Latest / Make Europe Great Again / Belgische begrotingscrisis en politieke chaos in Polen - 2 november 2026

Transcript

Belgische begrotingscrisis en politieke chaos in Polen - 2 november 2026 · Make Europe Great Again

• 0:05
  Speaker 1: Dit
• 0:06
  Speaker 2: is een BNR-podcast
• 0:15
  Speaker 1: Welkom bij Make Europe Great Again, de podcast van BNR...
• 0:19
  Speaker 1: waarin we je elke dag bijpraten over de worstelingen in Europa...
• 0:23
  Speaker 1: ten tijde van Poetin, Xi en Trump. Ik ben Michal
• 0:27
  Speaker 1: van der Toorn, Europa-verslaggever bij BNR... en dit is de
• 0:30
  Speaker 1: Make Europe Great Again van 2 november 2026. En we
• 0:38
  Speaker 1: beginnen in België vandaag, want daar is de regeringscrisis compleet.
• 0:43
  Speaker 1: Het al weken slepende begrotingsoverleg is vannacht mislukt. Premier De
• 0:48
  Speaker 1: Wever en zijn ministers konden er, ondanks de vergadering die
• 0:51
  Speaker 1: tot diep in de nacht duurde, niet uitkomen. Dat heeft
• 0:56
  Speaker 1: dus allemaal te maken met de begroting. De regering, de
• 0:58
  Speaker 1: Belgische regering, moet in de komende drie jaar 10 miljard
• 1:01
  Speaker 1: euro besparen om binnen de Europese uitgavennorm te blijven. Maar
• 1:07
  Speaker 1: de coalitie is het totaal niet met elkaar eens. De
• 1:10
  Speaker 1: Vlaams-nationalistische partij van de Wever... wil samen met de liberale
• 1:15
  Speaker 1: partij MR... bezuinigen op uitgaven in de gezondheidszorg... terwijl de
• 1:19
  Speaker 1: andere drie coalitiepartijen... juist aandringen op belastingverhogingen. Het duurt al maanden,
• 1:27
  Speaker 1: ze komen er maar niet uit... en dus bood de
• 1:29
  Speaker 1: wever vanochtend zijn ontslag aan bij de koning... die hiervoor
• 1:33
  Speaker 1: eerder moest terugkomen van zijn vakantie. Maar de koning zegt nee, non.
• 1:39
  Speaker 1: Koning Philippe aanvaarde het ontslag van de wever niet direct...
• 1:43
  Speaker 1: en roept in plaats daarvan alle betrokken partijen op... om
• 1:47
  Speaker 1: alsnog tot een akkoord te komen... Dat lukt dus al
• 1:50
  Speaker 1: tijden niet. Ook eind vorig jaar werd geprobeerd om tot
• 1:53
  Speaker 1: een begrotingsakkoord te komen. Ook toen moest de regering op
• 1:57
  Speaker 1: zoek naar 10 miljard euro. En ook toen lukte het niet.
• 2:00
  Speaker 1: Premier Bart de Wever bood begin november niet direct zijn
• 2:04
  Speaker 1: ontslag aan... maar vroeg aan de koning om de deadline
• 2:08
  Speaker 1: te verlengen. Hij kreeg toen 50 dagen extra. En uiteindelijk
• 2:11
  Speaker 1: werd op 24 november vorig jaar een akkoord gevonden... om
• 2:15
  Speaker 1: 9,2 miljard euro te besparen. Nu zitten we dus weer
• 2:19
  Speaker 1: gewoon in hetzelfde schuitje. En voor de begroting betekent dit
• 2:23
  Speaker 1: dat de Belgen ook in 2027... waarschijnlijk moeten werken met
• 2:27
  Speaker 1: een noodbegroting. En dat wil premier De Wever niet. Nog
• 2:31
  Speaker 1: geen maand geleden zei hij dat het geen optie was...
• 2:34
  Speaker 1: om dat noodsysteem opnieuw te gebruiken. De eerste minister, zei hij,
• 2:39
  Speaker 1: zal dit niet aanvaarden. Nou, aanstaande vrijdag moet de wever
• 2:43
  Speaker 1: weer bij de koning verschijnen op audiëntie. Om half elf
• 2:46
  Speaker 1: ochtends gaat dat gebeuren. Daarvoor spreekt de koning nog met
• 2:49
  Speaker 1: de voorzitters van de overige regeringspartijen. Dus ja, dit wordt vervolgd,
• 2:54
  Speaker 1: dames en heren. Dit blijven we volgen deze week. Gaan
• 2:59
  Speaker 1: we even naar een ander stukje Europa. En ook naar
• 3:01
  Speaker 1: de volgende crisis, kan ik wel zeggen. Wat is er
• 3:04
  Speaker 1: daar aan de hand? Niks met de begroting. Maar er
• 3:07
  Speaker 1: is een conflict rond het grondswettelijk hof in Polen. Vrijdag
• 3:12
  Speaker 1: nacht liep het uit op een harde confrontatie... tussen de
• 3:15
  Speaker 1: regering van Donald Tusk en president Karol Navrotski. Dit weekend
• 3:20
  Speaker 1: probeerden rechters de Poolse president tegen te houden... toen hij
• 3:23
  Speaker 1: het constitutioneel hof in Warschau binnen wilde gaan. Bij de ingang,
• 3:28
  Speaker 1: en er zijn ook beelden van, ontstond een opstootje... waarbij
• 3:32
  Speaker 1: rechters probeerden de president weer naar buiten te duwen. Uiteindelijk
• 3:36
  Speaker 1: wist Navrotski toch binnen te komen. En met dit opstootje
• 3:40
  Speaker 1: eigenlijk bij de deur van het constitutioneel hof... bereikt een
• 3:44
  Speaker 1: conflict over de benoeming van nieuwe rechters een kookpunt. De
• 3:48
  Speaker 1: strijd draait om de vraag wie de controle heeft... over
• 3:51
  Speaker 1: het Poolse constitutionele hof. Hoe zit dit? De regering Tusk
• 3:56
  Speaker 1: wil de rechtsstaat hervormen... maar botst daarbij op rechters die
• 4:00
  Speaker 1: onder de vorige PiS-regering zijn benoemd. President Navrotski is twee
• 4:05
  Speaker 1: jaar geleden benoemd als president... en die is ook van
• 4:08
  Speaker 1: de PiS-partij. De politieke machtsstrijd is nu dus geëscaleerd in
• 4:12
  Speaker 1: een openlijk conflict... maar begon al jaren geleden toen PiS
• 4:16
  Speaker 1: op controversiële wijze... eigen rechters aanstelde. De PiS-partij was toen
• 4:21
  Speaker 1: namelijk aan de macht... De aanleiding voor de onrust dit
• 4:24
  Speaker 1: weekend was de schorsing van de voorzitter van het Hof.
• 4:27
  Speaker 1: Dat is meneer, en ik spreek het waarschijnlijk niet goed uit, sorry, excuus,
• 4:31
  Speaker 1: stuur vooral in als ik het goed doe, Svetkovski, die
• 4:34
  Speaker 1: onder de PiS-regering is benoemd. Hij ligt overhoop met de
• 4:38
  Speaker 1: huidige premier, Donald Tusk, en zijn plannen om de rechtsstaat
• 4:42
  Speaker 1: te hervormen. Het is zo dat de ambtstermijn van een
• 4:45
  Speaker 1: aantal rechters afliep... en de regering droeg kandidaten voor hen
• 4:50
  Speaker 1: te vervangen. Maar Navrotsky van de PiS-partij... die weigerde deze
• 4:56
  Speaker 1: nieuwe rechters de eet af te nemen. En daardoor ontstond
• 5:01
  Speaker 1: de situatie dat de nieuwe rechters... al in het gebouw
• 5:04
  Speaker 1: van het constitutioneel hof aanwezig waren... maar van de voorzitter
• 5:08
  Speaker 1: niet aan het werk mochten... omdat zij de eet nog
• 5:10
  Speaker 1: niet hadden afgelegd... omdat dat dus werd geblokkeerd door de president.
• 5:14
  Speaker 1: De regering probeerde die impasse te doorbreken... en daarom werd
• 5:18
  Speaker 1: de conservatieve voorzitter Spetskovski... en ook de vicevoorzitter geschorst. Dat
• 5:23
  Speaker 1: leidde allemaal tot grote onrust. Demonstranten verzamelden zich bij het gebouw...
• 5:28
  Speaker 1: en ook peaceleider Kaczynski was aanwezig... President Navrotski die op
• 5:33
  Speaker 1: weg was naar Senegal... keerde hals over kop terug naar Polen.
• 5:38
  Speaker 1: En bij het hof probeerde rechters hem vervolgens tegen te houden...
• 5:41
  Speaker 1: toen hij naar binnen wilde. Dat is de stand van zaken.
• 5:44
  Speaker 1: Ik dacht toch even een interessante update. En er werd
• 5:48
  Speaker 1: zelfs gesproken in media over een staatsgreep. Chaos kunnen we
• 5:52
  Speaker 1: in ieder geval zeggen dat er is... Morgen komt het
• 5:55
  Speaker 1: constitutioneel hof in Polen bijeen. En dan volgt er naar
• 5:58
  Speaker 1: verwachting ook meer nieuws. Dus dat gaan we ook weer
• 6:01
  Speaker 1: morgen in de gaten houden. Ik doe veel beloftes voor
• 6:03
  Speaker 1: degene die morgen Make Your Great Again maakt. Dan gaan
• 6:11
  Speaker 1: we even naar Oekraïne. Want de officiële app waarmee de
• 6:14
  Speaker 1: Oekraïnse overheid... burgers waarschuwt voor Russische luchtaanvallen... is gisteren eventjes
• 6:21
  Speaker 1: gehackt geweest. Collega Geert-Jan Haan is in Oekraïne. En die
• 6:25
  Speaker 1: vertelt even over hoe dat ging en hoe dat was
• 6:29
  Speaker 2: Hallo Michal. Ja, de beroemde luchtalarm-app van de Oekraïne, Air Alert...
• 6:35
  Speaker 2: gemaakt door het ministerie van Digitale Transformatie... en technologiebedrijf Ajax...
• 6:42
  Speaker 2: die app deed ineens heel raar gisteravond laat. En het
• 6:45
  Speaker 2: leek alsof hel en verdoemenis op ons afkwam in Kiev.
• 6:49
  Speaker 2: Ik neem je even mee naar hoe mijn dag überhaupt
• 6:52
  Speaker 2: verliep in de Oekraïne. Want 24 uur geleden reed ik
• 6:56
  Speaker 2: een donker Kiev binnen. Ik zag voor het eerst eigenlijk
• 6:59
  Speaker 2: in mijn leven een miljoenenstad zonder stroom. En alleen de
• 7:03
  Speaker 2: vele autolampen op straat die gaven mij een teken van leven.
• 7:07
  Speaker 2: En eenmaal in mijn hotel gaat mijn licht aan, draai
• 7:11
  Speaker 2: ik mijn wasje, laat ik mijn apparaat op, stroomt de
• 7:13
  Speaker 2: warm water uit de douche. En dat is dan toch
• 7:16
  Speaker 2: het volrecht van een verblijf in een grote hotel, waar
• 7:20
  Speaker 2: de energievoorziening praktisch gegarandeerd is... met bijvoorbeeld eigen generatoren. En
• 7:27
  Speaker 2: een kennis van mij, Lisa, die appt mij... die dag
• 7:31
  Speaker 2: ook haar stroomschema, gisteren. En dan schrijft ze, ja, ik
• 7:34
  Speaker 2: heb vandaag vanaf middernacht geen stroom gehad. Dan van zes
• 7:40
  Speaker 2: uur tot half negen wel weer. Van half negen tot
• 7:44
  Speaker 2: half vijf in de middag weer niet... En dan spitsuur
• 7:48
  Speaker 2: in de avond weer wel tot zeven uur. En dat
• 7:49
  Speaker 2: dan tot middernacht weer niet. En zij moet dus goed
• 7:52
  Speaker 2: nadenken over het opladen van al haar apparatuur. Terwijl ik
• 7:55
  Speaker 2: mijn laptop aan de lader leg wanneer het mij uitkomt.
• 7:58
  Speaker 2: Zij moet het stroomschema van de stad volgen. En vandaag
• 8:02
  Speaker 2: is het schema zelfs nog extremer. En zijn er mensen
• 8:04
  Speaker 2: die twintig uur achter elkaar niks hebben. En het is
• 8:08
  Speaker 2: een realiteit waar inwoners in heel Oekraïne mee te dealen hebben.
• 8:11
  Speaker 2: Of je nou door Kiev loopt of Poltava. Je hoort
• 8:13
  Speaker 2: dus al hoe... het geloei van generatoren van de winkels...
• 8:19
  Speaker 2: het gekwek van het winkelend publiek overstemt. En dat voorspelt
• 8:24
  Speaker 2: niet veel goeds voor de aankomende wintermaanden. Want nu, begin november,
• 8:28
  Speaker 2: is er dus al zo weinig licht... zo weinig warmte
• 8:30
  Speaker 2: en zo weinig stroom. Maar die luchtalarm-app die op hol
• 8:35
  Speaker 2: is geslagen... dat was toch wel voor mij de verrassing
• 8:38
  Speaker 2: van de dag. Eerst krijg ik één alert binnen op
• 8:42
  Speaker 2: mijn telefoon. Dan twee, dan drie, dan vier. En die
• 8:45
  Speaker 2: app doet dus gestoord. En dan staat er ineens, nucleaire dreiging,
• 8:49
  Speaker 2: blijf binnen. Chemische aanval, hou de ramen dicht. Straatgevechten, ga
• 8:53
  Speaker 2: niet de straat op. En, duik onder, er komen Oreshnik
• 8:57
  Speaker 2: raketten aan. Ja, Oekraïners zijn op van alles voorbereid, maar
• 9:00
  Speaker 2: dit is wel een beetje te veel van het goede. En, ja,
• 9:03
  Speaker 2: dat laatste bericht was al heel raar, van die Oreshnik,
• 9:06
  Speaker 2: want de waarschuwing over arriverende raketten, die was opgesteld in
• 9:09
  Speaker 2: het Russisch, terwijl die luchtalarm-app alleen maar communiceert in het
• 9:13
  Speaker 2: Oekraïns en het Engels. Nou, al snel gaat het verhaal
• 9:16
  Speaker 2: rond dat er sprake is van een hack. De Oekraïnse
• 9:19
  Speaker 2: cyberdiensten melden binnen enkele minuten dat dit een optie is
• 9:22
  Speaker 2: die dan wordt onderzocht. Ik zet de tv aan in
• 9:24
  Speaker 2: mijn hotelkamer, ik check de telegram kanalen, ik app met mensen.
• 9:29
  Speaker 2: En je denkt van, heeft dit met Halloween te maken ofzo?
• 9:33
  Speaker 2: Wat is er aan de hand? Hangt er iets in
• 9:34
  Speaker 2: de lucht? Nou, bij mij is het voor het eerst
• 9:37
  Speaker 2: dat deze luchtalarm app is gehackt. We weten niet of
• 9:40
  Speaker 2: het de Russen zijn geweest... en of ze ook iets
• 9:42
  Speaker 2: digitaals hebben achtergelaten. Een paar uur later zeiden de Russen... ja,
• 9:45
  Speaker 2: wij zijn ook gehackt. Of dat dan weer een tegenreactie
• 9:49
  Speaker 2: vanuit Oekrien is geweest... weten we ook nog niet. Kijk,
• 9:53
  Speaker 2: er is wel eventjes angst gezaaid onder een paar mensen.
• 9:56
  Speaker 2: Want voor afgelopen nacht werden bijvoorbeeld in Kiev... wel luchtaanvallen verwacht.
• 10:00
  Speaker 2: Dus dan zit je wel even te zweten met een
• 10:01
  Speaker 2: kapotte app. En in verschillende steden in het land... ging
• 10:04
  Speaker 2: er ook zonder reden het luchtalarm af. Dus je hebt
• 10:06
  Speaker 2: het gevoel dat alles op hol is geslagen. Maar ja,
• 10:10
  Speaker 2: dan bel ik mijn vriendin Lisa... die op straat alweer
• 10:13
  Speaker 2: een hond aan het uitlaten is. Ik vraag haar, joh,
• 10:17
  Speaker 2: je bent al op straat. Ben je niet bang voor straatgevechten...
• 10:20
  Speaker 2: terwijl je jodiumpillen koopt met een gasmasker op? En ze
• 10:23
  Speaker 2: zegt nee... Ik ben vooral boos dat ik geen stroom heb.
• 10:27
  Speaker 2: Ik ben boos op de burgemeester van Kiev, op Klitschko.
• 10:29
  Speaker 2: Die maakt er een zootje van. Waarom had jij eerder
• 10:31
  Speaker 2: deze week, zegt ze tegen mij, wel stroom in de Dnipro...
• 10:34
  Speaker 2: en ik niet in Kiev? Wat is dit voor shithole? Nou,
• 10:37
  Speaker 2: en dat antwoord moet ik haar schuldig blijven. Ik ga
• 10:40
  Speaker 2: niet over het stroomschema van heel Oekraïne. Maar haar reactie
• 10:43
  Speaker 2: is wel een voorbeeld van wat ik deze weken vaker hoor. Namelijk,
• 10:47
  Speaker 2: de wil om voor Oekraïne te vechten, voor het land,
• 10:49
  Speaker 2: die is er nog wel. Maar het gevoel van solidariteit...
• 10:54
  Speaker 2: op alle domeinen en terreinen, die lijkt wel te verslechteren.
• 10:57
  Speaker 2: En dat is misschien ook hartstikke logisch, na bijna vijf
• 10:59
  Speaker 2: jaar oorlog. Maar het is wel een veegteken met een
• 11:02
  Speaker 2: winter die nog moet beginnen. Dus ik maak me wel
• 11:06
  Speaker 2: een beetje zorgen
• 11:10
  Speaker 1: Dank je wel, Geert-Jan. Morgen horen we weer van je.
• 11:13
  Speaker 1: Gaan we even naar wat korte Europese nieuwtjes. Te beginnen
• 11:17
  Speaker 1: bij de EU-Canada-top. Daar heb ik het vorige week over gehad.
• 11:21
  Speaker 1: Die was toen bezig in Montreal. Dus misschien toch fijn
• 11:24
  Speaker 1: om even kort te melden... wat daar nou eigenlijk uit
• 11:27
  Speaker 1: is gekomen. Veel woorden, zoals verwacht. De relatie moet naar
• 11:31
  Speaker 1: het hoogst mogelijke niveau... zegt Ursula van der Leyen na afloop.
• 11:35
  Speaker 1: Er zijn geen uitspraken gedaan over hoe die relatie dan
• 11:39
  Speaker 1: uiteindelijk moet gaan heten. Zoals die term geassocieerd lidmaatschap of
• 11:42
  Speaker 1: een lidmaatschap light. Maar er zijn wel degelijk wat concrete
• 11:47
  Speaker 1: afspraken gemaakt. Bijvoorbeeld op het gebied van defensie, AI, wetenschap,
• 11:51
  Speaker 1: energie en handel. Canada onderzoekt of het op termijn meer
• 11:56
  Speaker 1: LNG kan leveren aan Europa. We willen hier natuurlijk minder
• 11:59
  Speaker 1: afhankelijk worden van bijvoorbeeld Amerika... Midden-Oosten en Rusland, dus Canada
• 12:04
  Speaker 1: zou een interessante partner kunnen zijn. En ook wil de
• 12:07
  Speaker 1: EU-Canadees grondstoffen gebruiken... om de afhankelijkheid van China te verkleinen.
• 12:13
  Speaker 1: Daarnaast moeten handelsbarrières, bijvoorbeeld op online verkoop, verdwijnen. En dan
• 12:19
  Speaker 1: nog even over die term. Helemaal opgegeven heeft Von der
• 12:22
  Speaker 1: Leyen haar missie nog niet. Tijdens de persconferentie na afloop
• 12:26
  Speaker 1: benoemde ze opnieuw de ambitie... om Canada geassocieerd lid van
• 12:30
  Speaker 1: de EU te maken. Dus die discussie is nog niet voorbij.
• 12:34
  Speaker 1: Carney zal komende maand opnieuw deelnemen aan een top voor
• 12:37
  Speaker 1: Europese leiders. Het is een informele EU-top in Dublin volgende week.
• 12:42
  Speaker 1: Dus misschien horen we dan wel weer een speech van
• 12:45
  Speaker 1: hem of meer over die term. Ja, en over bijzondere
• 12:51
  Speaker 1: leden gesproken. De EU staat er mogelijk voor open dat
• 12:54
  Speaker 1: het Verenigd Koninkrijk opnieuw lid wordt. Zonder dat de Britten
• 12:58
  Speaker 1: de euro hoeven in te voeren... of zich hoeven aan
• 13:01
  Speaker 1: te sluiten bij Schengen. Dat zeggen twee EU-functionarissen tegen Politico.
• 13:06
  Speaker 1: De Britse premier Andy Burnham wil dat het Verenigd Koninkrijk...
• 13:09
  Speaker 1: op termijn terugkeert naar de EU. Hij noemt, dat weten we,
• 13:13
  Speaker 1: de brexit schadelijk... en sluit niet uit dat zijn Labour-partij
• 13:16
  Speaker 1: het plan opneemt in het verkiezingsprogramma... Volgens de peiling wil 55%
• 13:20
  Speaker 1: van de Britten de brexit ook terugdraaien, maar als daarvoor
• 13:25
  Speaker 1: ook de invoering van de euro en deelname aan Schengen
• 13:27
  Speaker 1: nodig zijn, dan neemt die steun flink af. De EU
• 13:31
  Speaker 1: heeft nog geen officieel standpunt over een mogelijke terugkeer van
• 13:35
  Speaker 1: de Britten naar Europa, deels omdat het Verenigd Koninkrijk nog
• 13:38
  Speaker 1: geen officiële aanvraag heeft ingediend. Wel benadrukken EU-functionarissen dat er
• 13:43
  Speaker 1: tijdens onderhandelingen ruimte is voor maatwerk. Op 20 november ontmoeten
• 13:48
  Speaker 1: Burnham en Ursula von der Leyen elkaar in Brussel... om
• 13:51
  Speaker 1: afspraken te maken over de relatie na de brexit. Dan
• 13:54
  Speaker 1: gaat het over allerlei dingen. Voedselhandel, visa voor jongeren en klimaatbeleid.
• 13:59
  Speaker 1: Burnham wil ook bespreken of de banden verder kunnen worden aangehaald.
• 14:01
  Speaker 1: Bijvoorbeeld door deelname aan de interne markt of de douane-Unie.
• 14:06
  Speaker 1: Of dus volledig terugkeren naar Brussel. Dit was Make Your
• 14:12
  Speaker 1: Upgrade Again voor vandaag. Maandag 2 november 2026. Dank voor
• 14:16
  Speaker 1: het luisteren. Vind je ons leuk, abonneer je dan. Je
• 14:18
  Speaker 1: vindt ons in de BNR-app. Heel graag tot morgen.