Latest / Türk Toraks Derneği Podcast Kanalı / Nanoteknoloji ve Nanomateryallerin Akciğer Sağlığına Etkileri

Transcript

Nanoteknoloji ve Nanomateryallerin Akciğer Sağlığına Etkileri · Türk Toraks Derneği Podcast Kanalı

0:07
Herkese merhaba çift olarak derneğinin podcast serilerinde
0:11
bu bölümde ipi görüşten as arası bizde inanıyorum ki birlikte
0:15
öğrenebileceğimiz ve zenginleşebileceğimiz bir yayın
0:18
olacak. Ben uzman doktor Selin çakmak
0:20
çıkarak. Tesis hastalıklarımız bana ve
0:22
içme meslek hastalıkları yan dalı uzmanıyım.
0:25
Bugün çok değerli bir meslektaşım.
0:27
Hatta çifte dalda meslektaşım ve bu alanda yıllardır klinik ve
0:31
mesleksel maruzlarım deneyimiyle türkiye'de önemli katkılar sunan
0:34
doçent doktor özlem karkocı ile birlikte.
0:37
Hoş geldiniz. Özhan hocam iyi ki buradasınız
0:39
bize kendinizi tanıtabilir misiniz?
0:42
Merhaba sevgili Selin öncelikle seninle bu güzel söyleşide
0:46
birlikte olmaktan bu podcast'le birlikte olmaktan çok mutluyum.
0:49
Çok ilginç bir konuyu da konuşacağız.
0:51
Kısaca kendimi tanıtayım. Biri kule girirse hastalıkları
0:54
ve göğüs cerayisi eğitim Araştırma Hastanesinde
0:56
çalışıyorum. Göğüs hastalıkları ve iş ve
0:58
meslek hastalıkları uzmanıyım. Konu nereden çıktı diye istersen
1:02
bir başlayalım. Eresede en son senin özellikle
1:06
çok güzel bir sunumun oldu. Çok faydalandık, çok da güzel
1:09
keyifle dinledik. Bundan sonra böyle bir podcast
1:12
yapılma fikri çok sevgili Ethem hocamızdan geldi.
1:16
Ben de gerçekten çok faydalı bir toparlama olacağını düşünüyorum.
1:20
Biz daha çok böyle sohbet gibi bunu planladık.
1:23
Umarım herkes için faydalı bir potkes olur.
1:26
Senin istersen önce sözü sana vereyim.
1:28
Teşekkür ederim. Bugün konuşacağımız bu konu hem
1:32
hepimizin geleceğini ilgilendiriyor hem de hekimlerin
1:34
sağlıklı çalışanlarının iş yeri hekimlerinin, iş güvenli
1:38
uzmanlarının ve endüstriye çalışan 10 100 binlerce kiş.
1:41
Dedemin de olması gereken bir başlık.
1:43
Nano teknoloji, ben 10'a çıkart materyallerin akciğer sağlığını
1:47
etkilerim. Nano teknoloji artık her yerde
1:50
pek çok açıdan her şey fizikçi, doktor famomanın 1.950 dokuzdaki
1:54
vizyoner ifadesi ders planter ofurum eti Batum yani aşağıda
1:58
yeterince yer var sözüyle başladı.
2:01
Bu ifade nano bilimin kavramsal temelini oluşturduğu bundan
2:05
yaklaşık 15 yıl sonra Japon bilim insanı doktor nuria
2:09
tanakçı ise 1.974 yılında. Teknoloji terimini ilk kez şu
2:14
şekilde kullandı, nöroteknoloji esas olarak malzemelerin bir
2:18
atom veya bir molekül düzeyinde ayrıştırılması, birleştirilmesi
2:23
ve biçimlendirilmesi işlemlerinden oluşur ve alanın
2:26
kendi tarihini de aktif biçimde inşa etmeye başlaması 1.900
2:30
doksanlarda ciddi bir ivme kazandı.
2:33
Bugün geldiğimiz noktada nun teknoloji ilaçlardan tekstile,
2:36
kozmetikten elektronik ürünlerine kadar hayatımızın tam
2:40
da ortasında diyebiliriz. Sanırım bu konuda sizin eklemek
2:43
istediğiniz bir şeyler olur mu özlem hocam?
2:45
Evet, sevgili Selin çok güzel toparladığın aslında bu tarihsel
2:49
süreci dediğin gibi 1.950 dokuzdan aslında Richard
2:52
faymanın bu Kaliforniya teknik üniversitesi'nde çalışan bir
2:55
bilim insanı ve nano teknolojinin ilk kavramsal
2:57
temelini sundu. Ama onun öncesi de var tabii
3:00
mesela görüyoruz ki dördüncü yüzyılda romalıların nano
3:03
malzemeler içeren camların yapımını gerçekleştirdiğini,
3:07
yine eski mısır'da saç boyası ve bu ece tin blue denilen ilk
3:11
semti pigmenti kullandıklarını tarihsel kanıtlarda
3:15
izleyebiliyoruz. Yani belki bilmediğimiz daha pek
3:18
çok aslında onların da yaşamına girmiş bir nano partikül
3:21
maruziyeti var ama günümüzde teknolojiyle birlikte bu çok
3:24
ciddi ivme kazandı. Aslında istersen bir nano
3:27
teknolojinin tanımını yapalım. Ne dersin ama teknoloji nedir
3:31
nano ne demek? Biz bir bunlara da bir değinelim
3:34
olmaz mı senin? Süper olur hocam hemen kısaca
3:37
bahsedeyim lan teknoloji dediğimiz zaman özellikle kimya,
3:40
biyoloji, fizik, malzeme belimi, mühendislik işleme teknolojileri
3:44
gibi çoklu disiplinleri yaklaşık bir ilaç 100 monometre
3:48
aralığında nano ölçekte bir araya getiren bir teknolojiden
3:51
bahsediyoruz. Yani daha iyi anlatmak için şunu
3:54
söyleyebilirim. Insan saçının kalınlığı
3:57
genellikle yaklaşık 70 100 mikrometre dersek, yaklaşık
4:01
70.100 1.000 monometre civarında diye çevirirsek dolayısıyla bir
4:05
saç yaklaşık binde biriyle 100 binde birine denk gelen bir
4:09
kavramdan bahsediyoruz. Aslında nano boyut.
4:11
Için bunun malzemenin tanımını nasıl yapalım?
4:14
Nano malzeme dediğimiz nano partikül dediğimiz nano plaka
4:18
dediğimiz şeyler ne? Bunları bize bir tanımlayabilir
4:21
misin? Tabii ki de 10'a çıkart malzeme
4:24
buradan daha farklı bir kavram. Aslında bir malzeme
4:27
parçacıklarının en az yarısının bir veya daha fazla dış
4:31
boyutunun bu aralıkta olması durumunda nano malzeme olarak
4:34
kabul ediliyor. Uluslararası standardizasyon
4:37
örgütü yani iso dediğimiz örgüt ise nanoneleri geometrilerine
4:41
göre nano parçacıklar, nanofler, nano plakalar olmak üzere
4:45
sınıflandırıyor. Aslında bunun çok fazla da
4:47
sınıflandırma çeşidi olduğunu söylemekte.
4:49
Bu noktada fayda var. En son zamanlarda ise nano
4:53
teknoloji araştırmaları yönünü aslında nano malzemelerden daha
4:57
çok başka odaklara doğru geliştiğini görüyoruz.
5:00
Özellikle insan sağlığı ve çevre üzerindeki etkilerini anlamaya
5:04
çalışan çalışmalar en son daha popüler oldu.
5:07
Özellikle 2.010 altıdan 2.000 yirmiye uzanan eğitim eğilimlere
5:10
bakacak olursak. Işte toks site oksit, sitrese,
5:14
gene toksit site gibi daha klasik toksikoloji başlıkları
5:17
yerine giderek çevresel konular yer almaya başladı ve mikro
5:22
plastikler, nano, plastikler, grafen gibi yeni nesil
5:24
malzemeler öne çıkmaya başladı diyebiliriz.
5:28
Peki bu süreçte covid 19 pandemisinin buna bir olumlu ya
5:32
da olumsuz katkısı olduğuyla ilgili veriler var mı?
5:36
Özlem hocam aslında çok güzel bir soru oldu bu.
5:39
Çünkü yapılan incelemelere göre nano teknolojiye dayalı pazar
5:42
büyüklüğü istikrarı şekilde artıyor ve önümüzdeki yıllar
5:46
içerisinde de daha da artması bekleniyor.
5:48
Yaklaşık 300 milyar dolara yakın da bir bunun değeri olması
5:51
beklenmekte, yakın tarihte ve özellikle de bu gidişatı covid
5:55
19 pandemisinde perçinlediğini görmekteyiz.
5:59
Ve özellikle bakacak olursak, kovid 19 pandemisi zamanında
6:03
geliştirilen nano teknolojik ürünlerin bu gidişat açısından
6:08
daha da cazip bir hale getirdiği bu pazarı söylemekte bu noktada
6:12
fayda olacak diye düşünüyorum. Bunun o parçacıkların üretim
6:17
fazları nasıl gerçekleşiyor, hangi yöntemlerle elde ediliyor?
6:21
Ana parçacıklar aslında 2 temel yöntemle elde ediliyor.
6:24
Biri taptan denilen yukarıdan aşağıya, diğeri batım ap denilen
6:27
aşağıdan yukarıya yaklaşımları ve yukarıdan aşağıya örten de
6:32
büyük hacimli malzemeler işte öğütme aşındırma lazerle bu
6:36
aralaştırma gibi işlemlerle küçültülüyor.
6:38
Aslında aşağıdan yukarıya dediğimiz yöntemdeyse atom ya da
6:42
molekül düzeyinde başlayan reaksiyonlarla parçacıklar.
6:45
Adım büyütme şeklinde oluşturuluyor ve bu süreçler
6:49
sonunda aslında bu nano parçacıklara kazandırılan bazı
6:52
özellikler oluyor işte tam da cazip kılan.
6:55
Bunlar bu nano parçacıkları neler oluyor?
6:58
Mesela yüzey alanı arttırma, anti bakteriyel özellikler
7:01
kazandırma, sertlik arttırma, elektriksel ve manyetik
7:05
özellikleri güçlendirme gibi durumlar oluyor.
7:08
Özlem hocam ben de tam burada size birkaç soru yöneltmek
7:12
istiyorum aslında. Bu nano malzemeler özellikle
7:15
hangi sektörlerle kendisini en çok yer buluyor ilk başta bunu
7:19
size sorayım. Aslında gerçekten çok geniş
7:22
kullanım alanı bulduğunu görüyoruz ve günden güne de bir
7:25
çok sektörün bu alanda kendini acaba bundan o partikleri nasıl
7:31
bu alana entegre ederim gibi bir çabası olduğunu görüyoruz.
7:34
Çünkü baktığınızda mesela otomotiv ve havacılık sektörü.
7:38
Lastikler camlar yakıt pillerinde biz nano
7:40
partiküllerin artık kullanıldığını biliyoruz.
7:43
Toplumun nüfusu, dünyanın nüfusu giderek büyüyor, artıyor.
7:46
Gıdaya ihtiyacımız günden güne artıyor ve gıdaları işlemek
7:50
üretmek paketlemek. Bunlara uzun ömürler kazandırmak
7:54
senin de bahsettiğin gibi anti bakteriyel özellikleri sayesinde
7:57
daha uzun muhafaza edebilmek çok ciddi bir avantaj.
8:00
Inşaat sektörü ki biliyoruz işte.
8:03
Bütün yalıtım malzemelerinde artık asfestin yasaklanmasından
8:07
sonra insan yapımı mineral siberlerin yanı sıra bu alandan
8:10
unoptiküllerin de kendine bir yer bulduğunu görüyoruz.
8:13
Bunun yan. Kendini temizleyen camlar
8:15
kendini temizleyen duvar boyaları gibi malzemeler
8:19
olduğunu görüyoruz. Enerji sektörü yine önemli bir
8:21
alan, dünyanın enerjiye ihtiyacı giderek artıyor.
8:24
Hep yenileri biz enerjilerden bahsediyoruz.
8:27
Fosil yakıtlar kullanılmasını istiyoruz ama üretiminde de
8:30
güneş pillerinden tutun nükleer enerjinin hemen hemen her
8:33
aşamasından nun partiküller var. Zaten bizim için de olduğumuz
8:36
sağlık acı falanı çok önemli. Özellikle hedefe yönelik
8:39
tedavilerde artık nano partikül destekli tedavilerin çok ön
8:43
plana çıktığını gör. Bilişim haberleşme, her türlü
8:46
teknolojik araç, güvenlik ve savunma sanayi, insansız savaş
8:50
araçları, kozmetik sektörü, özellikle kadınların günlük
8:54
hayatının çok önemli parçaları olan tüm kozmetik ürünlerinden,
8:57
güneş kremlerinden diş macunlarına kadar bu ürünlerin
9:00
kullanıldığını görüyoruz. Tekstilde yine kendini
9:02
temizleyendeki tutmayan kumaşlar gibi günlük pratiğimizi artık
9:06
girmeye başlayan ürünleri görüyoruz ve bu tür özelliklerin
9:09
kazandırıldığı ürünlerden nano partikülün olduğunu bilmek artık
9:13
gerekiyor. Evet, çok güzel, çok gerçekten
9:16
hayatın içinden örneklerle zenginleşti.
9:18
Konuşmamız diye düşünüyorum. Peki sizce bu gidişat bu
9:21
endüstride çalışan işçi sayısına nasıl bir yansıma yapabilir?
9:25
Yani aslında bu konuştuğumuz sektörler oldukça ülkeniz
9:28
açısından önemli sektörler, tekstil, gıda ve birçoğu yine
9:33
aynı şekilde. Dolayısıyla buralarda çalışan
9:35
işçi sayımız çok fazla ve henüz daha nerede, ne kadar maruz
9:39
kaldığı ile ilgili ülkemiz açısından bir verimiz de yok.
9:42
Ilerleyen yıllarda belki maruziyet yönünden çok daha
9:46
fazla insan, çok daha fazla çalışan bu maruziyetlerle veya
9:49
bunlarla ilişkili hastalıklarla karşımıza gelebilecek bu konuda
9:53
aslında biraz uyanık olmamız da gerekiyor.
9:55
Kesinlikle sana buradaki en önemli konu şu anda kaç kişi bu
10:00
maddelere maruz kalıyor ya da yakın gelecekte kalacak?
10:03
Evet, bu gerçekten de bir muamma ama akılda tutulması gereken çok
10:08
önemli bir konu ve de sanırım şunu vurgulamak lazım,
10:11
çalışanlar bu döngünün bir çok aşamasında bu maddelere maruz
10:15
kalabiliyorlar. Bunu malzemeler çıplak gözle
10:18
görünmeyecek kadar küçükler aslında ve çalışma ortamının
10:21
havasında günler hatta haftalar boyunca asılı kılabiliyorlar,
10:24
suda bulunabiliyorlar. Üretim, taşıma, uğraşma,
10:28
kullanım atık, geri dönüşüm gibi aslında birçok süreçte önemli
10:32
risk faktörleri oluşturabiliyorlar.
10:34
Bu aşamaların her birinde de mesleksen maruz kalım birkaç
10:37
yola meydana gelebiliyor. Başlıca inalsyon yani soluma
10:41
sindirim yoluyla derma penetrasyon.
10:43
Özellikle bunu metal bazlı olanlarla görüyoruz.
10:46
Çalışmalarda enjeksiyon ve hatta göz yoluyla o kadar temasta da
10:50
olduğuyla ilgili yayınlar var. Bunlar arasında solunum yoluyla
10:54
maruz kalıp açıkça birinciliği yol ve havadaki asılı
10:57
partiküller bizim en büyük endişe kaynağımız birincil
11:00
birikim bölgesi sahip alan. Yani nefes yoluyla akciğerinin
11:04
en derin noktalarına kadar ulaşabiliyorlar.
11:08
Peki özlem hocam kliniğe başvuran olgularımızda toz
11:11
görmedim, duman yoktu demesi bu noktada yeterli mi?
11:15
Yani tozlu ortamda çalışıyorum dediğinde de bizim acaba
11:18
aklımıza için 10'a çıkart boyutta parçacıkların varlığı da
11:20
geliyor mu? Biraz da çuvaldızı kendimize
11:23
batırmak istedim doğrusu bu noktada.
11:25
Çok haklısınız. Selin gerçekten bazen hastalar
11:28
görmedikleri şeyin zararsız olduğunu bildiklerinden bize
11:32
böyle bilgiler verebiliyorlar. Gerçekten iş yerinde toz yok ve
11:36
ben bir şey görmüyorum. Toz bu bir ortam değil diye
11:39
ifade edebiliyor ama görülebilir.
11:40
Olmayan tozlar ki bunun en iyi. Örneğin ana partiküller solunu
11:44
bilir. Tozlar dediğimiz 5 mikron ve 6
11:46
parçalıkların çok daha altında boyutta oldukları için zaten
11:49
aslında solulabilir. Tozlar farkındalığımız yok,
11:52
işçilerin de çalışanların da farkındalıyor ki sen daha.
11:56
Önce çok da güzel toparladın sadece ihale de etmiyorlar.
11:59
En önemli yol tabii ki solunum yoluyla maruziyet ama dermal yol
12:03
var, başka yollar var. Bunları göz ardı etmemek
12:05
gerekiyor. Çok güzel şeyler bahsettim biz
12:08
deseydin ama ben biraz bu son zamanlardaki yapılan bir
12:11
çalışmalarla ilgili senin de RS deki sunumun da aslında bunları
12:15
dinledik. Bir daha bize toparlama imkanın
12:17
olur mu? Ne gibi bulgular var son
12:19
çalışmalarla ilgili bize bilgiler verebilir misin?
12:21
Tabii ki de büyük zevkle özlem hocam şimdi şöyle, son
12:25
yıllardaki çalışmalar aslında oldukça çarpıcı.
12:27
Ana parçacıklar artık insan vücuduna farklı endüstriyel
12:30
kaynaklardan gelebiliyor, girebiliyor ve solunum kalp
12:34
damarsın sistemine kadar olumsuz etkiler oluşturabiliyor.
12:38
Ben tabii ki de şimdi daha çok aslında solunum odaklı gitmeye
12:41
çalışacağım. Örneğin tayvan'da metal oksit
12:43
fabrikalarında çalışan mescilerde oksit hasar artarken,
12:48
DNA meditasyonun azaldığı bu da maruziyetin de epigenetik
12:52
değişiklikler, birlikte hücresel stresini tetiklediğini
12:55
gösteriyor. Bir diğer çalışmada karbonhidler
12:58
üzerinden yapılan çalışmada ise benzer biçimde yine doza ve
13:01
zamana bağlı olarak DNA hasarı. Yüce ölümünde artış kalıcı
13:06
canlılık kaybı bildirilmiş durumda.
13:08
Bu nedenle henüz maruz kalın ve yanıt ilişkisi de tam olarak
13:11
netleşmemişken, burada aslında ihtiyatta da bir ilkesini
13:15
uygulamak gerekiyor. Ve benim açımdan da vurgulamak
13:18
gerekiyor. Tarihte bunun doğruluyor aslında
13:20
bir zamanlar mucize malzeme denilen asbest yıllar sonra
13:24
fibrozife kanserle ilişkilendirildi.
13:27
Bugün dünyada sadece %30 oranında yasaklanmış durumda
13:31
olmasına rağmen. Şu an başımızda karbonmonotikler
13:34
var. Karbonhidler ise uzunluk,
13:37
incelik, biyolojik kalıcılık bakımından asbestle birçok ortak
13:40
özellik taşıyor. Hayvan ve insan çalışmalarında
13:43
inflamasyon, fibroiz yani akciğer sertleşmesi, DNA hasarı,
13:48
tümör oluşumları gözlenmiş ve mekanizmalarda da okzatif stres,
13:52
genamik instabilite, epigenti değişimi, bağışıklık
13:56
baskılanmasını şeklinde mekadından olduğu gösterilmiş.
14:00
Ayrıca fransa'da. 3 vaka kontrol çalışmasının ortak analizinde
14:04
ise meslekten lona parçacık maruziyeti olan erkeklerde
14:08
akciğer kanser riskinin yaklaşık 1.5 kat beyin tümörlerinizde 1.7
14:13
kat arttı. Saptanmış Dünya Sağlık Örgütü ve
14:17
uluslararası kanser ajansı ayarka göre en belirgin solunum
14:21
riski, tekrarlayan inhalasyonla gelişen hedef organ tok sitesi,
14:26
çok duvarlık karbonhidler buna multivaline tüpü deniliyor ve.
14:32
Oksitler ayak grup 2 b'de yani muhtemel karşı ajans sınıfında
14:37
yer alıyor. 10 yıllık izlem verileri olan bir çalışmadan
14:40
10'a çıkart parçacık maruz kalımının soğunun fonksiyon
14:43
üzerine etkisine bakılmış ve burada solun fonksiyonlarını
14:46
azalma ve küçük hava yolları bozukluklarıyla ilişkili olduğu
14:49
gösterilmiş. Maruz kalımın hatta bir vaka
14:52
var, çok ilgimi çekmişti. Tribün parçası kaplaması
14:56
çalışanı ve burada niker mana parçacıkları solduğu
14:59
gösterilmiş. 13 gün içerisinde de bu kişi akut solunum.
15:03
Stres sendromuyla yaşamını yitiriyor.
15:05
Sonrasında yapılan otopsi ve elektron mikroskop analizlerinde
15:08
makrofeljinden içerisinde kümelenmiş.
15:10
Tam da yaptığı işte olan niker nano parçacıklara saptanıyor.
15:14
Tabi burada birebir bir ilişki kurmak mümkün değil.
15:17
Fakat bunları da literatüre kazandırmış durumdayız.
15:21
Benzer biçimde 11 Eylül sonrası dünya ticaret merkezi kurtarma
15:24
ekiplerinde de akciğer dokularında tek duvarlı.
15:27
Buna da singleword cambly naneli diyoruz.
15:30
Karbonhidrat tespit edildi son olarak da. 100 internette
15:35
akciğer hasasında yapılan analizlerde sarkoldos olgularına
15:38
silisim ıp olgularını titanyum parçacıkları yüksek kullanıldı
15:42
ve hastalığına yaklaşık üçte ikisinde de yaşam boyu ve 80
15:45
lana parçacık maruziyeti yüksek olasılıkla mevcut olarak tahmin
15:49
edilmişti. Asıl nano plastikler en son
15:52
yükselen tehlike olarak görülüyor ve senin son raporunda
15:56
ise mikro ben 10'a çıkart plastiklerin özellikle de
15:58
meslekten maruzlığım için internetsel akciğer
16:02
hastalıkları. Astım görünmemet öz hastalıklar,
16:05
finema, konyoz ve kanser ile ilişkili olabileceğini
16:08
gösteriyor. Özlem hocam, burada size şunu
16:11
sormak istiyorum, siz de sahada çok sayıda mesleki maruz kalım
16:15
olgusu değerlendiriyorsunuz. Özellikle endüstriyel üretim ve
16:18
sağlık çalışanlarının teknolojik kullanımı ne kadar hızlı
16:20
arttığını, en yakından takip eden isimlerdensiniz.
16:23
Yanlış hatırlamıyorsam 2.015 yılında bir Amerikan source
16:26
derneği'nde bu konuda bir çalışmanız vardı.
16:28
Bunun aynısına muhakkak odada değinmek isterim.
16:32
Evet, senin bizim de bir deney hayvanı çalışmasıydı.
16:35
Yaptığımız burada kontrol grubuyla özellikle gümüştan a
16:40
partikül maruziyeti yapılmış olan deney hayvanlarında
16:43
farelerde akciğer paran kim? Değerlendirmesini istopolojik
16:47
düzeyde yaptığımızda özellikle Center esinler alanlarda yoğun
16:52
bir makrofaj a kümülasyonun olduğunu gördük.
16:55
Bunun özellikle farklı günlerdeki değerlendirmesinde de
16:58
özellikle 21 günde geç dönem maruziyette de bu özellikle m.
17:02
Tipi fenotip makrofajların hakim olduğunu gördük.
17:06
En uzun ve na maruziyet sonrasında bile aslında bu
17:09
inflamasyon sürecinin en bir makrofaj yönünde devam ettiğini
17:13
gördük. Tabii insanlarla ilgili veri
17:15
bulmak biraz zor. Daha çok elinizdeki bu kanser
17:19
yapıcı özellikler ya da internet siteleri parankimi tutarak
17:22
oluşturduğu hastalıklar aspeşte benzer etkiler daha çok hayvan
17:26
çalışmalarından geliyor ama. Belki ilerleyen yıllarda
17:29
bunlarla ilgili. Yani bilgi birikimimiz artacak
17:32
ama deney hayvanlarında bunlarla ilgili etkileri görebiliyoruz.
17:37
Bunları biliyoruz ama ne yapmalıyız?
17:38
Aslında ben de tam bu noktada sana onu sormak istiyorum.
17:41
Senin risklerinizi önümüzde bu riskli bir sektör ve birçok
17:46
sektöründe içine dahil oldu. Biz bundan o partiküllerle
17:49
ilgili ne yapmalıyız, ne yapacağız, nasıl önlemler
17:52
almalıyız? Şimdi aslında bizim burada
17:55
şüpheye düşmemiz en kıymetli noktalardan bir tanesi ve bunun
17:59
için de farkındalığımız dediğiniz gibi özlem hocam
18:01
arttırmamız çok kıymetli. Böyle bulguları olan vakaları
18:06
birbirimizle paylaşmak oldukça herhâlde aydınlatıcı olacaktır.
18:09
Ama yine önlemleri sayacak olursak bizim bir hiyerarşi
18:13
kontrol hiyerarşimiz vardır. Burada ilk basamağımız bizim
18:16
risksiz süreci oradan kaldırmak dediğimiz eliminasyon basamağı.
18:21
Daha sonrasında ikame daha güvenli materyal kullanmak
18:24
şeklinde ikinci basamağımız var. Daha sonraki basamağımız
18:28
mühendislik kontrolleri. Işte burada havalandırma, kapalı
18:31
sistemler gibi kontroller yapılabilir.
18:34
Idari önlemler bir sonraki basamağı oluşturuyor.
18:37
Burada eğitimler, dönüşümlü çalışmalar, maruziyet
18:40
yönetimleri yapılabilir. En son basamak ve en etkisiz
18:45
basamak diyebilirim burada. Kişisel koruyucu donanım.
18:48
Şimdi burada da belki de göğüs doktorları olarak en çok
18:52
bildiğimiz maskeler olunca burada da ekstra şöyle bir bilgi
18:56
vermek isterim. Bizim klasik bildiğimiz cerrahi
19:00
maskelerimiz en 90 beşlerimiz ya da FFP 2 diye bildiğimiz
19:04
maskelerimiz maalesef nano materyallere karşı yeterli
19:07
koruma sağlamıyor. Nano materyalle ilgili çalışan
19:11
kişilerdi. Şu an sertifikalı olan maske
19:14
çeşitleri FMF 3 ve p 100 şeklinde.
19:18
Söyleyebilirim ve poliklinikte de aslında biz çok fazla şuna
19:21
denk geliyoruz. Yaptığı işe uygun olmayacak
19:23
şekilde çok fazla bir yanlış maske kullanımı var.
19:26
Bunu da herhalde burada vurgulamak çok iyi oldu diye
19:29
düşünüyorum. Peki özlem hocam türkiye'de
19:32
mevzuat bu konuda var mı? Biliyoruz ki çalışma yaşamıyla
19:36
ilgili düzenlemeler aslında bize mevzuattan geliyor.
19:38
Yani yönetmeliklerimizden, yasalarımızdan anayasadan
19:42
geliyor. Dolayısıyla çalışma yaşamını en
19:44
iyi düzenleyen en önemli kanunumuz aslında 6.331 sayılı
19:48
iş sağ. Güvenliği kanunu 2.010 ikide
19:50
kabul edilmiş bir kanun çalışma yaşamına entegre edildi.
19:54
Ama hâlâ eksiklikleri var. Hâlâ uygulanamayan alanlar var
19:57
ama bu mevzuatımız tabi ki bir nano parti gün maruziyetini ya
20:01
da iş yerinde bunlarla ilgili alınabilecek önlemlere ya da bu
20:05
tür durumlara dair veri şu an bize sunmuyor.
20:08
Dolayısıyla mevzuatımız şu an çok eksik.
20:10
Belki ilerleyen yıllarda bu konuda da mevzuat geliştirme,
20:13
özellikle dünya sağlık örgütünün ve uluslararası çalışma
20:16
örgütünün verileri de ışığı altında 10.
20:19
Tüm verilerini şu altından tabii ki amerika'nın özellikle neoş
20:23
osha gibi ya da Avrupa derneklerinin verileri de
20:27
bizlere bunları hazırlamada yol gösterecektir.
20:29
Ama henüz şu an ülkemizde böyle bir mevzuatımız yok.
20:32
Bir de ben şunu sormak istiyorum, Selin hekimlerin ve
20:36
sağlık çalışanlarının rolü ne olabilir?
20:39
Yani şimdi bir toplum sağlığı sorun da olacak bu zaman içinde.
20:44
Nasıl bir öneride bulunmak istersin, neler önermek
20:46
istersin? Bizlere hekimler bakış açısıyla.
20:49
Ben şunu düşünüyorum, biz hekimler sadece hastalıkları
20:53
tedavi eden kişiler değiliz. Aynı zamanda toplum sağlığında
20:57
sesiyiz. Olmalıyız, mesleksel maruz kalım
21:00
öyküsünü muhakkak sorgulamalıyız.
21:02
Gerekirse olguları bildirmeliyiz.
21:04
Birbirimizle paylaşmalıyız. Rumlarla iş birliği yapmalıyız,
21:09
iş güvenli uzmanlarla iş birliği yapmalıyız.
21:11
Bilimsel kanıtları politika yapıcılarla da paylaşmalıyız.
21:15
Bugün görünmez ama etkileri çok ciddi bir konuyu ele aldık.
21:19
Nanoteknoloji ürünlerinin yaygınlaştığı bir dünyada,
21:22
işçilerin, sağlık çalışanlarının ve toplumun korunması için daha
21:26
fazla farkındalığa. Daha güçlü, önleyici
21:29
yaklaşımlara ve daha iyi düzenlemelere ihtiyacımız var.
21:32
Ben uzman doktor serin çakmak çıkarakaya bu bölümü değerli
21:35
katkılarıyla zenginleştiren doçent doktor özlem karput'a çok
21:39
teşekkür ediyorum. Sloganımız bugünkü güvenli
21:42
teknoloji, sağlıklı akciğerler demek istiyorum.
21:46
Bir sonraki bölümde görüşmek üzere sağlıkla.
21:49
Kalın.