Latest / The Gardening School / #6 Van groenafval tot compost met Emiel de Kruijff van de Wormenboerderij

Transcript

#6 Van groenafval tot compost met Emiel de Kruijff van de Wormenboerderij · The Gardening School

0:07
Leuk dat je luistert naar de podcast van de garing School van
0:09
May and June. We maken de enorme hoeveelheid
0:12
informatie over de tuin eenvoudig en leuk door te praten
0:15
met experts en bekende tuiniers, zodat jij een echt goede tuinier
0:18
wordt. Ga je mee de tuin in?
0:25
In deze aflevering van de Garding School Podcast ga ik in
0:27
gesprek met Emile de Cruijff. Hij ontwikkelde de
0:30
wormenboerderij een manier om GFT afval te verwerken met
0:33
compost of tot compost met behulp van wormen onder andere.
0:37
Maar hij kan ook heel erg goed uitleggen hoe je op
0:39
verschillende manieren compost kunt maken en We gaan met hem in
0:42
gesprek over het verwerken van je groen afval tot waarde voor
0:44
de compost voor je tuin welkom Emile.
0:47
Goedemorgen. Goedemorgen, fijn dat je er bent
0:49
in onze podcast. We hebben al best wel wat
0:52
besproken net, Maar ik denk dat we heel veel waardevolle
0:55
informatie gaan krijgen vandaag. Ik, Ik hoop het.
0:57
Ik ga mijn best doen. Goed zo.
0:59
Wormen als huisdieren om te voorzien in compost.
1:01
Dat is eigenlijk een beetje waar ik aan moest denken, is dat.
1:05
Klopt dat een beetje. Het is één van de dingen die je
1:07
doet, maar. Die warme als huisdieren.
1:09
Zeker, zo ben ik ook begonnen in 2020.
1:13
Ik hoorde toen een podcast van iemand die die zei, ik in wormen
1:16
als huisdier en Ik heb een wormenhotel en Ik had toen net
1:19
op mijn balkonnetje een moestuin gestart.
1:21
Klein balkonnetje maar toch wel plek gemaakt voor wat vierkante
1:24
meters moestuin. En ja dan dan dan kom je
1:27
automatisch een keer op het punt dat je zegt, Ik ga mijn eigen
1:28
compost maken in plaats van dat je dat ergens gaat kopen.
1:32
Toen leek me het fascinerende Omdat met die wormen te proberen
1:34
om dan van mijn keuken afval van mijn appartementje, Omdat
1:36
omzetten tot compost. Ja, vanuit daar ben ik toen een
1:39
beetje die wormenboerderij mee gestart.
1:40
Ja precies en en Dat is een beetje ontspoord in compost in
1:45
het algemeen, zeg maar op allerlei manieren dat verwerken.
1:48
We gaan het er eens over hebben. Ja.
1:52
Leuk eventjes als begin hoe komt het toch dat composteren een
1:56
ingewikkeld imago heeft? Want Als ik naar mezelf kijk, en
1:59
dan denk ik. Die drempel om zelf compost te
2:02
gaan maken, vind best wel heel hoog.
2:05
Wat zou jij dan tegen mij zeggen Als je mij zou willen overtuigen
2:08
om te gaan composteren? Wat ga je dan?
2:11
Wat ga je dan doen? Het is een theorie ongelooflijk
2:15
simpel, maar eigenlijk In de eerste jaar als Mensen starten
2:18
met composteren of dat met een composthoop compostbak of met
2:22
zo'n wormotel is, dan lopen ze altijd wel een keertje tegenaan
2:24
dat het een keer gaat stinken. Of als ze zo'n warm hotel dat
2:27
die die wormen een keertje op de vlucht gaan, Omdat er
2:30
omstandigheden niet goed zijn. En dan ja dan kijk met met
2:36
moestanir of tuinieren is het heel erg bevredigend, want je
2:39
gaat iets in die tuin doen en dus straks In de Linda een
2:41
beetje. Het is nu april nu weer aan het
2:42
praten zijn en je kijkt die tuin in en overal beginnende de
2:46
bloemen te groeien en en Het is mooi en het geeft kleur.
2:49
En ja, dat compenseren kan dus 1 keer 1 ja wat wat vervelender
2:54
taakje zijn. Als het misgaat, maar Als je
2:57
daar eenmaal doorheen bent en en je weet hoe je dat kan oplossen,
3:00
want Het is allemaal prima op te lossen, dan kan je de rest van
3:03
je leven. Kan je van al je keuken afval
3:05
van al je tuinafval kan je gewoon compost maken met alle
3:08
voordelen van dien. Dus ja, wat zou ik tegen jou
3:10
zeggen van ga gewoon starten en laat je niet ontmoedigen Als het
3:14
een keer misgaat, daar moet je doorheen en heb je de rest van
3:17
je leven plezier. Dus eigenlijk, Als ik het zo
3:19
hoor, zou het erop neerkomen dat Misschien de beginfase wat
3:23
dingen kan opleveren waardoor je je ontmoedigd zou kunnen raken,
3:26
maar Als je. Hoe je daarmee omgaat, dan wordt
3:28
het uiteindelijk appeltje. Ja, zeker, want Er zijn genoeg
3:31
Mensen die al tientallen jaren composteren.
3:33
We waren toevallig allebei twee weken terug op de moestuinbeurs.
3:35
Ja, daar, daar spreek je genoeg Mensen die 50 of 60 plus zijn.
3:41
Die zeggen, ja, ik ik composteer al tientallen jaren.
3:44
En die. En toch denk ik dan ja, Maar dat
3:45
zijn Mensen die zich daar echt in verdiepen en die helemaal
3:49
soort van in een obsessie verrot circulair leven zit of zo.
3:52
Ik ben dat niet. Maakt dat uit?
3:55
Nee, nee, nee, dus Je moet wel motivatie hebben.
3:58
Je moet wel motivatie hebben van OK of.
4:01
Ik vind het belangrijk om iets met het afval te doen.
4:03
Ik vind het belangrijk dat ik zelf circulair van mijn afval.
4:05
Nou, dat geeft t een nieuwe grondstof maak of Je moet heel
4:08
erg gemotiveerd zijn van hé, Ik vind het tof om iets met die
4:11
compost te doen. Die compost is goed voor mijn
4:13
moestuin. Of die compost vind ik
4:14
belangrijk om meer bodemleven te creëren of meer biodiversiteit
4:19
te stimuleren. Dus ja, Je moet wel op een of
4:21
andere manier Natuurlijk gemotiveerd zijn, anders een
4:24
scheidtje GFT brengen naar de groenbak en dan gaat de gemeente
4:27
het voor het composteren. Dat is eigenlijk een beetje de
4:28
missie die ik probeer uit te dragen.
4:30
Schatje GFT en ga er iets mee doen.
4:33
Of het nou In de groenbak is dat de gemeente weer gaat
4:34
compenseren of gaat zelf composteren?
4:36
Maar doen ze dat ook echt gaan? Gaat de gemeente composteren met
4:38
mijn groenbak? Vaak wel, ja, je hebt Natuurlijk
4:41
gewoon te maken dat dat scheidingspercentage goed genoeg
4:44
moet zijn, dus als er teveel rotzooi in die groenbak komt,
4:47
dan wordt het alsnog verbrand. Net als met het restafval.
4:51
Alleen er brandt gewoon nog zoveel GF thee bij het
4:54
restafval, Omdat er niet gescheiden wordt.
4:56
Laten we beginnen gewoon met goed scheiden.
4:58
En af en toe heb je ook pech met je gemeente voor mij de gemeente
5:00
Amsterdam en de gemeente Den Haag die zijn dan weer begonnen
5:02
of dan weer gestopt met dat gescheiden kunnen aanleveren.
5:05
Nou, dan moet je dus eigenlijk wel met zo'n zo'n wormotel of
5:07
andere. Als je zeker wil weten dat er
5:09
iets gebeurt met je GFT, dan zou je dat dan alsnog zelf moeten
5:13
gaan doen. Zeker zeker, Maar ik probeer het
5:16
van het positief uit te gaan dat de insteek is niet van de
5:18
gemeente, ook om die dat groen afval wat jij daarin levert ook
5:21
te gaan composteren. Nou, Misschien is het dan
5:24
handig, zeg maar Als je maar verder overtuigd van wat zijn
5:26
nou die voordelen, wat is wat is nou het allergrootste pluspunt
5:30
aan zelfcomposteren? Zeg jij.
5:32
Het allergrootste pluspunt is dat je er de beste kwaliteit
5:35
compost kan maken, want je hebt zelf In de hand materialen die
5:38
erin gegooid die leiden Natuurlijk toe van wat wat het
5:41
resultaat is namelijk compost. En als die compost van zulke
5:44
zulke goede kwaliteit is. Dat zorg ervoor dat er veel meer
5:47
voeding in jouw bodem is, dus de planten gaan heel goed van
5:49
groeien. Daarnaast wordt die bodem, die
5:51
kan ook veel beter water gaan vasthouden, dus compost bestaat
5:55
uit amorganisch materiaal. Een organisch materiaal kan heel
5:56
goed water vasthouden, waardoor je dus straks Als het een paar
5:59
weken niet hebt geregend. Nou, Dat is nu het geval In de
6:03
maart april 2025. Dan is het belangrijk dat die
6:06
grond eigenlijk heel veel water kan vasthouden, dat als er niet
6:08
genoeg organisch materiaal in zit dan heb je heb je planten
6:11
gegaan daar ook last van krijgen.
6:12
Planten worden ook veel weerbaarder, want in die compost
6:14
zit allemaal nuttige bacteriën. Dus Het is ook helemaal niet
6:17
meer nodig om met bestrijdingsmiddelen te werken,
6:20
want er zitten allerlei nuttige bacteriën.
6:22
Schimmels die zorgen dat je planten minder snel ziek worden,
6:24
dus planten en meer voeding worden minder snel ziek.
6:27
Er zit meer vocht in die bodem. Er zitten zoveel voordelen aan
6:30
het hebben van goede compost. Ja, Waarom zou je dat niet maken
6:33
van je afval? En, wat is dan de definitie van
6:35
goede compost? Maar Misschien moeten we dan nog
6:37
heel eventjes eerst kijken naar de manieren van composteren en
6:40
de verschillen daartussen. Maar ik ben heel erg benieuwd
6:42
wat. Waar sta jij onder goede
6:44
compost? Met die manieren om dat het
6:47
goede compost is. Nou, wat vind jij handiger?
6:50
Nou even kort over die goede compost en daar hebben we het nu
6:52
over compost eigenlijk op twee manieren beoordelen.
6:55
Een is op de scheikundig van. Hé, waar bestaat er nou uit?
6:57
En dat gaat over een nutrienten die erin zitten.
6:59
Dus stel je had een meststof bij de tuincentra staat er op de en
7:02
de P en de K op stikstof kaliumfosfor, maar dan in het
7:06
Engels en en hoe meer dat aanwezig is, hoe meer
7:08
voedingsstoffen, want dat zijn een soort van de de grote
7:11
bouwstenen van een plant, weet je, Wij hebben de koolhydraten
7:13
eiwit en vetten nodig, dat zijn onze macronutriënten, nou de
7:16
macronutriënten van een plant is dus stikstof Kaliumfosforfor
7:19
plus. Alle andere mineralen die er ook
7:21
in zitten, dus daar kan je compost op beoordelen.
7:23
Hoeveel voedingsstof zit erin? Maar die voedingsstoffen zijn
7:26
niks waard als er niet micro organismen als er geen
7:28
bodemleven is die die mineralen die die voedingsstoffen naar de
7:31
plant kunnen brengen, dus neem neem, stel je voor dat het een
7:34
beetje fosfor of kalium of stikstof rond die die die wortel
7:38
zit van die plant die die wortel van de plant kan niet zomaar
7:41
opnemen. Er zijn bacteriën, schimmels
7:42
nodig die ze in een soort van hapklaar blokje aan die wordt
7:45
van de plant geven dus. Die die voedingsstoffen die rond
7:49
die wortels van die plant zitten.
7:50
Die moeten er wel in een soort van hapklaar.
7:53
Een Brok aan die aan die planten gegeven worden en daar helpen
7:56
die bacteriën schimmels aan bij. Dus je kan compost ook meten aan
7:59
hoeveel bacteriën schimmels erin zitten, Maar dat is gewoon een
8:01
kwestie van onder de microscoop leggen en bacteriën schimmels
8:04
gaan gaan. Tellen.
8:07
Nee, Misschien niet, OK, dus dus we weten dan waar goede compost
8:11
uit bestaat, dus enerzijds die voedingsstoffen en anderzijds
8:13
dat leven wat er in zit die de voedingsstoffen naar de plant
8:16
kan brengen dan eventjes uitzoomend naar de manieren,
8:19
want We kunnen composteren, kunnen we op een manier beginnen
8:22
bij de meest toegankelijke. Ik onderscheid altijd 4 manieren
8:25
van composteren en je kan een koud composteren met een
8:29
compostbak of een composthoop. Je kan warm composteren Als je
8:32
echt heel veel GFT hebt. Of je hebt zo'n thermo
8:35
compostbak waar je kan warm composteren die wor.
8:38
Als waar je kan compenseren met wormen, noem je fermi
8:40
composteren en je hebt boekashi is eigenlijk niet echt
8:43
gecomposteerd. Is meer fermenteren, Maar ik zie
8:44
ook een manier om van je GFT in bodemverbeteraar te maken, dus
8:47
koud composteren, warm composteren, composteren met
8:50
wormen en boekashi. En en welke is dan het meest
8:53
toegankelijk? Ik heb jaren release bankashi
8:55
emmer gekocht en volgens mij heb ik toen niet begrepen hoe dat
8:58
eigenlijk hoorde te werken. Dus ik deed het verkeerd.
9:00
Maar wat wat van die 4 is dan soort van instap.
9:03
Niet echt één één van die 4 per se.
9:05
Het is meer. Ik zou OK, Laten we beginnen met
9:08
dat wormen composteren en die bougaarashi.
9:09
Dat zijn wat meer kleinschaligere manieren van
9:12
composteren die ik meer aanraad voor Mensen die geen tuin
9:14
hebben, dus wel in of een klein, heel klein tuintje hebben.
9:17
Maar voornamelijk keuken afval hebben.
9:19
Die ze willen composteren en die bokashi is gewoon een kwestie
9:22
van al dat keukenafval is een bokash emmer doen en het
9:25
bestroois om het EM met effectieve micro-echanismen
9:27
erin. En dan is dat laagje keukenafval
9:29
laag strooisel, dan ga je het Samen drukken en dan gaat het
9:32
ver met teren. Dat heeft dus niks met
9:33
compenseren te maken, want er komt geen zuurstof bij en dan ga
9:35
je lager verlaag je opbouwen Als het helemaal vol is, dan is een
9:38
kwestie van twee weken lang Laten staan, dan gaat het
9:40
helemaal permitteren en elke keer Als je het drukt dan komt
9:43
er een soort van SAP uit. Kan je weer als vloeibare
9:46
meststof gebruiken wel goed verdunnen.
9:48
Het is heel rijk aan die voedingsstoffen.
9:50
Staat 10, één staat tot 20 staat gaat.
9:52
Ga je dat verdunnen met water om het te kunnen gebruiken en dan
9:56
vervolgens na de twee weken van fermenteren?
9:58
Zo lang laat je dan in die boekashi emmer zitten, hetgeen
10:00
wat je overhoudt niet echt compost.
10:02
Je herkent nog wel je keukenval erin.
10:04
Want Ik had dat dus ook dat ik hem open deed dat ik dacht, Dit
10:07
is niet wat ik dacht, zeg maar als in had verwacht.
10:11
Je ziet nog steeds alles gewoon liggen.
10:13
Dus Het is het eerste stukje is al gedaan.
10:17
En dan vervolgens begraaf je het In de aarde en dan gaat de
10:20
bodemleven het laatste stukje. Van het verwerken van het GFT.
10:24
Doen ja precies dus Het is nog niet verteerd.
10:26
Nee, het verteren gebeurt daarna.
10:28
Als je het in onder de grond hebt gestopt.
10:30
Ja, daardoor is bokashi anders als die andere 3.
10:33
Als dat koud compenseren, Waarom compenserend comsteren met
10:35
wormen, want daar is eindproduct wel echt compost.
10:38
Een composte wat je in bij wijze van spreken ook door normale
10:41
tuinaarde zou kunnen mengen om in te zaaien bijvoorbeeld.
10:44
Ja, precies, OK, heb je dan een persoonlijke bezwaren tegen
10:47
bokashi? Nee, want Het is wel weer
10:49
handig. Kijk zelf eet ik geen vlees of
10:51
vis. Maar, stel je doet dat wel en je
10:53
hebt af en toe daar afval van en je woont in zo'n appartementje
10:56
met keuken waar je je keukenafval wil verwerken.
10:59
In zo'n wormhotel worden niet aangeraden om vlees of vis te
11:01
doen. Boelkastje kan alles in dus waar
11:05
die wormen af en toe nog een menukaartje hebben in In de
11:08
handleiding van de wormenboerderij die wij
11:10
aanbieden hebben, is een menukaartje van.
11:12
Wat willen de wormen wel nieteten?
11:14
Ja, die zijn gewoon iets kritischer nog en boekasi kan je
11:17
gewoon alles in gooien vermiteren.
11:20
Af en toe wat van de sapper uithalen daarna In de grond
11:21
begrijpen. Graven.
11:23
Exact OK, dus dan hebben we bokashi gehad dan dat mormhotel.
11:26
Hoe werkt dat of wormen boerderij?
11:28
Dus je hebt een wormenhotel nodig, kan je zelf bouwen.
11:31
Je kan eentje kopen, is dat? Hetzelfde als hoe een bijenhotel
11:34
eruit ziet. Nee totaal, het kan eigenlijk zo
11:37
simpel zijn als gewoon een emmer met daarin een een huisje voor
11:41
die wormen een bedding dus. Denk aan wat aarde of karton of
11:44
kokosweefsel iets hiervoor waar die wormen in kunnen wonen en
11:46
vervolgens ga je. Groen en bruin afval toevoegen,
11:49
die ga je vaak voorbij horen komen het groen en bruin in het
11:51
composteren, dus laat ik dat nu even iets beter uitleggen.
11:55
Groene materialen zijn iets meer stikstofrijk.
11:57
Denk aan je keukenafval, eetenzest, fruitschillen,
12:00
groente, resten, koffieprut, mest van je huisdier of van
12:05
dieren. Dat is al valt allemaal onder
12:06
het kopje Groen en dan heb ik het kopje bruin.
12:09
Dat zijn iets meer houtige materialen.
12:11
Denk aan houtsnippers stroom, maar ook papier en karton.
12:14
Dat is Natuurlijk ook ooit een boom geweest en voor een goed
12:17
compost proces in een worm hotel, maar ook in een
12:19
compostbak. Heb je beide nodig en bij die
12:22
wormenhotel zeggen we minimaal fifty fifty qua verhouding.
12:27
Maar liever iets meer bruin dan groen dat groenafval is erg nat
12:31
en je kan je voorstellen Als je dus Alleen maar keukenafval erin
12:33
gooit wat erg nat is en dan krijg je een soort van ja,
12:37
stinkende hoop, want dan komt er geen zuurstof meer bij Als het
12:40
zo nat is. En als er geen zuurstof bijkomt
12:41
gaat het rotten, dan gaat het stinken en niet composteren,
12:45
want bij een succesvol compostproces hebben ze een
12:47
goede mix van groen en bruin nodig en moet altijd zuurstof
12:50
bij je kunnen komen. Er komt geen zuurstof bij, gaat
12:53
het rot? Daar gaat het stinken, dus Het
12:55
is ook waar we het net over hadden over van.
12:57
Waarom composteren af en toe een slecht imago?
12:59
Heeft? Ja, Mensen starten zo een zo een
13:02
compostbak of horm hotel hebben allemaal keukenafval.
13:05
Wat ze erbij gooien vergeten dat ze af en toe bruin afval mee bij
13:09
moeten doen. En zoals ik net zei minstens
13:11
fifty fifty, maar sommige compostbakken of composteerders
13:14
die die raden een verhouding van 3 staat tot één 3 keer bruin één
13:20
keer groen. Dus Dat is iets wat vaak gebeurd
13:23
bij de startende composteerden van te veel groen.
13:25
Het gaat stinken, Ik vind het stom.
13:27
Ik stop ermee. Nou, Dat is een.
13:28
Hele snelle, hoe zeg je dat een snelle reis inderdaad?
13:32
En dat kan ik me heel goed voorstellen, dus eigenlijk door
13:35
een gebrek aan kennis door het niet juist te doen, krijgt het
13:38
zo'n slecht imago, terwijl het eigenlijk andersom zou kunnen
13:40
zijn. Nou, zit ik wel te denken, hoe
13:42
kom ik aan zoveel bruin afval ten opzichte van het schoenen?
13:47
Want Ik denk dat het makkelijker is om mijn groen afval te komen
13:50
dan een bruin het groenafval. Heb je heel het jaar door, want
13:53
je hebt altijd je keukenafval. En Als je naar de tuin kijkt,
13:55
heb je het groenafval voornamelijk In de lente en de.
13:58
Jammer, want Dat is lekker, alles aan het groeien en ook
14:01
gewoon inderdaad dat dat verse snoeien valt.
14:03
Dus of valt ook onder groen de bruin afval heb je vaak in uit
14:06
je tuin In de herfst In de winter meer de houtige
14:09
materialen en dat kan je dan bijvoorbeeld gaan versnipperen
14:11
of verzamelen. Dat is eigenlijk de grote tip.
14:14
Altijd van die heb je veel In de herfst In de winter verzameld en
14:17
die kan je het hele jaar door gebruiken dat.
14:20
Bruinafval je legt een voorraadje aan, zodat je dat
14:21
steeds handjes. Of hoe zeg je dat mondjesmaat
14:23
kunt toevoegen? En papier en karton heb je wel
14:26
weer het hele jaar door in huis. En ik, Ik heb zelf heb ik een
14:31
een versnipperaar voor Marktplaats verkocht, Maar ik
14:33
zag dat die nieuw € 15 was, dus Dat is echt een hele basic
14:37
versnipperaar en daarmee kunnen we gewoon die verzenddozen van
14:40
Golf karton. Dat gaat er ook gewoon doorheen,
14:42
dus Als je zelf ook een gewoonte van maakt om papier, een karton
14:45
wat je wil composteren, Je moet Natuurlijk niet gaan composteren
14:48
als er ook iets van plastic in op papier zit of als er inkt op
14:51
dat papier zit wat je niet vertrouwt.
14:53
Maar Als je een soort van gewoonte krijgt dat je op papier
14:55
een karton gaat versnipperen, heb je ook altijd weer een
14:57
voorraadje met bruin. En dus dus op die dozen moet
15:00
geen geen plastic tapresten zitten en niet helemaal bedrukt
15:04
zijn. Nou kijk, compost is altijd het
15:06
resultaat van hetgeen wat je erin gooit.
15:08
Dus stel je wil biologisch compost moet je al jeeten bij de
15:12
ekoplaza gaan halen en en bijvoorbeeld inderdaad niet
15:14
bedrukt papier of karton erin te doen.
15:16
En hoe strikt je daar wil zijn? Is het niet eens zelf?
15:19
Ik ben er zelf wel wat makkelijker in dat ik gewoon
15:22
zoveel mogelijk composteer van wat papier karton en keuken af
15:24
van tuinafval en die compost gebruik ik in mijn moestuin en
15:27
daar eet ik van. En dan denk ik van ja, want ik
15:30
koop niet al mijn groeten vanuit biologisch.
15:33
Ik denk ja, Ik denk dan nog steeds dat het wel beter is dan
15:36
wat ik al vaak eet, dus dan zal het wel best zijn.
15:39
Maar Iedereen is daar vrij om zijn eigen afweging te maken
15:41
Natuurlijk dus. Je legt zelf soort van een lat,
15:43
hoe ver je wilt gaan? Ja ja, precies OK nou volgende
15:47
dan ja. Want dit ging er vooral iets
15:48
dieper ingezoomd op dat groen en het bruin en om dat verhaal met
15:51
dat wormen compenseren af te maken.
15:53
Dus een wormhotel kan je bouwen of het kan je kopen.
15:56
En dat kan in principe gewoon één bak zijn, hè?
15:58
Één bak waar je dus die wormen een huisje.
15:59
Heeft ga je GFT bij toevoegen, uiteraard wat compostwormen
16:03
familie van de regenwormen heb je heel veel.
16:05
Heb je duizenden verschillende soorten regenwormen en wij raden
16:08
altijd dan een compostworm aan. In de volksmond wordt Natuurlijk
16:11
wel de tijgerworm genoemd, Latijnse naam de vitida en de
16:18
hortensis, de eisenia hortensis en vitida.
16:20
Want dan weet je tenminste zeker welke Het is, die is gewoon heel
16:23
goed in heel veel GFT verwerken, dus je kan eigenlijk wel zijn
16:26
eigen lichaamsgewicht aan GFT elke week wel verwerken.
16:30
Daar start je mee en dan is dus een kwestie van goed groen en
16:32
bruin toevoegen. Het probleem is Als je in één
16:34
bak zou gaan wormen composteren, heb je een tijd dat je het
16:36
verzen geeft thee en en het compost al een beetje door
16:39
elkaar zitten, want dat proces die is van een half jaar voordat
16:42
GFT compost is. Vandaar dat die wormenhotels
16:44
altijd meerdere lagen hebben of boven elkaar of naast elkaar,
16:47
want dan zeg je OK, je gaat eerst met één laag starten, die
16:49
ga je helemaal vullen met de bedding, for je wormen, je
16:52
wormen en je groen en je bruin afval als die één laag helemaal
16:55
vol is, dan start je met je tweede laag en die kan er
16:58
bovenop. Of die kan ernaast en dan moet
17:00
je zorgen dat die wormen wel naar die tweede laag toe gaan,
17:02
want In de tweede laag ga je dan weer weer je GFT toevoegen.
17:04
In je wormen kruipen wel naar het vers eten toe en die
17:08
verticale toren is dat naar boven en met die horizontale
17:10
bakken is dat dan gewoon niks naar rechts.
17:12
En als dan die tweede laag helemaal vol is, dan zitten al
17:14
die wormen eigenlijk bij de verse GFT.
17:16
Je bent een half jaar verder, je eerste bak is eigenlijk dan
17:19
compost, die kan je legen, dan heb je weer een lege bak waar je
17:22
weer je wormen naartoe kan lokken.
17:25
Dus zo werken vaak die wormhotels en zet je die dan?
17:27
Binnen of buiten. Worm gedijt best tussen de 10 en
17:30
25 graden Als het richting het vriespunt is, gaat worden ze
17:34
eerst minder actief Als het echt gaat vriezen kunnen ze ook
17:36
doodvriezen. Hij kan buiten staan, maar hou
17:40
dan rekening mee dat je In de winter minder keukenafval kan
17:42
verwerken. En Als je echt goed voor je
17:44
wormen wil zorgen, zou ik bij het vriezen echt even binnen
17:47
zetten of in het binnenschuurtje kijk In de natuur kan een worm
17:50
gewoon In de grond kruipen. Ja die gekruipt gewoon dieper.
17:54
En de meten onder de grond is het altijd 12 graden.
17:57
Dus hij kan buiten, maar in hele koude maanden en hele warme
18:02
maanden, want boven de 25 graden kan de grond te droog worden.
18:05
Wormen hebben altijd een vochtige omgeving nodig.
18:08
Ze ademen door een huid iemand wat ze vochtig zijn, dus als die
18:11
grond te droog wordt, dan gaan ze op de vlucht zijn je wormen
18:13
opeens weg. Krijgen ze de keuken in?
18:18
Dus als echt? Ja, in Nederland is dat niet
18:21
heel veel weken in het jaar dat het echt 30 graden plussers of
18:23
zo, maar dus dan kan je hem binnen zetten.
18:24
Of je kan hem bijvoorbeeld een een koeelement aan de binnenkant
18:28
leggen of je kan er een witte handdoek.
18:30
Omheen doen wat het kaatsweer wat zon af.
18:32
O ja, zijn we allerlei manieren voor om dat ook op te lossen
18:35
maar is. Wel dus een aandachtspunt OK,
18:37
hebben we dan het warm hotel afgerond?
18:39
Ja. Dit is denk ik de basics ja, OK.
18:41
En dan gaan we dus naar de de de het composteren voor een groter
18:45
volume. Ja.
18:46
Want zelf ben ik met dat wormen composteren.
18:48
Ook dat boekasje heb ik geprobeerd Toen ik in een
18:50
appartementje woonde met een balkon.
18:51
Nu woon ik met een huis met een tuin en nu ben ik met een
18:54
compostbak bezig, want daar heb je ook heel veel tuinafval en
18:57
vaak zijn die worm hotels en boekasji emmers daar te klein
18:59
voor. Met koud composteren en warm
19:01
composteren gelden eigenlijk weer dezelfde regels van dat
19:03
groen en bruin. Goede verhouding daarvan
19:06
minstens fifty fifty, maar iets meer bruin en dat kan zo simpel
19:09
zijn, eigenlijk met 4 pallets tegen elkaar aanschroeven en
19:13
daar gewoon al je GFT op gaan gooien en heb je eigenlijk een
19:15
composthoop zolang je maar. Die verhoudingen goed haalt, Als
19:18
je maar die verhoudingen. Goed aanhoudt en en vaak
19:20
gebruiken Mensen ook de lasagna techniek dat ze zeggen, OK, ik
19:22
doe echt eerst strikt een laagje groen en dan een laagje bruin
19:25
doe je Zonder lasagne techniek. Zet die compostbak wel goed In
19:28
de schaduw neer, want je merkt In de zomer.
19:31
Dat de compost ook snel uitdroogt, dus In de schaduw
19:35
zeilt je erover eigenlijk zelf totdat je de de grond bedekt met
19:39
woosh dat die niet uitdroogt is ook goed om even je composthoop
19:42
af te dekken dat niet al het water verdampt.
19:45
Dat is wel vaak een probleem dat je composthoop te droog wordt en
19:47
Als het te droog is, dan gebeurt er niet zoveel.
19:49
Maar ja, dat dat koud compenseert, dat duurt wel 1 2 3
19:52
jaar voordat o je GFT compost is.
19:55
Vandaar dat Mensen werken met 3 van die bakken naast elkaar gaat
19:58
van jaar één naar jaar twee naar jaar 3 Omdat je dan eigenlijk
20:01
wel weer een beetje je. FT wil scheiden van je compost
20:03
wordt bijna klaar. Is ja, want dan ga je.
20:05
Dan niet weer al dat spul bij gooien, waardoor die weer
20:08
gemengd wordt met iets wat niet verteerd is.
20:11
Zit daar dan ook dat. Want dat heb ik altijd tillen
20:13
van je hoop als in het omkeren heeft dat daarmee te maken dat
20:17
dat. Omkeren doen we door om om meer
20:19
zuurstof in je composthoop te krijgen, dus in een worm hotels
20:23
niet nodig om wormen zijn eigenlijk continu bezig
20:24
Natuurlijk met gangetjes Graaf, waardoor er wel genoeg zuurstof
20:26
in komt. Bij de bakashi was dat niet echt
20:29
een ding, want het werk juist Zonder zuurstof Je moet
20:31
fermenteren, Maar ik sta Natuurlijk met die verhouding
20:33
van. Het is belangrijk dat je ook
20:34
bruin materiaal erbij doet, Alleen maar groen afval, dan
20:36
wordt het een plakkerige bende Zonder zuurstof.
20:38
Dus Als je het omkeert, dan komt er meer zuurstof bij en hoe meer
20:41
zuurstof, hoe beter Het is voor het hele compostsproces beter In
20:44
de. Zin, dat gaat sneller sneller.
20:45
Ja o. K, zeker zeker, en heb je?
20:47
Dan Omdat je dan het omkeert, die hoop van hè?
20:50
Dat zie ik dan Charles Downing doen.
20:52
Die keert dan een hoop van de ene naar de andere bak.
20:55
Heb je dan minder bruin afval nodig eigenlijk in jaar?
20:58
Één werk je gewoon met één zo'n bak en dan in jaar één ga je dan
21:02
je GFT toevoegen en zo vaak omkeren Als je wil?
21:05
Hoe vaker meer een zuurstof bijkomt.
21:06
Maar goed, Niemand heeft zien Natuurlijk elke dag.
21:08
Ze hopen om te keren, dus ze zeggen, OK, doe het één keer per
21:10
maand of eens in twee weken. Dat is gewoon.
21:12
Puur zodat die dat composteren sneller gaat Als je eerder
21:14
resultaat hebt, OK? Nou ja één, dan gooien we die
21:17
hele bak van jaar één na jaar twee.
21:19
Dan zijn we los twee dingen, dus het gewoon het regelmatig
21:21
omkeren en met 3 bakken werken Omdat je gewoon je verse GFT wil
21:26
scheiden van je compost. Wat al bijna klaar is.
21:28
Ja, kan je niet. Gewoon in in In de bak ernaast
21:30
weer beginnen. Maakt dat dan of je wil een
21:32
duidelijk overzicht hebben van Dit is jaar in jaar twee jaar 3
21:35
kijk Er zijn. Natuurlijk ook gewoon
21:37
composwater van twee 300 l die je bij de Inter tuin vindt
21:39
waarin je een bak composteert. Dan werk je eigenlijk een soort
21:41
van boven naar beneden dus. Bovenkant heb je een soort van
21:44
deksel die je af draait en doe je GFT telkens in en dan ga je
21:46
gewoon lekker doorbouwen doorbouwen en na 2 3 jaar is
21:50
eigenlijk het ooit geeft mee begonnen.
21:52
Ben is dan gecomposteerd. Er zit zo'n luikje, zo'n
21:55
onderhoudelijke kapot vandaan, maar om dat zo lang duurt kan je
21:59
het ook wel voorstellen dat Als je zo'n bak van 200 l hebt waar
22:02
je in één vat composteert, dan moet je twee tot 3 jaar
22:05
aangeven. Thee aan een keuken en tuinaf
22:07
van één zo bak doen, Dat is vaak veel te klein.
22:10
Ja, dat zou ik ook denken, dus Dat is weer het.
22:12
Voordeel van het warm composteren dus heb je wel een
22:15
speciale compostbak voor nodig. Kijk stel, je bent een een boer
22:19
en je hebt heel veel tuinafval landbouwafval.
22:22
Dan zie je af en toe op dat op het platteland zie je een enorme
22:24
roepen waar het stoom van af komt, want Als je maar genoeg
22:27
organisch materiaal hebt, dan gaat het wel broeien, hè, dan
22:29
komt dan komt, wordt het heel warm.
22:30
Wordt het 60 70 80 graden in zo'n in zo'n composthoop maar
22:34
voor een huishouden is dat niet echt gegeven.
22:37
Omdat er gewoon niet zoveel GFT zit het hem.
22:40
Dan vooral dat het zo warm wordt, Omdat het zoveel is.
22:43
Nou er. Komt altijd wel warmte vrij bij
22:45
een compost proces. Dat zijn bacteriën die dat die
22:48
dat veroorzaken. Dat is hartstikke goed die die
22:50
verwerken dat GFT en daarbij dat proces komt er warmte vrij als
22:53
die composthoop veel te klein is, vervliegt gewoon al die
22:55
warmte. Het is gewoon te weinig om te
22:57
weinig materie om dat die temperatuur te bereiken.
22:59
Dat heb je van die compostbakken met een dikke isolatielaag
23:03
thermoc composters ofzo zelf hebben we eentje, die heet de
23:05
hot bin en en die zijn dan 100 of 200 l en die dat zijn een
23:10
soort. Dat is een product die het dan
23:11
mogelijk maakt om ook als huishouden met minder.
23:14
CT ook te kunnen worden composteren.
23:15
Nou wat is dan het voordeel van warm composteren?
23:17
Dan kan je eigenlijk in twee tot 3 maanden al compost hebben in
23:20
plaats van die twee tot 3 jaar. Oh, het proces gaat gewoon 10
23:22
keer zo snel en Dat is puur. Dat heeft puur met die
23:24
temperatuur te maken. Ja.
23:26
Ook Als de gemeente voor ons GFT Composteert.
23:29
Dat gaat in van die lange tunnels, dat ligt daar 2 3 weken
23:32
en dan is het alweer klaar. Die zijn ook niet 3 jaar aan het
23:34
composteren Natuurlijk. Helemaal geen zin in?
23:36
Nee dus. Dat warmte zorgt ervoor dat het
23:38
sneller gaat en het tweede grote voordeel is dat warm is.
23:41
Dan kan opeens alles op je alles op je composthoop van.
23:45
Als je dat koud kon posteren bent, dan heb je vaak weer een
23:48
lijstje met dingen die niet worden aangeraden om het op te
23:49
doen. Denk aan vlees en vis, wat snel
23:52
gaat rotten of brood waar muizen en ratten afkomen.
23:55
Gekookte voedselresten of onkruid.
23:58
Het zijn allemaal dingen die niet worden aangeraden op een
24:00
koude Composthoop te doen bij een warme composthoop een warm
24:04
compostbak is het opeens een stuk simpeler, kan alles erop.
24:07
Denk bijvoorbeeld die onkruid de onkruid zadel worden gedood bij
24:10
60 graden. Dus als jij op 60 graden hebt,
24:13
doe gewoon lekkere onkruid erop. Die temperatuur gaat altijd wel
24:14
hard van omhoog en na twee weken na twee weken zijn die zaden
24:17
zijn gedood. En Als je een compost dan weer
24:19
uitrijdt. Na een paar maanden hoef je geen
24:22
zorgen te maken dat je overal onkruid krijgt.
24:24
Maar dit, dit klinkt een stuk idealer, want nu ga ik wel een
24:26
beetje aan dat Ik denk, OK, waar mijn tuin zou ik dit kwijt
24:29
kunnen? Want over wat voor formaat
24:30
hebben we bij zon hop in wat wat, hoe groot is zo'n ding die
24:34
200? Liter variant is 55 cm bij 55 cm
24:37
en dan 1 m 20 de lucht in, dus Dat is.
24:43
Ja, Het is echt. Dat formaat dat formaat en,
24:45
Omdat er dus maar. Je hoeft zeg maar 3 maanden aan
24:48
keuken en tuinafval in te verwerken, want dan is het
24:50
eigenlijk alweer klaar om eruit te gaan.
24:53
Er zit Natuurlijk wel, want alles zit de woord nadelen, hè?
24:56
Zowel die bukasi als met die wormen als met de koud
24:58
composteren een nadeel van die warm composteren is dat die
25:01
compostbakken echt een stuk duurder zijn, dus waar zo een
25:03
koude composthoop eigenlijk per direct overal kan beginnen in je
25:06
tuin. Of zoals ik net zei, schroeven
25:08
en paar pallets aan elkaar vast en je bent er zo'n warme zo'n
25:13
thermocomposter of het nou van het merk Hotbin is, maar je hebt
25:15
nog wat andere merken dan begin je pas vanaf de € 200 eigenlijk
25:18
dus Het is een grotere investering.
25:20
Daarnaast is de kwaliteit compost is minder.
25:23
OK, we konden composters beoordelen op hoeveel
25:26
voedingsstoffen erin zaten en hoeveel leven erin zat hè?
25:29
Hoeveel bacteriën in schimmels erin zitten?
25:31
Je kan Natuurlijk voorstellen Als je tuinafval 60 graden wordt
25:35
verwarmd dat er minder bacteriën schimmels actief zijn dan bij
25:38
gewoon dat koude composteren bij dat wormen composteren waar
25:41
gewoon de natuur zijn gang gaat en het heeft gewoon de tijd om
25:45
rustig te af te breken. Zijn er dan bepaalde?
25:47
Bacteriën en schimmels die die zeg maar Alleen maar in leven
25:50
blijven bij die temperaturen ofzo.
25:52
Precies het zijn dus echt specifieke bacteriën die blijven
25:54
leven tussen die 40 60 graden. En dus heel veel bacterisch
25:57
schimmels niet, dus hoe los je dat weer op Als je snel wil
26:00
compenseren met zo'n warme compostbak, dan is na 3 maanden
26:03
is het klaar om die compostbak te oogsten, maar Er is nog wel
26:06
aan te raden om de compost even te Laten liggen op de bodem om
26:09
weer de tijd te geven dat de bacterie en schimmels weer
26:12
kunnen terugkeren op die hebben ook heel weinig wormen in die
26:15
compostbakken van Van volgens een hotbin.
26:16
Want ja, wormen daar had het net over boven de 25 graden vindt
26:20
het al warm, dus bij 60 graden zijn ze helemaal niet te vinden.
26:22
Is een warme compostbak dus zelf ben ik er wel fan van om te warm
26:25
composteren voor het tempo. Dat ik niet heel veel ruimte
26:29
hoef te gebruiken met tuin voordat de compost proces, maar
26:32
daarna wil ik wel even nog Laten liggen.
26:34
Misschien doe ik er zelf nog wat wormen bij uit een wormhotel die
26:36
ik voor de geit nog erbij hou om te zorgen dat die kwaliteit van
26:39
een kapots een stuk beter wordt met Laten.
26:41
Liggen, bedoel jij dan in die bar Laten liggen Zonder dat hij
26:44
meer warm is, of moet ik het over de bodem verspreiden en
26:47
Laten liggen dus? Inderdaad echt uit die bak
26:49
halen, want die wil je Natuurlijk weer gebruiken voor
26:51
ja, nieuwe ronde gewoon op de grond Laten liggen in contact
26:54
met de grond geeft de bodemleven de tijd om weer even erin te
26:57
gaan. Precies nou en Dat is Natuurlijk
26:59
ook de manier waarop wij vaak zeggen hoe je compost kan
27:01
gebruiken is door het gewoon op de bodem te leggen als een vorm
27:05
van multje eigenlijk en de en het gewoon het leven zelf het de
27:08
bodem in te Laten trekken of het zakt er door regen in of de
27:11
wormen trekken naar beneden, wat dan ook en dat dat bereik je dan
27:15
daar eigenlijk al mee, toch? Ja.
27:17
Heel. Veel Mensen denken dat je dat je
27:19
compost echt de bodem in moet werken.
27:21
Boelen wat dan ook hoeft eigenlijk helemaal niet.
27:24
Precies. Maar ook dan weet je wel.
27:27
Toch bestaat er een soort beeld van.
27:29
Ik ook moet zorgen dat de voeding bij de wortels komt
27:30
ofzo, Maar dat doet de natuur zelf wel dat.
27:32
Daar hoef je niet druk over te maken.
27:34
Nee, precies en nog een andere manier hoe je de compost kan
27:36
gebruiken. Die tip geven we vaak bij
27:38
wormenhotels dat daar is de hoeveelheid compost die je eruit
27:42
haalt niet altijd genoeg voor de hoeveelheid planten die je hebt.
27:46
Dus je kan ook zelf compost thee maken.
27:48
Het is eigenlijk zo simpel als gewoon een handje compost dat
27:52
helemaal klaar is in 10 l water. Liefst dat je regenton erin doen
27:55
even goed roeren, even een dagje Laten staan nog een keertje goed
27:58
roeren, zodat de zuurstof bijkomt en dan is eigenlijk dus
28:01
al die bacterisch. Die in een compost zat, heb je
28:03
verdund in het water. Dus dan ben je niet eigenlijk
28:05
heel erg die je bent niet organisch materiaal aan het
28:07
verspreiden, wat wel vooroordelen heeft, maar met
28:09
tenminste al die bacteriën, schimmels die die je hebt.
28:12
Die composten kun je makkelijk uitspreiden over heel de tuin?
28:15
Ja, precies. Dus het werkt eigenlijk op zo
28:17
een manier dat je dat je zegt met een kleinere hoeveelheid
28:19
zorg je dat dan toch steeds overal iets komt?
28:22
Ja, precies ja, goede tip. Je geeft al zo ongelooflijk veel
28:26
informatie, wat heel waardevol is dat in je eigenlijk al mijn
28:29
vragen al zo'n beetje beantwoord ergens in die tekst, dus Dat is
28:32
top Als je nou, want nu heb ik dus een beetje het gevoel van,
28:35
oh ja. Hobin zou er waarschijnlijk op
28:36
zijn zoon warm composteren. Het kost tenminste fysieke
28:39
inspanning, want je hoeft niet te tillen of te keren of wat dan
28:42
ook, maar Je kunt wel best wel een goede hoeveelheid compost
28:44
produceren. Eigenlijk die nadelen heb je al
28:47
eventjes benoemd, namelijk dat er wat minder leven in zit, wat
28:49
minder bacteriën en schimmels en dergelijke.
28:51
Wat zijn nou bij die methode? De meest voorkomende
28:55
beginnersfouten? Maar hoe kan ik nou zorgen dat
28:57
Als ik zo'n ding aanschaf dat ik meteen goed gaat?
29:01
Eigenlijk, wat we eerder al genoemd hebben.
29:02
Vandaag is teveel groenafval van Mensen zetten zo'n hotbin op
29:07
zo'n thermo compostbak dan beetje aan het begin van de
29:10
tuin. En elke dag brengen ze netjes
29:11
een keuken af daar naartoe. En ja, net als bij een wormhotel
29:14
of een koude Composthoop, dat wordt gewoon echt te nat en te
29:17
plakken. De binnenkant dus Je moet echt
29:20
Als je nat GFT hebt zorgen dat je genoeg droge bruine
29:23
materialen erbij doet. En daar is hij, papier en karton
29:26
hebben we nog een belangrijke rol, want bijvoorbeeld
29:28
houtsnippers kan je er wel bij doen, Maar dat dat dat neemt
29:32
niet per se vocht op waar die papier karton heel goed vocht
29:35
kunnen opnemen. Dus Als je een afvalbakje hebt
29:38
met echt gewoon natte keukenafval dat je net goed
29:41
fruit gegeten die dag en je hebt allemaal die appelklokhuis nog
29:44
heel veel vochtin of zorg echt dat je even een paar handen
29:46
papier en karton erin doet die die klein want alles.
29:49
Er zijn gemaakt worden, vandaar dat ik zo voor snipperij heb
29:51
gekocht. Je kan al dingen, je kan dingen
29:53
wel groot houden, maar dan duurt het zoveel langer voordat dingen
29:56
composteren die bacteriën schimmels hebben, moeten er wel
29:58
bij kunnen. Die hebben oppervlakte nodig.
30:00
Vandaar dat je het klein maakt. Dat is ook heel mijn
30:01
oppervlakte. Waar die bacteriën schimmels mee
30:03
aan de slag kunnen. Dus ja, meest voorkomende fout
30:05
is te veel goed, te veel groen, te weinig bruin te nat niet.
30:09
Niet niet droog, dus Als we het hebben over die die stinkende
30:13
Rotterdam compost, is dat eigenlijk gewoon de key.
30:17
Makkelijker hoeft dat eigenlijk ook niet vrij simpel.
30:19
Voordat de zuurstof bijkomt en The way to go a zuursel bij te
30:22
krijgen, is een goede mix tussen groen en bruin en je kan altijd
30:26
dan de boel een handje helpen door dingen een beetje luchtig
30:29
te maken door om te om te gooien, dus bij een composthoop
30:33
is dat wat makkelijker, dan ga je gewoon met je rieker in en
30:35
dan ga je heb je de ruimte is hold binnen dan geven Mensen een
30:39
lange, een lange hark dat je wel een beetje de toplaag kan mixen.
30:42
Je kan je nog een beetje helpen om meer zuurstof in te krijgen,
30:43
Maar de key inderdaad Het gaat rotte zorgen dat het
30:45
zuurstofrijk wordt. Hé, wat is nou de reden dat jij
30:48
hier zo gepassioneerd over bent? Waarom ben je zo overtuigd van
30:51
het zelf composteren? Zelf ben ik hier eigenlijk toen
30:54
een paar jaar geleden mee gestart, Omdat ik in mijn leven
30:56
was. Ik bezig met groene gewoontes in
30:58
te bouwen, dus ik ging plantaardigeten.
31:00
Ik ging met de trein op vakantie.
31:02
Ik ging met kleding bij de vintage winkel kopen en ik
31:04
startte dat moestuintje, dus Ik was heel erg bezig met gewoon
31:07
mijn leven te verduurzamen. En ja, een onderdeel daarvan was
31:11
dus ook iets met dat keukenafval doen van in Nederland.
31:14
Het is echt bizar van milieu. Centraal publiceert die cijfers
31:17
en een gemiddelde Nederlander heeft 150 kg restafval en een
31:21
gedeelte hoort er ook in, hè? Dat is.
31:24
U, hier weet ik wat wat echt gewoon restafval is en dat moet,
31:26
Dat is het beste wat er blijkbaar op dit moment mee
31:28
gedaan kan worden, is verbranden totdat iemand met een goede
31:30
uitvinding kan wat er met heel veel luiers gedaan moet worden
31:32
gedeeld, is papier en plastic en glas niet goed gescheiden is,
31:36
maar van die 150 kg is 1/3g FT dus de grootste nog te scheiden.
31:40
Afvalstroom is GFT dus ja, Waarom ik gepassioneerd over dat
31:44
over dat composteren Het is, Het is voor mij eigenlijk dat hele
31:47
bedrijf is een een middel om de boodschap uit te dragen van doe
31:50
wat met dat keuken en dat tuinafval zorg dat het niet bij
31:53
het restafval belandt. Daardoor ben ik even blij als
31:56
Mensen het gewoon scheiden en bij aan de gemeente geven dat
31:59
zij het kunnen composteren. Maar het gaat gewoon om 1
32:00
miljard kilo per jaar. Groenafval, wat nog bij het
32:04
grijs, het restafval beland en wordt verbrand, terwijl
32:07
tegelijkertijd verarmt de bodem in Nederland.
32:10
Dat kijk een bodem. Denk aan een woestijn dat een
32:13
woestijn is Alleen maar zand en in Nederland heb je zand of een
32:17
kleib. Klei is eigenlijk iets meer dan
32:19
zand, maar dan nog fijner gemaakt.
32:21
Hoezo is het zo levendig in in een in een bos in ten opzichte
32:24
van woestijn? Dat komt door de organisaties
32:26
materiaal die In de bodem zit. Maar ze hoeven maar een klein
32:28
percentage zijn. Van de bodem bestaat altijd voor
32:30
90% uit steen aan. Ik wil zeggen, dood materiaal,
32:33
Maar het heeft nooit geleefd ander organisch materiaal.
32:36
Het doet maar een klein percentage organisch materiaal
32:39
te zijn en dan begint de hele cyclus van het leven van kunnen
32:42
er planten opgroeien en dan kunnen we weer dieren van die
32:45
planteneten. Nou, Wij zijn dieren kunnen
32:47
wijken van planteneten, dus Het is zo essentieel dat er
32:49
organisch materiaal naar de bodem gaat.
32:50
Dus eigenlijk in Nederland zijn we dus 1 miljard kilo potentieel
32:53
organisch materiaal, wat In de vorm van compost terug naar de
32:55
bodem kan zijn. Wat verbranden?
32:57
Ik denk dat daar dus echt mijn passie vandaan komt van Het is
32:59
een hele kleine stap die gewoon 1 grote impact heeft om.
33:03
Een groene gewoonte je leven in te bouwen?
33:05
Absoluut. Helemaal waar en ook mee eens en
33:07
ik betrap mezelf er ook op dat Ik denk, ja.
33:10
Ik ben toen heel enthousiast begonnen aan die bokashi.
33:12
Die is ergens achterin de schuur geëindigd.
33:14
Dit klinkt inderdaad veel makkelijker dan ik het altijd
33:16
heb gemaakt en tegelijkertijd denk ik ook, ja, We hebben
33:19
gewoon een tuin die gevoed moet worden.
33:21
Compost is niet goedkoop. Waarom zou je het dan niet zelf
33:24
maken? Die € 200 voor die hotman heb je
33:25
er zo uit? Ja, nee, 100% 100.
33:27
Procent dus inderdaad dat het afval wat ik net iets ja langer
33:30
heb uitgelegd, Dat is de ene kant van het verhaal.
33:31
En aan de andere kant verhaal is een OK, je maakt compost en wat
33:34
deze zijn de voordelen van compost.
33:36
Financieel je hoeft inderdaad zelf niet meer te kopen.
33:37
Je kan het zelf maken. De rest van je leven dat je heel
33:40
veel geld schelen In de rest van je leven.
33:42
Als je doorgaat met tuinieren en want Ik hoop dat zoveel mogelijk
33:44
Mensen gaan doen. Dat is lekker naar buiten gaan.
33:46
Wie wordt er nou niet gelukkig van om lekker actief bezig te
33:48
zijn In de buitenlucht? We zitten al genoeg binnen als
33:50
Nederlanders. Ja en dan en dan al die
33:52
voordelen voor de compost voor de bodem, hè?
33:54
Dat beter water vast meer voeding voor die planten.
33:56
Die planten worden minder snel ziek, dus Er zijn zoveel
33:58
voordelen om goede compost en je bodem toe te voegen.
34:00
Dus ja, ik zeg tegen Iedereen, Lesco, ga ervoor.
34:04
OK dankjewel Emiel. Ik denk dat je ons wel aan het
34:07
ink hebt gezet, in ieder geval mij wel, dus We gaan maar eens
34:09
even kijken welke van die 4 methodes nou voor onze tuin en
34:12
balkons dakterrassen zoden aan de dijk kunnen zetten.
34:15
En Ik hoop dat de luisteraar daar ook mee aan de slag gaan.
34:17
Dankjewel voor al deze informatie.
34:19
Geen dank. Je luisterde naar de garding
34:23
school, een podcast van Maya June in onze webshop vind je
34:25
alles wat nodig is om van je tuin een groene tuin te maken
34:28
van biologische zaden tot vaste planten tools, zoals het beste
34:31
tuingereedschap en de mooiste potten en gieters.
34:34
Koop ook ons magazine dat 4 keer per jaar uitkomt voor nog meer
34:37
kennis en inspiratie.