Latest / AI Report / Wat is het AI-Deltaplan? + Nano Banana Pro is vet + Sam Altman waarschuwt voor rough vibes

Transcript

Wat is het AI-Deltaplan? + Nano Banana Pro is vet + Sam Altman waarschuwt voor rough vibes · AI Report

• 0:00
  Welkom bij AI Report, de Nederlandse podcast over kunstmatige intelligentie, waar we uitzoeken welke invloed AI heeft op ons werk, ons leven en de samenleving. Het was me weer een weekje.
• 0:11
  Vorige week nog bracht Google Gemini 3 Pro uit, het allerbeste model van dat moment. En ze hebben het geen week volgehouden op de nummer één van de ranglijsten. Want Anthropic plag, bracht deze week Claude Opus 4,5 uit.
• 0:24
  En die is slimmer en goedkoper. Google deed wel een kleine slag terug in deze, uh, soort van gevechtsmetafoor. Ze brachten het beste beeldmodel van dit moment uit, waar je dus plaatjes mee kan genereren. Nano Banana Pro.
• 0:37
  En ondertussen wordt bij OpenAI de temperatuur warmer. Dat is begrijpelijk. Sam Altman waarschuwt in een interne memo voor rough vibes bij het bedrijf. Het is een, uh, een race aan het worden, dat kan je zeggen.
• 0:49
  En ondertussen speelt Nederland daar geen rol van betekenis in. En er zijn een aantal mensen die daar verandering in willen brengen. We spraken de initiatiefnemers van het AI Deltaplan.
• 0:59
  Dat zijn Michiel Bakker en Jelle Prins.
• 1:01
  Zij werken voor Google DeepMind en voor Cradle, een biotechnologiebedrijf, over concrete adviezen aan de overheid om Nederland niet verder achterop te laten, uh, lopen in de race om kunstmatige intelligentie.
• 1:13
  Dat en meer in AI Report. Veel plezier! [muziek] Wietse, volgende week hebben we weer een webinar. Is het weer zover?
• 1:30
  Ja, het is weer zover. Donderdag 4 december, uh, lunchtijd.
• 1:34
  Tussen twaalf en één is het alweer tijd voor het moment waarop jij als luisteraar aan het woord kan zijn, uh, om jouw vragen te stellen, uh, aan Wietse of aan mij over AI.
• 1:43
  De manier waarop je het, uh, toepast in je leven, in je werk. Uh, wat wel lukt en wat niet lukt. Het is dé manier om alles wat je in deze podcast misschien mist live en direct aan ons, uh, te vragen op Zoom.
• 1:54
  En als betaald abonnee van AI Report kun je daar bij zijn.
• 1:57
  Uh, en dan krijg je naast die webinar ook nog een keer, twee keer per week de beste tips over, uh, hoe je bijvoorbeeld, uh, nieuwe tooltjes die we voor je hebben getest, hoe je handig kan prompten in de laatste AI-tools.
• 2:07
  Dat sturen we je twee keer per week per e-mail in het betaalde deel van de nieuwsbrief. En al meer dan 2.300 mensen lopen op die manier net een stapje voor.
• 2:15
  En daarnaast is het webinar ook nog eens gewoon gezellig kan ik zeggen uit ervaring. Het wordt steeds wat leuker iedere keer als we het doen. Ja. Ik vind het wel, uh. En de vragen worden ook steeds beter. Zeker.
• 2:23
  De gesprekken worden steeds geavanceerder, dus dat is ook heel erg leuk. Uh, je kunt vandaag nog, uh, betaald abonnee worden van AI Report via AI Report.nl of check de link in de beschrijving van deze podcast.
• 2:36
  Wietse, jij, uh, wilde mij buiten de podcast om iets vertellen over, uh, een, uh, interview van Dwarkesh bij, met Ilya Sutskever. Uhm, waarom? D-dit heb jij gekeken. Dit is 1,5 uur Ilya Sutskever.
• 2:51
  Ja, jammer dat het maar 1,5 uur was, dacht ik. [lacht] Ja, is dat zo? Ja, die Dwarkesh dropt altijd vier, 4,5 uur. Ja.
• 2:57
  Ik heb altijd een paar vrienden die mij dan appen: daar gaat onze avond of daar gaat je andere afspraak. Als zo'n podcast uitkomt bedoel je? Ja, want dit- Ja. Dit, o-omdat dit belangrijk is.
• 3:04
  Dwarkesh interviewt echt de groten der aarde. Het is een beetje de Ivonie van Silicon Valley, zou je kunnen zeggen. Ik moet zeggen, in de laatste vijf, ik bedoel, Satya Nadella, veel langer dan wij hem mochten spreken.
• 3:13
  Ja, schandalig. Hij heeft, uh, Karpathy gehad. Nou goed, hij heeft echt wel de mensen zitten. En nu dus Sutskever. Die al een hele tijd niet echt in de media geweest is. Juist. Dat maakt het een beetje juicy. Mhmm.
• 3:23
  Van: hoe is het met hem? Wat gaat hij allemaal vertellen? En wat ik bijzonder vond, is, wij kennen dit ook, off the record of pre-show, dat je eigenlijk nog met je gasten in de ruimte bent.
• 3:34
  Je zet net het glas water neer. Die gast spreekt nog niet eens in de microfoon, maar per ongeluk begint de show al. Jij noemt het altijd naar mij: dit is content, hè.
• 3:42
  Wies, hou nog even je mond, want we zitten nog niet lekker voor die microfoons. Dit gebeurt ook bij Dwarkesh. Daar gaan we even naar luisteren. You know, it's crazy- Aha. That all of this is real. Yeah.
• 3:53
  Don't, don't you think so? Meaning what? Like all this AI stuff and all this Bay Area. Yeah, that it's hap, like, isn't it straight out of science fiction? Ja.
• 4:02
  En dit is een beetje gek toch, dat, ik, ik moet eerlijk zeggen, ik zag dit. Ten eerste vin-- het is een soort leuk of zo als luisteraar dat je- Dat het zo begint bedoel je? Ja, omdat je denkt van: dit was nog niet.
• 4:11
  Ik ben erbij. Hij zegt letterlijk daarna, Dwarkesh: hé, zullen we anders hier beginnen? Dit is een leuk beginnetje. Nou, wij kennen dit wel, omdat wij dit ook maken, een podcast. Het is heel erg meta dit.
• 4:20
  Waarom vind ik het bijzonder? Omdat ik merk aan hem als een van de, ja, grondleggers van, en echt een van de grote denkers als het gaat om de generatieve modellen die we nu hebben. Dat ik denk: dude, really?
• 4:31
  Ga jij nu zeggen: ik besef me eigenlijk nog niet helemaal dat dit echt is. Als in, je, je zit er het dichtst op. Ja, dit geeft jou niet echt vertrouwen. Dat, dat- [lacht] Nee. Nou ja, eigenlijk had ik dat vooral.
• 4:43
  Het maakt me, ik maak me, het gaf een soort alarmpje bij mij dat ik dacht: jeetje, ik heb moeite om mensen uit te leggen wat echt is en wat niet echt is, en dat het toch wel wat sneller gaat dan de meeste mensen denken die zes maanden geleden voor het laatst ChatGPT hebben getest.
• 4:56
  Aha. Ik zeg: joh, let even op. Maar als dan de mensen die er zo dicht op zitten nog eigenlijk een halve droom aan het leven zijn. In ieder geval Ilya Sutskever.
• 5:05
  Dat vond ik bijzonder, dat hij zijn eigen werk sciencefiction noemt. Ja. En zeiden ze nog dingen waar je van, uh, in de war raakte?
• 5:13
  Uhm, nou ja, er is natuurlijk de standaard AGI-vraag, hè, van: wanneer komt dan die superintelligentie of die general intelligence? Hij zei vijf tot twintig jaar. Mhmm. Dat ik dacht: ja, oké, dan zeg je bijna niks.
• 5:24
  Maar goed, je zegt niet: 1,5 jaar. Ja.
• 5:27
  Uhm, en hij zit op het spoor, dat was ook een beetje het nieuws wat ontstond na deze aflevering, of in ieder geval het frame wat de media er uiteindelijk opgeplakt heeft, de online media.
• 5:35
  Uhm, we zijn de fase van schalen voorbij, hè, dus datacenters bouwen en extraEigenlijk het inzetten op enkel computerkracht om de modellen beter te maken is wat hem betreft voorbij, zijn mening.
• 5:49
  We zijn nu weer in de fase van research beland. Dus je zou kunnen zeggen: je hebt allerlei grondonderzoek wat je doet, hè, wetenschappelijk onderzoek. Daar komen uitvindingen uit, waaronder taalmodellen.
• 5:59
  Die taalmodellen ga je dan zonder er al te veel aan te tweaken opschalen door er gewoon steeds meer computers aan toe te voegen. Steeds meer kracht te geven eigenlijk, rekenkracht.
• 6:07
  Dan worden die automatisch, uh, bijna, nou, niet gratis, maar makkelijk beter. Want je maakt alleen maar meer computerkracht, geen nieuwe uitvindingen. En dan schaal je maar door.
• 6:15
  Maar op een gegeven moment kom je dan op een punt dat je weer nieuwe wetenschap moet gaan doen om weer door te kunnen schalen. En zijn, uh, en het is natuurlijk ook, ja, goed, wij van WC-eend.
• 6:24
  Hij heeft een laboratorium, commercieel lab opgezet die gebouwd is op de aanname dat er nieuw onderzoek nodig is. Dat is namelijk wat hij aan het doen is, uh, binnen zijn ding, dus dat er even bij gezegd.
• 6:35
  Dward Cash doet best wel een leuke counter daarop dat hij zegt: joh, Gemini Drie Pro is net uit, die is gewoon weer gaan schalen, hè, op een trainingsfase. Dus wat, hoe, ma-- wat maak je daar dan van?
• 6:45
  En dan antwoordt hij heel, ja, uh, slim eigenlijk: dat was echt het laatste. [lacht] We gaan het zien. Goed, we gaan eerst eens kijken wat er deze week allemaal gebeurd is.
• 6:56
  [muziek] Google bracht, uh, een paar maanden geleden Nano Banana uit. Dat is hun plaatjesgenerator en nu is daar dus de Pro-versie en dat is een grote stap vooruit.
• 7:04
  Het belangrijkste is dat ie heel goed in tekst genereren is in een plaatje. Dat, uh, betekent dus dat je infographics kan gaan maken en dat het kan googelen. Het is gegrond in Google-resultaten.
• 7:17
  We hebben straks enkele voorbeelden hiervan. Anthropic brengt Claude Opus 4,5 uit en dat is het krachtigste AI-model tot nu toe, uh, vers van de pers. Het is niet alleen beter, maar ook nog een stuk goedkoper.
• 7:28
  V-een vijfde betaal je nog maar van wat je hiervoorheen, uh, betaalde en het model kan nu ook rechtstreeks meewerken in presentaties, spreadsheets en documenten.
• 7:36
  Vraag bijvoorbeeld om een go to market strategie en Claude bouwt ter plekke de slides. Niet alleen de tekst, maar het complete ontwerp. Export als PowerPoint en je bent klaar.
• 7:44
  Anthropic claimt dat dit het beste model ter wereld is voor coderen en voor taken waarbij AI zelfstandig je computer bedient. Ook hier gaan we straks wat dieper op in.
• 7:55
  Achter de schermen bij OpenAI gaat het er minder rooskleurig aan toe. Een gelekte interne memo onthult dat Sam Altman zijn team waarschuwt voor moeilijke tijden en economic headwinds.
• 8:04
  Volgens The Information schreef Altman vorige maand dat de omzetgroei kan instorten naar 5 tot 10% in 2026. En dan denk je misschien: oké, whatever.
• 8:12
  Maar dat is een dramatische daling voor een bedrijf dat dit jaar nog driecijferige groei kende. Het pijnlijkste is misschien dat Altman erkent dat Google uitstekend werk levert.
• 8:22
  We spelen nu een inhaalrace, schrijft hij, en hij helpt zijn mensen herinneren dat zij niet onoverwinnelijk zijn. ChatGPT wordt een sociaal platform. Als je daar nog niet genoeg voor sites voor had of apps voor had.
• 8:37
  Uh, OpenAI rolt wereldwijd groepschats uit. Tot twintig mensen kunnen nu samen met de AI in één gesprek zitten en dat werkt zo: je tagt ChatGPT in een thread en dan springt hij erbij.
• 8:49
  Dan kun je een reis ple-plannen, uh, samen een document schrijven of beslissen waar je gaat eten. En de AI snapt dan precies wanneer die moet meepraten en wanneer die beter zijn mond kan houden.
• 8:58
  Eigenlijk een soort van multiplayer voor ChatGPT. Straks ga je alles horen over hoe Nederland een rol van betekenis kan, b-, gaan, kan gaan spelen in de AI-race. Maar eerst praten Marjan en Lucas ons bij.
• 9:11
  [muziek] Hi, hier marketing- en techbureau Depth. Elke week bespreken we hoe wij merken helpen in de wondere wereld van AI.
• 9:19
  Deze week: hoe we voor een medische examentrainer examenvragen hebben getransformeerd van een tijdrovend proces naar een AI-gedreven operatie. Lucas, vertel.
• 9:29
  Ja, ik denk dat dit een mooi voorbeeld is dat als je in staat bent helemaal opnieuw naar je processen te kijken, je met AI je creatie enorm kan versnellen. Check. Hé, en vertel eens wat over de uitdaging.
• 9:38
  Nou, dit bedrijf moet enorme hoeveelheden medische examenvragen, uh, maken en die moeten uiteraard inhoudelijk 100% kloppen. Ja. En tot voor kort deed een intern team dat allemaal handmatig.
• 9:47
  Nou, dat is super tijdsensitief. Het is ook duur, uh, en het kost vaak weken om, uh, nou, om alle vragen op te leveren.
• 9:54
  En daardoor werd voor hun contentproductie een bottleneck en konden ze minder snel groeien, uh, of nieuwe markten betreden. Yes. Hé, en, uh, gelukkig kwam AI dus om de hoek kijken. Ja, gelukkig.
• 10:03
  Nou, we hebben een custom AI-engine gebouwd die het hele proces nu volledig overneemt. Uh, want het begint met dat ie vanuit een Excel genereert ie eigenlijk, uh, binnen enkele minuten honderden examenvragen.
• 10:13
  Die worden vervolgens door verschillende agents gecontroleerd op verschillende aspecten om de kwaliteit te waarborgen. Mm.
• 10:18
  En tot slot kijken specialisten in een dashboard er nog naar om te zorgen dat er, uh, geen fouten tussen zitten. Oké. Hé, en wat heeft dat hen opgeleverd?
• 10:26
  Nou, een enorme versnelling, maar ook een enorme kwaliteitssprong. Dus we zien dat honderd vragen maken geen weken meer duurt, maar tien minuten.
• 10:32
  En we zien nu ook al dat 75% van de vragen eigenlijk geen menselijke correctie meer nodig heeft.
• 10:36
  En dat wordt over tijd natuurlijk alleen maar beter, omdat het model leert, uh, van wat, uh, de mensen in het dashboard teruggeven.
• 10:42
  En dat levert een, uh, flinke tijdsbesparing op, waardoor ze zich nu volledig kunnen focussen op verdere groei. Yes! Dus slimmer werken is sneller groeien.
• 10:50
  Wil je weten hoe jouw organisatie AI kan inzetten om productieprocessen radicaal te versnellen? Kijk dan op depthagency.com/ai-report. Tot volgende week! [muziek] Je hoort het al Google bracht Nano Banana uit.
• 11:06
  Een, uh, de Pro-versie bedoel ik dan. Hun nieuwe plaatjesgenerator. En die timing is geen toeval. Vorige week verpulverde Gemini Drie Pro alle concurrenten op, uh, benchmarks voor programmeren.
• 11:17
  En dat is deze week alweer achterhaald. Uh, daar horen we ons straks over. Maar in ieder geval claimt Google nu, een paar dagen later, de beeldgeneratietroon.
• 11:26
  De vorige versie was leuk, je kon er oude foto's mee herstellen, minifiguurtjes genereren. Dat was althans heel gaaf op, uh, Twitter. Uh, wat, uh, experimenten kon je doen, maar het was nog een beetje gehobby.
• 11:37
  Maar nu zijn er een aantal doorbraken. Laten we ze even doornemen. De eerste is dat het veel meer controle geeft over de plaatjes die het genereert.
• 11:45
  Een beetje zoals fotografen, uh, dat normaal gesproken hebben in Photoshop of in Lightroom. Je kan dus bijvoorbeeld een scène omzetten van dag naar nacht en dan begrijpt u wat ik bedoel.
• 11:53
  Maar ook de scherptediepte aanpassen of de belichting en de kleuren veranderen, uhm, dat isEén doorbraak en ik heb dit zelf. Ik, ik heb een vriend die maakt van die, uh, boulderhallen.
• 12:06
  Die, die heet eigenaar van een boulderhal en die ging een nieuwe boulderhal maken en die had in, uh, SketchUp, heet het geloof ik. Dat is zo'n 3D, uh, plaatje.
• 12:15
  Dan kun je een plattegrond maken en dan kun je een 3D tekening krijgen van hoe het eruit gaat zien. En ik zei tegen hem: je moet even een screenshot maken van zo'n SketchUp, van heel lelijk. Gedrade, 3D, leeg. Ja.
• 12:28
  Redelijk abstract iets. Het is een abstract iets, bedoeld voor architecten, maar je bent benieuwd hoe dat eruit zou zien in het echt. Dus screenshots in Gemini, uh, gevraagd.
• 12:37
  Hoe zou dit in het echt eruit gaan, uh, gaan zien? Uh, en dan maakt dat ding dus echt met de stof van het, uh, van dat kalk wat ze gebruiken om te klimmen. Magnesium.
• 12:49
  Wat dan vliegt door het zonlicht omdat hij heeft gezien waar het raam zit, waar dus het zonlicht doorheen stroomt. En dan iemand erbij die op de juiste plek aan, uh, aan, aan zo'n boldermuur hangt.
• 13:02
  Ik vond het heel indrukwekkend. Ja, want ik bedoel, wij hebben allebei denk ik allerlei voorbeelden ook langs zien komen. Ik heb er ook heel veel mee gespeeld.
• 13:08
  Ik heb een deel van onze kerstkaart, m-mijn vriendin doet ieder jaar een kerstkaart schilderen. Een mens, mijn vriendin. Oké.
• 13:14
  En toen, toen zei ik van: nou, ik heb wel een paar aanpassingen die ik zou willen maken aan jouw schilderij. En toen dacht ik: dat, dat doe i-, dat doe ik even met NanoBanana Pro.
• 13:22
  En het was echt fantastisch, want het heeft eigenlijk alles behouden, maar ik kon hem gewoon aan draaien. Het is echt een soort Photoshop waar je mee kan praten. Ja. Maar die ook context kent.
• 13:32
  Namelijk in boulderhallen is magnesium is kalk. Ja, precies. En dat dingetje erbij doet je toch een beetje, ja, ik vind het toch wel een ChatGPT momentje. De eerste chat waar, AI waar je mee kon praten voor beeld, hè.
• 13:45
  Dus het lijkt, uh, NanoBanana Pro lijkt een soort iteratie op eerdere beeldgeneratie modellen. Ja, want we zijn inmiddels van Midjourney gewend.
• 13:52
  We, we, we, we, we, we hebben, we, en, en natuurlijk, uh, DALL-E waar, w-, in ChatGPT kwam. Uh, plaatjes genereren met tekst. Maar wat, wat stokte er dan? Wat was daar nog mis mee in vergelijking met dit?
• 14:03
  Nou, wat je, ik, grappig, ik kreeg een berichtje van iemand die had mij een jaar geleden een bericht gestuurd, ongeveer een jaar geleden, van: joh, kan dit nu met AI?
• 14:11
  En het ging er eigenlijk over productfoto's van objecten die gewoon in een witte ruimte staan, hè. De leverancier die maakt dan een, in een witte lightbox een productfoto, hè, uh, van een kinderwagen bijvoorbeeld. Mhmm.
• 14:22
  Maar die wil je eigenlijk combineren met dat ie in een kamer staat, die kinderwagen. Dat is al wat gezelliger. Dan zie je hem bij jou thuis als het ware.
• 14:29
  En je wil dat er iemand achter die kinderwagen staat, hè, dat het een beetje le-leeft. Dus een jaar geleden zei hij: kan ik dit even dan, ja, wat dan composen heet?
• 14:37
  Toen zei ik: ja, je kunt het proberen, maar dat was allemaal een beetje matig, zeg maar. Zeker, wil die achtergrond toevoegen, dat kon al wel, ook in die eerdere modellen, maar dan een soort: hier heb je de ingrediënten.
• 14:49
  Succes! Niet, niet eens waar het moet staan, maar gewoon maak het maar gewoon. Ja. Hè, uh, zoals een menselijk, mens intuïtie heeft. Dat kon niet en daar kwam nu eigenlijk in één keer een goed plaatje uit.
• 14:58
  Dus die persoon appte mij ook van: huh, blijkbaar kan dit nu ineens. Ja, maar je, je lijkt te zeggen dat hij beter de ruimte begrijpt. Dat hij beter begrijpt wat er op het, op de foto te zien is.
• 15:08
  Ja, en een soort van, kijk, als je e-even de stapjes neemt en jij zei net Midjourney, dat is dat dus, we gaan afbeeldingen genereren aan de hand van tekst en er komt een schattig plaatje uit.
• 15:17
  Dan wil je een tekst op een T-shirt. Kansloos, hè, dat is wat AI een jaar geleden of iets langer dan een jaar geleden was, want tekst lukte niet. Toen ging tekst op een gegeven moment een beetje lukken.
• 15:26
  Dat kon op zich al, maar als het dan een A4'tje was of die tekst moest ook ergens over gaan, dan lukte het weer niet. En iedere keer hadden mensen denk ik een intuïtie bij tekst, namelijk wat ChatGPT inmiddels kon.
• 15:36
  Het web op gaan, andere da- zaken erbij zoeken. Logische, logische dingen doen.
• 15:41
  Met logisch bedoel je eigenlijk als je tegen een mens zegt: smeer eens een boterham met pindakaas, dan gaat hij niet met zijn hand in die pot die pindakaas op zijn gezicht smeren of zo. Ja, ja.
• 15:50
  Iedereen snapt dan: het moet op de boterham. Allemaal aannames en eigenlijk die soort van context die vaak miste.
• 15:57
  Dus je vroeg om een plaatje en dan moest je lachen omdat je dacht: dat is nou niet helemaal wat ik bedoelde. Ja.
• 16:02
  Het, het geheel is meer gegrond nu, hè, gegrond op een manier dat je merkt dat de intelligentie tussen aanhalingstekens uit de tekstmodellen in de beeldmodellen terechtkomt. Het is echt een hybride model.
• 16:13
  Ja, want je noemt eigenlijk twee doorbraken nu. Eén is tekst genereren, dat dat een stuk beter is geworden.
• 16:18
  Dat is, uhm, dat klinkt een beetje saai, want we hebben ChatGPT, maar tekst in beeld genereren is dus heel belangrijk voor bijvoorbeeld, uh, infographics.
• 16:27
  Dus dat je, dat die, dat je, nou ja, stel je voor dat je een slide gaat maken of je wil iets uitleggen, of weet ik veel in een college of zo, dan kan dat ding opeens geloofwaardige infographics maken. Ja.
• 16:38
  Wat heb je gezien wat je vet vond? Nou, bijvoorbeeld, uh, even heel suf lijkt het misschien, maar ik ga toch even uitleggen waarom het best wel magisch is. Je hebt een blikje cola. Ja, mer-merk doet er even niet toe.
• 16:47
  Dat is een blikje en er zit een logo op en er staan ingrediënten op. En jij zegt dan: uh, doe maar Duits. Ja, nou, dan pakt ie bestaande typografie wat eigenlijk in dat blikje verwerkt zit, dat wordt dan Duits.
• 16:59
  Dat is al best wel bizar. Dat ie dat kan, bedoel je? Ja, en dan de ingrediëntenlijst klopt met de vertaling van de ingrediënten naar Duits in een volgorde die past binnen hetzelfde stukje tekstvakje.
• 17:09
  En er worden allerlei dingen daar gedaan. Alsof je kan dubbelklikken op die tekst en het kan bewerken alsof je de layers nog actief hebt in Photoshop. Ja, ja, ja. Maar dit hoeft allemaal niet.
• 17:16
  Je hoeft niet te klikken, je vraagt het gewoon en het komt wel goed. En als je dan zegt: doe maar Thai, dan gaat hij in de Thaise leestekens. Nou ja, echt, en, en het blijft een mooi geheel. Ja.
• 17:27
  En dat is vooral, het is niet meer, de tekst is er een soort van ongemakkelijk opgeplakt. Nee, er wordt een soort, de, het DNA van de onvor-originele vormgever wordt als het ware herpakt en erin gestopt.
• 17:38
  En dat gaat echt 98% van de tijd goed. Dat is wel indrukwekkend. Ja.En het kan dus ook zo zijn als het bijvoorbeeld in Duitsland, i-, zo is dat een ingrediënt altijd net even een andere naam heeft.
• 17:49
  Dat omdat er een stap tussen zit voordat het beeld gegenereerd wordt, dat er ook nog wat onderzoek gedaan wordt op de achtergrond, hè. Ja, is dat hoe het werkt? Absoluut.
• 17:56
  Ja, dus eigenlijk, daarom duurt, uhm, het plaatjes genereren met NanoBanana Pro duurt best wel lang omdat thinking gewoon aangaat.
• 18:03
  Gemini 3 Pro in thinking mode gaat op de achtergrond eerst eens even nadenken over wat jouw opdracht eigenlijk is. Oké.
• 18:10
  En daardoor, uh, nou, ik, ik, mijn gemiddelde generaties die ik heb gedaan, zeg maar, hè, dus plaatjes die ik heb gemaakt in NanoBanana Pro. 70 seconden, 90 seconden. En je kan ook de hele ding meelezen.
• 18:20
  De gebruiker wil dat ik dit doe, maar klopt dat dan wel? Even kijken of die ingrediënten in het Duits ook zo genoemd worden. Hij wil taai. Kan ik die karakters wel destilleren? Ik zoom even in op die karakters.
• 18:29
  Dit kan je helemaal meelezen. Ja. Het is een reasoning beeldmodel. Ja. En dat is wel echt nieuw. Met ook nog eens Gemini 3 Pro erachter, dus het is een soort double whammy.
• 18:37
  Nou en daarnaast is een andere doorbraak dat het model kan googelen. Het gaat het internet op om actuele informatie te zoeken om die beelden beter te maken als je verzoek daarom vraagt.
• 18:47
  En Shang had wel een grappig ding in onze nieuwsbrief. Die vroeg om beeld met de laatste Eredivisie uitslagen. Oftewel iets wat Gemini Pro nooit uit zichzelf kan weten.
• 18:58
  Op een groot bord met de Rotterdamse skyline als achtergrond en dat ding maakte-- kijk, dat ie een groot bord met de Rotterdamse skyline maakt op de achtergrond, dat kan niet als verrassing meer komen dat hij dat kan.
• 19:08
  Maar dat ding haalde dus eerst de actuele scores van internet met bronvermelding en zette de goede gebouwen er, uh, bij. Dus de, de Euromast en de Erasmusbrug en de markthal en zo, allemaal herkenbaar.
• 19:22
  En het waren dus daadwerkelijk de resultaten van de wedstrijden [lacht] die op dat moment gespeeld waren in het plaatje verwerkt. Dat gegrond, dat gegrond zijn in Google, waar-waarom is dat belangrijk?
• 19:35
  Nou, je merkt bijvoorbeeld als je-- ik zag een ander mooi voorbeeld. Iemand die zei: ik heb hier een menukaart van een, uh, uh, Indiaas restaurant. Kan je de gerechten erbij zetten als plaatjes?
• 19:44
  Het was alleen maar een tekstuele menukaart. En dan zie je dus in die reasoning trace dat ie zegt: oké, ik kan een aantal van deze gerechten al genereren, want ik heb die, ik, ik, dat durf ik wel aan, zeg maar.
• 19:54
  Maar een aantal van deze gerechten ken ik eigenlijk niet. En dan gaat hij dus online zoeken naar voorbeelden van hoe die gerechten eruit zien. Om daar een synthese van te maken, om een gerecht te renderen.
• 20:04
  Om bijvoorbeeld, bevo-vervolgens de tekst in de menukaart zo op te schuiven dat er plaatjes naast passen. En dan rendert ie, en dat is ook een hele belangrijke, op een hoge resolutie als je dat wil.
• 20:15
  Hoog genoeg om hem of op een tv-scherm, of om een printje ervan te maken. Drukwerk ervan te maken. Drukwerk ervan te maken. En dat is, want het drukwerk maken, die stap.
• 20:23
  Ik moet, ik moet eerlijk zeggen dat ik, als ik hem eigenlijk bekijk nu, NanoBanana Pro, dan zou ik de mensen die een half jaar tot een jaar geleden met beeldgeneratiemodellen hebben gewerkt en toen tegen limieten aanliepen van: het is niet scherp, ik kan het niet printen, de teksten kloppen niet, het houdt niet en bla, bla.
• 20:38
  Google heeft gewoon die hele wishlist, ik zou echt zeggen 90% van die feature, uh, list afgecheckt nu. Ja. Het zit er allemaal in.
• 20:47
  En omdat dan ook nog Gemini 3 Pro erachter zit, wat op zichzelf al een heel erg indrukwekkend model is, voelt het echt, echt anders. En ik moest, ik moet eerlijk zeggen, ik ben al een beetje gewend geraakt.
• 20:57
  Ook ik ben een soort van verwend geraakt. Maar als je dan kijkt met het voorbeeld van Shang, uh, de Eredivisiescores op zo'n bord waar wij, tuurlijk staat, staan er ook Rotterdamse helden op.
• 21:07
  Dat, daar gaan we gewoon van uit, hè, die zitten er omheen als het ware.
• 21:10
  Maar als het dan allemaal samenkomt, hè, dus het samenkomen van een aantal krachtige puzzelstukken, is dat in die nieuwe puzzel, in dit nieuwe ensemble toch wel weer heel erg indrukwekkend, hoor.
• 21:19
  En wat is de laatste 10% dan? Wat kan ie, wat, in de vijf dagen testen, wat ben je tegengevallen? Nou, wat, wat ik nu dus nog merk en dat, ik had het hier ook over met een aantal mensen. Uhm,
• 21:31
  AI-gegenereerde beelden, uhm, die naïef gegenereerd zijn, zeg ik even. No offense aan de mensen die die maken. Oké, ik ga hem nog concreter maken. Cartoons dus striptekeningen eigenlijk.
• 21:43
  Met van die windows met daar plaatjes in. Ik zie het meteen. Dat het AI is, bedoel je? Absoluut. Jij ook. Je weet ook, ik denk als ik nu vra-- probeer het AI-stijltje eens voor je te halen van zo'n stripding.
• 21:53
  Het is een soort Comic Sans fontje. Het is een Comic Sans. Dit is dat fontje, het ChatGPT fontje. Je ziet het gewoon. En die poppetjes hebben allemaal een soort van meh, middelmatig, met alle respect, cartoonstijltje.
• 22:04
  Wat er toch tussen een 3D render en een cartoon in zit of zo. Het is echt middelmatig en, uh, maar dat hoeft helemaal niet. Dat hoeft helemaal niet.
• 22:12
  Als jij nu zeker met, uh, uh, uh, zeg maar NanoBanana Pro zegt: oké, ik wil dat je dit fontje gebruikt. Ik wil dat je een cartoonstijl uniek verzint.
• 22:21
  Nou is een unieke cartoonstijl, je hoeft het niet te kopiëren van een ander, dan kan jij nu al die, ik, om eerlijk te zijn denk ik eigenlijk dat je die laatste 10% als, als soort kenner bijna kunt overwinnen.
• 22:32
  Dus ik bedoel eigenlijk met die laatste 10% hetgene wat er nog voor zorgt dat het zo generically een beetje legerig, slopperig aanvoelt, zeg maar. Het heeft toch nog wel een bepaalde slopfactor. Ja.
• 22:42
  Die je nu met wat slim prompten en het model kennen, zeg maar, met wat hulp eigenlijk kunt overkomen.
• 22:49
  Want ik heb ook voorbeelden gezien van, uh, NanoBanana Pro renders online van mensen die al een jaar lang met NanoBanana hebben gewerkt, hè, dus de voorganger.
• 22:57
  Dat ik dacht: ja, maar dit is gewoon, dit is de voorkant van een blad. Dit is een, uh, bord. Ja, is grappig, want ik krijg dat er niet uit. Want waar zijn zij zo goed in dan?
• 23:05
  Nou, als je ziet ook wat voor prompts zijn, het zijn soms A4'tjes aan prompts. Ja, ja. Ook best wel exotische dingen die ze erin vragen. Dan staat er bijvoorbeeld hyperrealism, hyperrealism fiction.
• 23:14
  Dat je denkt: wat wil je nou? Real of-- zij hebben trucjes bedacht [gelach] waarin je een soort van. Snap je wat ik bedoel? Ze hebben geleerd- Zeg geheim taal.
• 23:20
  Ja, het is, het zijn incantations zoals je dat zou noemen in de magie, zeg maar. Het zijn bepaalde manieren om iets in het model te, la-wat ze dan latente, uh, kwaliteiten noemen, hè.
• 23:29
  Dus die zitten onder in het model en die moet je een soort van kietelen om naar boven te krijgen.
• 23:34
  En [schraapt keel] als je dan gaat kijken in de bredere beeldmodelmarkt, hè, dus want, uh, de Fluxen van deze wereld en Midjourney bestaan ook allemaal nog steeds.
• 23:41
  Wat ik daar nu in zie, dat is wel een leuke tip om te geven aan de luisteraar misschien, is dat je seeds hebt en dat zijn eigenlijk, o-, uhm, professionals of, nou, experts, uh, uh, kun-, uh, uh, tovenaars met deze modellen.
• 23:51
  Die kennen de trucjes. Die vinden op een gegeven moment een bepaalde stijl en die stijl krijgt dan een seednaam. En dat is eigenlijk gewoon een ID. Een hele lange regel met, uh, karakters.
• 23:59
  En jij, dat, dat is bijvoorbeeldDat lijkt op iets wat je eigenlijk nog nooit hebt gezien. Dus het is niet de stijl van Vincent van Gogh, maar iets nieuws, iets unieks, iets best wel gaafs. Een soort kunststijl.
• 24:10
  Die vinden zij en jij kan dan die seed, als ze die publiceren, gebruiken en zeggen: op basis van deze seed, binnen die seed stijl wil ik iets gaan genereren.
• 24:19
  Ja, misschien is het een beetje te vergelijken met dat je, je hebt bepaalde beroemde fotografen die op een bepaalde manier fotograferen, waardoor je herkent, ondanks dat het een portret is van een nieuw persoon.
• 24:28
  Signature stijl, hè? Ja, en, en het eigenlijk probeert het dat te vatten.
• 24:33
  Het is een beetje moeilijk om het onder woorden te brengen, maar het is dus dat je herkent: oh, dit is dezelfde fotograaf en hier zou je kunnen zeggen: oh, dit is dezelfde seed.
• 24:42
  Ja, iemand heeft dus eigenlijk een latente stijl ontdekt in, dit is, in dit geval praat ik eigenlijk over Midjourney trouwens. Midjourney stijl seeds heten die.
• 24:50
  En dat je daar iets in ontdekt wat dus niet een kopie is van Van Gogh of iets anders, maar iets toch wel redelijk unieks. En dat eigenlijk zo'n artiest zegt: joh, ik heb dit gevonden. Have fun!
• 24:59
  En ik moet zeggen, ik speel daar dus ook wel eens mee dat ik denk: oh wat leuk dan, nu wordt het een beetje nieuw. Want dat, dat soort nabraken van eerder werk is ook een beetje saai. Zullen we door naar Claude?
• 25:08
  Ja, laten we doen. [muziek] Ja, je hoorde het al, het is een drukte van belang in de AI-wereld. Vorige week introduceerde Google Gemini 3 Pro. Een paar dagen later kwam OpenAI met ChatGPT-5.1 Codex Max.
• 25:21
  Ze zijn nog steeds niet goed in het verzinnen van namen. En nu komt dus deze week Anthropic met Claude Opus 4,5. Iedereen vecht om de nummer één positie van de troon. En ja, de nieuwe king, de nieuwe koning is duidelijk.
• 25:32
  Dat is Anthropic met Claude Opus 4,5. Ze doen iets opmerkelijks. Die doet niet alleen beter dan de voorganger, maar ook flink goedkoper. Het is een beetje een paradox met prijs, zeg ik er gelijk bij.
• 25:42
  Want een demo, uh, van een complexe puzzel, uh, die opgelost wordt door Opus 4,5. En dan als je diezelfde demo geeft aan Sonnet 4,5. Dat is het lichtere model dat we al langer kennen.
• 25:55
  Dan is het dus opvallend dat Opus veel minder tokens gebruikt. Hij denkt korter na, produceert minder tekst en komt toch tot een beter antwoord.
• 26:04
  Dat betekent dus dat een slimmer model slimmer omgaat met zijn of haar eigen denktijd. Want het resultaat is dan dus dat het duurdere model in de praktijk slimmer, uh, of goedkoper kan zijn dan het goedkopere model.
• 26:16
  Ja, zie het als een, als een, je huurt iemand in om de huisstijl van je bedrijf te maken. Die persoon die zegt: ik kost, uh, € 1.500 per uur.
• 26:23
  Je denkt: oké, en ik, in, in 10 uur bouw ik voor jou een complete stijlgids op, hè. Nou, is € 15.000. Uh, dan kan je-- iemand anders zegt: nou, ik kan dat ook in 100 uur voor een lager uurtarief.
• 26:37
  Als je het bij elkaar optelt is die, die er langer over doet en goedkoper is per uur uiteindelijk duurder, want die ander doet het sneller.
• 26:43
  En dit is letterlijk wat Anthropic laat zien is dat ze, als ze exact dezelfde test geven aan Sonnet, een lichter en goedkoper model, en aan Opus, een zwaarder en duurder model. Ja.
• 26:53
  Dat je uiteindelijk goedkoper uit bent met Opus, omdat Opus het sneller klaarspeelt. Hé, en wat merken we, wat merken we hiervan? Want je zegt: dit is de, dit is het beste model op, op dit moment. Dat is dus gebeurd.
• 27:04
  Ze zijn echt een soort van in het jaar zijn ze eigenlijk nu gelijkgetrokken. In deze vreemde week in november komen ze opeens allemaal met een nieuwe nummer één. Tijdelijk.
• 27:14
  En we zien hoe lang, hoe lang Anthropic dit nu volhoudt. Uhm, wat, het is goedkoper geworden. Dus wat is, wat is de focus van, uh, van Anthropic op dit moment met dit model? Nou, de, zeg maar de, de benchmarks, hè.
• 27:28
  Dus het brede, uh, aanbod aan verschillende tests die er gedaan worden. Van wiskunde tot en met Humanity's Last Exam tot en met Arc AGI.
• 27:36
  Dus nadenken over hoe erg breed zit inzetbaar is het mens vervangende technologie, et cetera.
• 27:41
  Gaan ze eigenlijk redelijk gelijk op met Gemini, uh, 3 Pro, hè, van vorige week, maar op het gebied van software ontwikkelen waar Anthropic openlijk van heeft gezegd: dit is de niche waar we ingesprongen zijn.
• 27:52
  Ja, en daar verkopen we ook lekker tokens. Want uiteindelijk zijn het token boeren, hè, die, die labs, want dat is waar ze centjes aan verdienen. Uh, de SWE-bench dus dat is de software engineering benchmark.
• 28:02
  Dus een Cito-toets voor software ontwikkelaars met een heleboel software puzzels. Daarop staat nu, uh, Anthropic met hun Claude 3, 4.5 Opus. Ik moet nog even wennen, uh, bovenaan. Boven Gemini, uh, 3 Pro. Ja.
• 28:16
  En dat is, dat was de verwachting ook. En ook denk ik de hoop binnen Anthropic, want dit is het paradepaardje. Weet wel dat ze dus op bepaalde benchmarks niet, uh, vooroplopen nu.
• 28:27
  Omdat zij dus, je moet een beetje kiezen. Ja. Een goede programmeur is geen goei-, niet per se een goede fic-fictieschrijver bijvoorbeeld.
• 28:34
  Maar wat ik las is dat op een van die testen, de Arc, uh, AGI 2 intelligentietest, ook zo'n, zo'n benchmark waarmee verschillende AI-modellen tegen elkaar afgezet kunnen worden.
• 28:45
  Was dat een, één test waar Gemini 3 Pro $72 aan te-tokens verbruikte. Uh, dat Opus 4,5 hetzelfde deed voor $2,50. Dat is echt- Substantieel. Substantieel goedkoper. Dertig keer goedkoper voor dezelfde taak.
• 29:01
  Dus is dit, zeg maar, waarom zou je dan nog Gemini 3 Pro voor programmeren gebruiken als het zo extreem duur is in vergelijking met- Nou, wat we, wat je uiteindelijk wilt, denk ik, als, laten we zeggen je bent programmeur is snelheid.
• 29:14
  Ja. Uh, betaalbaar en goed. Hè, dat is een soort driehoek die eigenlijk niet met elkaar te verenigen is over het algemeen, hè. Want als het snel is, is het vaak duur, want compute.
• 29:24
  En als het goed is, is het vaak duur, want grote modellen, veel geheugen, et cetera. En dus traag. Die soort van, uh, holy, uh, triad zeg maar, die drie, daar is Anthropic heel erg op aan het inzetten.
• 29:35
  Het moet én snel én betaalbaar én goed zijn. Google zegt dus nu eigenlijk: nou, het mag, uh, snel is het bij Google en het is goed, maar het is heel erg duur. Meer dan, meer dan tien keer zo duur.
• 29:48
  Daarin zie je eigenlijk dat de prioriteiten dus anders liggen br-binnen de verschillende labs.
• 29:53
  Dan moet ik er wel bij zeggen dat, kijk, Google is nu op dit moment in Arc AGI 2 en ik herhaal hem even: een verzameling van IQ puzzels waarin wij 100% scoren als mensen en de meest recente Google Gemini3 Pro uit mijn hoofd 47.6%, iets rond die ding.
• 30:11
  Een test waarvan de makers hebben gezegd dat ze, ze hebben deze week weer gezegd niet hadden verwacht, daar gaan we weer, dat het zo snel zou gaan.
• 30:18
  Want Arc AI 2 is de tweede om te zorgen dat het deze keer allemaal niet zo heel snel, uh, verslagen wordt.
• 30:24
  Uhm, in die, het is een beetje moeilijk geworden om goed te vergelijken, want het gaat er uiteindelijk ook om: hoeveel tijd geef je dat model? Hoeveel rekenkracht krijgt het model?
• 30:36
  Uh, en hier zie je dus dat als Google zegt per puzzel is het trouwens $72, dan staan we bovenaan. Waar Anthropic zegt: wij staan 4% onder jullie, maar wel voor € 2,70 of € 2,50 per puzzel. Ja.
• 30:48
  En dit lijkt iets kleins, maar als je dan kijkt naar hoe ontwikkelaars en ook de grote partijen die dus tokens inkopen, hoe die hun berekening maken, bij welke provider ze gaan zitten, is de prijs een hele belangrijke factor.
• 31:01
  Ja. Dus ik vind het toch wel weer op gelijke kracht met, uh, Anthropic op, me-, op, met Google op meeste benchmarks voor een tiende van de prijs een toch wel nieuwswaardig iets.
• 31:12
  Waarom voelt dit nou als zo'n saai verhaal in vergelijking met vorige week? Ja, omdat ik denk dat wij, uh, Google heeft ons doen wennen aan wat er nu mogelijk is, hè. Dit is ook een beetje zo'n raar. Ja, sorry.
• 31:24
  Het is ook, het is ook een beetje zo'n raar effect dat je bijvoorbeeld in het verleden, ik kan me herinneren, dit kan een broodje aap zijn, hoor, maar ik vind het wel een heel leuk verhaal, dus ik ga hem toch vertellen.
• 31:31
  Uhm, het idee dat er tijdens de Koude Oorlog best wel wat, uhm, roddels waren over waar de Russen waren en waar de Amerikanen inmiddels waren. Met het uitvinden van allerlei technologie, uh, space race-achtige dingen.
• 31:44
  Laten we het even space race zeggen, dan is het nog leuk. We gaan naar de maan. Ja, en op een gegeven moment gaat er dan een roddel.
• 31:48
  Dit is natuurlijk pre-internet, dus die roddels die kun-kunnen wat meer vliegen, want je kan het niet goed verifiëren.
• 31:53
  Van, uh: inmiddels hebben de Amerikanen dit al en dat gaat dan de ronde in het wetenschapsteam van de Russen en die denken: huh, hebben die dat al? Dan moeten wij het ook kunnen. Die gaan het dan ook doen.
• 32:03
  Maar het blijkt: die Amerikanen waren er helemaal niet. Maar ze hebben een soort zelfvertrouwen gekregen door een roddel, hè. Als jij als het ware hoort [gniffelt] er is een andere Nederlandse AI-podcast.
• 32:12
  Die gasten die maken zulke mooie shows, blijkt een roddel. Wij gaan hier veel harder nog ons best doen en denk ook: blijkbaar kunnen we wel Sam Altman hier uitnodigen, want dat krijgen zij ook.
• 32:21
  Hè, dus, roddels die niet waar zijn kunnen toch voor zelfvertrouwen zorgen voor teams die in dezelfde race zitten. Wat je hier nu denk ik ziet gebeuren is dat nu wij, jij en ik, zien wat Google kan met Gemini 3 Pro.
• 32:33
  Als Anthropic dan een week later komt, denken wij: ja, tuurlijk kunnen jullie dit ook. Ja. Tuurlijk.
• 32:37
  Maar als je erover nadenkt, er is wel wat, uh, uitwisseling van kennis via academische circuit, maar over het algemeen zijn er twee labs die los van elkaar ook op eigen manieren met eigen chips en eigen strategieën proberen tot dezelfde eind, uh, oplossingen te komen.
• 32:51
  Dus ja, ik wil toch even gezegd hebben: het is wel knap van Anthropic, een bedrijf die ook andere keuzes maakt dan Google als het bijvoorbeeld gaat om model wellbeing. Een van de dingen waar alleen Anthropic naar kijkt.
• 33:02
  Ja, want daar delen ze een interessant voorbeeld uit, want ze noemen van die veiligheids-, uh, tests. Er zijn een paar dingen die me hierin opvielen.
• 33:10
  Dus één: uh, dit is een voorbeeld van een klant die wilde zijn vlucht wijzigen. Uh, had een basic economy ticket. Dit is dus een voorbeeld van computer use. Dat die, eh, AI jouw computer bedient.
• 33:21
  En dit is dus een fictief iemand die een basic economy ticket had en volgens de regels kon hij niet de vlucht wijzigen, want die had een goedkoop ticket genomen. Uhm, en eerdere modele-de-modellen gaven toen op.
• 33:32
  Dan lees je dus een economy ticket kun je niet van klasse veranderen, dus, uh, of je, je kan je niet de vlucht veranderen, dus, uh, pech. En toen vond Opus 4,5 op eigen houtje een slimme omweg.
• 33:43
  Die heeft namelijk eerst een upgrade genomen naar, uh, business of, uh, premium economy stelde ik me zo voor. Dat kan wel en daarna kan je dus je vlucht wijzigen. Dus hij had door dat dat kon met een omweg.
• 33:55
  En technisch gezien faalde het model op die test, want dat antwoord was niet zoals ze het bedacht hadden. Maar het is wel het soort creatieve probleemoplossing waar je wellicht in de praktijk wat aan, uhm, aan hebt.
• 34:08
  En er was nog iets opmer-opmerkelijks in, uh, tijdens het, tijdens, uh, ve-veiligheid gerelateerd. Diep in de system card van Opus 4,5 staat een passage over model welfare assessment. Jij noemde het net al even.
• 34:22
  Anthropic meet namelijk hoe het model zich voelt, of het positieve of negatieve emoties uit, hoe het over zichzelf denkt, zelf of het spontaan spiritueel gedrag vertoont. Wietse.
• 34:37
  Ja, het is niet niks, hè, want [gelach] ik bedoel. Nee, het is niet niks. Want nou ja, voor, voor zover wij [lacht] ja, ik moet even ademhalen. Spiritueel gedrag.
• 34:45
  Voor zover wij weten is Anthropic het enige lab dat in ieder geval naar buiten brengt dat zij al 1,5 jaar inmiddels model wellbeing, dus hoe gaat het met het model dat tegen jou praat, meeneemt in de tests en ook systemen laat meedraaien om dat te monitoren.
• 35:00
  Ze hebben zelfs een AR, AI welfare researcher. Ja, dat, hoe, en dat is, d-d-nu dan één, die dus gaat nadenken over hoe, hoe gaat het eigenlijk wel goed met je? Hè, een soort alles oké check.
• 35:13
  Mijn vraag is heel simpel: waarom?
• 35:14
  Ja, ik denk dat je, ik bedoel, je kunt er een heel, hè, dat woord spiritueel doet natuurlijk van alles, uh, aanzetten bij mensen, een idee van maken: deze algoritmen, deze modellen hebben ook rechten, mogelijk.
• 35:28
  Ik maak even een hele grote stap. Hebben in ieder geval het recht om zich goed te voelen en we moeten- Waarom? Het is een computer. Omdat er, di-dit is trouwens denk ik niet de interpretatie van Anthropic.
• 35:38
  Maar wat is hun interpretatie, denk je? Nou, dus, dus je kunt dus zeggen: we moeten ons zorgen maken om hoe de computer zich voelt.
• 35:44
  Even platgeslagen, maar ik denk zelf dat het er vooral om gaat bij Anthropic: wat gebeurt er met een model dat zich pseudo slecht voelt? Daarmee bedoel ik lijkt te voelen. Wat doet zo'n model richting de eindgebruiker?
• 36:00
  Ja. Dus dat is misschien een beetje een cynische lezing van de model wellbeing, maar het is eigenlijk een proxy voor user wellbeing. Ja, namelijk dit, dit is het sciencefictionscenario van de AI die zich tegen ons keert.
• 36:11
  En een manier om dat teFixen is ervoor zorgen dat het model zich goed voelt Ja, dat is, ik bedoel, dat is inderdaad ook een manier.
• 36:17
  Maar je zou ook kunnen zeggen dat op zijn minst, uhm, interacties die AI-modellen met eindgebruikers hebben, dat, je kunt wel een monitor zetten op hoe de eindgebruiker zich voelt.
• 36:28
  Dat moet je dan ook nog maar doen aan de hand van wat de eindgebruiker heen, schrijft en rapporteert, zeg maar in de tekstvorm of beeldvorm.
• 36:35
  Maar eigenlijk het meenemen van ook hoe het model zich zou voelen tussen aanhalingstekentjes. Hè, dus, uhm, hoe zou het model zich nu voelen in dat gesprek? Dat die twee meenemen.
• 36:47
  Dus hoe gaat het met de eindgebruiker en hoe gaat het model? Dat je eigenlijk die twee signalen wil meenemen om te kijken naar: hoe gezond is deze interactie?
• 36:56
  Als je ervan uitgaat dat een interactie eigenlijk een samenkomst is van model en eindgebruiker.
• 37:00
  Want de, ik zou het, denk ik, hadden ze het bijna beter kunnen framen als interaction wellbeing, namelijk: is dit een gezonde interactie waarbij zowel het model als de eindgebruiker in de gaten gehouden worden? Waarom?
• 37:12
  Omdat naarmate die modellen intelligenter lijken in ieder geval en door mensen steeds meer ingezet gaan worden op grote levensvragen, het, uh, vanuit de labs belangrijk is om te zorgen dat een model bijvoorbeeld ook kan zeggen: ik merk dat ik dit een onprettig gesprek vind.
• 37:28
  Ja, met de mens. We gaan ermee kappen. Ja. Uh, en- Ik, ik hang op. Ik hang op en dan kan je zeggen: uh, hoezo? Denk je dan dat die computer leeft?
• 37:38
  Ik zou zeggen: nee, ik denk dat een, uh, gesprek ook niet goed is voor de eindgebruiker als het niet goed is voor het model. Ja, precies. Snap je wat ik bedoel? Juist. Ze draaien hem eigenlijk om.
• 37:48
  Ja, maar het is een beetje gek om, om te zeggen: whatever, hoe het met het model gaat. Het kan nog, het, het kan nog steeds een gezond gesprek zijn als het model helemaal in de put zit. Maar dat kan bijna niet.
• 38:00
  Het is bijna alsof we zeggen een: je hebt een eenzijdige vriendschap. Alexander zit al maanden, inmiddels meer dan een jaar, met Wietse op te nemen. Voelt zich er helemaal niet prettig bij.
• 38:09
  Maar ja, uh, Wietse voelt zich tenminste nog prettig. Kan eigenlijk niet. En, uh, Anthropic sluit dit ook, want ik, ik heb die press release natuurlijk zitten lezen als, dat het heel erg goed is in, in Office.
• 38:20
  Dus dat, dat het heel goed- [gniffelt] jij maakt de sprong nu. [lacht] Even terug naar Excel en Office. Ik denk, uh, dat dat- Daar voelt hij zich niet goed bij.
• 38:26
  [lacht] Ja, hoe verhoudt de model welfare zich tot het gebruik van spreadsheets? Wil je deze Excel-sheet aanpassen? Ik ga dit gesprek nu beëindigen.
• 38:34
  [lacht] Maar, uh, toch even, want ik denk dat dat voor veel mensen wel relevant is. Het idee dat je, dat je geen, uh, geen, uh, PowerPoints meer zelf hoeft te maken.
• 38:45
  Uh, k-, uh, Claude of Anthropic probeert zich hier echt mee te onderscheiden door dat het, te, te zeggen eigenlijk dat het helpt met kantoortaken.
• 38:53
  Ja, misschien kan ik even de ei-, de luisteraar helpen, want ik wou zeggen: de eindgebruiker van deze podcast. Jeetje, even. Hallo, daar bent u. Heel romantisch. Ja, uhm, jullie als eindgebruikers. Ja.
• 39:05
  We hebben ooit gepraat over Manus.
• 39:07
  Manus was, is een tool waarbij computers gestart kunnen worden, Excel gestart kan worden op de achtergrond en AI niet alleen maar toegang krijgt tot de inhoud van het Excel-bestand, maar tot heel Excel.
• 39:16
  Om rond te gaan klikken, om ervoor te zorgen dat jij je, je doel bereikt, namelijk: kan je deze Excel-sheet voor me repareren?
• 39:22
  Grafieken toevoegen, extra sl-, uh, sheets toevoegen, noem het allemaal maar op, geavanceerd maken.
• 39:27
  Nu is het zo dat, uh, Anthropic al een tijd de mogelijkheid heeft om te zeggen: je kunt Excel-bestanden aanpassen en je snapt die bestanden ook.
• 39:34
  Je mag ook best een computer starten op de achtergrond waarin Excel draait en jij daar dingen in gaat doen. Om die tweede te kunnen doen, hè, voor die eerste hebben we skills.
• 39:42
  Daar hebben we het een aflevering eerder over gehad. Oftewel Claude snapt een beetje hoe een Excel-bestand in elkaar zit.
• 39:48
  Maar daarnaast is het ook prettig dat Claude snapt tussen aanhalingstekens hoe Excel werkt en de mogelijkheid heeft om even met Excel te spelen om voor jou op de achtergrond wat dingen te kunnen doen.
• 39:57
  Dat is computer use. Uh, dat was een soort leuke bijvangst van de modellen voorheen.
• 40:03
  En nu Anthropic inziet dat daar waarde zit voor de eindgebruiker, eindgebruiker van Claude, zijn ze gaan kijken: kunnen we benchmarks maken, en die zijn er, hoe goed jij door een Excel heen komt.
• 40:13
  Kunnen we puzzels bedenken die we vaak zien bij gebruikers, want ze hebben heel veel data, die mislukken, waarin gebruikers duimpjes naar beneden doen of uit de chat gaan omdat het overduidelijk kansloos was wat daar gebeurde.
• 40:24
  Dus nu zien we eigenlijk dat de modellen steeds meer gefinetuned worden, of in ieder geval doorgetraind worden op het gebied van: kan je nou 100 typische Excel-vragen beter afhandelen?
• 40:36
  En dat kan dit model omdat het algemene computer use, hè, dus het gebruiken van software in de breedte, beter is geworden in 4.5 Opus en het specifieke computer use, namelijk de apps waar het meest om gevraagd wordt.
• 40:48
  Wat blijkt? De meeste gebruikers willen gewoon slides maken en sheets aanpassen. Dat hadden wij ook wel kunnen aan zien komen en dat is nu ook beter.
• 40:55
  En dat zijn, ik denk dat jouw opmerking eerder van: ook een beetje saai, hè. Even terugkomen op jouw saaie opmerking. Het zijn incrementele, incrementele lineaire progressie-updates. Maar als je dan een jaar teruggaat.
• 41:09
  Ja, ja, ja, nee, tuurlijk. We zijn gewoon verwend. We zijn gewoon verwend. Dat is eigenlijk wat ik wou zeggen. Ja, er is een nieuwe koning, Wietse. Het is, uh- Eventjes. We zullen zien hoe lang het duurt.
• 41:17
  [gniffelt] Nou ja, we zullen zien wat OpenAI gaat doen, want die zijn dus nu in de, in de marathon, zeg maar, fietsen ze op positie drie. Ja. Best wel bizar hoe dat gegaan is.
• 41:27
  Goed, straks hoor je hoe Nederland van de AI-ondergang gered kan worden. Maar eerst onze, uh, tip van de week.
• 41:34
  We hebben zes praktische tests voorgelegd aan Google's Nana Banana Pro en, uh, Shang, onze redacteur, heeft vijf dagen geëxperimenteerd met het systeem om te kijken wat wel en niet goed werkt.
• 41:44
  En er zijn een aantal vette voorbeelden uitgekomen, zoals, uh, zij maakte een handgeschreven recept voor brood. Het model trok daar de tekst uit.
• 41:52
  Dus nadat er een foto van gemaakt hebben, uh, maakte een professionele infographic ervan op basis van het prompt.
• 41:59
  En dat ding, uh, heeft toen netjes ingrediënten georganiseerd, charmante illustraties erbij gevoegd, hier en daar een klein typefoutje, maar 90% accuraat.
• 42:08
  En dat is waarom Nana Banana Pro zo handig is voor op de werkvloer.
• 42:11
  Je kan infographics maken voor presentaties, beelden maken bij PowerPoints, concepten die je normaal gesproken misschien in beeldbewerkingstools zoals Photoshop zou hebben moeten laten maken, uh, die opeens consistent genoeg zijn om te integreren in je manier van werken.
• 42:24
  We hebben prompttips en voorbeelden verzameld en die vind je via onze nieuwsbrief op AIReport.nl.Terwijl andere landen massaal investeren in computerkracht, in energieinfrastructuur en in AI-toptalent, blijven wij in Nederland afhankelijk van Amerikaanse en Chinese modellen en platforms.
• 42:43
  En deze week kwam er een plan uit om het tij te keren. En full disclosure, ik heb daar ook over meege-, meegedacht.
• 42:49
  Dat plan heet het AI Deltaplan en schetst hoe Nederland weer strategische econo-, autonomie kan opbouwen.
• 42:56
  Door grootschalige investeringen in rekenkracht en energie, versnelde adoptie en AI-geletterdheid en concurrerend ecosysteem dat talent en kapitaal aantrekt. En dat allemaal ook nog een keer onder democratisch toezicht.
• 43:09
  De kennis en het talent, uh, zijn er al in Nederland en nu is het moment om de infrastructuur en de ambitie te organiseren die nodig zijn.
• 43:16
  En daarover zijn aangeschoven: Jelle Prins, medeoprichter van Cradle, een biotechnologiebedrijf en vriend van de show, Michiel Bakker, onderzoeker bij DeepMind en AI Safety wetenschapper. Heren, welkom.
• 43:27
  Jullie hebben hard gewerkt aan het AI Deltaplan. Zo moet dat dan heten: Deltaplan. Dan weet je dat het echt is. Ja, en dat het uit heel veel stappen bestaat. Ja, precies, ja. Jullie plan eindigt met een, uh,
• 43:38
  ja, eigenlijk met een toekomstvisie. Met, uh, wat er zou kunnen gebeuren als alles goed gaat, als alles wat jullie bedacht hebben daadwerkelijk geïmplementeerd wordt.
• 43:47
  Welk deel van de toekomstvisie vinden jullie allebei eigenlijk het meest pregnant? Wat, waar, waar kijk je het meest naar uit als dit allemaal goed gaat vallen?
• 43:54
  Die toekomstvisie heb ik echt op het aller-, allerlaatste moment geschreven. Dat moet je er niet bij zeggen. [lacht] Ik wou al zeggen. Ik kijk hier erg naar uit. Oké, nou.
• 44:03
  Die heeft Michiel nauwelijks tijd gehad om te reviewen.
• 44:06
  [lacht] Maar het verschil over het nachtelijk [lacht] Maar misschien, misschien een, een, een leuke is dat als ik Cradle niet was gestart, dan iets wat ik heel serieus overwoog was om een, een lap grond te kopen in de buurt van Wageningen en daar heel veel met studenten, uh, polyfarming experimenten uit te voor-voeren, waarbij je heel veel gewassen door elkaar plaatst, zoals dat in de natuur gebeurt.
• 44:28
  Want in theorie heeft dat een veel hogere opbrengst, uh, dan, uh, ja, dat monofarming wat we nu doen. Uhm, alleen, ja, meerdere gewassen tegelijkertijd oogsten, dat is met een tractor heel lastig.
• 44:39
  Maar met robots kan dat wel. Oh ja, ik dacht: waar gaat dit heen? Want het ging over AI toch, dit plan.
• 44:43
  Maar, uh, dit is eigenlijk een voorbeeld, voorbeeld van hoe veromvattend jullie idee is van hoe dit, hoe belangrijk AI kan zijn voor de manier waarop we ons geld verdienen in dit land.
• 44:53
  Ja, maar ook op de positieve impact die het kan hebben op heel veel van de maatschappelijke problemen. Ja. En daar ben ik de, de techoptimist.
• 45:00
  Nou, oké, dus jullie, uh, jullie blik op de toekomst, dat is een, uh, afterthought als ik het goed begrijp. Laten we het dan gewoon eens hebben over wat er allemaal mis is vandaag.
• 45:08
  Dat is misschien ook eigenlijk veel belangrijker. Jullie, jullie stuk is eigenlijk opgedeeld in heel veel stukken. Dat gaat over talent bijvoorbeeld, hoe we kapitaal aank-, aantrekken, de, de regelgeving.
• 45:19
  Het is een ontzettend breed, uh, adviesstuk geworden eigenlijk voor onze overheid. Wat vinden jullie nou het allerbelangrijkste wat, wat boven komt drijven uit deze hele lap tekst?
• 45:29
  Nou, ik denk dat als je die drie voorbeelden die je noemt, die staan allemaal in hetzelfde hoofdstuk en dat gaat over het ondernemersklimaat.
• 45:35
  En, uh, als we de vier hoofdstukken bekijken, dan is het eerste hoofdstuk, uh, gaat het over de infrastructuur. Tweede gaat het over de adoptie. Uh, de infrastructuur is denk ik duidelijk.
• 45:45
  We moeten de rekenkracht hebben en we moeten de energie hebben voor die rekenkracht. Mhmm. De tweede, de adoptie, is dat in Nederland de AI-adoptie, uh, nog heel laag ligt in vergelijking met andere landen.
• 45:59
  En- Qua hoeveel mensen ChatGPT gebruiken? Of waar moet ik dan aan denken? Wat is adoptie? Ja, uh, hoeveel mensen, uh, zeggen, uh, regelmatig gebruik te maken van ChatGPT. Dat is in Nederland heel laag.
• 46:09
  Dat is in Nederland laag, ja. Er zijn verschillende onderzoeken geweest waar Nederland qua gebruik, uh, consistent, uh, ergens onderaan staat.
• 46:16
  En, uhm, dan heel interessant qua wantrouwen ten opzichte van de technologie, uh, uh, het scepticisme, staan we heel hoog. Mhmm.
• 46:26
  Uhm, en, uh, als je dan ook kijkt, maar, maar die zin, die heb ik van Michiel moeten schrappen, omdat het niet heel hard te maken is.
• 46:33
  Maar mijn, mijn persoonlijke hypothese is dat het, uh, heel erg ook met, uh, AI-geletterdheid te maken heeft. Dus wij vinden dat mensen, uh, moeten begrijpen, uhm, hoe de technologie werkt.
• 46:44
  Niet alleen omdat ze er dan gebruik van kunnen maken, maar ook omdat ze de potentie erin, van gaan inzien.
• 46:49
  Maar ook omdat ze kunnen gaan inzien wat de tekortkomingen zijn en, uhm, wat bijvoorbeeld de ethische bezwaren zijn. Ja, eigenlijk een belangrijk punt onderliggend natuurlijk.
• 46:57
  Als mensen met AI- Ik was een beetje de bronvermelding kwijt. Vandaar dat ik die van Jelle nog even terugkrijg. Dit is natuurlijk, dit, dit komt misschien aan, raakt aan de kern van, uh, het probleem.
• 47:07
  Het is wel, je moet wel een bevolking hebben die, ja, enthousiast is of nieuwsgierig is op zijn minst, uh, wil je al die andere dingen kunnen gaan bewerkstelligen. Daar begint het allemaal mee.
• 47:17
  Ja, Michiel, wat is jouw grootste- Ja, en ik denk dat, ik denk dat daarom dat grip op AI-hoofdstuk ook superbelangrijk is. Dus hoofdstuk vier, daar zijn we echt lang mee bezig geweest.
• 47:27
  Kijken, punten bij, punten geschrapt van externe experts, punten gehoord. En dat grip op AI-hoofdstuk gaat eigenlijk over, uh, AI gaat alles veranderen.
• 47:36
  AI zal werk veranderen, onze manier van samenleven veranderen, onze relaties veranderen. En wij hebben daar niet per se nu natuurlijk de antwoorden op. Weet je, we weten niet hoe dat gaat veranderen.
• 47:47
  We weten ook niet wanneer het precies gaat gebeuren en dus moet je een soort fundament bouwen, uh, die, uh, kan inspelen op die verandering en daar wel Nederlanders in meeneemt.
• 47:58
  Dus we hebben onder andere een AI Impact Instituut dat, uh, onderzoek zal doen. Interdisciplinair met economen, filosofen, technische mensen, psychologen. Om, uh, te kijken hoe we dat in goede banen kunnen leiden.
• 48:11
  We hebben burgerberaden, zodat je ook echt, uh, burgers kan betrekken in besluitvorming rond, uh, AI en, uh, rond hoe we de impact van AI moeten vormgeven.
• 48:23
  Uhm, we hebben het beschermen van democratische processen, dus ik denk wat Jelle zegt: uh, Nederlanders zijn heel sceptisch en ongerust en ik begrijp het ook helemaal. Het is deze technologie die vanuit Amerika komt.
• 48:35
  Uh, opeens zit ie, uh, in je telefoon en wordt ie, uh, in je neus gedruktEhm, dus ik denk dat het superbelangrijk is dat we niet alleen focussen op adoptie in bedrijven en in academie en in de wetenschap en in educatie, maar ook echt soort van mensen helpen om deze technologie te, uh, leren begrijpen en ook mensen inspraak geven over hoe we als land met deze technologie omgaan.
• 49:03
  Zo'n burgerberaad, hoe zie je dat dan voor je? Ja, dus burgerberaad, uhm, ik ben daar een beetje bij betrokken in de VS.
• 49:11
  Dus nu bij Newing Connecticut, uhm, uh, ben ik betrokken, maar dan, daar willen ze AI gebruiken als deel van het burgerberaad. Dus ben ik meer aan die kant, uh, betrokken.
• 49:21
  En dan is het niet dat AI [Niels lacht] de burgerberaad, het burgerberaad voert, maar dan is het meer van: o, kan je, uh, als je een burgerberaad hebt, dus je hebt honderden mensen in een zaal en die honderden mensen in een zaal bespreken dan een topic.
• 49:35
  Dus, uh, in Connecticut gaat het om, uh, housing tax, dus, uh, lokale taxes en of die verhoogd of verlaagd moet worden, waar dat aan moet uitgegeven worden.
• 49:46
  En dan heb je honderden mensen in een zaal die bespreken dit en die bespreken verschillende oplossingen aan de hand van experts, aan de hand van gesprekken met elkaar.
• 49:54
  En wij kijken daar of je AI kan gebruiken om een soort voor-deliberation te hebben.
• 49:59
  Dus een voor-, uh, bespreking online waar een veel grotere groep dan er in de zaal kan zitten, een soort agenda kan neerzetten voor de groep die in de zaal zit. Dus op die manier ben ik daar bij betrokken.
• 50:12
  Maar in het algemeen zijn burgerberaden, uhm, een idee om burgers te betrekken bij topics die normaal lastig zijn om burgers erbij te betrekken.
• 50:22
  Dus als je kijkt naar, uh, bijvoorbeeld taxes of housing of AI, dat zijn, uh, concepten waar er zoveel voor- en nadelen zitten, waar er zoveel complexiteiten zitten, dat als je daar in het stemhokje één keer in de vier jaar over moet beslissen, dat het best wel lastig is om na te denken over die technologie, over hoe dat zich kan ontwikkelen de volgende vier jaar, over welke partij dan het beste daarover nadenkt.
• 50:46
  Dus het idee is: kan je een representatieve groep burgers, uhm, dus iedereen in de samenleving heeft evenveel kans om daar aan tafel te zitten.
• 50:55
  Dus misschien zit je daar zelf niet aan tafel, maar wel iemand net zoals jij.
• 50:59
  En een representatieve groep burgers bij elkaar brengen die, uh, toegang hebben tot expertise, uh, die meerdere, vaak weken of weekenden, met elkaar, uh, praten over wat deze technologie kan, wat ie niet kan.
• 51:13
  En dan nadenken over wat voor besluitvorming past bij zo'n technologie. En in het ene land adviseren ze dan de overheid en in andere landen hebben ze zelfs bindend dat ze een advies.
• 51:25
  Ja, en eigenlijk is dit dus om het, om het fundament te verstevigen, uh, waardoor als je dan eenmaal, weet je, campagne wil voeren voor AI-regelgeving of investeringen of dingen die de overheid kan doen, dat daar in de maatschappij voldoende kennis aanwezig is en dat het debat geavanceerd genoeg gevoerd kan worden.
• 51:44
  Dat het ook in de Tweede Kamer erover gaat, dat het in de Stemwijzer komt te staan, et cetera, et cetera.
• 51:49
  Dat er echt keuzes te maken zijn waar mensen het gevoel van hebben dat ze er grip op hebben, in plaats van dat het een soort van natuurkracht is die over hen heen komt.
• 51:55
  Dat is dus een fundamenteel onderdeel van dit, van dit plan eigenlijk. Je zegt: dat hebben we nodig. Exact. Exact, ja. Dus dit hele hoofdstuk gaat ook over hoe je de hele samenleving kan meenemen. Die burgerberaden.
• 52:05
  Het is uiteindelijk onhaalbaar om iedereen weekenden lang toegang te geven tot experts in kleine zalen door heel Nederland, weet je, dat zouden we het liefste willen en misschien moeten we daar zo dicht mogelijk bij komen.
• 52:15
  Maar die burgerberaden zijn ook een representatieve groep, uh, die, uhm, uh, met de dobbelsteen worden geselecteerd en daar dan aan tafel zitten, uh, zodat je iemand uit alle lagen en, uh, domeinen in de samenleving hebt.
• 52:30
  Uh, maar er zijn veel meer punten in dat hoofdstuk waar we ook zeggen: oké, je moet de media beschermen, uh, je moet, uh, infrastructuur voor geletterdheid opzetten.
• 52:39
  Uh, het Nationaal AI Impact Instituut moet bijvoorbeeld één keer per jaar een rapport uitbrengen, uh, waarbij, uh, het land op de hoogte kan blijven van ontwikkelingen van AI in de samenleving en kansen en risico's.
• 52:53
  Dus inderdaad is het grotere idee om de hele samenleving daar in mee te nemen, zowel om het te begrijpen, maar ook in besluitvorming.
• 53:01
  Ik denk, ja, ik hoor je net zeggen: dobbelsteen, hè, dus er zit al een mooie randomness in waarin je mensen gaat selecteren.
• 53:06
  Dat doet mij denken eigenlijk aan een uitdaging die ik heel erg voel wanneer ik mijn lezingen geef en mensen achteraf naar mij toekomen en zeggen: ik moest bij deze lezing zijn. Dat moest van de baas.
• 53:14
  Ik zag AI staan en ik wilde niet komen, maar ik ben er nu geweest. En dank je wel, want je hebt een beetje een middenverhaal verteld.
• 53:20
  Ik zie nu waarom ik toch geïnteresseerd moet zijn in dit onderwerp, ook al ben ik allergisch. AI-allergisch. Ik was afgehaakt, maar je hebt me weer aangehaakt.
• 53:27
  Ja, en ik, ik bedoel, dit is niet een schouderklopje voor Wietse on air. Daar gaat het mij niet om. Mijn punt is dat [Niels lacht] nu is het het alsnog geworden, maar. Het is wel zo geworden.
• 53:34
  Laten we hier even bij stilstaan. Niemand dacht dit. Niemand dacht dit. Gewoon goed voor jou, Wietse. Echt. Wel heel fijn. [lacht] Ah.
• 53:40
  Nou, in ieder geval, wa-, het punt wat ik wil maken is: kijk, de luisteraars van deze podcast, die zijn al AI-curious, zeg maar, die zijn al nieuwsgierig, hè.
• 53:47
  Misschien zijn ze zelfs kritisch, maar toch zijn ze nieuwsgierig genoeg om te luisteren.
• 53:50
  Er is best een flinke groep Nederlanders, laten we het even binnen Nederland houden gezien het plan, die, die echt een beetje allergisch is voor het onderwerp en echt ervan wegkijkt.
• 53:59
  En ik denk, uh, ik, Alexander doet het ook tijdens zijn lezingen, uh, dat je toch een beetje de mensen aanspreekt en zegt: juist jullie met die onderbuik. Juist jullie met die intuïtieve allergie wil ik aan tafel.
• 54:09
  Jullie moeten juist meedenken over dit onderwerp. Hoe zorgen we er nou voor dat dit plan van jullie, hè, stel dat je bent een luisteraar. Je leest het plan en je denkt: ja, wat fijn dat er een plan is.
• 54:18
  Ik ga het doorsturen en iedereen die het doorstuurt, stuurt terug. Weg. Ik zie het woord AI. Blok. Weg. Hoe breken we, zeg maar, uit die bubbel waar wij in zitten rondom dit onderwerp?
• 54:29
  Ja, dus ik denk, uh, dat het daar, uhm, uh, dat is een hele goede vraag en ik denk dat het belangrijk is om, dus, e-, waar we beginnen met die Grip op AI-hoofdstuk is een bewustwordingscampagne.
• 54:42
  Dus ik denk dat sommige mensen in de samenleving heel erg horen over de kansen. Uh, sommige mensen zitten in een bubbel juist over de risico's.
• 54:50
  En er zijn kansen en risico's en allebei zijn heel belangrijk en allebei moeten we op inspelen en allebei moeten we over nadenken.En, uhm, ik denk dat een, uh, soort bewustwording campagne en hoe die precies moet worden vormgegeven, uh, daar zijn experts, uh, van die ook buiten onze groep van schrijvers vallen.
• 55:11
  Dus we hebben wel iets van ideeën over een, uh, publiekscampagne in 2026 die grootschalig is. Uh, maar ik denk dat het belangrijker is dat er informatievoorziening is die ook zegt: er zijn kansen en risico's.
• 55:24
  Uh, dit zijn een aantal van de kansen en dit zijn een aantal van de risico's.
• 55:27
  En dat er verschillende experts uit verschillende hoeken, ook op televisie, in de krant, uh, lokaal, uh, daar lezingen over geven en, uh, beide kanten belichten.
• 55:39
  Uhm, dat is denk ik, uh, uh, ja, een belangrijke eerste stap.
• 55:43
  En daarnaast zullen over de komende maanden en jaren steeds meer mensen zelf met de technologie werken en ook zelf een soort van ontdekken wat daar de kansen en de risico's zijn.
• 55:52
  Een groot deel van, uh, jullie kritiek, en dat is toch wel ook wat blijft hangen uit dit stuk, is onze betrekkelijk, uhm, ja, laten we zeggen belabberde positie als het gaat om rekenkracht.
• 56:05
  Uhm, jullie leggen uit hoe belangrijk het is om rekenkracht, uh, te hebben en wat daarvoor nodig is.
• 56:11
  En ik citeer: "Europa beschikt momenteel over slechts 5% van de wereldwijde AI rekenkracht, tegenover zo'n 75% in de Verenigde Staten.
• 56:19
  De Nederlandse computer supercomputer Snellius", wat ik een fantastische naam vind en dat geleerd heb in dit stuk, "telt slechts 640 GPU's en zelfs de aanstaande Groningse AI-fabriek zou met een budget van 200 miljoen naar verwachting niet meer dan 2500 GPU's kunnen huisvesten."
• 56:33
  Dat zijn die, uhm, die chips, die AI-chips waar die modellen op gemaakt worden.
• 56:37
  Ter vergelijking: OpenAI heeft op dit moment toegang tot een tal van meer dan 1 miljoen GPI, GPU's en bouwt meerdere nieuwe datacenter campussen van ieder 500.000 van de volgende generatie GPU's van Nvidia.
• 56:50
  H-hoe, als wij nu 5% hebben en wij zitten te klooien met dit soort, uh, ja, kleine bedragen, w-waar haal je nog, waar haal je nog de, de, het enthousiasme vanda-vandaan om dit hele plan te schrijven, Jelle?
• 57:04
  Uit een noodzaak.
• 57:04
  [lacht] Maar, uh, i-ik denk ook wel, uh, door verhalen zoals Pim, die jullie onlangs hier, uh, langs hebben gehad, van: we staan nog echt aan het begin van deze, uh, technologieboom en dus er zijn nog, uh, absoluut wel heel veel mogelijkheden.
• 57:19
  Maar ik denk ook dat, het, uh, hoofdstuk over infrastructuur komt voort vanuit onze visie dat er steeds meer van ons fysieke werk, ons denkwerk door, door, uh, robots en chips gedaan zullen worden,
• 57:30
  uh, en dat we daarmee niet compleet afhankelijk kunnen zijn van Amerika en China.
• 57:34
  Uh, we moeten in Nederland in ieder geval onze eigen broek op kunnen houden als het gaat om de rekenkracht die er nodig is voor onze overheid, voor onze ziekenhuizen, voor, uhm, berekeningen die gevoelig zijn.
• 57:45
  Uhm, [schraapt keel]
• 57:46
  en, en zeker dat op het moment dat, uhm, die rekenkracht zo'n belangrijke input wordt voor onze economie, omdat zoveel van het denkwerk daar feitelijk in het datacentrum gebeurt, uhm, en er schaarste is in de wereld, uh, dan wil je niet afhankelijk zijn van andere landen.
• 58:03
  Ja, dus niet alleen voor de gevoeligheid van informatie zeg je, dat is ook zo, maar daarnaast is ook nog eens zo, je, uh, je, je moet, je moet het soort van mentale framework inladen in je hoofd dat je gaat, dat wij als, als bedrijven gaan beta-, in Nederland, gaan betalen voor al die, uh, ja, gedachtegangen in een, in een buitenlands datacentrum.
• 58:24
  Zij gaan daar geld voor terugwillen. En ze, en jij zegt: dan is er ook nog eens schaarste, want iedereen wil wel die slimme gedachten van die Amerikaanse en Chinese AI's.
• 58:32
  Dus, uh, dat, dat is een afhankelijkheid die we nu langzamerhand aan het inbouwen als we, als we niks doen. Maar wa-maar wat, wat kun je daar dan tegenover zetten? W-wa-wat betekent dat?
• 58:42
  Gewoon meer datacentra bouwen en meer stroom vrijmaken. Want ik wil niet cynisch doen, maar we willen heel veel, heel graag bouwen en, en het stroomnet zit hartstikke vast. Dus wat. Ja.
• 58:53
  Ja, maar het betekent inderdaad wel dat we een aantal, uh, datacentra, uh, of in ieder geval een, een gigafactory bijvoorbeeld moeten gaan bouwen. Ja.
• 59:01
  Uhm, maar we zagen ook meteen dat energieprobleem en dus, uh, we zijn met energie-experts gaan spreken over: zit dat stroomnet nou inderdaad helemaal vast? W-wat is daar te doen? Leuke vraag. Ja. Is dat eigenlijk wel zo?
• 59:12
  Is dat eigenlijk wel zo? Nou, verfrissend.
• 59:14
  Nou, [lacht] en, uh, daar kwamen dus verschillende experts bij ons terug van: nee, er zijn eigenlijk wel mogelijkheden, want er zit heel veel redundantie op dat net, uhm, om bijvoorbeeld storingen en zo op te vangen.
• 59:24
  Ze noemen dat kennelijk een soort van vluchtstrook die op dit moment leeg wordt gehouden. Ja.
• 59:29
  Maar als we die gebruiken om die energie bij dat datacentrum neer te zetten en met dat datacentrum afspreken van: hé, jullie zijn de eerste die afgekapt worden wanneer die capaciteit elders tijdelijk nodig is. Ja. Uhm.
• 59:42
  Ha, oké, dan moet je van de vluchtstrook af. Dan moet je van de vluchtstrook af. Ja. Maar die datacentra, die hebben batterijen, die hebben stroomgeneratoren juist om dat, uh, dat soort dingen op te vangen.
• 59:51
  Die zijn juist heel erg equipped om in hun eentje zo'n klap op te vangen met dieselgeneratoren en wat ik we-weet ik wat. Ja, ik hoop dat ze batterijen neerzetten. Of batterijen.
• 59:59
  Ja, oké, dus dit is een soort, uh, shortcut zou je kunnen zeggen rondom dat probleem van die energie. Maar, uh, is dat, is dat gerommel in de marge? Of denk je dat dit echt een van de oplossingen kan zijn?
• 1:00:11
  Wat wij hebben begrepen zou dat een van de oplossingen zijn. En hoeveel datacentra moeten we bouwen? Waar hebben we het over? Moet, moeten, gaan we echt proberen te concurreren met, uh, met Amerika?
• 1:00:20
  Wat is een percentage waar je tevreden mee zou zijn voor Nederland? Nou, k-kijk, zoals ik zei, we moeten, als eerste moeten we onze eigen broek op, uh, gaan houden.
• 1:00:27
  En, uhm, uh, wij denken niet dat we in Nederland, uhm, uh, gaan concurreren met OpenAI. We gaan niet een groot large language model hier, uh, ter grootte van GPT-5 of iets dergelijks kunnen bouwen.
• 1:00:40
  Moeten we niet willen, want da's he-, dat kunnen we niet meer. Daar hebben we op dit moment het talent niet voor.
• 1:00:43
  Daar hebben we op dit moment de rekenkracht niet voor en ook in de nabije toekomst, uh, zeer waarschijnlijk niet. Oké.
• 1:00:48
  Mogelijk dat we in Europees nivea- uh, verband en bijvoorbeeld samen met het Verenigd Koninkrijk en Canada en dergelijke dat op een gegeven moment wel zouden kunnen doen.
• 1:00:57
  Maar waar we in, in korte termijn op moeten focu-issen is van, uhm, nou aan de ene kant de soevereine van onze overheid en dergelijke, maar aan de andere kant- Gevoelige data bedoel je. Gevoelige data.
• 1:01:07
  Dat als we ingewikkelde gegevens hebben, dat dat gewoon op Nederlandse servers verwerkt kan worden.
• 1:01:12
  En aan de andere kant hebben wij een aantal sectoren waar wij heel sterk in zijn, waar we specifieke kennis en dergelijke hebben, uhm, waar AI een gigantische impact gaat maken en waar we nou nog daadwerkelijk wel kunnen winnen of kunnen vooroplopen in de wereld.
• 1:01:26
  Dit is wat jij bedoelde met dat, dat, die boeren aan het begin. Soort van: je zoekt sectoren uit, zoals we zijn goed in, uh, in voedselproductie. We hebben, we, Nederland is wereldkampioen. Ja, dit is er één.
• 1:01:37
  Biotech is een andere. Juist. Uhm.Uh, nou ja, fintech is er bijvoorbeeld één. Ik weet niet hoeveel steun die daadwerkelijk nodig hebben. Uh, chipproductie. We hebben ze, ASML en het hele ecosysteem wat daaromheen hangt.
• 1:01:49
  Uh, gezondheidszorg hebben we veel verschillende bedrijven en heel veel kennis en ook heel veel bijzondere data waarmee we kunnen werken.
• 1:01:56
  Uh, Cradle is denk ik een mooi voorbeeld hiervan, uh, van modellen die worden getraind met hele specifieke datasets, uh, en die dus niet direct co-concurreren met OpenAI. Maar Cradle leidt wereldwijd wel op dit vlak.
• 1:02:08
  Kleine disclaimer: Jelle is de oprichter van dit bedrijf. Ja, klopt. En, uh, dus daar liggen nog echt wel heel veel kansen.
• 1:02:16
  Ja, maar zeg je dan eigenlijk: we gaan inzoomen op een aantal sectoren waarvan we vinden dat Nederland daarin wereldwijd kan concurreren, potentieel nog veel meer op het moment dat er AI betrokken wordt in die bedrijfssectoren.
• 1:02:30
  En zeg je dan: dan gaan we dus die GPU's reserveren voor die sectoren en daarin is dat overheidsbeleid nodig?
• 1:02:36
  Of wat, wat is precies de, de, de, hoe, hoe geef je hier richting aan als je, als je settelt op het idee dat je niet je eigen foundational models gaat maken? Wat, wat dan wel eigenlijk?
• 1:02:46
  Je, je, je hebt dus een focus op die sectoren. Maar hoe, hoe, hoe werkt dat dan, Michiel? Ja, dus ik denk dat Europabreed we wel onze eigen foundation models, uh, gaan maken.
• 1:02:57
  En, uh, er zijn partijen zoals, uh, Mistral en Poolside die ook pre-training doen. Dus als reminder hoe een, je een taalmodel traint.
• 1:03:05
  Je doet eerst pre-training, dan heb je eindeloos veel data over de, uh, uh, die van het hele internet komt en dan doe je een stap.
• 1:03:12
  Dat heet post-training en dan leer je hem om bepaalde, of leer je het model om bepaalde instructies te volgen en, uhm, leg je het in lijn, de outputs in lijn met een soort normen en waarden.
• 1:03:25
  En, uhm, dus, uh, zeg je: dit mag wel, dit mag niet. En dat proces is nu, uh, vooral het eerste deel, dus het pre-trainen, dus waar je op het hele data van het internet traint, is heel erg, uh, uh, intensief qua compute.
• 1:03:40
  En dat gebeurt nu allemaal of bijna allemaal in Amerika en China.
• 1:03:44
  Uh, maar er zijn wel Europese bedrijven die dat ook doen en die moeten in ieder geval de capaciteit hebben in Europa, uh, om, uh, dat, uh, hun modellen te trainen.
• 1:03:56
  En daarvoor zou je bijvoorbeeld iets kunnen zi-, uh, uhm, ontwerpen dat je verschillende gigafactories hebt door Europa heen. Dus eentje in Duitsland, eentje in Nederland, eentje in Frankrijk bijvoorbeeld.
• 1:04:06
  En die zijn dan met hele snelle glasvezelkabels, uh, kunnen die connecten en dan kan je eigenlijk één groot model trainen over meerdere landen heen. Uh, zoiets als Nederland daar een rol in zou kunnen spelen.
• 1:04:19
  Uhm, en Nederland speelt al een rol in bijvoorbeeld Mistral, omdat ASML, uh, de laatste investeringsronde heeft geleid.
• 1:04:26
  Dus als Nederland op zo'n manier daar een rol in zou kunnen spelen, dat eigenlijk een deel van het model hier getraind wordt, uh, zou dat fantastisch zijn.
• 1:04:34
  En dan dragen we ook direct bij aan een soort Europees AI-ecosysteem en zijn die Europese partners van elkaar afhankelijk.
• 1:04:42
  Wat denk ik superbelangrijk is om Europa als een soort één, uh, unit, uhm, te laten, uh, concurreren met Amerika en China. Maar dan toch nog even die focus op die kleinere sectoren.
• 1:04:54
  Ik denk dat we niet alleen moeten kijken naar een soort inference of het draaien van modellen voor overheid of voor bepaalde sectoren, maar ook echt: kunnen we modellen trainen en daaraan bijdragen in Nederland.
• 1:05:05
  En toch als we nog even inze-inzoomen op die kleinere sectoren. Jelle noemde, uh, uh, hoe zeg je dat? Boeren, boerenbedrijven, voedselvoorziening, biotech.
• 1:05:14
  Er zijn allerlei sectoren denkbaar waar we best wel goed in zijn.
• 1:05:16
  Wat, wat suggereer je dan naast het trainen van foundational models op Europees niveau, wat moet er dan in Nederland specifiek gebeuren om, om ons ook onderscheidend te maken?
• 1:05:27
  Ja, dus je zou bijvoorbeeld een model kunnen finetunen. Dus die laatste stap dat je het model eigenlijk verder traint.
• 1:05:34
  Je zou een model kunnen maken wat nu open source is en dan gebruik je bijvoorbeeld heel veel data uit, uh, de gezondheidszorg of uit de biotech of, uhm, uit een, uh, chipproces.
• 1:05:46
  En dan zeg je: kunnen we met die data een model tunen zodat dat open source model beter wordt binnen dat specifieke domein.
• 1:05:54
  En zoiets is minder compute intensief dan een heel model trainen vanuit niks, uh, maar is nog steeds wel compute intensief.
• 1:06:01
  En als we daarvoor onze eigen GPU's hebben, uhm, maakt dat het veel makkelijker om ook in de toekomst, uh, als er nog meer vraag zou komen naar compute, dat er wel, dat we zeker weten dat er ook compute beschikbaar blijft, dus rekenkracht beschikbaar blijft voor die Nederlandse bedrijven.
• 1:06:18
  Ik merk in, uh, in jullie plan, ik heb het helemaal gelezen, dat er ook een soort grondaanname in zit waar het hele plan op gebaseerd is, dat er een onvermijdelijkheid zit aan dit fenomeen AI.
• 1:06:28
  Hè, en wat, wat bedoel ik daarmee?
• 1:06:30
  Ik zie bijvoorbeeld in het klimaat-klimaatdebat heb je een beetje groepen die zeggen: uh, uh, de, de, die anderhalve graad moeten we gaan halen en dat gaan we halen door de boel te-, terug te laten groeien, hè, degrowth.
• 1:06:40
  Er is een groep die zegt: joh, we zijn die anderhalf al voorbij. Ga maar stofzuigers bouwen, hè, we moeten dat, uh, uh, uit de lucht gaan zuigen.
• 1:06:45
  En er is een groep die zegt: we moeten Dyson Spheres gaan bouwen en Mars erbij betrekken, want we hebben te weinig ruimte. Die groepen ze overlappen elkaar, de argumenten overlappen elkaar.
• 1:06:53
  In het AI-debat kom ik nog ste-steeds wel mensen tegen die tegen mij zeggen: moet-moeten we dit hele AI-ding wel willen?
• 1:07:00
  Kunnen jullie mij uitleggen, want dat haal ik een beetje uit het plan, waarom dat eigenlijk een gepasseerd station lijkt te zijn op dit moment. Ja, uhm, en, en dus die, die argumenten, die horen we ook.
• 1:07:12
  Maar, ja, we leven in een, in een wereld, uhm, in een kapitalistische wereld waarbij, uh, bedrijven wereldwijd met elkaar concurreren.
• 1:07:21
  En w-wij zouden natuurlijk best wel kunnen zeggen van: nou, deze, deze toekomst, die vinden we te eng, maar daar doen we niet aan mee.
• 1:07:26
  Maar dan valt op een gegeven moment vallen de, uh, de bedrijven, de sectoren, uh, die op dit moment onze zorgstaat betalen, onze, uh, zorg, onze defensie, onze scholen en dergelijke, die vallen om.
• 1:07:39
  Uhm.En dus, uh, i-ik, ik weet niet of we daar op die manier zo'n keuze hebben.
• 1:07:45
  Uh, tegelijkertijd hoor ik ook het, het tegengeluid van: ja, maar, uhm, m-moeten we dan, uh, technologie AI gaan bouwen op eenzelfde soort manier als dat de Amerikaanse bedrijven doen?
• 1:07:56
  En, en gebeurt er dan niet hier op een gegeven moment hetzelfde als, als daar?
• 1:08:00
  Uhm, maar dat, dat wordt voor mij nog, nog minder concreet dat, dat AI wordt gebouwd door een, een gemeenschap en, en door een groep van mensen, uh, beheerd en dergelijke.
• 1:08:10
  Maar ik, ik sta er wel heel erg voor open om, uh, dat soort geluid, uh, mee te nemen en daar meer over te leren.
• 1:08:15
  Ja, want ik zag best wel een flinke lijst namen onder het rapport staan, hè, mensen waar jullie mee gesproken hebben. Uh, kunnen jullie een beetje uitleggen hoe dat dan gaat, zeg maar?
• 1:08:22
  Ik bedoel niet tot de diepste detail, maar ik vond het al best wel een klein mini burgerberaadje, hè, een soort van eerste pogingen tot verschillende stemmen betrekken in zo'n rapport. Was dat heel scherp?
• 1:08:33
  Was dat heel fel? Was dat heel vriendelijk? Hoe ging dat met elkaar?
• 1:08:36
  Nee, ik denk dat dat, uhm, uh, er zijn heel veel stevige discussies geweest, uhm, maar ik, ik denk dat de meest stevige discussies er eigenlijk zijn geweest met, uh, de grotere bedrijven.
• 1:08:47
  Zeker met, met, uh, misschien de lobbyisten van de big tech, uh, in de wereld en heel veel minder met de mensen die, die meer aan de anti-AI kant zitten of aan de, nou ja, de an-andere tak die je benoemde.
• 1:08:59
  Ja, een beetje die wat sceptischer zijn en, en zich ook, uh, zorgen maken. Want ik, wat ik wel interessant vond namelijk, ik ging dat plan lezen vanochtend. Ik heb daar twee uur voor uitgetrokken.
• 1:09:07
  Dan, je kan het in twee uur kan je het aardig skimmen, zou ik zeggen. Daarmee bedoel ik niet dat het niet inhoudelijk is, maar ik kwam er aardig doorheen.
• 1:09:13
  Het, iets van mijn buikpijn ging weg, uh, hè, want ik ben toch wel iemand die, dat, nou, dat weten de luisteraars wel, maar ook echt wel zorgen maakt.
• 1:09:20
  Maar ook een soort Rotterdamse pragmatist is die denkt: ja, ik, ik, we kunnen wel een soort AI-pacifisten gaan spelen in de wereld, maar we zitten nou eenmaal in een wereld waar je speltheoretische dynamieken, die, die, die misschien die keuzes niet aan ons geven.
• 1:09:33
  En, maar is het dan, hè, want jij zei net: er zit een soort idea-ideale van we gaan het samen communal federated in een tuin doen, hè, uh, naast Wageningen, uh. Mooi omschreven. Ja, precies.
• 1:09:42
  Maar, en zit daar nog een soort ruimte tussen een soort van, uh, hyperkapitalistisch zonder mensen versus in een tuin met, uh, trommels en een vuur? Michiel, die is voor jou. Of er, of er ruimte tussen zit?
• 1:09:55
  Ja, is er een positie? Als in, want wij zijn, wij proberen eigenlijk die ruimte tussen daar juist ons te positioneren. En hoe merk ik dat, zeg maar? Van hoe, hoe kan je dat wat concreter maken?
• 1:10:05
  Ja, doordat we proberen, aan de ene kant denk ik dat, dat als ik in mijn werk kijk, als ik in Jelle's werk kijk, is het, v-voel je ook een soort van die onvermijdelijkheid.
• 1:10:16
  Uhm, iedereen, uh, tot aan mijn ouders toe, uh, praat, uh, inmiddels elke dag met AI. Ga je echt zeggen: oké, we gaan geen AI meer gebruiken. En waar leg je dan de grens?
• 1:10:27
  Oh, we gebruiken alleen de huidige modellen, maar we gaan niet verder dan dat. Dus ik denk dat dat eigenlijk een heel lastig vraagstuk wordt om te zeggen: we gaan AI helemaal weer, uh, uit, uhm, uh, het land.
• 1:10:39
  En als we denken: oké, dat gaan we niet doen. En, uhm, we nemen ook aan dat de technologie zich verder zal gaan ontwikkelen en dus de invloed alleen maar groter zal worden.
• 1:10:49
  Dan kom je al vrij snel uit dat je ook wil dat je da-daar als land een rol in speelt. Dus mijn gevoel is eigenlijk helemaal niet dat we zo ver gaan.
• 1:10:58
  Weet je, wij zeggen niet: oké, dit moet nu, uh, 50% van, uh, de uitgaven van het land zijn en, uh, we moeten, uh, uh, de grootste AI-staat in de wereld worden.
• 1:11:10
  Wij proberen juist een plan, uh, neer te zetten wat eigenlijk een balans zoekt tussen de kansen en de risico's.
• 1:11:15
  Want dat broek ophouden, hè, wat jij een aantal keer zei, Jelle, hoe ziet dat er dan uit dat wij onze broek op kunnen houden?
• 1:11:19
  Want dat klonk al minder am-, uh, ambitieus als: wij moeten de nummer één zijn in de wereld op het gebied van AI. Broek ophouden klinkt wat genuanceerder. Nou, uh, zeker als het gaat om datacentra.
• 1:11:29
  Maar ik denk dat we, als het gaat om, uh, AI-bedrijven bouwen, uh, dan liggen daar echt grote kansen voor Nederland.
• 1:11:37
  We hebben hele goede opleidingen, we hebben sectoren met heel veel kennis en, uhm, dat is misschien een mooi bruggetje.
• 1:11:43
  Dat is de reden waarom we een heel hoofdstuk hebben toegevoegd over het ondernemingsklimaat wat eigenlijk niet over AI gaat, waar algemene aanbevelingen in staan, waar ook niet-AI bedrijven naar mijn idee veel over zullen hebben.
• 1:11:55
  Uhm, maar we, we zagen in van: ja, kijk, we zijn daar afhankelijk van, van start-ups, scale-ups die hopelijk, uh, een aantal daarvan de volgende ASML's worden.
• 1:12:04
  Maar als we dat willen, dan moeten we een aantal drempels wegnemen.
• 1:12:07
  Er was laatst een, een survey en die gaf aan dat 37% van de, uh, start-ups, scale-ups op dit moment in Nederland nadenkt over verhuizen naar het buitenland. Ja, heel eerlijk, uh, ik hoor bij Cradle dus dezelfde geluiden.
• 1:12:22
  Ik ben helemaal- Dat gaat over flexibele contracten. Dat gaat over, uh, hoe makkelijk het is om mensen te ontslaan als het slecht gaat met je bedrijf. Bijvoorbeeld.
• 1:12:29
  Dat zijn dus, uh, bredere dingen die maken dat Nederland niet zo'n prettig land is voor een start-up om zich in te vestigen.
• 1:12:35
  Je noemt al een hele belangrijke en er zijn een aantal van dat soort regels die hier meespelen waardoor start-ups op een gegeven moment zeggen van, uh, zoals mijn co-founder zegt: het is hier alsof je met je klompen aan door de modder rent.
• 1:12:45
  Hm. Alles is een stukje moeilijker. Ja. En, uhm, ja, dat hoeft niet zo te zijn, want het gaat om een paar kleine dingetjes.
• 1:12:53
  We hebben met een aantal ondernemers, Nederlandse ondernemers in, uh, Silicon Valley in de Bay Area gesproken, uh, die daar fantastische bedrijven aan het bouwen zijn die zeggen van: ja, eigenlijk zou ik ook een team in Nederland, he-, uh, willen hebben, maar dit houdt me tegen.
• 1:13:06
  Hm. En dus een van die zaken waar zij consequent mee komen is: het is voor mij veel te moeilijk om mensen te laten gaan. En laten we wel wezen, dit zijn mensen die belachelijk veel geld verdienen.
• 1:13:17
  Ja, ik wilde even zeggen, want ik heb het rapport gelezen, of in ieder geval het plan. Daar staat ook specifiek bij met hele hoge salarissen. Ja.
• 1:13:23
  Voordat de luisteraar denkt: ja, ja, nou kan je iedereen makkelijk ontslaan. Wat genuanceerder.
• 1:13:26
  Het, het, het, in, in deze industrie is het gewoon niet ongewoon dat iemand een half miljoen of een miljoen per jaar verdient. Hm. Sommigen verdienen nog heel veel meer.
• 1:13:34
  En als je, uh, zo iemand aanneemt en het matcht niet of, uh, andere situatie, je bent aan het opschalen voor een groot project, het gaat niet goed, dan wil je ook weer kunnen afschalen.
• 1:13:44
  Dat is in Nederland heel erg lastig. We hebben nu bij Cradle meerdere keren gezien dat we op een gegeven moment gewoon iemand moesten laten gaan.
• 1:13:50
  Ja, dat gebeurt als je snel aan het groeien bent en dan moesten we zeven maanden aan salaris meegeven.Dat is dat is pijnlijk Ja, voor iemand die niet daarna naar de voedselbank hoeft. Want het is ja, nee.
• 1:13:59
  En dus wij zeggen voor, voor dat soort bedrijven, voor mensen die zo ontiegelijk veel verdienen, geef die meer flexibele contracten.
• 1:14:06
  Maak dat heel duidelijk aan de mensen dat dit ander soort contracten zijn dan gewoonlijk hier in Nederland. Maar haal daar bijvoorbeeld ook het concurrentiebeding uit. En
• 1:14:15
  deze mensen, wanneer ze worden ontslagen, dan hebben ze morgen hebben ze een nieuwe baan. Ja, en wat is nou Michiel, de aanbeveling waarvan je. Want jullie doen heel veel hele concrete aanbevelingen aan de overheid.
• 1:14:26
  Wat is nou de aanbeveling waar je het meest fan van bent? Ik denk dat AI Impact Institute, want ik zie heel veel vrienden van mij bij DeepMind. Ik kom zelf uit safety hoek dus en ik werkte hiervoor bij DeepMind.
• 1:14:41
  Werk nog steeds een dag per week en heel veel van mijn vrienden daar zijn naar het AI Security Institute gegaan. Dus dat is eigenlijk de Engelse equivalent van wat wij voorstellen.
• 1:14:53
  En dat is binnen de Engelse overheid is dat echt een soort kenniscentrum geworden met mensen die echt vooroplopen binnen onderzoek naar AI, de risico's en de kansen van AI.
• 1:15:07
  En ik denk dat als we zoiets hebben in Nederland, dat dat de overheid heel erg zou helpen om betere beslissingen te maken.
• 1:15:14
  Bijvoorbeeld ook op dingen als cybersecurity, op dingen als wat AI voor psychologische impact kan hebben.
• 1:15:23
  Dus dat is eigenlijk wat ik als eerste zou willen zien en wat ook helemaal niet per se zo duur hoeft te zijn, maar waar het wel heel belangrijk is dat het een nieuw, onafhankelijk instituut is dat echt het beste talent kan aantrekken.
• 1:15:41
  Ja, en dat laatste wil ik onderstrepen, want we leiden heel veel talent op in Nederland. Maar het absolute toptalent. Jullie hebben hier een aantal van die jongens gesproken die verdwijnen naar het buitenland.
• 1:15:51
  Dat is omdat ze hier niet de uitdagingen kunnen vinden die ze zoeken. De ambitieuze uitdagingen. Nou, zo'n National AI Impact Instituut kan daar een van zijn die het toptalent hier houdt of ervoor aantrekt.
• 1:16:03
  We stellen ook voor om een Ellis Institute op te richten.
• 1:16:06
  Een groot AI onderzoekslab waar dit soort onderzoeken zowel fundamenteel als toegepast onderzoek kunnen doen en waarbij ze ook zicht hebben op bijvoorbeeld een, een spin out op een gegeven moment.
• 1:16:18
  En uiteindelijk moeten we ook bedrijven. We moeten onze eigen bedrijven die hier veel potentie hebben. Die moeten we zorgen dat die door kunnen groeien.
• 1:16:25
  Maar we moeten ook proberen, en dat heeft Zürich bijvoorbeeld heel goed gedaan, om de grote techbedrijven te overtuigen om hier ook onderzoeksbureaus te plaatsen.
• 1:16:34
  Dat is in Zürich is dat fantastisch goed gegaan en die hebben nu een, een bloeiend ecosysteem met AI bedrijven. Ja, ja. Wat vind je zelf de meest waardevolle aanbeveling, Jelle?
• 1:16:45
  Ja, ik zeg dit is een Deltaplan en dus we moeten alles uitvoeren. We kunnen niet gaan, gaan cherrypicken. Maar als er eentje is. Nou, laat ik voor de lol een keer een andere favoriet pikken.
• 1:17:01
  We, we zijn hier niet erg welkom als het gaat om bijvoorbeeld experimenteren in de openbare ruimte met robots, bijvoorbeeld bezorgrobots of zelfrijdende auto's en dergelijke.
• 1:17:12
  Als wij hier in Nederland een aantal zones kunnen aanwijzen en een beetje gekscherend noem ik hier Almere, dan zou dat al ontzettend helpen. Wacht even, dus Almere. Almere. Wat gaat er met Almere gebeuren?
• 1:17:25
  Eerste stad in Nederland waar alleen nog maar zelfrijdende auto's mogen rijden. En dat is de eerste stad waar ook het aantal verkeersdoden en ongevallen met minstens 90% gaat dalen.
• 1:17:35
  Waardoor de andere steden jaloers gaan worden op Almere. Ja.
• 1:17:38
  Ik denk dat dat misschien ook nog wel een van de dingen die in dat hoofdstuk, in dat stuk ook van, hè, je moet een soort zones maken, economische zones, zoals veel andere landen dat ook al doen, waarbinnen je wat meer mag experimenteren.
• 1:17:48
  Dat zijn een soort open labs, maar dan hopelijk met iets meer risico, maar niet te veel risico, want dat vinden Nederlanders wel een beetje spannend.
• 1:17:56
  Ik merkte dat jullie heel veel voorbeelden uit aanhalen van andere landen, andere delen van de wereld. En dat deed me wel goed, omdat ik maak me vaak een beetje zorgen om dat not invented here.
• 1:18:06
  Dat wij dan als een soort arrogante, eigenwijze Nederlanders denken; dit moeten allemaal Nederlandse ideeën zijn, terwijl ze in Estland al een aantal dingen hebben geprobeerd die lukken en niet lukken.
• 1:18:15
  Waar we kunnen zeggen: joh, fijn dat jullie dat voor ons alvast geprobeerd hebben, dat pakken we.
• 1:18:19
  Zijn er andere voorbeelden die jullie kennen uit andere landen, waaronder die economische zones waar je denkt dat kunnen we mooi, mooi oppakken.
• 1:18:28
  Nou ja, als je bijvoorbeeld naar financiering van startups kijkt, dan zie je dat andere landen daar heel veel meer middelen hebben om ervoor te zorgen dat
• 1:18:37
  rijke Nederlanders, maar ook investeringsfondsen en dergelijke in startups kunnen gaan investeren.
• 1:18:41
  Als je kijkt naar hoeveel onze pensioenfondsen uiteindelijk in innovatie in Nederland steken, vergelijking met bijvoorbeeld Amerikaanse pensioenfondsen, dan is dat dramatisch weinig.
• 1:18:52
  Als we dat ook maar een klein beetje omhoog kunnen verwerkelijken, dan, dan maakt dat een gigantische impact.
• 1:19:01
  Tegelijkertijd las ik ook over de STAK, namelijk het zorgen dat je personeel mee kan doen in je bedrijf, los van de, het grote geld.
• 1:19:07
  De conversatie daarover startte geloof ik twaalf jaar geleden en het is nog steeds niet geregeld. Of dus om je werknemers de mogelijkheid te bieden om te participeren, equity te hebben in jouw bedrijf, jouw startup.
• 1:19:19
  Ja, en, en dat er duidelijkheid is over hoe die aandelen vervolgens worden belast en dat je ook niet belast wordt op een moment dat je dat helemaal niet kan betalen.
• 1:19:28
  Ja, dit hoor ik om me heen heel vaak dat mensen zeggen ik durf het niet, want ik krijg straks een rekening en dan ga ik failliet door mijn, door mijn aandelen.
• 1:19:34
  Nou, ik heb in zo'n situatie gezeten toen ik bij Uber zat, dat er op een gegeven moment gewoon een hele hoge rekening kwam te liggen. Maar ja, die kon die aandelen helemaal niet verkopen, dus hoe moet je dan dat betalen?
• 1:19:44
  En Wytse, ik denk ook om jouw punt over andere landen. Het hele idee van een AI plan. In Engeland is het afgelopen lente is er AI Opportunities plan die Starmer aankondigde en daar zie je nu al een paar maanden later
• 1:20:00
  de eerste dingen gebeuren.
• 1:20:02
  Er is een Sovereign AI unit, er worden mensen aangenomen.Ehm, het AI Security Institute heeft nieuw geld en het is echt supertof om te zien in Engeland hoe, uh, het land daar achter is gaan staan en hoe het land echt iets heeft van: dit is extreem belangrijk, zowel aan de kansen als aan de risico, uh, kant.
• 1:20:20
  Dus het hele AI-plan zelf is eigenlijk iets wat we in andere landen al hebben gezien. En, uh, uh, Trump heeft gister nog een heel vet initiatief aangekondigd. Ik ben de naam er eventjes van kwijt.
• 1:20:29
  Misschien heeft- Genesis. Genesis. Genesis. Ja. [lacht] Uhm, vooral de website is het kijken waard.
• 1:20:35
  Maar, uh, waarbij, uh, d-d-de theorie dat op een gegeven moment AI-modellen hypotheses, uh, gaan bedenken en, uh, daarmee een lab aansturen en de data komt terug en, en zo stellen ze hun hypotheses bij.
• 1:20:46
  Dus dan krijg je een soort autonome wetenschappers die daarmee, uh, hopelijk heel veel sneller tot doorbraken komen.
• 1:20:51
  Het is een beetje ook de hypothese van Cradle natuurlijk, maar dat Amerika hier nu zo hard achteraan gaat. Ik ben jaloers. Mhmm.
• 1:20:59
  Ja, en ergens denk ik ook de, de, kijk, jullie zijn hier niet heel lang geleden mee begonnen. De, dit is een half jaar geleden of zo. Max, ja. Uh, dus dit is in no time hebben jullie dit bij elkaar gekookt.
• 1:21:12
  Uhm, daar zijn heel veel meetings over heen gegaan en nu is daar daadwerkelijk het plan.
• 1:21:17
  In jullie contact met, uh, met de minister en met, uh, met, met andere mensen binnen de overheid, krijg je nu het idee dat dit dezelfde soort tractie gaat krijgen als in, in Engeland of in Amerika?
• 1:21:28
  Of, of valt dit nog steeds meer dood dan dat je zou hopen? Het heeft meer tractie, denk ik, dan dat het, uh, in, nou ja, o-, dit onderwerp heeft nu meer tractie dan ooit. Ja.
• 1:21:40
  De reden dat we, uh, vorige week keihard zijn gaan knallen om het toch maar op afgelopen maandag te publiceren was omdat wij signalen kregen vanuit Den Haag van: hé, het zou heel erg helpen als jullie dat snel zouden publiceren, want dan, uh, kan dat meegenomen worden.
• 1:21:54
  We hebben ook al signalen ontvangen dat het, uh, op de, bij de formatietafel gediscussieerd is. Ja. Uh, en dus dat is denk ik alvast heel positief. Ja.
• 1:22:02
  We hebben de afgelopen periode niet alleen met die 60 experts gesproken, maar we hebben ook met alle verschillende politieke partijen. Niet allemaal. Ik heb niet met Wilders gesproken.
• 1:22:10
  Uhm, en daar is ook, uh, de reactie, uh, over het algemeen heel enthousiast en zien de mensen de urgentie. Ik hoop dat we het op een gegeven moment op eenzelfde niveau als andere maatschappelijke problemen gaan stellen.
• 1:22:21
  Uhm, maar dat moment, dat lijkt er. Dank jullie wel. Wij danken Sam Hengeveld voor de edit, Pankra voor de vormgeving. Uh, en als je een lezing wil van de heer Hagen of van mij, dan kan dat.
• 1:22:33
  Daarvoor mail je ons op lezing@aireport.email.
• 1:22:37
  Als je op de hoogte wil blijven van het laatste AI-nieuws twee keer per week en tips en tools wil ontvangen om het meeste uit AI te halen, abonneer je op onze nieuwsbrief via aireport.nl.
• 1:22:45
  Vandaag nog beginnen met AI binnen jouw bedrijf? Dan ga je naar deptagency.com/aireport en wij zijn er volgende week weer. Dag.
• 1:22:55
  [afsluitend muziek]