. Dus ja, nou ja, het nee, het
40:59
hoefde niet per se nu te komen, maar wel vonden wij in het
41:02
voorjaar en dan In de richting. Vierde, 5 mei.
41:06
Ja, maar eigenlijk legt hij het uit, maakt het niks uit, want
41:08
Het is al geslaagd. Ja, zeker voor mij is het
41:10
geslaagd. Absoluut.
41:11
Ja en dus ook voor de Mensen om je heen en de de presentatie
41:15
staat er niet voor niks ramvol. Is.
41:17
Iemand dus dus wat dat betreft is het eigenlijk maar goed, een
41:21
uitgever Natuurlijk ook een rol in het verhaal en die moet.
41:24
Nou ja, die moet ervoor. Leven, dus weet je niet, weet je
41:26
alles van als. Als uit zeker.
41:29
Nog even terugkomend op die curve van het boek.
41:32
Waarin het allereerste keer dat ik het boek zag mijn ogen direct
41:34
opviel. Hoe is die tot stand gekomen?
41:36
Had je meerdere keuzes je gaf aan de titel eens over nagedacht
41:40
over over de foto op de Cover, hoe is dat?
41:42
Gegaan stond voor mij van het begin af aan alvast dat het deze
41:45
foto moest zijn. En, kan je dat?
41:47
Uitleggen ja ook Omdat ik toen nog speelde met de gedachte om
41:49
het boek Oorlogsgeluk te Laten noemen en jongens Samen wel
41:53
doorvoet, staan zij midden in Heerenveen een soort defilet te
41:57
houden tijdens de bevrijding met hun Amsterdamse voetbalshirtjes
42:00
aan. En dus Het is wel een vrolijk
42:02
beeld. En ja, Ik heb eraan
42:06
vastgehouden, Omdat ik ja. Zoals mijn uitgever zei Van Het
42:11
is een heel indrukwekkend en indringend boek waar heel veel
42:14
leed in voorkomt ook, maar ook een heel positief boek, dus die
42:18
positiviteit wilde ik ook wel van het boek Laten afstralen.
42:21
Vertel aan die foto op de cover. Er is Niemand geweest die heeft
42:23
gezegd, ja, Ik heb hier nog een optie.
42:25
Of of denk daar eens aan of. Nee, Ik ben heel eigenwijs in
42:27
dat soort dingen en heel vasthoudend.
42:30
En ja ja, geen spijt. Nee, nee, nee, Ik vind het een
42:33
heerlijke foto. Ja ik, Ik kan nou ja goed het
42:36
het dek de lading dus op. Ja vind ik wel.
42:38
Zoals we net hebben besproken ook.
42:41
Het gaat over je familie heel veel.
42:42
Heb je al uitgelegd over je oom over over je ouders?
42:47
Je geeft op een gegeven moment ook aan, Ik weet niet waar ik
42:49
dat heb gelezen, ergens ook In de voorbereiding.
42:51
Je hebt je vader ook beter leren kennen door het schrijven van
42:54
dit boek. Dat gaf je Natuurlijk net ook al
42:56
aan je, legt het. Onder kreeg Omdat ik een
42:58
verzetsheld van hem. Maakte bijvoorbeeld, ja maar ook
43:00
dat je nu beter begrijpt, begrijpt dat je je als hij
43:04
terugkomt van werk dat je stil moest zijn Samen met je zussen.
43:07
Bijvoorbeeld, ja ja, zeker. Nou ja, dat realiseerde ik mij
43:10
ook toen Er is een vereniging. Van nabestaanden vrienden van
43:16
slachtoffers van het kamp Schwarzharweeke Willems avond,
43:19
Waar mijn vader gezeten heeft. En, Ik ben lid geworden van Van
43:24
die van die vriendengroep en afgelopen jaar, dus toen het 80
43:29
jaar bevrijding was, werd ik uitgenodigd om in Delfzijl, waar
43:33
de gevangene toen op een gegeven moment met een ziek transport,
43:36
waaronder bij vader. Zijn aangekomen en mijn vader is
43:40
nog maanden in in Delfzijl gebleven om op te knappen.
43:43
Zo ziek was die ongekend. Ja, dood en dood is ziek.
43:46
Hij heeft dat dus ternauwernood overleefd, maar in ieder geval
43:48
in Delfzijl is een. Herinneringspakketten ook in het
43:52
in het stadhuis In de muur gemetseld wat die gevangene toen
43:57
zijn eenmaal bevrijd waren. Paar jaar na de bevrijding
44:00
hebben aangeboden aan de gemeente en Dat is elk jaar zijn
44:03
kranslegging en Ik was uitgenodigd dit jaar bij die
44:05
kranslegging en er waren dus meerdere nabestaanden van
44:09
slachtoffers van wilhelmushaven aanwezig.
44:11
Kinderen van mijn mijn leeftijd en daar raak ik mee in gesprek
44:15
en toen kwam ik er al snel achter dat we eigenlijk allemaal
44:18
gelijksoortige verhalen hadden dat iemand tegen mij zei, Oh,
44:20
was jouw vader ook? Emotioneel afwezig en kon hij
44:25
ook ineens uit zijn slof schieten in een onverklaarbare
44:28
driftbui en moest jij ook stil zijn Als je vader thuis kwam na
44:31
werk en een dutje ging doen In de in in in in, in zijn in zijn
44:35
eigen zijn luxe stoel? Ja, dat had ik ook.
44:38
Ja, en toen kwamen we tot tot de conclusie dat wij Het is een te
44:42
zware te zware term om te spreken van tweede generatie
44:46
oorlogsslachtoffers, maar wel dat we allemaal toch wel een tik
44:49
hebben gekregen van. De oorlogsherinneringen en de
44:52
oorlogs ellende die onze ouders hebben meegemaakt.
44:56
Wat zei u ervan gevonden hebben dit boek?
45:00
Ja goeie vraag heb ik eigenlijk nog niet over nagedacht?
45:03
Ik ik. Ik denk dat hij er aan de ene
45:05
kant wel nou, Ik denk Als je het zou.
45:08
Hij zou in eerste instantie hebben gezegd, moet het nou?
45:12
Zou hij het hebben gelezen, zou hij er, denk ik.
45:15
Hoop ik trots op zijn dat ik dat voor elkaar heb gekregen en Maar
45:19
het zou me wel zwaar zijn gevallen, denk ik.
45:21
En je moeder. Ik denk mijn moeder iets iets
45:25
makkelijker ermee mee om om zou zijn gegaan, hoewel ik ik zei op
45:30
een gegeven moment tegen iemand. Ik heb ook wel een beetje met
45:31
mijn ouders afgerekend In de zin van dat ik ze toch wel ook
45:34
kritisch heb benaderd. En dat zei ik tegen iemand van
45:36
de uitgeverij. Kom op, nou, het spreekt één en
45:39
allemaal. Liefde.
45:41
Uit dus nou ja, in ieder geval de reacties van de familie zijn
45:45
wel dusdanig dat ze zeggen, van ja, je hebt het, je hebt het
45:47
heel. Puur en ja gedaan.
45:50
Ja trots is Natuurlijk niet de goede woord, maar Maar ik kan me
45:53
wel voorstellen dat ze nu met met met de totstandkoming van
45:57
dit boek. Wel zouden We hebben kunnen
46:00
zeggen van. Een zoveel verhalen,
46:04
samengebracht in 350 pagina's 3 3 36 dat dat dat verhaal was,
46:11
anders nooit verteld die die brieven die je zus vond die die
46:14
hadden anders wel gelezen geweest, Maar dat Dat was niet
46:18
terug te. Nee, nee precies.
46:19
Nou ja, dat klopt, dat klopt. Ik denk dat het als als
46:24
historisch document zeker van waarde is en daarnaast wat ik
46:28
begrepen heb, vindt Iedereen dat ook dat het enorm.
46:31
Leesbaar is In de zin van dat het.
46:34
Zei iemand tegen mij ook van, ja, Het is gewoon een page
46:36
turner. Ja absoluut ja ja dat kan ik ook
46:38
zeggen. Het is niet de allerbeste vraag
46:40
om mee te eindigen. Ja, maar blijft het hierbij
46:43
komt. Nou ja, Misschien wat de familie
46:47
betreft wel. Hoewel ik nu ook wel weer
46:49
reacties krijg van Mensen die dan het boek hebben toegespeeld
46:54
gekregen en die dan weer een nabestaanden zijn of een verre
46:57
familielid van die en die die in het boek voorkomt, denk ik ja.
47:00
Als ik zou willen? Zou ik door kunnen gaan met
47:04
Research en Research en hier een soort van nog groter verhaal van
47:07
kunnen maken. Maar ja, Ik ben 67 en Er zijn
47:11
ook nog andere dingen die. Moeten zoveel dingen leuk?
47:13
Ja, nou ja, ik wat ik bijvoorbeeld nu kijk, de
47:17
uitgeverij is spectrum. Het is 1 grote uitgever, is de
47:20
grootste non fictie uitgever van Nederland.
47:22
Dus ik dacht in eerste instantie van ja, ga ik daar onder
47:25
sneeuwen? Nou, nee dus, want ze hebben
47:26
daar ja. Ze hebben daar Natuurlijk
47:28
verschillende uitgevers en mijn uitgever non fictie en
47:32
geschiedenis specialist Bart Wessels, ja, die is zo
47:35
ongelooflijk verguld met mij, dus die heeft al gevraagd van ga
47:38
kunnen We kunnen. We kunnen we praten over een
47:40
nieuwe nieuw idee en Ik heb een mooi idee.
47:44
En Dat is. Ik heb ooit een boek gemaakt met
47:46
mijn journalistieke leermeester Ruud pauw uit een voormalig
47:49
adjunct hoofdredacteur van het leien Dagblad en de grootste
47:52
kenner in Nederland op het gebied van de Olympische
47:53
geschiedenis en 80 jaar na de Spelen van Amsterdam.
47:59
Dus in 2008 hebben wij het boek model voor de toekomst gemaakt,
48:03
Omdat de speler van Amsterdam werden gezien Als de eerste echt
48:06
moderne speler, een model voor de toekomst.
48:09
Dat is een soort naslagwerk, een standaardwerk over het over het
48:13
Olympische toernooi van 1928. Maar ja, ik kwam toen al zoveel
48:20
verhalen tegen, waarvan ik dacht van goh, daar zou waarschijnlijk
48:22
een dieper verhaal in zitten, dus ik overweeg nu om voor 100
48:25
jaar na de Olympische Spelen van Amsterdam, dus in 2028 een boek
48:29
te maken waarin ik een aantal van die verhalen dieper ga uit
48:33
spitten en onder andere het verhaal van de voetballers van
48:38
Uruguay die de Olympische titel Wonnen en die In de buurt van
48:42
Zandvoort waren ondergebracht en daar enorme belevenis, hebben we
48:46
gehad, ook met vrouwen en. Het schijnt zelfs zo te zijn dat
48:49
er een paar donkere kinderen zijn geboren.
48:51
Een jaar na het vertrek van Van de uruguayanen maar goed, er
48:56
zitten verhalen. Het is een hele mooie tijd, hè?
48:57
De interbellum Het is een dan nog een tijd de jaren 20 van ja,
49:02
de ror in twenties van optimisme van ja, eigenlijk wat wij zeg
49:06
maar een decennium geleden of of 20 jaar geleden.
49:08
Hier hadden van heel veel optimisme en vrolijkheid en en
49:12
mooie tijd. En ja, daar zou ik.
49:14
Ik zou graag weer in die tijd willen onderduiken en
49:17
beschrijven van hoe. Optimistisch we toen waren en
49:20
hoe vrolijk het leven toen toen. Was en dan dus toch weer die
49:23
sportlink? En dan zeker.
49:24
Een sportlink ja, want dat zal nooit meer weggaan, hè?
49:27
Nee. Dat, dat zit ook bij mij onder
49:29
de huid. Ik denk terugkomend op de eerste
49:31
vraag dat het absoluut de moeite was om je te ondervragen over
49:34
bonte bok. Want heel goed, ja, goed, want.
49:39
De de sport is is toch ook wel een een ja rode draad?
49:44
In zijn geheel, dat zit bij mij echt zoals ik zei, dat zit bij
49:46
mij onder de huid, sport, geschiedenis, sportgeschiedenis.
49:51
Ja, heel veel succes met alles wat er nog op je afkomt en wat
49:53
je gaat doen. Gewoon een heel aangenaam.
49:55
Gesprek nou eens gelijks en veel succes met.
49:59
Ja het volgende sportboek dan de podcast, ik doe mijn best
50:03
dankjewel. Bedankt en leuk dat je
50:09
luisteren, wie weet tot een volgende keer.