Latest / Art Perspective – podcast o sztuce / Miłość, która kradnie: najbardziej obsesyjny złodziej sztuki Europy | True Crime w Sztuce #3

Transcript

Miłość, która kradnie: najbardziej obsesyjny złodziej sztuki Europy | True Crime w Sztuce #3 · Art Perspective – podcast o sztuce

• 0:00
  SPEAKER_00: Can you love art so much that you'd steal it?
• 0:07
  SPEAKER_00: No, this isn't clickbait.
• 0:09
  This question leads us to one of the most astonishing stories
• 0:11
  in the art world.
• 0:14
  SPEAKER_00: Art,
• 0:15
  SPEAKER_00: and at the same time, one of the most dramatic ones.
• 0:20
  SPEAKER_00: This is Dorota, and you're listening to Art Perspective,
• 0:24
  a podcast
• 0:24
  SPEAKER_00: where we talk about art with emotion,
• 0:27
  SPEAKER_00: with questions and with passion.
• 0:31
  SPEAKER_00: Today, I'll tell you a story
• 0:33
  SPEAKER_00: where the love for art turns into obsession and leads to tragedy.
• 0:40
  SPEAKER_00: Not for money,
• 0:41
  SPEAKER_00: not for revenge,
• 0:43
  SPEAKER_00: but for a feeling so intense,
• 0:45
  SPEAKER_00: it destroyed more than some wars.
• 0:51
  SPEAKER_00: This is the story of a thief
• 0:53
  SPEAKER_00: who created a private gallery of masterpieces in his mother's attic.
• 1:00
  SPEAKER_00: And not once did he try to sell them.
• 1:05
  SPEAKER_00: And when everything collapsed,
• 1:07
  SPEAKER_00: the biggest threat to those artworks wasn’t the police,
• 1:11
  SPEAKER_00: but his own mother.
• 1:14
  SPEAKER_00: Ready?
• 1:15
  SPEAKER_00: Let's begin!
• 1:17
  SPEAKER_00: Stéphane Breitwieser was born on October 1st, 1971 in Mulhouse,
• 1:26
  SPEAKER_00: in the French region of Alsace,
• 1:28
  SPEAKER_00: a place straddling different cultures.
• 1:31
  SPEAKER_00: A region that saw so many border changes, identity there becomes fluid.
• 1:38
  SPEAKER_00: France, Germany, or simply something in between.
• 1:44
  SPEAKER_00: He grew up in a middle-class family.
• 1:47
  SPEAKER_00: His father, a police officer – strict and distant.
• 1:52
  SPEAKER_00: His mother – quiet, caring, rather withdrawn.
• 1:57
  SPEAKER_00: Stéphane was more of a loner.
• 2:00
  SPEAKER_00: Even as a child, he was more drawn to details than to people.
• 2:06
  SPEAKER_00: He loved old things, objects with soul.
• 2:09
  Instead of playing football,
• 2:12
  he’d stare at old prints and clocks for hours.
• 2:16
  SPEAKER_00: His love for art didn’t come from textbooks or academies.
• 2:21
  SPEAKER_00: It came from emotion.
• 2:24
  The first time he saw a painting by an old master,
• 2:26
  he felt something strange.
• 2:30
  SPEAKER_00: Not understanding or admiration – it was desire.
• 2:36
  SPEAKER_00: A craving to be close to that artwork.
• 2:39
  SPEAKER_00: As if the painting spoke only to him.
• 2:43
  SPEAKER_00: As if it reached out its hand.
• 2:45
  SPEAKER_00: In his youth, he worked odd jobs as a waiter and kitchen helper.
• 2:52
  SPEAKER_00: Nobody cared
• 2:54
  SPEAKER_00: that in his free time he visited regional museums,
• 2:58
  SPEAKER_00: and in those provincial halls, his second identity was born.
• 3:05
  SPEAKER_00: It wasn’t an interest.
• 3:07
  SPEAKER_00: It wasn’t a passion.
• 3:08
  SPEAKER_00: It was an addiction.
• 3:13
  SPEAKER_00: It all began with an antique flintlock pistol in a small museum in Thann.
• 3:20
  SPEAKER_00: An object of little market value, but beautiful, silent, and abandoned.
• 3:27
  SPEAKER_00: As he later said, it was just begging to be rescued.
• 3:33
  SPEAKER_00: Rescued—not stolen or taken—rescued.
• 3:39
  SPEAKER_00: That word comes up in his statements repeatedly.
• 3:43
  SPEAKER_00: To Breitwieser, these weren’t thefts—they were salvations.
• 3:49
  He claimed many of these works were wasting away in poorly lit rooms,
• 3:50
  SPEAKER_00: in museums without air conditioning,
• 3:54
  SPEAKER_00: where no one ever looked at them.
• 3:57
  SPEAKER_00: He did—he looked at them with awe, reverence, and love.
• 4:00
  SPEAKER_00: Gruyères Castle, Switzerland, 1995.
• 4:06
  SPEAKER_00: That’s where he stole his first painting,
• 4:13
  SPEAKER_00: a baroque religious scene by Christoph Franz Dietrich.
• 4:18
  SPEAKER_00: A painting in the Old Dutch style,
• 4:25
  SPEAKER_00: warm light,
• 4:28
  SPEAKER_00: an intimate narrative,
• 4:30
  SPEAKER_00: a small gem hidden in a regional collection.
• 4:32
  SPEAKER_00: Breitwieser entered as a tourist.
• 4:37
  SPEAKER_00: He saw the painting and felt uneasy.
• 4:41
  SPEAKER_00: As if it were about to vanish or as if he already knew it.
• 4:44
  SPEAKER_00: It was like déjà vu, he said later.
• 4:52
  SPEAKER_00: Like meeting someone you loved in a past life.
• 4:56
  SPEAKER_00: That’s when he realised it wasn’t enough to look.
• 5:00
  SPEAKER_00: He just had to possess it.
• 5:04
  SPEAKER_00: This wasn’t platonic love, he said.
• 5:07
  SPEAKER_00: It was a need to own.
• 5:10
  SPEAKER_00: From that moment, everything started ticking like a Swiss watch.
• 5:13
  SPEAKER_00: Regularly, precisely – a new loot every two weeks.
• 5:18
  SPEAKER_00: Paintings, sculptures, vessels, instruments.
• 5:24
  SPEAKER_00: He didn’t care about value, only emotion.
• 5:29
  SPEAKER_00: I steal what moves me, he explained – what speaks to me.
• 5:34
  Everything he stole went to one place – the attic of his
• 5:36
  mother’s house in St.
• 5:39
  SPEAKER_00: Louis, near the borders of Germany and Switzerland.
• 5:47
  SPEAKER_00: But we’ll come back to that.
• 5:51
  SPEAKER_00: Breitwieser wasn’t a burglar.
• 5:53
  SPEAKER_00: He didn’t wear ski masks or carry crowbars.
• 5:57
  SPEAKER_00: He walked into museums like any other tourist.
• 6:00
  SPEAKER_00: Neat, smiling, guidebook in hand.
• 6:04
  SPEAKER_00: And that’s exactly why no one suspected him.
• 6:08
  SPEAKER_00: His main hunting ground was small regional museums and galleries.
• 6:12
  SPEAKER_00: The kind you don’t read about in Lonely Planet,
• 6:18
  SPEAKER_00: but where hidden treasures often reside,
• 6:19
  SPEAKER_00: underappreciated Baroque works,
• 6:22
  SPEAKER_00: Renaissance pieces,
• 6:26
  SPEAKER_00: Mannerist paintings.
• 6:29
  SPEAKER_00: Surprisingly good art, surprisingly poor security.
• 6:30
  Stéphane worked methodically.
• 6:31
  SPEAKER_00: He would first visit as a regular guest.
• 6:37
  SPEAKER_00: He’d scan the room, count the guards, analyse the camera placement.
• 6:40
  SPEAKER_00: Then he’d return with a plan.
• 6:44
  SPEAKER_00: He never left anything to chance.
• 6:50
  SPEAKER_00: Everything was thought out.
• 6:53
  SPEAKER_00: And if something didn’t fit – he’d walk away.
• 6:56
  SPEAKER_00: He’d wait.
• 6:58
  For transporting paintings,
• 6:59
  he used special portfolios,
• 7:01
  double-bottom bags.
• 7:02
  SPEAKER_00: Sometimes just a wide coat.
• 7:03
  SPEAKER_00: He cut paintings out with an upholstery knife, carefully.
• 7:09
  SPEAKER_00: He never damaged a single one.
• 7:12
  SPEAKER_00: Small sculptures went into custom crates.
• 7:16
  SPEAKER_00: He left the frames – he wasn’t interested in them.
• 7:19
  SPEAKER_00: Sometimes he’d walk out with a piece in front of other tourists.
• 7:23
  SPEAKER_00: No one paid attention – he didn’t look like a thief.
• 7:27
  SPEAKER_00: He looked like someone who knew what he was doing.
• 7:31
  SPEAKER_00: Breitwieser very rarely acted alone.
• 7:35
  SPEAKER_00: Most thefts were carried out with his partner, Anne-Catherine Kleinklaus.
• 7:39
  SPEAKER_00: Together they were an effective duo, undetected for seven years.
• 7:43
  SPEAKER_00: Anne-Catherine was his lookout.
• 7:50
  She watched the guards,
• 7:51
  distracted the staff,
• 7:52
  engaged museum employees in conversation.
• 7:57
  Sometimes she pretended to be a fascinated tourist asking about
• 7:59
  details of the display.
• 8:00
  SPEAKER_00: Just to buy Breitwieser a few crucial seconds.
• 8:07
  SPEAKER_00: Their relationship was unusual.
• 8:13
  On one hand,
• 8:14
  a shared passion for art;
• 8:15
  on the other,
• 8:15
  secrecy,
• 8:15
  silence,
• 8:16
  isolation.
• 8:18
  SPEAKER_00: They didn’t dine out, had no mutual friends.
• 8:23
  SPEAKER_00: Their lives revolved around works that could never see daylight.
• 8:31
  SPEAKER_00: Did Anne-Catherine know what they were doing?
• 8:36
  SPEAKER_00: Of course.
• 8:43
  SPEAKER_00: Did she understand his obsession?
• 8:46
  SPEAKER_00: Maybe.
• 8:47
  SPEAKER_00: Did she share it?
• 8:49
  SPEAKER_00: That’s up for debate.
• 8:50
  In court,
• 8:50
  she later said she just wanted to protect him from a world that
• 8:52
  didn’t understand him.
• 8:53
  SPEAKER_00: Tu zdania też są podzielone.
• 8:55
  W sądzie powie później,
• 8:57
  że chciała go chronić przed światem,
• 8:59
  który go nie rozumiał.
• 9:01
  SPEAKER_00: A teraz wyobraź sobie pokój,
• 9:03
  SPEAKER_00: którego drzwi zawsze są zamknięte,
• 9:07
  SPEAKER_00: gdzie nikt nie wchodzi poza właścicielem,
• 9:11
  SPEAKER_00: gdzie nie ma Wi-Fi,
• 9:13
  SPEAKER_00: ale są dzieła Dürera,
• 9:15
  SPEAKER_00: Kranacha,
• 9:17
  SPEAKER_00: Breugla,
• 9:18
  SPEAKER_00: gdzie światło jest filtrowane,
• 9:20
  SPEAKER_00: temperatura stała,
• 9:22
  SPEAKER_00: a na stole leżą katalogi sztuki i lornetka teatralna.
• 9:28
  SPEAKER_00: Tak wyglądało pod dasze domu matki Stefana w San Luis.
• 9:33
  SPEAKER_00: Tam trafiały wszystkie skradzione dzieła.
• 9:37
  SPEAKER_00: Tarannie rozplanowane, umieszczone w antyramach.
• 9:42
  SPEAKER_00: Czasem zawieszone, czasem oparte o ściany.
• 9:46
  SPEAKER_00: Wszystkie opatrzone opisami.
• 9:49
  SPEAKER_00: Tam Brett Weiser spędzał długie godziny.
• 9:53
  SPEAKER_00: Sam.
• 9:54
  SPEAKER_00: Dotykał płócien, oglądał pociągnięcia pędzla.
• 9:58
  SPEAKER_00: Wąchał lakier.
• 10:00
  SPEAKER_00: Nie dla zysku.
• 10:02
  SPEAKER_00: Dla emocji.
• 10:04
  SPEAKER_00: To był jego prywatny świat i nikt do niego nie miał wstępu.
• 10:09
  SPEAKER_00: Nawet matka.
• 10:10
  SPEAKER_00: A ona przez długi czas żyła w przeświadczeniu,
• 10:14
  SPEAKER_00: że te dzieła po prostu kupuje na aukcjach,
• 10:18
  online,
• 10:18
  SPEAKER_00: w jakiś cudowny sposób zdobywa,
• 10:20
  SPEAKER_00: ale tajemnica nie mogła trwać wiecznie.
• 10:26
  SPEAKER_00: Listopad 2001 roku.
• 10:29
  SPEAKER_00: Lucerna, Szwajcaria.
• 10:31
  SPEAKER_00: Brett Weiser wchodzi do lokalnego muzeum.
• 10:34
  SPEAKER_00: Chce ukraść zabytkowy róg myśliwski Bogu.
• 10:38
  SPEAKER_00: Ale coś idzie nie tak.
• 10:43
  SPEAKER_00: Zostaje zauważony.
• 10:45
  SPEAKER_00: Strażnik jest czujny.
• 10:47
  SPEAKER_00: Próba ucieczki kończy się zatrzymaniem.
• 10:49
  SPEAKER_00: Partnerka ucieka, ale on trafia w ręce policji.
• 10:54
  SPEAKER_00: To pierwszy i ostatni raz, kiedy popełnił błąd.
• 10:59
  SPEAKER_00: W ciągu kilku dni policja identyfikuje go,
• 11:03
  SPEAKER_00: przeszukuje dom rodzinny,
• 11:04
  SPEAKER_00: kontaktuje się z francuskimi służbami.
• 11:08
  SPEAKER_00: Gdy docierają do Saint-Louis,
• 11:11
  SPEAKER_00: dom jest pusty,
• 11:13
  SPEAKER_00: to znaczy dzieł nie ma,
• 11:15
  SPEAKER_00: poddasze jest gołe,
• 11:17
  SPEAKER_00: żadnych arcydzieł,
• 11:19
  SPEAKER_00: żadnych dowodów zniknęły.
• 11:22
  Co się stało?
• 11:24
  SPEAKER_00: Wstrząsające było to, co zrobiła jego matka Mireille.
• 11:29
  W ciągu zaledwie kilku dni,
• 11:31
  zanim dotarła policja,
• 11:33
  zniszczyła większość kolekcji.
• 11:36
  SPEAKER_00: Około 109 artefaktów,
• 11:39
  SPEAKER_00: biżuteria,
• 11:40
  SPEAKER_00: ceramika,
• 11:41
  SPEAKER_00: szkło zostało wrzuconych do kanału łączącego Ren i Rodan.
• 11:47
  SPEAKER_00: zniknęły w nurcie na zawsze.
• 11:50
  Najgorsze jednak pocięcie około 60 obrazów,
• 11:54
  w tym dzieł Kranacha,
• 11:57
  Dürera,
• 11:58
  Bruegla.
• 11:59
  Mireille pocięła je nożem,
• 12:01
  zapakowała worki na śmieci i wyniosła do piwnicy.
• 12:06
  SPEAKER_00: Tam miały czekać, aż będzie bezpiecznie.
• 12:10
  SPEAKER_00: Ale tak nie było.
• 12:11
  SPEAKER_00: Policja znalazła tylko szczątki.
• 12:14
  SPEAKER_00: Tkaniny, farby, odłamki drewna.
• 12:18
  SPEAKER_00: Fragmenty dzieł, które przetrwały wieki wojny, rewolucje, pożary.
• 12:23
  SPEAKER_00: Ale nie miłość matki.
• 12:27
  SPEAKER_00: Brzmi dramatycznie?
• 12:28
  SPEAKER_00: Bo to jest dramat.
• 12:30
  SPEAKER_00: Kultura straciła więcej niż przez niejedną wojnę.
• 12:35
  SPEAKER_00: Wszystko po to, by uratować syna.
• 12:38
  SPEAKER_00: Tylko przed czym?
• 12:41
  SPEAKER_00: Styczeń 2005 roku.
• 12:45
  SPEAKER_00: Proces przed francuskim sądem.
• 12:48
  Stefan Bretweiser przyznaje się do winy,
• 12:51
  ale to nie jest zwykłe tak kradłem.
• 12:55
  To jest wyznanie człowieka złamanego przez własną obsesję,
• 12:59
  przez matkę,
• 13:00
  przez samotność.
• 13:03
  SPEAKER_00: Na sali sądowej płacze.
• 13:05
  SPEAKER_00: Przeprasza.
• 13:06
  SPEAKER_00: Próbuje nawet popełnić samobójstwo przed ogłoszeniem wyroku.
• 13:11
  SPEAKER_00: Mówi, że czuje się pusty.
• 13:13
  SPEAKER_00: Bez domu, bez godności.
• 13:16
  SPEAKER_00: Sąd wymierza kary.
• 13:18
  SPEAKER_00: Stefan – 26 miesięcy więzienia.
• 13:22
  SPEAKER_00: Mireille – 18 miesięcy, głównie za zniszczenie dzieł.
• 13:27
  SPEAKER_00: Anne-Katrine – 6 miesięcy jako współsprawczyni.
• 13:32
  Ale nawet sędziowie przyznają,
• 13:34
  to nie jest typowy przypadek,
• 13:36
  to coś więcej.
• 13:38
  SPEAKER_00: To tragedia, estetyczna, ludzka, kulturowa.
• 13:44
  SPEAKER_00: W sądzie Brett Weiser mówi coś, co długo zostaje w głowie.
• 13:48
  SPEAKER_00: Chciałem być najbogatszym człowiekiem w Europie, nie pieniędzmi, sztuką.
• 13:55
  SPEAKER_00: Brett Weiser był złodziejem, ale w jego oczach był kimś więcej.
• 14:01
  SPEAKER_00: Był kolekcjonerem dusz, estetą, koneserem.
• 14:06
  SPEAKER_00: Mówił, że nie chciał posiadać, tylko zachować.
• 14:10
  SPEAKER_00: Dla siebie, dla kontaktu, dla emocji.
• 14:14
  SPEAKER_00: Nie interesował go rynek,
• 14:16
  SPEAKER_00: nie miał kontaktów z przemytnikami,
• 14:18
  SPEAKER_00: nigdy nie sprzedał żadnego dzieła.
• 14:21
  SPEAKER_00: Powtarzał, sprzedaż dzieła to jest zdrada, zabija emocje.
• 14:27
  SPEAKER_00: To była obsesja na poziomie zmysłów.
• 14:30
  SPEAKER_00: Mówił o zapachu szelaku, o dotyku płótna, o fakturze impastu.
• 14:37
  SPEAKER_00: Jakby obraz był ciałem, żywym, bliskim.
• 14:42
  SPEAKER_00: Niektórzy psycholodzy mówili o erotyzacji dzieła,
• 14:46
  SPEAKER_00: o sublimacji,
• 14:47
  SPEAKER_00: o przemieszczaniu emocji,
• 14:51
  SPEAKER_00: ale cokolwiek to było,
• 14:52
  SPEAKER_00: to było silniejsze od niego.
• 14:55
  SPEAKER_00: Czy możemy go nazwać maniakiem,
• 14:58
  SPEAKER_00: fanatykiem,
• 14:59
  SPEAKER_00: czy może romantykiem epoki,
• 15:01
  SPEAKER_00: która nie rozumie już kontemplacji?
• 15:05
  SPEAKER_00: Historia Stefana Brettweisera wstrząsnęła światem muzealnym.
• 15:11
  SPEAKER_00: Po ujawnieniu skali strat 239 dzieł 172 instytucji 7 krajów,
• 15:19
  SPEAKER_00: wiele muzeów zaczęło rewizję swoich procedur.
• 15:23
  Wzrosły standardy zabezpieczeń,
• 15:25
  szczególnie w małych i regionalnych placówkach.
• 15:29
  SPEAKER_00: Zaczęto tworzyć międzynarodowe rejestry dzieł zaginionych.
• 15:34
  SPEAKER_00: Pojawiły się nowe protokoły dla wypożyczeń i ochrony kolekcji.
• 15:40
  SPEAKER_00: Bo Brad Weiser przypomniał światu coś,
• 15:44
  SPEAKER_00: o czym zbyt często zapominamy,
• 15:47
  SPEAKER_00: że dzieło sztuki,
• 15:48
  SPEAKER_00: choć bezcenne,
• 15:49
  SPEAKER_00: może zniknąć bezpowrotnie i że obsesja,
• 15:53
  SPEAKER_00: nawet piękna,
• 15:54
  SPEAKER_00: może prowadzić do katastrofy.
• 15:58
  SPEAKER_00: Ta historia stawia pytania, na które nie ma łatwych odpowiedzi.
• 16:02
  SPEAKER_00: Czy dzieło sztuki,
• 16:03
  SPEAKER_00: które zostało skradzione,
• 16:05
  SPEAKER_00: pocięte,
• 16:06
  SPEAKER_00: wrzucone do rzeki,
• 16:08
  SPEAKER_00: nadal istnieje w kulturze?
• 16:11
  SPEAKER_00: Czy sztuka,
• 16:12
  SPEAKER_00: którą ktoś kochał tak obsesyjnie,
• 16:14
  SPEAKER_00: że zniszczył ją przez miłość,
• 16:16
  SPEAKER_00: ma jeszcze jakąś wartość?
• 16:19
  Czy kolekcjonowanie tylko dla siebie to forma egoizmu,
• 16:23
  a może największego hołdu?
• 16:27
  SPEAKER_00: Brad Weiser twierdził,
• 16:28
  SPEAKER_00: że ocalał dzieła przed nudą muzealną,
• 16:32
  SPEAKER_00: ale ostatecznie to on i jego matka sprawili,
• 16:37
  SPEAKER_00: że wiele z tych dzieł już nigdy nie będzie widziane.
• 16:41
  SPEAKER_00: Nie chodzi o to, że je ukradł, powiedział kiedyś jeden z kuratorów.
• 16:47
  SPEAKER_00: Chodzi o to, że zabrał je światu.
• 16:50
  SPEAKER_00: A Ty, jak Ty patrzysz na sztukę?
• 16:54
  Czy miałabyś kiedyś ochotę zabrać obraz do domu,
• 16:59
  żeby być z nim sam na sam?
• 17:01
  SPEAKER_00: Czy dzieło,
• 17:02
  SPEAKER_00: które kochasz powinno być tylko Twoje,
• 17:05
  SPEAKER_00: a może miłość do sztuki polega właśnie na dzieleniu się nią?
• 17:11
  SPEAKER_00: To była historia Stefana Bredweisera,
• 17:14
  złodzieja,
• 17:14
  SPEAKER_00: który nigdy nie sprzedał dzieła,
• 17:17
  SPEAKER_00: a jednak doprowadził do jednej z największych strat kultury XX wieku.
• 17:23
  Jeśli poruszyła Cię ta historia,
• 17:25
  napisz do mnie na Instagramie,
• 17:27
  Substaku lub Facebooku.
• 17:29
  SPEAKER_00: Może znasz inne podobne przypadki?
• 17:32
  SPEAKER_00: Chcesz, bym o nich opowiedziała?
• 17:35
  SPEAKER_00: Zróbmy wspólnie listę najbardziej nieoczywistych zbrodni artystycznych.
• 17:41
  SPEAKER_00: W kolejnym odcinku opowiem Wam o przestępcy,
• 17:45
  SPEAKER_00: który przez dekadę okradał cerkwie i kościoły w Europie Wschodniej,
• 17:51
  SPEAKER_00: zabierając bezcenne ikony i sprzedając je prywatnym kolekcjonerom.
• 17:57
  Jak wygląda czarny rynek sztuki sakralnej i czy naprawdę można
• 18:02
  ukraść świętość?
• 18:04
  SPEAKER_00: Subskrybuj podcast Art Perspective na Substacku,
• 18:07
  SPEAKER_00: a także słuchaj na Apple Podcast,
• 18:08
  SPEAKER_00: Spotify i YouTube.
• 18:10
  Nie przegap żadnego odcinka,
• 18:12
  kliknij,
• 18:12
  obserwuj tam,
• 18:13
  gdzie najczęściej słuchasz.
• 18:15
  SPEAKER_00: Do usłyszenia w kolejnej odsłonie Art Perspective True Crime w sztuce.