Latest / Make Europe Great Again / Europa betaalt zich blauw tegen de kou | MEGA XL - 2 oktober 2026

Transcript

Europa betaalt zich blauw tegen de kou | MEGA XL - 2 oktober 2026 · Make Europe Great Again

• 0:05
  Speaker 1: Dit is een BNR-podcast. Geert-Jan Haan, Stefan de Vries en
• 0:22
  Speaker 1: Michael van der Toorn. Welkom bij de wekelijkse XL-versie van
• 0:25
  Speaker 1: Make Europe Great Again... de podcast van Nederland waarin we
• 0:28
  Speaker 1: iedere dag praten... over de zoektocht van Europa naar meer
• 0:31
  Speaker 1: autonomie en soevereiniteit. En deze week, hoe staat het met
• 0:35
  Speaker 1: onze energie-onafhankelijkheid... Niet zo best is de conclusie. Eurocommissaris voor Energie,
• 0:41
  Speaker 1: Dan Jurgensen, die vertelt deze week namelijk dat de EU
• 0:44
  Speaker 1: dit jaar al ruim 100 miljard euro extra heeft betaald
• 0:47
  Speaker 1: aan energieimport, en hij vertelt daarbij, en ik citeer, zonder
• 0:51
  Speaker 1: daarvoor een molecuul extra aan gas of olie te ontvangen.
• 0:55
  Speaker 1: Dat is niet zoveel. Komt dat alleen door het gedonder
• 0:58
  Speaker 1: in het Midden-Oosten, of zit hier meer achter, en waarom
• 1:00
  Speaker 1: in hemelsnaam hebben Europese landen allemaal een ander plan van
• 1:04
  Speaker 1: aanpak om die prijzen te stutten? Voor de antwoorden zijn
• 1:08
  Speaker 1: hier Stefan de Vries en Michal van der Toorn. En
• 1:12
  Speaker 1: we gaan hier zo dieper op in. En aan het
• 1:14
  Speaker 1: eind van de uitzending hebben we natuurlijk nog de megahit.
• 1:16
  Speaker 1: Die komt van Michal. Nou, dat betekent een muzikaal hoogstandje.
• 1:20
  Speaker 1: Dat kan niet anders. Maar eerst... In Make Your Grade
• 1:28
  Speaker 1: Again volgen we de worstelingen van Europa op de voet.
• 1:31
  Speaker 1: Lukt het Europa nou echt om greater te worden... En
• 1:35
  Speaker 1: wat gaat dergend langzaam, Stefan
• 1:38
  Speaker 2: Ik wil het hebben met jou, Geert-Jan, over grensoverschrijdend gedrag.
• 1:42
  Speaker 1: Niet met Michal
• 1:43
  Speaker 2: Nee, ik kijk jou aan. En je weet precies waar
• 1:45
  Speaker 2: ik het over heb. Namelijk over de binnengrenzen van de
• 1:48
  Speaker 2: Europese Unie. O, die. Vertel. Eerst het goede nieuws. Sinds gisteren,
• 1:52
  Speaker 2: 1 oktober, controleert Nederland niet meer aan de binnengrenzen. Je
• 1:56
  Speaker 2: weet wel, er was ooit dus een kabinet onder, ik
• 1:59
  Speaker 2: ben zijn naam vergeten, Dik Schoof. Een minister, wie je
• 2:03
  Speaker 2: naam ik ook bijna vergeten ben. Faber. Ik ben echt
• 2:07
  Speaker 2: haar voornaam vergeten trouwens. Zij voerde die controles in december
• 2:12
  Speaker 2: 2024 in. Voor zes maanden met veel bombarie. Ik ben
• 2:15
  Speaker 2: toen nog met een patrouille meegeweest van de marechaussee. Dat
• 2:19
  Speaker 2: was ook een grappig verhaal. Maar die zes maanden werden
• 2:22
  Speaker 2: bijna twee jaar. Dat heb je vaak, een tijdelijke maatregel
• 2:26
  Speaker 2: wordt permanent. Daar is nu een einde aan gekomen. De balans,
• 2:30
  Speaker 2: het aantal verkeersongelukken op de wegen... waar de controles waren,
• 2:34
  Speaker 2: nam met meer dan 228 procent toe. Tientallen gewonden, vier
• 2:38
  Speaker 2: doden
• 2:40
  Speaker 2: Dat is de balans van die controles. Eén aanhouding per
• 2:43
  Speaker 2: drie dagen. Daar werd allemaal over. De rekenkamer rekende vorig
• 2:47
  Speaker 2: jaar uit... dat de controles de migratie met niet eens
• 2:50
  Speaker 2: een procentje hebben verminderd. De commissie had Nederland en acht
• 2:54
  Speaker 2: andere landen in juni al gezegd... afbouwen die grenscontroles. Maar
• 2:58
  Speaker 2: Duitsland gaat wel gewoon door met het grenstheater... en de
• 3:00
  Speaker 2: commissie die het Schengen-verdrag... met gevaar voor eigen leven zou
• 3:03
  Speaker 2: moeten verdedigen... kijkt leidzaam toe. Maar in Nederland is het afgelopen.
• 3:07
  Speaker 1: Ja, nou ja, ik reed drie weken geleden naar Duitsland...
• 3:10
  Speaker 1: voor die deelstaatverkiezing in Sachsen-Anhalt. En jawel, ik kon lekker
• 3:14
  Speaker 1: eventjes stoppen, afremmen.
• 3:16
  Speaker 2: Ja, schandalig
• 3:17
  Speaker 3: Zelfs op de trein. Ik moest stoppen bij de Duitse grens...
• 3:20
  Speaker 3: om daar mijn paspoort even te laten zien. Ja,
• 3:23
  Speaker 1: maar wat zat er in je tas?
• 3:25
  Speaker 2: Dat maakt niet uit, want daar zijn die controles niet voor.
• 3:29
  Speaker 2: Wat er in je tas zit, wordt ook niet gecontroleerd
• 3:31
  Speaker 2: of in de achterbak.
• 3:32
  Speaker 1: Het gaat om jou en mij
• 3:33
  Speaker 2: Het gaat vooral om jou.
• 3:34
  Speaker 1: Maar op de barricade hebben we nu een groep Europese academici.
• 3:38
  Speaker 2: Absoluut. Wat er allemaal gebeurt, al die grenscontroles in het Schengengebied...
• 3:43
  Speaker 2: dat kan echt niet, zegt hoogleraar Europees recht Alberto Alemano.
• 3:48
  Speaker 2: Het is een reactie op de grenscontroles die ingevoerd zijn
• 3:51
  Speaker 2: door Italië... na wat er gebeurde in Ceuta, in Noord-Afrika...
• 3:56
  Speaker 2: Spaanse exclaven. Italië heeft grenscontroles ingevoerd met Spanje. Zoals we
• 4:00
  Speaker 2: allemaal weten is de grens tussen Spanje en Italië enorm
• 4:03
  Speaker 2: druk bereist. Want die is er niet, namelijk. En Spanje
• 4:08
  Speaker 2: heeft als antwoord ook grenscontroles ingevoerd. Het is echt een kleuterklas.
• 4:12
  Speaker 2: Daar moet nu een einde aan komen, zegt Alberto Alemano.
• 4:15
  Speaker 2: Hij is een Italiaan, hij woont in Spanje, hij geeft
• 4:17
  Speaker 2: les in Parijs. Echte Europeaan en is zelf gecontroleerd... En
• 4:21
  Speaker 2: samen met honderd academici uit heel Europa... heeft hij nu
• 4:24
  Speaker 2: een formele klacht ingediend bij de commissie. Want het is
• 4:27
  Speaker 2: de commissie die hier eigenlijk in moet grijpen. Maar dat
• 4:30
  Speaker 2: doet ze niet. En een aantal oude eurocommissaris, zoals Josep Borrell...
• 4:34
  Speaker 2: heeft het ook ondertekend. En hun punt is dat de
• 4:37
  Speaker 2: Schengen-grenscode zegt... dat de commissie een advies moet uitbrengen bij twijfel...
• 4:42
  Speaker 2: over noodzaak en proportionaliteit. Daar kun je zeker aan twijfelen
• 4:46
  Speaker 2: als het gaat om Italië en Spanje. Maar natuurlijk ook
• 4:48
  Speaker 2: tussen Nederland en Duitsland en overal... En zij eisen nu
• 4:52
  Speaker 2: dat Brussel alsnog ingaat grijpen... en een inbreukprocedure start tegen
• 4:57
  Speaker 2: in dit geval Italië en Spanje... en op termijn eigenlijk
• 5:00
  Speaker 2: tegen alle landen... die het Schengen-verdrag aan hun laars lappen.
• 5:03
  Speaker 1: Oké, je begon heel positief. Daarna gingen we toch weer
• 5:06
  Speaker 1: een beetje de negatieve sfeer in. Wat is nou de
• 5:08
  Speaker 1: conclusie van deze Great-O-Meter
• 5:09
  Speaker 2: Het positieve is... Het negatieve is... Het is natuurlijk nog
• 5:20
  Speaker 2: steeds schandalig dat de grenscontroles binnen Schengen zijn. Maar in
• 5:24
  Speaker 2: Nederland is het nu afgeschaft, dus dat is positief. Maar
• 5:27
  Speaker 2: het is ook voor het eerst dat de bewaker van
• 5:29
  Speaker 2: de verdragen... de Europese Commissie, door honderd hoogleraren... aan hun
• 5:33
  Speaker 2: eigen taak moet worden herinnerd. Dat is niet heel fraai,
• 5:37
  Speaker 2: maar het is natuurlijk een goed initiatief. Dus ik zou zeggen,
• 5:41
  Speaker 2: een grens minder, hoogleraren op de barricades... Allemaal niet heel fraai,
• 5:46
  Speaker 2: maar ik denk dat Europa deze week toch een ietsje
• 5:49
  Speaker 2: pietje greater is geworden. We hebben nu meer dan 100
• 5:54
  Speaker 4: biljoen euro's betaald voor onze energie dit jaar.
• 6:10
  Speaker 5: We kunnen ervoor zorgen dat in Nederland elke kachel in
• 6:15
  Speaker 5: een huis houdt, in een ziekenhuis en in een bejaardentehuis,
• 6:21
  Speaker 5: gewoon blijft branden.
• 6:36
  Speaker 6: In deze studio hebben we nog genoeg power... maar heeft
• 6:39
  Speaker 6: Europa genoeg energie om de winter door te komen?
• 6:53
  Speaker 1: Denk het op zich wel, maar we weten niet hoe
• 6:55
  Speaker 1: koud de winter wordt. En we maken ons vooral druk
• 6:58
  Speaker 1: over die prijzen. We betalen ons blauw aan stromen aan
• 7:01
  Speaker 1: de pomp. En dat is vooral natuurlijk omdat het voorheen
• 7:05
  Speaker 1: heel goedkoop was. Dus volgens ons gevoel gaat het allemaal
• 7:08
  Speaker 1: niet zo goed. En Europese leiders worden nerveus. Aan welke
• 7:11
  Speaker 1: knoppen draaien de verschillende landen? En wat is de beste
• 7:14
  Speaker 1: optie om de winter door te komen? Stefan. Ja. Daar
• 7:19
  Speaker 1: ben je weer. Eurocommissaris voor Energie, Dan Jurgensen. Ik zei
• 7:22
  Speaker 1: het al. We hoorden hem
• 7:23
  Speaker 2: net ook al even.
• 7:24
  Speaker 1: We hoorden hem al even, maar voor de derde keer
• 7:26
  Speaker 1: toch maar even herhalen. De kracht zit in herhaling. De
• 7:29
  Speaker 1: EU heeft dit jaar al ruim 100 miljard euro extra
• 7:32
  Speaker 1: aan energieimport betaald... zonder daarvoor een molecuul extra aan gas
• 7:35
  Speaker 1: of olie te ontvangen. Wat bedoelt hij daarmee
• 7:39
  Speaker 2: Eigenlijk bedoelt hij dat we door de spanningen in onder
• 7:41
  Speaker 2: meer de straat van Hormuz... 100 miljard euro extra betaald hebben...
• 7:46
  Speaker 2: voor dezelfde hoeveelheid energie die we vorig jaar ook gebruikten.
• 7:49
  Speaker 2: Dus wat we nu gebruiken is 100 miljard duurder dan
• 7:52
  Speaker 2: vorig jaar. Met dank natuurlijk aan onze oranje vriend in
• 7:56
  Speaker 2: het Witte Huis.
• 7:57
  Speaker 1: De Trump-tax
• 7:57
  Speaker 2: De Trump-tax, precies
• 7:59
  Speaker 1: Nu komt Jurgensen ook met een oproep aan de lidstaten...
• 8:01
  Speaker 1: om zuiniger met energie om te gaan. Heeft dat dan
• 8:05
  Speaker 1: met prijs te maken of met schaarste
• 8:07
  Speaker 2: Ja, in zijn brief aan de lidstaten schrijft Jurgensen letterlijk...
• 8:11
  Speaker 2: dat Europa een prijskrisis heeft die samenhangt met een bevoorradingscrisis...
• 8:16
  Speaker 2: Hij legt die link. En hij wil er ook voor
• 8:18
  Speaker 2: zorgen dat de vraag afneemt... oftewel dat mensen minder fossiele
• 8:22
  Speaker 2: brandstoffen gaan gebruiken... en daarmee dus de prijzen naar beneden gaan.
• 8:25
  Speaker 2: Waardoor mensen weer gemotiveerd worden om die fossiele brandstoffen te gebruiken.
• 8:29
  Speaker 2: Maar in ieder geval, hij legt wel de link.
• 8:32
  Speaker 3: Ja, dus daarin klinkt wel doordat hij zich ook erkent...
• 8:35
  Speaker 3: dat landen zich zorgen maken over die voorraden.
• 8:37
  Speaker 2: Ja, precies.
• 8:38
  Speaker 1: En dan hebben we het nu over gas of olie
• 8:40
  Speaker 2: In dit geval gas. Uitzonderlijk laag. Die zit nu rond
• 8:47
  Speaker 2: de 70 procent in de hele Unie. Sommige landen lager,
• 8:50
  Speaker 2: sommige wat hoger. Maar dat is zo'n 12 procentpunt lager
• 8:54
  Speaker 2: dan vorig jaar. En of dat precair is, dat kan
• 8:57
  Speaker 2: Louise van Schaik veel beter uitleggen dan ik. Zij is
• 9:00
  Speaker 2: hoofd EU en Global Affairs bij Instituut Klingendaal. en weet
• 9:04
  Speaker 2: veel over klimaat- en energievraagstukken.
• 9:06
  Speaker 7: Ja, er zijn eigenlijk mensen die zeggen... dat is niet
• 9:08
  Speaker 7: zo heel erg, want nu komt het meeste gas via schepen.
• 9:12
  Speaker 7: Dus het vloeibare gas, LNG. Dus het is iets minder erg.
• 9:18
  Speaker 7: En we hebben ook gezien dat we die voorraden niet
• 9:20
  Speaker 7: altijd helemaal nodig hadden... De winters zijn ook iets milder.
• 9:24
  Speaker 7: Maar ja, het is toch wel spannend. En daarbij speelt
• 9:28
  Speaker 7: ook nog een rol dat Nederland traditioneel gezien best wel
• 9:30
  Speaker 7: grote voorraden heeft. Omdat wij natuurlijk een eigen gasbel hadden. voorraden,
• 9:37
  Speaker 7: komt ook het gas wat voor een deel in Duitsland...
• 9:39
  Speaker 7: in België en in andere landen wordt gebruikt
• 9:41
  Speaker 2: Kortom, de situatie is minder gevaarlijk dan tijdens de vorige...
• 9:44
  Speaker 2: energiecrisis rond de oorlog in Oekraïne. Maar het gaat ons
• 9:47
  Speaker 2: dus wel geld kosten.
• 9:48
  Speaker 1: Allemaal leuk en aardig dat Jurgensen met deze oproep komt.
• 9:52
  Speaker 1: Maar niemand kent de beste man. Wat vinden jullie van
• 9:54
  Speaker 1: de communicatie? Moeten von der Leyen en Jette zichtbaarder zijn...
• 9:58
  Speaker 1: en dit duidelijker uitleggen
• 10:00
  Speaker 2: Ik denk dat er bij veel mensen zorgen zijn over
• 10:02
  Speaker 2: de hoge prijzen... Tegelijkertijd is dit ook letterlijk de prijs
• 10:06
  Speaker 2: die we betalen voor decennia lang oogkleppen op en blijven
• 10:11
  Speaker 2: vertrouwen op fossiele brandstoffen fossiele brandstoffen uit regio's die geopolitiek
• 10:16
  Speaker 2: behoorlijk onbetrouwbaar zijn dus ja, we moeten maar op de
• 10:22
  Speaker 2: blaren zitten hoe hard het ook is
• 10:24
  Speaker 1: Dus je vindt niet dat regeringsleiders wat meer naar voren
• 10:27
  Speaker 1: moeten stappen... en uitleggen, jongens, we komen wel door. Het
• 10:30
  Speaker 1: valt wel mee met de schaarste. We gaan wel meer betalen,
• 10:33
  Speaker 1: maar we gaan voor je zorgen.
• 10:34
  Speaker 2: Uitleggen is altijd goed, maar de burgers hebben ook eigen verantwoordelijkheid.
• 10:38
  Speaker 3: Ja, en ik denk ook misschien dat ze dat... ook
• 10:42
  Speaker 3: geen paniek per se willen zaaien. Maar jij zegt dus eigenlijk,
• 10:45
  Speaker 3: dat zouden ze misschien wat meer moeten zeggen... dat er
• 10:47
  Speaker 3: geen paniek moet zijn
• 10:49
  Speaker 1: Je kan wel dingen uitleggen. Ook omdat er nu weer
• 10:52
  Speaker 1: een nieuw frame is ontstaan. Er was vorige week een
• 10:55
  Speaker 1: kamerdebat in Nederland. En dat ging over dat wij de
• 10:59
  Speaker 1: gasbelasting niet kunnen verlagen... omdat dat van Brussel niet zou mogen. Nou,
• 11:04
  Speaker 1: hoe zit dat? Er is een corona-herstelfonds, dat is na
• 11:08
  Speaker 1: corona in het leven geroepen... en daar moesten landen, konden
• 11:11
  Speaker 1: ze daarop intekenen... en dan kregen ze miljarden vanuit Brussel...
• 11:14
  Speaker 1: als ze beterschap toonden op enkele Europese dossiers. Dus meer
• 11:17
  Speaker 1: digitaliseren of meer verduurzamen. Nederland, onder Rutte, heeft ingetekend op verduurzaming...
• 11:22
  Speaker 1: elektrificatie en minder gas. En dus is afgesproken dat die
• 11:26
  Speaker 1: gasbelasting niet verlaagd wordt... in ruil voor miljarden euro's. Dat
• 11:32
  Speaker 1: is ons eigen idee geweest. Ja, nu zitten we inderdaad
• 11:36
  Speaker 1: op die blaren. Maar ik heb nog even nagekeken. Er
• 11:39
  Speaker 1: zijn meer landen die zoiets hebben ingevoerd. Die hebben dan
• 11:42
  Speaker 1: wel bijvoorbeeld hun gasbelastingen verlaagd. Hebben nog niet de consequenties
• 11:46
  Speaker 1: daarvan ondervonden. Er is nog geen fonds ingehouden of niet
• 11:48
  Speaker 1: aan hen uitgekeerd. Ik denk dat je dit soort dingen
• 11:52
  Speaker 1: wel mag uitleggen aan de mensen... omdat er weer verkeerde
• 11:54
  Speaker 1: verhalen ontstaan.
• 11:55
  Speaker 2: Dan ga je ervan uit dat kamerleden en politici... Weten
• 11:59
  Speaker 2: hoe Brussel en Europa werkt. Ja, daar ga ik vanuit. Ja,
• 12:04
  Speaker 2: ik bewonder je
• 12:05
  Speaker 1: optimisme. Oké, Michal. We hoorden Louise van Schuik over de gasvoorraden.
• 12:11
  Speaker 1: Waar staan we nu
• 12:13
  Speaker 3: De Europese Unie schreef voor dat de voorraden... aan de
• 12:16
  Speaker 3: vooravond van de winter met 90% gevuld moeten zijn. Daarna
• 12:22
  Speaker 3: hebben ze dat zelf alweer verlaagd naar 80%. Dus 80%
• 12:26
  Speaker 3: zouden ze gevuld moeten zijn. Dat is niet zo. Gemiddeld
• 12:29
  Speaker 3: staan we op 70%. Nederland en Duitsland hebben maar 58%.
• 12:33
  Speaker 3: Het komt door de oorlog in het Midden-Oosten. Maar volgens
• 12:37
  Speaker 3: Van Schuik heeft dat logischerwijs ook te maken... met dat
• 12:40
  Speaker 3: we inderdaad van het Russische gas zijn afgestapt.
• 12:44
  Speaker 7: Eigenlijk het idee van die voorraden was toen je nog
• 12:46
  Speaker 7: pijpleidinggas had... uit Rusland vooral, dat dan die pijpleidingen gas...
• 12:52
  Speaker 7: het kon dan de hele tijd binnenkomen. En dan kocht
• 12:54
  Speaker 7: je het goedkoper in in de zomer. En dan had
• 12:57
  Speaker 7: je het nodig in de winter. En dan was dat
• 13:00
  Speaker 7: op die manier handig om te gebruiken... Maar nu zie
• 13:04
  Speaker 7: je dat de prijzen vanwege die oorlog in de golf
• 13:10
  Speaker 7: in het Midden-Oosten... echt een groot stuk hoger zijn, ook
• 13:14
  Speaker 7: in de zomer.
• 13:15
  Speaker 3: Ja, dus dit model van die gasvoorraden die gevuld moeten zijn...
• 13:18
  Speaker 3: stamt dus uit de tijd van het Russische gas, zegt
• 13:21
  Speaker 3: Van Schijk. Dus ja, we kopen nu geen Russisch gas meer.
• 13:26
  Speaker 3: Dus dat is anders gegaan. Dus misschien is dat ook
• 13:28
  Speaker 3: weer niet zo heel erg. Alleen, dan moet je het
• 13:31
  Speaker 3: hele jaar door gaan kijken... waar je goedkoop LNG of
• 13:33
  Speaker 3: gas kan krijgen. En dat is niet gelukt doordat er
• 13:37
  Speaker 3: een oorlog is in Iran. Dus we hebben ons daar
• 13:39
  Speaker 3: dan toch weer misschien te veel afhankelijk van gemaakt... van
• 13:43
  Speaker 3: de brandstof daar in de golfregio.
• 13:46
  Speaker 1: Ja, want voorraden bouw je op omdat je niet weet...
• 13:50
  Speaker 1: klimatologisch wat voor winter je kunt krijgen. Maar ook om
• 13:53
  Speaker 1: inderdaad minder afhankelijk te zijn van een winter... maar ook
• 13:56
  Speaker 1: van een leverancier. Nou, ik heb de importcijfers van Q2
• 14:00
  Speaker 1: van dit jaar er even bij gepakt. Vertel. Ruwe olie. Amerika,
• 14:05
  Speaker 1: bijna 19 procent. Die staat bovenaan als leverancier. LNG, 63
• 14:10
  Speaker 1: procent afhankelijk van Amerika. Krankzinnig
• 14:14
  Speaker 1: Pijpleiding gas, Noorwegen, 51 procent. Nou, dat zijn onze vrienden.
• 14:17
  Speaker 1: Maar Rusland staat daar op 4 met ruim 10 procent.
• 14:19
  Speaker 1: Ik zie Algerije hoog in de lijstje staan. En ik
• 14:23
  Speaker 1: vraag me dan ook af, hebben we dan zelf niks? Nou,
• 14:25
  Speaker 1: eigenlijk niet. Ruwe olie. We importeren dus 97 procent van
• 14:29
  Speaker 1: ons gebruik... Gas 88 procent. Kolen wordt zelfs nog de
• 14:34
  Speaker 1: meerderheid van geïmporteerd... aan alleen hernieuwbare energie. Dat komt grotendeels
• 14:38
  Speaker 1: uit de EU zelf. Dat is gewoon niet best, toch?
• 14:41
  Speaker 2: Nee, zeker niet best. En eigenlijk het antwoord als je
• 14:44
  Speaker 2: erboven gaat zweven... dan is het wat je het laatste zei.
• 14:48
  Speaker 2: Hernieuwbare energie, grotendeels uit de EU. Dat heeft natuurlijk voordelen
• 14:52
  Speaker 2: voor het feit dat het schone energie is... maar ook
• 14:56
  Speaker 2: voor de strategische onafhankelijkheid. Het is inderdaad niet best... Nu
• 15:01
  Speaker 2: hebben we wel de Accelerate EU-strategie.
• 15:05
  Speaker 3: Daar word ik warm van
• 15:06
  Speaker 2: Dat
• 15:07
  Speaker 3: was een half jaar geleden rondom toen de oorlog in
• 15:10
  Speaker 3: Iran begon. Toen is dit naar
• 15:12
  Speaker 2: buiten gekomen. Om sneller te kunnen reageren op hommeles op
• 15:15
  Speaker 2: de energiemarkt. Dat werkt nog niet helemaal. Het gaat nu
• 15:19
  Speaker 2: vooral over communicatie en hoe landen elkaar kunnen helpen. Een
• 15:22
  Speaker 2: soort gereedschapskist. Vrijwillig eigenlijk. Of vrijblijvend. Landen mogen nog steeds
• 15:27
  Speaker 2: hun eigen steun regelen. En hoe ze dat aankleden. Daar
• 15:31
  Speaker 2: hebben we het zo nog over. Hoe dat allemaal georganiseerd is.
• 15:35
  Speaker 2: Maar dat biedt natuurlijk niet echt een oplossing voor de
• 15:38
  Speaker 2: lange termijn. Dat staat ook in die Accelerate EU. Daar
• 15:42
  Speaker 2: gaat het dan om structureel inzetten op elektrificatie. Betere energienetten. Interconnectie. Investeringen.
• 15:50
  Speaker 2: De energietransitie versnellen. Dat zegt ook de eurocommissaris Jurgensen. Middels
• 15:57
  Speaker 2: kennen we hem. U hoorde hem net. Dat is natuurlijk
• 16:01
  Speaker 2: de lange termijn die eigenlijk al jaren geleden had ingezet
• 16:05
  Speaker 2: moeten worden. Dus accelerate EU, goede ambitie. Het is nog
• 16:09
  Speaker 2: niet helemaal toegerust voor de problemen die we nu hebben.
• 16:15
  Speaker 1: En ik vind het heel opmerkelijk, maar elke keer schrikken
• 16:18
  Speaker 1: we toch weer opnieuw van hoge prijzen. En we zijn
• 16:20
  Speaker 1: geneigd om allemaal iets anders te doen. Nou, hoe dat
• 16:23
  Speaker 1: dan precies zit, dat hoor je zo. Blijf luisteren. Welkom
• 16:27
  Speaker 1: terug bij Mega XL. We praten over de torenhoge energieprijzen
• 16:31
  Speaker 1: in de Europese Unie... en hoe we die uitdaging te
• 16:33
  Speaker 1: lijf gaan. En jongens hier in de studio, Michal van
• 16:36
  Speaker 1: der Toorn, Stefan de Vries... heren en mevrouw moet ik zeggen,
• 16:40
  Speaker 1: wat mij opvalt... ieder land in de EU doet het
• 16:42
  Speaker 1: weer anders. Ik vind dat onbestaanbaar. Even de smaken die
• 16:46
  Speaker 1: we hebben. Je kunt als overheid belastingen verlagen. Dus accijns, energiebelasting, btw,
• 16:50
  Speaker 1: daar kun je aan sleutelen. Je kunt ook direct de
• 16:52
  Speaker 1: compensatie geven in toeslagen denken. Je kunt prijzen reguleren. Je
• 16:57
  Speaker 1: kunt het energieaanbod vergroten. En je kunt vraag verminderen. Dat
• 17:00
  Speaker 1: zijn grofweg de smaken. Waarom doet iedereen wat anders?
• 17:04
  Speaker 3: Het heeft er deels mee te maken met hoe je
• 17:08
  Speaker 3: eigen energiemix is in een land. Hoeveel kan je zelf
• 17:12
  Speaker 3: opwekken uit duurzame bronnen, uit andere bronnen. Hoeveel strategische reserves
• 17:18
  Speaker 3: heb je, kan je die inzetten. Hoeveel kernenergie heb je,
• 17:21
  Speaker 3: hoeveel wind- en waterenergie. Dat verschilt natuurlijk erg per Europees land.
• 17:26
  Speaker 3: Maar ook hoeveel kan je bevolking aan prijsstijging dragen... In april,
• 17:30
  Speaker 3: bijvoorbeeld toen de oorlog, zoals we net al zeiden, in
• 17:33
  Speaker 3: Iran begon, legden bijvoorbeeld Hongarije en Roemenië prijsplafonds op. Daar
• 17:39
  Speaker 3: was later ook veel kritiek op, bijvoorbeeld vanuit Brussel, omdat
• 17:43
  Speaker 3: het is wel een populaire maatregel en het is ook
• 17:45
  Speaker 3: wel politiek intern fijn om dat te doen, want je
• 17:49
  Speaker 3: helpt de mensen. Alleen, het is ook tijdelijk. En heel duur.
• 17:55
  Speaker 3: Iemand moet die lasten gaan dragen als de inkoopprijs hoger
• 17:59
  Speaker 3: wordt dan de toegestaande verkoopprijs onder dat prijsplafond. Dan moet
• 18:02
  Speaker 3: iemand dat verschil natuurlijk opdraaien voor dat verschil. De leverancier, iemand.
• 18:08
  Speaker 3: Ik zeg wel
• 18:08
  Speaker 1: bij april, Hongarije, verkiezingen
• 18:11
  Speaker 3: Zo werkt het. Dat is natuurlijk een onderdeel van het antwoord...
• 18:14
  Speaker 3: waarom heeft iedereen verschillende maatregelen. Maar ook omdat bijvoorbeeld in
• 18:20
  Speaker 3: landen als Roemenië, Hongarije... is ook het aandeel van vaste
• 18:23
  Speaker 3: lasten van de bevolking hoger. Dus ze hebben minder financiële
• 18:27
  Speaker 3: ruimte om die prijsstijgingen... die er zullen voor optiblaren te
• 18:31
  Speaker 3: gaan zitten. Want uiteindelijk moet de bevolking... Voor een groot
• 18:34
  Speaker 3: deel ook op de bladeren zitten. En je kan niet
• 18:36
  Speaker 3: altijd de overheid voor alles opdraaien. Dus dat heeft er
• 18:39
  Speaker 3: ook mee te maken. Dus heel veel verschillende dingen. Energie mix.
• 18:44
  Speaker 3: Politiek mix. Nou, dat is eigenlijk wel de belangrijkste twee antwoorden...
• 18:50
  Speaker 3: die ik ervoor heb in ieder geval
• 18:51
  Speaker 1: Misschien kunnen we een paar landen eruit pikken... en aan
• 18:53
  Speaker 1: de hand daarvan nog die smaken wat beter proeven. Duitsland, Michal,
• 18:59
  Speaker 1: ons buurland, arme frietje Mertz. Die zit in zak en nas,
• 19:03
  Speaker 1: geen kernenergie meer, hoge prijzen... ruzie met alles en iedereen.
• 19:08
  Speaker 1: En af en toe tankrabat. Af en toe korting aan
• 19:10
  Speaker 1: de tank. Vertel.
• 19:12
  Speaker 3: Duitsland maakte deze week bekend om meer gas te gaan importeren.
• 19:17
  Speaker 3: Om dus die voorraden nog aan te gaan vullen. Tegen
• 19:19
  Speaker 3: wel de hoofdprijs, moet ik erbij zeggen. Aan de andere kant,
• 19:22
  Speaker 3: je weet het niet. Misschien wordt het nog veel duurder.
• 19:25
  Speaker 3: Dus misschien niet de hoofdprijs. Nee, dus misschien niet. Alleen
• 19:28
  Speaker 3: wel duur. Laat ik het zo zeggen. Daarnaast wordt de
• 19:31
  Speaker 3: accijns op brandstof... Binnenkort met 17 procent verlaagd. Dus ja,
• 19:38
  Speaker 3: je kan daar nog goedkoper tanken binnenkort. Dus dat is
• 19:41
  Speaker 3: een beetje hoe Duitsland het aanvliegt. Niet hele originele methodes.
• 19:45
  Speaker 1: En tankkorting is geen griek. Dat is niet per se
• 19:48
  Speaker 1: voor het armere deel van de samenleving.
• 19:50
  Speaker 3: Nee, voor iedereen. En voor Nederlanders die zin hebben om
• 19:52
  Speaker 3: in Duitsland te tanken
• 19:54
  Speaker 1: Stefan, Frank. Actueel voorbeeld. Want we zien de gele hesjes weer.
• 19:58
  Speaker 1: Zijn die boos vanwege de energieprijzen?
• 20:01
  Speaker 2: Ook.
• 20:01
  Speaker 1: De mensen die de gele hesjes
• 20:02
  Speaker 2: dragen? Om heel veel andere dingen. Er is veel onrust
• 20:05
  Speaker 2: weer in Frankrijk. Veel protesten op scholen. Maar ook de
• 20:09
  Speaker 2: gele hesjes. Weliswaar nog heel marginaal zijn ze weer terug.
• 20:13
  Speaker 2: Op 17 oktober... Is er een demonstratie? Diesel kost nu
• 20:17
  Speaker 2: gemiddeld zo'n 2,40 euro per liter in Frankrijk. En de
• 20:21
  Speaker 2: gele hesjes, dat begon allemaal met het voornemen om... de
• 20:25
  Speaker 2: dieselprijzen te verhogen... als onderdeel van de agenda van Emmanuel Macron...
• 20:29
  Speaker 2: om Frankrijk groener te maken. Nou, dat is mislukt. In
• 20:33
  Speaker 2: die tijd... Het is geler. Het is geler, inderdaad. Toen
• 20:37
  Speaker 2: kostte een liter 1,40 euro. Dus dat was al bron
• 20:41
  Speaker 2: voor woede. Wat
• 20:42
  Speaker 3: een tijden.
• 20:43
  Speaker 2: Wat een tijden. Dus in die tussentijd is het 1
• 20:46
  Speaker 2: euro erbij gekomen. 40 procent. Een deel daarvan is natuurlijk inflatie.
• 20:49
  Speaker 2: Maar een groot deel ook de spanningen. Dus die gele hesjes...
• 20:54
  Speaker 2: Die komen misschien terug, misschien ook niet. Het is ook
• 20:57
  Speaker 2: een beweging die niet georganiseerd is. Dus het is heel
• 20:59
  Speaker 2: erg afhankelijk van wie initiatief neemt. Dat kan op een
• 21:02
  Speaker 2: kruispunt zijn, ergens in Zuidwest-Frankrijk... of bij een benzinepomp in Noord-Frankrijk.
• 21:10
  Speaker 1: Niet om nu over uit te weiden, maar ik vraag
• 21:12
  Speaker 1: me altijd af... bij dit soort spontane bewegingen... of de
• 21:15
  Speaker 1: Russen ook misschien weer een of ander vuurtje hebben aangestoken.
• 21:18
  Speaker 2: Het zou best kunnen, want het is natuurlijk een perfect storm...
• 21:21
  Speaker 2: om mensen heel boos te maken op. de machtshebbers die
• 21:25
  Speaker 2: nu in de regering zitten. Dus het zou kunnen.
• 21:29
  Speaker 1: En hoe grijpt men in Frankrijk in als het gaat
• 21:32
  Speaker 1: om hoge energieprijzen? Zie je daar traditionele reflexen? Zie je
• 21:35
  Speaker 1: daar een moderne aanpak
• 21:36
  Speaker 2: Nou ja, nu is er een groot probleem. De regering
• 21:40
  Speaker 2: sluit een algemene belastingverlaging... of een prijsplafond uit. Simpelweg, het
• 21:45
  Speaker 2: is te duur. Frankrijk heeft geen geld meer. De staatsschuld
• 21:48
  Speaker 2: is al hoog. Neemt toe met een half miljoen euro
• 21:52
  Speaker 2: per minuut... Minuut na minuut na minuut. Dus ze hebben
• 21:57
  Speaker 2: eigenlijk heel weinig bewegingsruimte. Wel komt er wat gerichte hulp
• 22:00
  Speaker 2: sinds gisteren. Onder meer mensen die veel moeten rijden en zorgmedewerkers.
• 22:05
  Speaker 2: Dus het is heel specifiek. Heel specifiek, ja. Plus gunstige
• 22:09
  Speaker 2: leningen voor vissers. Want die blokkeerden vorige maand de havens.
• 22:13
  Speaker 2: Daar werd snel op gereageerd. Maar er is niet veel speelruimte. Nu,
• 22:18
  Speaker 2: Marine Le Pen, volgend jaar zijn er presidentsverkiezingen in april
• 22:21
  Speaker 2: en mei. Marine Le Pen staat huizenhoog in de peilingen.
• 22:25
  Speaker 2: Grote kans dat zij president wordt. En zij heeft al
• 22:27
  Speaker 2: gezegd dat ze bij haar aantreden... de BTW op brandstof
• 22:31
  Speaker 2: wil verlagen. Waar ze dat geld vandaan haalt, dat is
• 22:36
  Speaker 2: ook onduidelijk. Dus dit is een belofte die ze waarschijnlijk
• 22:39
  Speaker 2: niet waar gaat maken. Want het kost vele, vele miljarden.
• 22:42
  Speaker 2: Miljarden die de Franse staat niet meer heeft. En uiteindelijk,
• 22:45
  Speaker 2: als het zoveel geld kost... dat is ook een beetje
• 22:48
  Speaker 2: het cynische van dit soort ingrepen door de overheid... Uiteindelijk
• 22:52
  Speaker 2: betaalt het natuurlijk de belastingbetaler. Want het moet ergens vandaan komen.
• 22:56
  Speaker 2: Dus de Franse regering zit klem. De kandidaten voor volgend
• 23:01
  Speaker 2: jaar kunnen beloftes doen... omdat zij nog niet aan de
• 23:03
  Speaker 2: knoppen zitten. Maar zodra zij dat wel zijn, dus begin mei...
• 23:08
  Speaker 2: dan zullen ze ontdekken dat ze ook geen speelruimte hebben.
• 23:10
  Speaker 2: Dus er is weinig te doen
• 23:12
  Speaker 1: We gaan zo naar Spanje en Noord-Europa. Toch even een
• 23:15
  Speaker 1: belangrijke vraag tussendoor. Waarom gebeurt dit... per land. Waarom kan
• 23:19
  Speaker 1: dit niet... door een Europese commissie worden bepaald
• 23:22
  Speaker 2: Omdat landen hierover gaan, heel specifiek. Het heeft ook te
• 23:25
  Speaker 2: maken met belasting. Daar gaan de landen ook zelf over.
• 23:29
  Speaker 2: Er wordt geprobeerd... te coördineren. Bijvoorbeeld door het Accelerate EU.
• 23:34
  Speaker 2: Maar als de nationale hoofdsteden daar geen trek in hebben...
• 23:36
  Speaker 2: dan doen ze toch wat ze willen... Michal, en jij
• 23:40
  Speaker 2: noemde net al de verkiezing in Hongarije begin dit jaar. Ja,
• 23:43
  Speaker 2: dat speelt natuurlijk een grote rol. Veel regeringen in Europese
• 23:48
  Speaker 2: hoofdsteden zijn bang voor populisten. Want de populisten zeggen, ja,
• 23:51
  Speaker 2: dat gaan wij gewoon doen. Dus gaan ze dat ook
• 23:54
  Speaker 2: maar doen. Maar tegelijkertijd, ja, ze komen wel klem te zitten.
• 23:58
  Speaker 2: Want heel veel landen zitten met begrotingsperikelen. Het is niet
• 24:02
  Speaker 2: zo ernstig als in Frankrijk, maar... Veel landen hebben moeite
• 24:05
  Speaker 2: om met een sluitende begroting te komen. Dat zien we
• 24:07
  Speaker 2: ook in Nederland. Nederland is niet het enige land waar
• 24:10
  Speaker 2: we begrotingsperikelen hebben. Dus dat landen het per land doen
• 24:14
  Speaker 2: en niet gecoördineerd... dat heeft voor een groot deel te
• 24:18
  Speaker 2: maken met opportunisme. Voor een ander deel met traditie. Hoe
• 24:22
  Speaker 2: is zo'n land ingericht? Ja... Het is een lappe deken.
• 24:27
  Speaker 1: Ja, ik was op de Europese top in maart toen
• 24:30
  Speaker 1: dit allemaal begon te spelen. En toen merkte je inderdaad,
• 24:33
  Speaker 1: de Europese Commissie kan wel nadenken... over het verruimen van begrotingsregels...
• 24:39
  Speaker 1: Maar dat is het dan ook. Ze kan waarschuwingen afgeven.
• 24:42
  Speaker 3: Of op langere termijn, maar daar komen we misschien nog
• 24:45
  Speaker 3: zo meteen op... natuurlijk het simuleren van duurzame opties. Dat
• 24:50
  Speaker 3: kan Europa ook doen. En integratie van het net. Want
• 24:53
  Speaker 3: dat is natuurlijk heel matig
• 24:55
  Speaker 1: op dit moment
• 24:56
  Speaker 3: Ja,
• 24:57
  Speaker 2: integratie
• 24:58
  Speaker 1: en
• 24:58
  Speaker 2: uitbreiding natuurlijk ook van het net. Je zou denken, een
• 25:04
  Speaker 2: land waar bijvoorbeeld een klimaatdrammer premier zou zijn... Dat zou
• 25:08
  Speaker 2: enorm voortvarend kunnen zijn met dit soort maatregelen
• 25:12
  Speaker 1: Zo. Nou, dan gaan we naar Spanje. Ja,
• 25:15
  Speaker 3: over
• 25:15
  Speaker 2: klimaatrammers gesproken.
• 25:16
  Speaker 1: Stefan, waar energie relatief goedkoop is, hoe komt dat?
• 25:21
  Speaker 2: Ja, dat is een interessant voorbeeld. Pedro Sánchez krijgt veel
• 25:24
  Speaker 2: bagger over zich heen. Een van de weinige socialistische regeringsleiders
• 25:28
  Speaker 2: op dit moment in Europa. Ze hebben wel veel geïnvesteerd
• 25:31
  Speaker 2: in de energietransitie al de afgelopen jaren. Daardoor hebben ze
• 25:34
  Speaker 2: veel ruimte op het stroomnet... Ze kunnen sneller elektrificeren en
• 25:37
  Speaker 2: zijn dus minder afhankelijk van fossiel. Dat is interessant. Het
• 25:42
  Speaker 2: probleem is dat het stroomnet van Spanje niet heel goed
• 25:45
  Speaker 2: aangesloten is op het net van Noord-Europa. Dus ze kunnen
• 25:49
  Speaker 2: niet alles exporteren wat ze maken. Het geldt trouwens ook
• 25:53
  Speaker 2: voor Portugal. Bijna 60% in Spanje van de stroom is
• 25:57
  Speaker 2: nu hernieuwbaar... Maar goed, stroom, daar heb je niet veel
• 26:01
  Speaker 2: aan als je een benzineauto rijdt. Maar toch, in maart
• 26:04
  Speaker 2: kostte stroom in Italië gemiddeld 143 euro per megawattuur. In
• 26:09
  Speaker 2: Spanje 42, dat is meer dan drie keer zoveel in Italië.
• 26:15
  Speaker 2: Maar toch is ook in Spanje de prijs aan de
• 26:17
  Speaker 2: pomp hoog. Maar dat deel van elektriciteit in de huishoudens...
• 26:22
  Speaker 2: en dus ook voor auto's die elektrisch rijden... dat is
• 26:25
  Speaker 2: veel goedkoper door een vooruitziende blik... En die credits kunnen
• 26:31
  Speaker 2: toch wel gaan naar Pedro Sánchez en zijn regering.
• 26:33
  Speaker 1: Ja, hoewel die momenteel onder gigantische druk staat. Ook vanwege
• 26:37
  Speaker 1: die huizencrisis. En het zou kunnen dat als je deze
• 26:40
  Speaker 1: podcast dit weekend beluistert... Nou, niet van ons, maar van anderen...
• 26:45
  Speaker 1: dat er misschien wel sneller verkiezingen komen in Spanje. Want
• 26:48
  Speaker 1: de oppositie zit daar enorm op in te beuken. Even
• 26:51
  Speaker 1: naar het noorden van Europa, Michal. Wat gebeurt daar?
• 26:53
  Speaker 3: Ja, wat doen ze daar? Daar hebben ze vaak alleen
• 26:57
  Speaker 3: maar subsidies. Bijvoorbeeld voor huishoudens om te vergroenen. Bijvoorbeeld voor isolatie.
• 27:02
  Speaker 3: Of om op die manier de energierekening te drukken. Of
• 27:05
  Speaker 3: ze verlagen accijnsen. Maar eigenlijk, en dan kunnen we misschien
• 27:09
  Speaker 3: nog even luisteren... naar Luis van Schaik, zijn die accijnsen...
• 27:12
  Speaker 3: wel echt een marktverstorend middel. Als je ze verlaagt. Ja,
• 27:16
  Speaker 3: als je ze verlaagt, sorry
• 27:18
  Speaker 7: Je ziet dat sommige landen eigenlijk dan wel... de mensen
• 27:23
  Speaker 7: in het land tegemoet willen komen en kortingen geven op
• 27:26
  Speaker 7: die prijzen. Of sommige landen zeggen dat er een maximumprijs
• 27:29
  Speaker 7: moet zijn aan de pomp. Nou ja, dan heb je
• 27:31
  Speaker 7: dus het risico dat misschien bedrijven op een gegeven moment zeggen...
• 27:35
  Speaker 7: nou ja, dan gaan we niet meer verkopen dan een
• 27:37
  Speaker 7: bepaalde hoeveelheid... en ontstaat er echt een tekorte aan de pomp...
• 27:41
  Speaker 7: Dus Nederland is daar niet zo'n voorstander van traditioneel gezien.
• 27:45
  Speaker 7: Maar goed, als je dus dat doet... dan betekent het
• 27:49
  Speaker 7: dat niet de markt helemaal zijn werk gaat doen. Want
• 27:52
  Speaker 7: eigenlijk wil je op de lange termijn... wil je eigenlijk
• 27:55
  Speaker 7: dat er natuurlijk toch minder energie wordt gebruikt.
• 27:59
  Speaker 3: Ja, dat zien we ook een beetje in Nederland of
• 28:02
  Speaker 3: in Duitsland. Het zijn allemaal tijdelijke maatregelen... die dus niet
• 28:06
  Speaker 3: structureel iets oplossen. En ook al helemaal niet echt op
• 28:09
  Speaker 3: Europees niveau iets oplossen.
• 28:11
  Speaker 1: Nee. Tot slot, Oost-Europa.
• 28:14
  Speaker 3: Centraal en
• 28:15
  Speaker 1: Oost-Europa.
• 28:15
  Speaker 3: Daar hebben we het helemaal niet echt over gehad. Maar
• 28:17
  Speaker 3: over het algemeen hebben ze daar wat meer... Eigen energiemiddelen,
• 28:24
  Speaker 3: bijvoorbeeld kolen, nog meer gas. Bijvoorbeeld in Polen, die produceert
• 28:30
  Speaker 3: nog steeds 50% van de energie uit steenkool. Dus ja,
• 28:34
  Speaker 3: dan is het niet heel duurzaam. Maar je bent wel
• 28:36
  Speaker 3: wat minder afhankelijk van andere landen. Roemenië bijvoorbeeld heeft veel
• 28:42
  Speaker 3: eigen gasproductie. Dus dat wil ik nog even noemen... Dat
• 28:47
  Speaker 3: aantoont hoe verschillend die energiemix kan zijn in landen. En
• 28:50
  Speaker 3: dat hangt natuurlijk ook samen met wat voor maatregelen je
• 28:53
  Speaker 3: dan gaat nemen... als de prijzen wereldwijd stijgen.
• 28:57
  Speaker 1: Ik denk dat cultuur hier ook nog een rol in speelt.
• 28:59
  Speaker 1: Dat ze in Centraal en Oost-Europa betaalbaarheid en energiezekerheid... hoger
• 29:04
  Speaker 1: in het vaandel hebben dan duurzaamheid. Dat kun je ook
• 29:07
  Speaker 1: al zien aan de hand van de regeringen die daar zitten.
• 29:10
  Speaker 1: En bescherming van de koopkracht. Alleen, zij doen het ook
• 29:12
  Speaker 1: weer aan generieke maatregelen. Zij gaan niet bepaalde groepen uitzonderingen
• 29:16
  Speaker 1: daar gelaten bevoorrechten.
• 29:18
  Speaker 3: Nee, dus ja. Volgens mij hebben we goed geschet dat
• 29:23
  Speaker 3: er heel veel verschillende... Dat landen het echt anders aanpakken.
• 29:26
  Speaker 3: Wat een lappendeken, jongens. Een echte lappendeken
• 29:29
  Speaker 1: Dit moet al veranderen.
• 29:30
  Speaker 2: Tuurlijk.
• 29:31
  Speaker 1: Weet je
• 29:31
  Speaker 2: met die grenzen,
• 29:32
  Speaker 1: echt
• 29:32
  Speaker 2: met die landen
• 29:33
  Speaker 1: Nou ja, Michal. Hoe? Samenwerking?
• 29:36
  Speaker 3: Ik heb de oplossing. Maar ik denk wel, zoals alles natuurlijk...
• 29:40
  Speaker 3: als je het op Europees niveau bekijkt... moet je je
• 29:43
  Speaker 3: risico een beetje spreiden... En zorgen dat je gewoon niet
• 29:46
  Speaker 3: van één oplossing afhankelijk bent. Dat je niet 63% van
• 29:50
  Speaker 3: je NNG uit Amerika haalt. En samenwerken is toch handig.
• 29:56
  Speaker 3: Je kan ook... samenwerken met andere derde landen, bijvoorbeeld Oezbekistan
• 30:01
  Speaker 3: en Marokko. Die kan je optuigen op het gebied van energie.
• 30:05
  Speaker 3: En daar kunnen we volgens Louise van Schuik, we noemen
• 30:08
  Speaker 3: haar nog eventjes, verder ingaan dan alleen het ophalen van
• 30:11
  Speaker 3: wat energie die ze daar hebben.
• 30:12
  Speaker 7: Kijk, het is heel slim om thuis in Europa meer
• 30:16
  Speaker 7: wind op zee, meer zon... meer ook geothermie, meer opslag
• 30:22
  Speaker 7: in Europa, meer waterstof. Dat zijn allemaal slimme dingen om
• 30:25
  Speaker 7: te doen. Maar dan nog kom je er waarschijnlijk niet helemaal.
• 30:29
  Speaker 7: En is het ook fijn als je in andere landen
• 30:33
  Speaker 7: kunt zorgen... dat ze daar ook minder olie en gas gebruiken.
• 30:36
  Speaker 7: Want dat helpt ook om die internationale markten een beetje
• 30:39
  Speaker 7: te kalmeren. En ook die landen sterker te maken. Dus
• 30:44
  Speaker 7: dat onderzoek gaat eigenlijk daarover... En dat dat eigenlijk een
• 30:49
  Speaker 7: slimme manier is om ook je industrie te versterken.
• 30:55
  Speaker 3: Dus op het gebied van verduurzaming en dat dus inderdaad aanjagen...
• 31:01
  Speaker 3: denk ik dat we ook nog meer Europese maatregelen zouden
• 31:04
  Speaker 3: kunnen hebben. Ik denk dat Europa daar, als we het
• 31:07
  Speaker 3: toch hebben over hoe we die lappendeken... een beetje kunnen gladtrekken,
• 31:10
  Speaker 3: denk ik dat... we daar dan op moeten inzetten, toch?
• 31:12
  Speaker 3: Op wat anders. Ja, maar dat is beleid. Dat is
• 31:15
  Speaker 3: beleid
• 31:15
  Speaker 1: Beleid komt niet altijd erover heen met wat politici willen.
• 31:17
  Speaker 3: Nee, zeker niet. Dat hebben we net ook benoemd, toch?
• 31:19
  Speaker 3: Daar
• 31:19
  Speaker 1: gaan we de winter ook niet per se mee doorkomen.
• 31:21
  Speaker 3: Nee, want dat is natuurlijk ook de vraag. Hoe gaan
• 31:22
  Speaker 3: we deze winter doorkomen? Daar hebben we eigenlijk nog niet
• 31:25
  Speaker 3: echt een antwoord op. Dus dan kijk ik toch naar
• 31:26
  Speaker 3: mijn linkerbierman Stefan de Vries.
• 31:27
  Speaker 2: Ja, nou, allemaal gaan overwinteren in Zuid-Europa misschien.
• 31:31
  Speaker 3: Allemaal
• 31:32
  Speaker 2: naar
• 31:32
  Speaker 3: Sparta. Met de trein
• 31:33
  Speaker 2: Nou ja, ik kan heel cynisch antwoorden. Dankzij de klimaatverandering
• 31:36
  Speaker 2: worden de winters ook steeds milder. Dus dan kunnen we
• 31:38
  Speaker 2: nog meer fossiele brandstoffen gaan gebruiken. Ik denk dat dat
• 31:40
  Speaker 2: de oplossing is. Laten we gewoon allemaal keihard aan de kolen.
• 31:45
  Speaker 2: Maar alle gekheid op een stokje. Het is natuurlijk een
• 31:47
  Speaker 2: structureel probleem in de politiek. Ook, dat geldt voor dit onderwerp...
• 31:51
  Speaker 2: en eigenlijk voor heel veel uitdagingen waar we voor staan...
• 31:54
  Speaker 2: dat er om de vier jaar verkiezingen zijn. Althans, in
• 31:57
  Speaker 2: Nederland om de tweeënhalf jaar, maar goed... En een stroomnet
• 32:00
  Speaker 2: aanleggen en klaarmaken voor de toekomst... dat duurt misschien wel 15,
• 32:04
  Speaker 2: 20 jaar. Dat is helemaal niet interessant voor politici van nu...
• 32:07
  Speaker 2: want die kunnen de credits niet krijgen over 20 jaar.
• 32:10
  Speaker 2: Als je nu belasting op stroom verlaagt... of investeert in
• 32:13
  Speaker 2: interconnectie en netcapaciteit... degene die daar de vruchten van plukt...
• 32:20
  Speaker 2: die zit over 15 of 20 jaar pas in de regering.
• 32:24
  Speaker 2: En als je de accijnsen verlaagt... dan heb je meteen
• 32:28
  Speaker 2: morgen resultaat. En dan kun je zeggen, kijk, ik doe
• 32:30
  Speaker 2: wat voor jullie, lieve achterban. Maar dat geldt dan alleen
• 32:33
  Speaker 2: voor vandaag en morgen. Maar volgende week, ja, die zorgen
• 32:37
  Speaker 2: zijn er niet bij de huidige politiek. Maar dat is
• 32:40
  Speaker 2: meer een algemene opmerking. Maar het geldt zeker hier voor energie.
• 32:44
  Speaker 2: Want het is allemaal niet nieuw, waar we nu voor staan.
• 32:47
  Speaker 1: Nee, maar goed, om hem af te ronden en samen
• 32:49
  Speaker 1: te vatten... ook met het oog op de winter... Beleidsmakers
• 32:53
  Speaker 1: in Brussel zijn natuurlijk wel zenuwachtig voor een koude winter.
• 32:56
  Speaker 1: Als je kijkt naar gas, dan zien ze bij Qatar
• 32:59
  Speaker 1: grote LNG-problemen. Ze zien ook een sterke Aziatische vraag naar LNG.
• 33:04
  Speaker 1: Waardoor je weer als Europa en Europese landen... bijvoorbeeld met
• 33:08
  Speaker 1: de portemonnee moet wapperen. Dus koop die andere boten die
• 33:11
  Speaker 1: LNG vervoeren maar weer over van elkaar. We zorgen over
• 33:15
  Speaker 1: onze gasopslag. Omdat we daar dus eigenlijk limieten in verlagen.
• 33:20
  Speaker 1: En het gevoel afgeven aan de bevolking van het komt
• 33:22
  Speaker 1: allemaal wel goed. Maar je moet niet een perfect storm hebben.
• 33:26
  Speaker 1: Dat je een ijskoude winter hebt. Dat alle problemen in
• 33:29
  Speaker 1: het Midden-Oosten niet zijn opgelost. Dat we weer de toren
• 33:32
  Speaker 1: van Trump op ons hebben afgeroepen. Waardoor die kapt met LNG-verschepen.
• 33:36
  Speaker 1: Dan hebben we echt een probleem
• 33:37
  Speaker 2: Het kan wel een shock zijn. Een shocktherapie. Dus dat
• 33:40
  Speaker 2: we daarna zeggen. Oké, dit nooit meer. We gaan er
• 33:43
  Speaker 2: echt werk van maken. Maar ja, deze apocalyptische zomer had
• 33:46
  Speaker 2: ook shocktherapie kunnen zijn. En ik geloof niet dat mensen
• 33:50
  Speaker 2: daar nu nog wakker van liggen in oktober. We zijn...
• 33:54
  Speaker 2: Ontzettend eigenwijs en daarvoor krijgen we de rekening gepregen.
• 33:57
  Speaker 3: Maar het zou toch fijn zijn als we met één beleidsvoorstel...
• 34:02
  Speaker 3: deze podcast uit kunnen lopen, toch? Want volgens mij zijn
• 34:06
  Speaker 3: we nu nog steeds op precies hetzelfde punt... als toen
• 34:10
  Speaker 3: we begonnen. Behalve dat we hebben geschetst dat alle landen
• 34:12
  Speaker 3: het anders aanpakken. Maar met het
• 34:14
  Speaker 1: oog op deze winter kun je niet anders dan als
• 34:16
  Speaker 1: rijk continent... want dat is Europa en dat is de EU...
• 34:20
  Speaker 1: Wij komen de winter wel door, maar het gaat ons
• 34:23
  Speaker 1: heel veel geld kosten. De vraag is dus hoe je
• 34:25
  Speaker 1: dat binnen elk land oplost. Bij wie leg je de
• 34:27
  Speaker 1: rekening neer
• 34:28
  Speaker 1: Maar wij zijn geen arm Afrikaans land of in Zuidoost-Azië...
• 34:32
  Speaker 1: dat uiteindelijk niet genoeg gas gaat krijgen... voor huishoudens en
• 34:35
  Speaker 1: voor industrie. Dus dat komt wel goed. Alleen het is
• 34:38
  Speaker 1: vooral de vraag... Hoe duur gaat het worden? En wie
• 34:43
  Speaker 1: gaat er betalen? En dat gaan we na de winter afrekenen.
• 34:48
  Speaker 1: BNR's Megahit... Aan het eind van deze uitzending hebben we
• 34:53
  Speaker 1: oog voor Europese culturele pareltjes. Met welke films en muziek
• 34:58
  Speaker 1: komen we de barre winter door? Michal van der Toorn.
• 35:01
  Speaker 3: Je zou denken, ik ben op prachtige plekken op ons
• 35:04
  Speaker 3: continent geweest. Ik ben in Slovenië geweest, ik ben in
• 35:06
  Speaker 3: Parijs geweest. Prachtig, de afgelopen week bedoel je? Ja, vorige week.
• 35:11
  Speaker 3: Dit weekend ben ik in Parijs. Ik dacht al, wat
• 35:12
  Speaker 3: moet ik hard werken deze week. Had jij dat ook, Stefan? Ja.
• 35:15
  Speaker 3: Maar ja, je zou denken, misschien heb ik een leuke
• 35:17
  Speaker 3: tip daaruit meegenomen. Nee, ik heb heus wel culturele dingen gedaan.
• 35:21
  Speaker 3: Ik heb impressionisten bekeken. Wat heb je bekeken? Impressionisten. Ik
• 35:28
  Speaker 3: heb de wereld van gisteren gelezen van Stefan Zweig. Echt? Helemaal? Helemaal,
• 35:33
  Speaker 3: maar niet in het Duits, sorry. Maar
• 35:35
  Speaker 2: toch, maar toch.
• 35:36
  Speaker 3: Maar toch, daar wil ik het allemaal niet over hebben.
• 35:38
  Speaker 3: Ik heb iets niet heel cultureels meegenomen... maar wel iets
• 35:41
  Speaker 3: hartstikke leuks, een echte hit. Ik heb in de Eurostar
• 35:43
  Speaker 3: dit boek gelezen... van Nederlandse Bodem, geschreven door een collega,
• 35:47
  Speaker 3: Milou Brand. Het heet Zwemmen in het Geld. En de
• 35:50
  Speaker 3: ondertitel is Zo voorkom je dat je slapend arm wordt.
• 35:54
  Speaker 3: Ze omschrijft heel kort voor mensen die eigenlijk niks over
• 35:57
  Speaker 3: beleggen weten... hoe je dat doet, dat het niet zo
• 36:00
  Speaker 3: heel moeilijk is om mee te beginnen... en dat je
• 36:03
  Speaker 3: niet zoveel hebt aan heel veel spaargeld. En dan denk
• 36:06
  Speaker 3: ik toch, stel dat iedere Europeaan dit leest... zouden we dan,
• 36:10
  Speaker 3: zoals sommige mensen willen... een beetje meer kapitaal krijgen op
• 36:14
  Speaker 3: dit continent.
• 36:16
  Speaker 1: Moeten er nu kleine lettertjes bij de podcast komen... van
• 36:18
  Speaker 1: dit is geen advies van
• 36:20
  Speaker 3: DG1? Nee, maar het is helemaal geen beleggingsadvies natuurlijk. Maar
• 36:23
  Speaker 3: we weten, Europeanen hebben heel veel spaargeld. Zeker als je
• 36:27
  Speaker 3: het vergelijkt met Amerika. Waar er dus niet heel veel
• 36:30
  Speaker 3: mee gebeurt, staat daar op die spaarrekening... hartstikke fijn voor
• 36:33
  Speaker 3: alle Europeanen. Maar we hebben ook, en dan pak ik
• 36:36
  Speaker 3: het toch... als we het een beetje in de Europese
• 36:38
  Speaker 3: perspectief willen plaatsen... De Bijbel erbij. Het rapport van Mario Draghi.
• 36:44
  Speaker 3: Dus ik vroeg me. Wat zou hij nou denken als
• 36:46
  Speaker 3: hij dit leest? In het Nederlands. Want hij zegt natuurlijk
• 36:49
  Speaker 3: in zijn rapport dat is echt een probleem. Want het
• 36:52
  Speaker 3: zorgt ervoor dat bedrijven vaak naar de Verenigde Staten gaan.
• 36:56
  Speaker 3: Of moeten kijken voor investeringen. En daar gaat iets mis.
• 36:59
  Speaker 3: We moeten juist al die investeringen naar Europa krijgen. Dus
• 37:03
  Speaker 3: als individuen meer gaan beleggen. Dan is dat wel een
• 37:05
  Speaker 3: begin van meer kapitaal in Europa. Wat we zo graag willen.
• 37:08
  Speaker 3: Maar het is zo moeilijk om dat voor elkaar te krijgen.
• 37:11
  Speaker 3: Blijkt de laatste jaren. Daaraan dacht ik toen ik dit
• 37:14
  Speaker 3: boek aan het lezen was in de trein. Maar dan
• 37:18
  Speaker 3: moet er natuurlijk wel een belangrijke kanttekening in Europa gebeuren.
• 37:21
  Speaker 3: En moet je niet krijgen dat alle mensen die dit
• 37:24
  Speaker 3: boek bijvoorbeeld lezen... in Amerika gaan beleggen. Of niet alleen maar,
• 37:28
  Speaker 3: want we willen ook Europees kapitaal.
• 37:31
  Speaker 2: En dat is heel lastig.
• 37:33
  Speaker 3: Stel
• 37:33
  Speaker 2: je hebt als Nederlander een spaarrekening in Malta... en je
• 37:36
  Speaker 2: wil investeren in een start-up in Finland. Dat is bijna ondoenlijk.
• 37:41
  Speaker 3: Komt ook omdat wij die kapitaalmarktunie niet hebben... omdat daar
• 37:45
  Speaker 3: ook een hele grote Europese lappendeken is. En ik heb
• 37:49
  Speaker 3: even een econoom, Edi Mujagic, gevraagd. Hij komt namelijk heel
• 37:54
  Speaker 3: graag in Zweden. En hij zegt, daar gaat het wel goed.
• 38:00
  Speaker 8: Al heel lang roepen veel Europese beleidsmakers de Europeanen op
• 38:04
  Speaker 8: om minder te gaan sparen en meer te gaan beleggen.
• 38:08
  Speaker 8: Alleen het lukt niet echt. En een van de belangrijke
• 38:11
  Speaker 8: redenen waarom het niet lukt is dat het niet fiscaal
• 38:14
  Speaker 8: aantrekkelijk wordt gemaakt. Dat het wel anders kan, bewijst de
• 38:17
  Speaker 8: landels Zweden. Daar hebben ze het wel aantrekkelijk gemaakt voor
• 38:22
  Speaker 8: de Zweden om te gaan beleggen. En dan zie je
• 38:24
  Speaker 8: dat ook bijna elk huishouden in Zweden aan het beleggen is.
• 38:28
  Speaker 8: Waarom lukt het daar wel en hier bij ons... of
• 38:31
  Speaker 8: in de rest van Europa niet of nauwelijks? Een van
• 38:34
  Speaker 8: de belangrijke redenen... tekort. Dat betekent simpelweg dat die overheid
• 38:46
  Speaker 8: geen behoefte heeft of niet afhankelijk is van extra belastinginkomsten
• 38:51
  Speaker 8: en dan heb je dus de ruimte om beleggen voor
• 38:54
  Speaker 8: de inwoners van je eigen land aantrekkelijker te maken. Dus
• 38:58
  Speaker 8: gezonde staatsfinanciën hebben heel veel voordelen en één daarvan is
• 39:02
  Speaker 8: dat je dus mensen eerder aan het beleggen krijgt.
• 39:06
  Speaker 3: Nou ja, heb meer geld dus als overheid. Maar wil
• 39:10
  Speaker 3: je zelf je eigen steentje bijdragen aan... dat we Europe
• 39:13
  Speaker 3: een beetje great again maken aan Europees kapitaal... dus lees
• 39:18
  Speaker 3: je boek en oordeel inderdaad vooral zelf... over wat je
• 39:20
  Speaker 3: daar vervolgens mee gaat doen.
• 39:21
  Speaker 1: Link in de show notes nog een keer de titel.
• 39:24
  Speaker 1: Zwemmen in het geld. En daarmee zijn we aan het
• 39:28
  Speaker 1: einde gekomen van Mega Excel. Dank jullie wel, Michal van
• 39:31
  Speaker 1: der Toorn, Stefan de Vries. Jij bedankt voor het luisteren,
• 39:34
  Speaker 1: redactie Mieke. Roelen en Luc de Klerk. Mijn naam is
• 39:36
  Speaker 1: Geert-Jan Haan. Maandag rond de klok van vier zijn we
• 39:39
  Speaker 1: er weer met de dagelijkse update van Make Europe Great Again.
• 39:42
  Speaker 1: Heel graag, tot dan. Ciao.