Latest / Zakendoen | BNR / John van Vliet (Liftinstituut) over de uitdaging van het controleren van Belgische liften

Transcript

John van Vliet (Liftinstituut) over de uitdaging van het controleren van Belgische liften · Zakendoen | BNR

• 0:00
  Speaker 1: BNR Zaken Doen wordt mede mogelijk gemaakt door Numbers en Atradius. Atradius,
• 0:07
  Speaker 1: verzekerd van betaling. Wil je weten wat er speelt en
• 0:10
  Speaker 1: of waarom?
• 0:10
  Speaker 2: In de
• 0:11
  Speaker 3: BNR
• 0:11
  Speaker 2: app
• 0:11
  Speaker 1: heb
• 0:12
  Speaker 2: je ook altijd en overal breaking news. Download de BNR
• 0:15
  Speaker 2: app en
• 0:15
  Speaker 3: blijf
• 0:18
  Speaker 2: scherp. BNR Nieuwsradio. Zaken Doen. Jochem Visser.
• 0:26
  Speaker 4: Welkom bij BNR Zaken doen voor economisch nieuws en zakelijk inzicht.
• 0:30
  Speaker 4: Straks hoor je meer over het cyberincident bij Aholt en
• 0:33
  Speaker 4: de reactie erop in het lobbypanel. Vanaf 12 uur bespreek
• 0:36
  Speaker 4: ik macro-economisch nieuws met Edin Mojagic. En om half 1
• 0:39
  Speaker 4: spreek ik John van Vliet, directeur van het Liftinstituut, over
• 0:42
  Speaker 4: onder andere uitbreiden in India. Maar nu eerst het economische
• 0:45
  Speaker 4: nieuws van de dag. Het is vandaag de dag van ASML,
• 0:48
  Speaker 4: hoe kan het ook anders? Dat kwam vanochtend namelijk met
• 0:50
  Speaker 4: de resultaten over het derde kwartaal. En die waren goed.
• 0:53
  Speaker 4: De chipmachine-maker uit Veldhoven wist de verwachtingen van beleggers... een
• 0:56
  Speaker 4: ruimschoot te overtreffen. 7 miljard euro. De netto-winst steeg naar
• 1:02
  Speaker 4: bijna 5 miljard euro en dat is een ruime verdubbeling
• 1:05
  Speaker 4: vergeleken met vorig jaar. Met de gigantische bedragen die wereldwijd
• 1:09
  Speaker 4: in AI worden geïnvesteerd kan ASML momenteel ook niet aan
• 1:12
  Speaker 4: de vraag voldoen. Daarom gaan ze de productiecapaciteit verder verhogen,
• 1:16
  Speaker 4: bovenop de eerdere verhoging van 30% die ze al hadden aangekondigd.
• 1:19
  Speaker 4: Maar zeker tot 2028 blijft ASML achter bij de vraag.
• 1:23
  Speaker 4: Zo lijkt ASML zich in een bijzondere luxepositie te bevinden
• 1:26
  Speaker 4: volgens Jos Versteegh, analist bij in Singengillissen.
• 1:29
  Speaker 5: Dat klanten bij ASML praten over 2028... of zelfs orders
• 1:33
  Speaker 5: tot 2029, 2030. Dat hebben we nooit gezien. Het was altijd, nou,
• 1:39
  Speaker 5: als ze dan voor volgend jaar... durfden ze dan wel
• 1:41
  Speaker 5: iets te zeggen. Maar zo ver vooruitkijken, dat betekent gewoon...
• 1:44
  Speaker 5: dat die markt helemaal veranderd is
• 1:46
  Speaker 4: Ondertussen staat ASML grootste stijger in de Ajax. Twee procent
• 1:50
  Speaker 4: in de plus. En de hele Ajax staat op 1139 punten.
• 1:53
  Speaker 4: Negentiende van de procent erbij. Om één uur hoor je
• 1:55
  Speaker 4: natuurlijk meer van onze beursnerds. Hoeveel kopjes koffie worden er
• 2:02
  Speaker 4: in de internationale achterkamers geconsumeerd... om het internationaal strafhof te
• 2:06
  Speaker 4: behoeden voor Amerikaanse sancties? En hoe kan een belangrijk rapport
• 2:09
  Speaker 4: over hypotheekfraude... maanden in een la blijven liggen? Dat en
• 2:12
  Speaker 4: andere heel belangrijke vragen ga ik allemaal bespreken in het lobbypanel...
• 2:15
  Speaker 4: waarin we dieper ingaan op actuele onderwerpen van de afgelopen dagen...
• 2:19
  Speaker 4: die spelen op het snijvlak van publiekbelang en private instellingen.
• 2:22
  Speaker 4: En dat doe ik met Ankie van Wersch van FutureUp...
• 2:25
  Speaker 6: Goedemorgen.
• 2:25
  Speaker 4: En Mark Harpers van Techniek Nederland. Goedemorgen. Goedemorgen allebei. Ja,
• 2:30
  Speaker 4: we moeten er maar mee openen. De Aholt-ketens in Nederland,
• 2:33
  Speaker 4: België en de VS... die kampten van zondagmiddag tot gistermiddag
• 2:36
  Speaker 4: met de cyberaanval. Legenschappen, teleurgestelde klanten als gevolg. Online was
• 2:41
  Speaker 4: het bedrijf volledig onbereikbaar voor klanten. Bestellingen werden niet bezorgd.
• 2:44
  Speaker 4: Distributiecentra lagen deels stil. Prijzen van aanbiedingen in de winkels
• 2:48
  Speaker 4: klopten niet meer. En Albert Heijn, topvrouw Margaret Verstede van Duin...
• 2:52
  Speaker 4: die zat gisteren bij talkshow Eva om tekst en uitleg
• 2:54
  Speaker 4: te geven... maar daar kwam bar weinig uit.
• 2:57
  Speaker 7: Het zou een hek kunnen zijn, maar het kan ook
• 2:58
  Speaker 7: iets anders zijn. Dus ik vind het niet verantwoord om
• 3:00
  Speaker 7: dat
• 3:01
  Speaker 4: nu te zeggen.
• 3:01
  Speaker 7: Nee
• 3:02
  Speaker 4: dat kan ik
• 3:02
  Speaker 7: nu niet zeggen. Over dagen of over maanden? Ja, dat
• 3:05
  Speaker 7: kunnen we niet zeggen. Ik kan tot de onderzoek afgelopen
• 3:08
  Speaker 7: is niet zeggen of iets gestolen is... want als we
• 3:11
  Speaker 7: niet alles hebben uitgezocht... Lijkt het erop dat er iets
• 3:13
  Speaker 7: is gestolen? Ja. Dat kan ik ook niet zeggen. Sorry
• 3:16
  Speaker 7: dat ik het elke keer moet zeggen, maar totdat het
• 3:18
  Speaker 7: onderzoek afgelopen is, dan kan ik daar gewoon niks over
• 3:20
  Speaker 7: zeggen
• 3:21
  Speaker 4: Laat ik de meest voor de hand liggende vraag maar stellen.
• 3:23
  Speaker 4: Is het nou verstandig om de media op te zoeken
• 3:25
  Speaker 4: zonder dat te kunnen zeggen?
• 3:27
  Speaker 6: Daar kan ik niks over zeggen. Ik denk dat het
• 3:32
  Speaker 6: verstandig is de media op te zoeken. Want de volledige
• 3:35
  Speaker 6: radiostilte wat we bij Odido zagen was het ook niet.
• 3:37
  Speaker 6: Maar hier iets van mediatraining had geholpen. Want dan had
• 3:41
  Speaker 6: je het gedraaid naar wat kan ik wel zeggen. En
• 3:44
  Speaker 6: dat kwam zo weinig aan bod.
• 3:46
  Speaker 8: En wat hadden ze dan wel kunnen zeggen, Mark? Het
• 3:49
  Speaker 8: is volkomen terecht dat je zegt... ik kan niks zeggen
• 3:51
  Speaker 8: over waar justitie mee bezig is. Want dat moet uitgezocht
• 3:55
  Speaker 8: worden wat er aan de hand is. Maar besef je
• 3:58
  Speaker 8: wat de vraag is van de mensen die kijken... en
• 4:00
  Speaker 8: eigenlijk 18 miljoen Nederlanders... die willen eigenlijk drie dingen weten. Ja,
• 4:04
  Speaker 8: ze willen ultiem weten, zijn mijn gegevens gestolen? Nou, oké,
• 4:07
  Speaker 8: als je dat nog niet precies weet, zeg je dat niet...
• 4:10
  Speaker 8: Maar het hele verdienmodel is natuurlijk ook dat je eigenlijk
• 4:13
  Speaker 8: moet profiteren van bonuskortingen en dat je daardoor je boodschappenkar
• 4:18
  Speaker 8: nog een beetje betaalbaar houdt. Dus zeg in ieder geval
• 4:21
  Speaker 8: iets over wat je gaat doen met de bonuskortingen van
• 4:24
  Speaker 8: deze week of je die later vergoedt. De koopzegels, wat
• 4:27
  Speaker 8: gebeurt er met die tegoeden? Want dat is gewoon essentieel
• 4:30
  Speaker 8: in de huishoudportemonnee van mensen. En als je daar nou
• 4:32
  Speaker 8: mee begint, dan wordt denk ik sneller geaccepteerd... dat je
• 4:35
  Speaker 8: over het grote IT-gebeuren en wat daar aan de hand is...
• 4:39
  Speaker 8: dat je daar op dit moment nog niks over kunt zeggen.
• 4:41
  Speaker 8: Nu is het natuurlijk wel zo, Ankie...
• 4:43
  Speaker 6: Het interessante is dat juist op sociale media hebben ze
• 4:47
  Speaker 6: het hier alleen maar over gehad. Dit is de effect
• 4:49
  Speaker 6: op jou als boodschappenklant. En het is inderdaad een gemiste kans.
• 4:55
  Speaker 6: Dus ik ben het gewoon met je eens
• 4:56
  Speaker 4: Het is natuurlijk wel zo dat Albert Heijn ook in
• 4:59
  Speaker 4: de voorgaande dagen heeft gezegd... we hebben geen bewijs van
• 5:01
  Speaker 4: gestolen gegevens op dit moment. Dus daar kwamen ze op
• 5:04
  Speaker 4: zich wel snel mee. Dus je kan ze ook punten
• 5:06
  Speaker 4: geven voor wat men wel had kunnen zeggen... maar dan
• 5:08
  Speaker 4: niet bij Eva om het zo te
• 5:09
  Speaker 9: melden
• 5:11
  Speaker 4: En dan eventjes terug naar het hele verloop van het incident.
• 5:13
  Speaker 4: Waarom denken jullie dat Aholt een dag wachtte met het
• 5:16
  Speaker 4: melden van het incident?
• 5:19
  Speaker 6: Ja, ik ben niet binnen geweest, maar ik vermoed dat
• 5:22
  Speaker 6: de ernst van het incident eerst goed onderzocht moest worden
• 5:25
  Speaker 6: om te bekijken of het echt de moeite waard is.
• 5:27
  Speaker 6: Dus ik zou niet naar de pers rennen en een
• 5:32
  Speaker 6: half uur later zeggen, oh sorry, nee, valt toch mee.
• 5:34
  Speaker 6: Dus mijn vermoeden is dat ze gewoon eerst goed onderzoek
• 5:36
  Speaker 6: gedaan hebben en zich toch ook... Want haar eerste NOS-optreden
• 5:41
  Speaker 6: was goed voorbereid.
• 5:42
  Speaker 4: Dus dat
• 5:43
  Speaker 6: ze daar ook de tijd voor genomen hebben
• 5:44
  Speaker 4: Ja, dat is het eerste quote dat we hadden geknipt.
• 5:46
  Speaker 4: Vanochtend hebben we toen volgens Eva even de ring gestopt
• 5:48
  Speaker 4: hier in het panel natuurlijk. En kijk, we hadden net
• 5:51
  Speaker 4: over de prioriteit leggen bij de tastbare gevolgen voor de klant.
• 5:54
  Speaker 4: Maar nu is het natuurlijk zo dat ook in de Kamer...
• 5:57
  Speaker 4: hier flink wat vragen over zijn gesteld en dergelijke. Heeft
• 6:00
  Speaker 4: Ahol daar ook niet wat kansen laten liggen? Want nou
• 6:02
  Speaker 4: moet de staatssecretaris Silvio Erkens... van onder andere Voedselzekerheid natuurlijk zeggen... ja,
• 6:07
  Speaker 4: we gaan een plan door het kabinet in laten stellen...
• 6:11
  Speaker 4: om voedselzekerheid te garanderen.
• 6:13
  Speaker 8: Ja, nou weet ik dat daar ook al een tijdje
• 6:14
  Speaker 8: aan wordt gewerkt. Dus het is niet alleen dankzij deze zaak...
• 6:18
  Speaker 8: want bijvoorbeeld ook VNO, NCW, MKB Nederland zijn daarbij betrokken.
• 6:23
  Speaker 8: Maar het laat eens te meer zien... en misschien is
• 6:25
  Speaker 8: dit dan ook wel een wake-up call... voor alle andere
• 6:28
  Speaker 8: branches in Nederland... dat je echt voorbereid moet zijn. En
• 6:30
  Speaker 8: ik zeg dat omdat wij als Techniek Nederland begin dit jaar...
• 6:33
  Speaker 8: onze hele eigen branche hebben laten doorlichten op weerbaarheid. En
• 6:36
  Speaker 8: gek genoeg zijn we tot nu toe volgens mij de
• 6:38
  Speaker 8: enige branche... die dat op deze manier gedaan heeft... En
• 6:41
  Speaker 8: dan gaat het erom van wat moet je doen om
• 6:42
  Speaker 8: je eigen bedrijf... in de lucht te houden of weer
• 6:44
  Speaker 8: in de lucht te krijgen... als er een ICT-storing is,
• 6:47
  Speaker 8: een stroomuitval, dat soort dingen. Maar ook wat je moet doen,
• 6:52
  Speaker 8: want dat geldt natuurlijk in de techniekbranche... om bijvoorbeeld je
• 6:55
  Speaker 8: vitale klanten... die bijvoorbeeld geraakt worden door een stroomuitval of IT-hek...
• 6:59
  Speaker 8: hoe je die weer in de lucht krijgt. En dan
• 7:01
  Speaker 8: zie je gewoon dat voorbereiding echt alles is. Van tevoren nagaan,
• 7:04
  Speaker 8: wat zijn je kernprocessen... wat kan ik communiceren, hoe ga
• 7:08
  Speaker 8: ik om met mijn medewerkers. Stel je voor dat er
• 7:10
  Speaker 8: een stroomstoring is... een deel van je medewerkers die mantelzorg verleent...
• 7:13
  Speaker 8: die raakt echt in een gewetensconflict... van ga ik mijn
• 7:16
  Speaker 8: baas helpen of ga ik mijn oma helpen... Accepteer dat
• 7:19
  Speaker 8: van tevoren. Maak daar afspraken over. Dat zijn dus allemaal
• 7:22
  Speaker 8: van die praktische dingen. Inclusief, maak een draaiboek voor crisis.
• 7:26
  Speaker 8: En zorg dat je het ook op papier hebt. Want
• 7:27
  Speaker 8: als alle computersystemen eruit liggen... dan heb je heel weinig
• 7:30
  Speaker 8: aan een digitaal draaiboek
• 7:32
  Speaker 4: Het FD kwam nog met een heel artikel over voedselzekerheid...
• 7:35
  Speaker 4: en dit soort draaiboeken inderdaad. En daarin werd meteen gezegd...
• 7:38
  Speaker 4: wij zijn in Nederland weer kampioen, just in time levering...
• 7:43
  Speaker 4: Heeft Aholt ook niet gewoon iets laten liggen door eigenlijk
• 7:46
  Speaker 4: te zeggen... ja, wij bereiden ons voor de volgende keer
• 7:48
  Speaker 4: hierop voor. Want ja, nou worden misschien de marges opgegeten
• 7:50
  Speaker 4: doordat het kabinet zegt... wij gaan het zomaar doen, want
• 7:53
  Speaker 4: u heeft dat laten liggen
• 7:54
  Speaker 6: Ik vind het dus een gemiste kans voor de branchevereniging,
• 7:57
  Speaker 6: voor het CBL. Die hadden hier echt ook in kunnen
• 8:00
  Speaker 6: stappen en kunnen zeggen... dit is hoe wij dit samen
• 8:02
  Speaker 6: als supermarkten oplossen. Want nu lijkt het het probleem van
• 8:06
  Speaker 6: Albert Heijn... maar uiteindelijk had dit Lidl, Jumbo ook kunnen overkomen...
• 8:11
  Speaker 4: Ondertussen gebeurde er ook wat in Frankrijk met vriezers inderdaad. Ja,
• 8:13
  Speaker 4: had hier geen verband mee wordt gemeld, maar ja
• 8:15
  Speaker 6: Maar het had natuurlijk zo ook ergens anders kunnen overkomen.
• 8:18
  Speaker 6: Dus ik vind dit ook een taak van de branche.
• 8:21
  Speaker 6: En ik weet ook dat ze ermee bezig zijn en
• 8:24
  Speaker 6: ook de branchevereniging. Daar had een persbericht uit gemogen over
• 8:27
  Speaker 6: wat er al gaande is
• 8:28
  Speaker 4: Maar neem je dan niet een beetje het verhaal op je?
• 8:31
  Speaker 4: Want er gebeurt iets met Aholt, dat wordt mitscheeps geraakt.
• 8:33
  Speaker 4: En als CBL, als woordvoerder, als ik daar zou werken...
• 8:36
  Speaker 4: zou ik wel even twee keer achter mijn oren krabben...
• 8:38
  Speaker 4: voordat ik zoiets eruit gooi, toch?
• 8:40
  Speaker 6: Nou, dit wordt nu op Albert Heijn gezet. Maar Silvio
• 8:45
  Speaker 6: Erkes heeft het ook echt al breder getrokken... over de
• 8:47
  Speaker 6: kwetsbaarheid van onze voedselketen... en de afhankelijkheid van digitalisering. Dus
• 8:51
  Speaker 6: op het moment dat de overheid het breder trekt... zal
• 8:54
  Speaker 6: je als industrie ook een stap te zetten hebben.
• 8:57
  Speaker 8: Ja, dat is precies die les die wij hebben. Kijk,
• 8:58
  Speaker 8: wij hebben die branche laten doorlichten in allerlei scenario's. Daar
• 9:01
  Speaker 8: komen allemaal dingen uit die je moet regelen... en die
• 9:04
  Speaker 8: je eigenlijk op iedere crisis kunt toepassen. En wij vertalen
• 9:07
  Speaker 8: dat vervolgens... en dat kan de rol van de branchevereniging zijn...
• 9:09
  Speaker 8: wij vertalen dat nu in hele praktische handleidingen van... Het
• 9:12
  Speaker 8: is natuurlijk zo'n woud aan dingen die je moet regelen...
• 9:14
  Speaker 8: maar wat zijn nou de belangrijkste dingen? We maken stappenplannen,
• 9:16
  Speaker 8: zowel voor het MKB als het grootbedrijf... zodat je een
• 9:19
  Speaker 8: beetje richting krijgt en guidance krijgt... in wat moet ik
• 9:23
  Speaker 8: nou als ondernemer doen om dit soort dingen aan te pakken.
• 9:25
  Speaker 8: En wat dat betreft mag ik hopen dat de branchevereniging CBL...
• 9:30
  Speaker 8: maar ook de andere supermarkten kijken nu... van wat als
• 9:32
  Speaker 8: dit mei was overkomen, want het kan dus zomaar overkomen.
• 9:35
  Speaker 8: Dat zie je ook aan Frankrijk waar de koeling wordt
• 9:37
  Speaker 8: uitgeschakeld in supermarkten. Iedereen is kwetsbaar.
• 9:40
  Speaker 4: En toch nog even terug naar Aholt dan. Want wij
• 9:43
  Speaker 4: trekken het nu snel breder natuurlijk, logisch. Ook vanwege de Kamervragen.
• 9:46
  Speaker 4: Maar nu blijkt ook dat Aholt uit voorzorg systemen uitschakelde...
• 9:50
  Speaker 4: na het detecteren van hackers. Liet Aholt justitie of niet?
• 9:53
  Speaker 4: Het verhaal daarmee niet een beetje door de vingers glippen...
• 9:56
  Speaker 4: omdat wij nu allemaal konden speculeren en de een zei...
• 9:58
  Speaker 4: de Russen hebben dit gedaan... hackers hebben dat gedaan, enzovoort, enzovoort.
• 10:00
  Speaker 4: Of is dat gewoon de enige keuze die ze hadden?
• 10:02
  Speaker 6: Ja, ik ben geen IT-specialist, dus laat ik me
• 10:05
  Speaker 4: daar vooral ook niet over uitlaten. Nee, maar wel een
• 10:06
  Speaker 4: communicatiespecialist
• 10:08
  Speaker 6: Ja, en ik denk dat als dit IT-technisch en veiligheidstechnisch
• 10:12
  Speaker 6: nodig is geweest... om groter te voorkomen, dan had ik
• 10:17
  Speaker 6: dat bij Eva wel verteld. Dus wij hebben dit gedaan.
• 10:23
  Speaker 6: En als we dat niet gedaan hadden, was er mogelijk X, Y,
• 10:26
  Speaker 6: Z gebeurd. Dus best laten zien dat je de juiste
• 10:30
  Speaker 6: dingen doet. Dat had communicatie technisch wel iets meer gemogen.
• 10:33
  Speaker 4: En dan tot slot. Vanaf hier denken jullie dat Aholt
• 10:36
  Speaker 4: slash Albert Heijn... nu genoeg van een pad voorwaarts heeft gemeld...
• 10:40
  Speaker 4: voor klanten om nu zeker te zijn van hun zaak?
• 10:41
  Speaker 4: Want Ankie, jij wees op sociale media. Maar Mark, jij
• 10:44
  Speaker 4: zei ook van... ik weet nog steeds niet wat er
• 10:45
  Speaker 4: met mijn bonuskruid gebeurt. Hij
• 10:47
  Speaker 8: doet het weer, heb ik net gekeken. Geruststellend nieuws, denk ik,
• 10:51
  Speaker 8: ook voor alle luisteraars. Ik denk dat je nog dagen
• 10:55
  Speaker 8: en weken er bovenop moet blijven zitten. Want er komen
• 10:58
  Speaker 8: natuurlijk altijd vragen na de eerste crisis... En dat is
• 11:04
  Speaker 8: een beetje, dat werd vroeger gezegd, de crisis na de crisis.
• 11:06
  Speaker 8: Er kunnen nog gekke dingen gebeuren, allerlei vragen opkomen. Dus
• 11:10
  Speaker 8: ik denk dat je wekenlang er bovenop moet blijven zitten.
• 11:12
  Speaker 8: En eigenlijk iedere vraag voor moet zien te zijn. Of
• 11:15
  Speaker 8: moet uitleggen waarom je hem nu nog niet kunt beantwoorden.
• 11:18
  Speaker 8: En dat is de boodschap van
• 11:19
  Speaker 4: de voormalige minister voor
• 11:19
  Speaker 8: Aholt.
• 11:26
  Speaker 4: We zitten midden in het lobbypanel vandaag met Anki van Wersch...
• 11:29
  Speaker 4: van Future Up en Mark Harbers van inmiddels Techniek Nederland.
• 11:32
  Speaker 4: En het conflict tussen de Europese Unie en de VS...
• 11:35
  Speaker 4: over het internationaal strafhof escaleert. De Amerikanen hebben nu sancties
• 11:38
  Speaker 4: aangekondigd tegen het strafhof... in reactie op onderzoeken naar handelingen...
• 11:42
  Speaker 4: van Amerikaanse militairen in Afghanistan... en het arrestatiebevel tegen de
• 11:46
  Speaker 4: Israëlische premier Netanyahu. En onze premier, Jette, als leider van
• 11:50
  Speaker 4: het gastland van het ICC... die beet al van zich
• 11:52
  Speaker 4: af tijdens de VN-top eind september.
• 11:55
  Speaker 10: En nu, met de ICC onder attack, is het schrijven
• 11:58
  Speaker 10: echt op de muur. Uiteindelijk, hoe kun je je mogelijk
• 12:02
  Speaker 10: tegen de erg slechtste kruiden? En ik geloof dat er
• 12:07
  Speaker 10: maar één antwoord kan zijn. Om te zeggen, handen op
• 12:12
  Speaker 10: de ICC en alle andere instituties die de internationale legale
• 12:18
  Speaker 10: orde beschermen.
• 12:21
  Speaker 4: De premier Jetten oogst hiermee applaus. Moet hij de eerste
• 12:25
  Speaker 4: zijn die dit op zijn rug hijst?
• 12:27
  Speaker 6: Nee, dit moet hij niet alleen doen. Kijk, als we
• 12:29
  Speaker 6: Trump tegen Jette hebben, dan weet ik wie er wint.
• 12:32
  Speaker 6: Maar als we Trump tegen de VN en de EU hebben,
• 12:35
  Speaker 6: dan hebben we een gesprek. Maar we hebben wel gezien
• 12:38
  Speaker 6: dat Trump ergens toch wel een beetje gevoelig is voor
• 12:41
  Speaker 6: stevige uitspraken. En Meloni die toch even wat zei over
• 12:45
  Speaker 6: de paus. Of Lula en Brazilië die zich toch stevige uitspraken.
• 12:49
  Speaker 4: Ja, iedereen kreeg een Trump-bump. Ook meneer Carney in Canada.
• 12:53
  Speaker 6: Ja
• 12:53
  Speaker 4: jullie gingen erop vooruit. Maar dan even de context. Dit
• 12:56
  Speaker 4: is niet de eerste keer dat Trump of zelfs de
• 12:58
  Speaker 4: VS kritiek heeft op het internationaal strafhof. Dat speelt al
• 13:00
  Speaker 4: sinds president Clinton, want die tekende slecht symbolisch voor dit strafhof.
• 13:04
  Speaker 4: Dus eigenlijk is er niet heel veel veranderd aan de
• 13:06
  Speaker 4: situatie van de VS versus het strafhof, toch? Er worden
• 13:09
  Speaker 4: alleen nu sancties ingesteld.
• 13:10
  Speaker 8: Nou ja, en dat laatste is niet zomaar verandering. Want
• 13:13
  Speaker 8: het was eigenlijk tientallen jaren een soort status quo. Wij
• 13:15
  Speaker 8: accepteerden dat de VS niet meedeed. En de VS ging
• 13:19
  Speaker 8: schoorvoetend ermee akkoord dat het er was... maar wilde er
• 13:22
  Speaker 8: verder niets mee te maken hebben. En het instellen van sancties,
• 13:26
  Speaker 8: dat is natuurlijk wel een heel ander dreigmiddel. En dan
• 13:30
  Speaker 8: loont het denk ik de moeite om even de tijd
• 13:31
  Speaker 8: te nemen. Al is het maar omdat je, als ze
• 13:33
  Speaker 8: zelf zeggen, het duurt zes maanden voordat de sancties ingaan.
• 13:36
  Speaker 8: We hebben gezien, ook met Trump, dat zes maanden heel
• 13:38
  Speaker 8: lang is. Begin dit jaar, het is niet vergelijkbaar. Het
• 13:41
  Speaker 8: voelt als een eeuwigheid. Maar begin dit jaar dreigde hij
• 13:44
  Speaker 8: Groenland in te nemen. En uiteindelijk is daar ook iets
• 13:47
  Speaker 8: van een afspraak en een deal gekomen. Dit is natuurlijk
• 13:50
  Speaker 8: anders dan Groenland. Maar je hebt die tijd denk ik
• 13:52
  Speaker 8: nodig om te kijken of je ergens uit kunt komen
• 13:54
  Speaker 8: en helemaal om te kijken of je het ICC op
• 13:57
  Speaker 8: een andere manier kunt helpen. Wat nog best wel ingewikkeld
• 14:00
  Speaker 8: zal worden aangezien je ziet dat we natuurlijk ook vaak
• 14:02
  Speaker 8: van Big Tech afhankelijk zijn. Zie maar eens allerlei ICT
• 14:05
  Speaker 8: applicaties en e-mail te verzinnen voor het ICC die niet
• 14:08
  Speaker 8: ergens op een Amerikaanse server terecht komt. En dan is
• 14:13
  Speaker 8: het natuurlijk wel van belang... dat Jette zich in ieder
• 14:16
  Speaker 8: geval uitspreekt zoals hij heeft gedaan. En dat is misschien
• 14:19
  Speaker 8: niet eens zozeer richting Trump... hoewel het wel kan helpen
• 14:21
  Speaker 8: om duidelijk van je af te bijten. Maar dit is
• 14:24
  Speaker 8: vooral om alle Europese partners... en landen elders in de
• 14:27
  Speaker 8: wereld mee te krijgen. Want je zult dit wel met
• 14:30
  Speaker 8: elkaar moeten doen. Maar als andere landen zien dat het
• 14:33
  Speaker 8: gastland zich niet eens zo zou uitspreken... dan valt zo'n
• 14:37
  Speaker 8: coalitie snel uit elkaar. Dus je hebt wel een bijzondere verantwoordelijkheid...
• 14:39
  Speaker 8: omdat Nederland zich natuurlijk al heel lang presenteert... als land
• 14:42
  Speaker 8: van vrede en veiligheid en gerechtigheid... met Den Haag als
• 14:46
  Speaker 8: hoofdstad daarvan. Dan kun je niet anders dan je zo
• 14:49
  Speaker 8: hard uitspreken.
• 14:50
  Speaker 4: Durven we die term gidsland nog in de mond te
• 14:51
  Speaker 4: nemen tegenwoordig? Of zijn we daar inmiddels wel een beetje vanaf?
• 14:54
  Speaker 4: Over die EU-landen dan. Die wachten nog met een felle reactie.
• 14:58
  Speaker 4: Is de uitkomst van een overleg van de ministers van
• 15:00
  Speaker 4: Buitenlandse Zaken... van de EU-landen in Luxemburg... En die putten
• 15:04
  Speaker 4: ook inderdaad hoop, zoals jij zegt Mark, uit hoe de
• 15:06
  Speaker 4: Groenland-crisis afliep met de CISR. Dus wat vind jij van
• 15:08
  Speaker 4: die afwachtende strategie, Ankie?
• 15:10
  Speaker 6: Nou, zes maanden is heel lang hè. Als we weten
• 15:14
  Speaker 6: dat Groenland in januari was al helemaal. Er zijn nog midterms.
• 15:19
  Speaker 6: Er is nog een hoop traditioneel diplomatie mogelijk hierop. Dus
• 15:25
  Speaker 6: die zijn achter de schermen heel hard aan het werk.
• 15:27
  Speaker 6: En ik denk dat het heel goed is dat Jetten...
• 15:29
  Speaker 6: en ook de Verenigde Naties hebben zich wel al uitgesproken.
• 15:32
  Speaker 11: Dat
• 15:32
  Speaker 6: er dus wel uitspraken zijn. Niet alleen van Nederland, maar
• 15:35
  Speaker 6: wel breder. En dat we nu met de andere strategieën...
• 15:40
  Speaker 6: dus met de goede gesprekken aan de slag moeten. En
• 15:42
  Speaker 6: misschien is de wereld over drie weken... Ben
• 15:45
  Speaker 4: je heel anders. Misschien eindigt de Iranoorlog nog wel een keertje.
• 15:47
  Speaker 4: Je zou het niet weten.
• 15:48
  Speaker 8: Alles kan. Maar denk je bij dit soort vragen. Als
• 15:50
  Speaker 8: de kernvraag is. Is het nou verstandig om op de
• 15:53
  Speaker 8: diplomatieke koers te gaan. Dan is eigenlijk de wezensvraag altijd.
• 15:56
  Speaker 8: Wat is het alternatief. En het alternatief is nu de
• 15:58
  Speaker 8: beuk erin te gooien. En dan heb je kans dat
• 16:00
  Speaker 8: de VS volgende week begint met de sancties. En dan
• 16:03
  Speaker 8: heb je echt geen alternatieve infrastructuur voor het ICC opgebouwd.
• 16:06
  Speaker 6: Die zes maanden zijn heel belangrijk aan beide kanten.
• 16:09
  Speaker 4: Daarover gesproken, de Amerikanen stoppen onder andere... met diensten leveren natuurlijk.
• 16:13
  Speaker 4: Dat houdt concreet in dat medewerkers van Staffel... bijvoorbeeld zometeen
• 16:15
  Speaker 4: geen Microsoft meer hebben. We spraken al soevereiniteit van de
• 16:18
  Speaker 4: cloud en zo. Is er gesprek aanknopen met deze bedrijven...
• 16:22
  Speaker 4: die de diensten leveren, dan ook een mogelijk pad om
• 16:24
  Speaker 4: te bewandelen? Of heeft de VS die bedrijven echt volledig
• 16:27
  Speaker 4: in zijn macht... en moet je daar niet aan beginnen?
• 16:29
  Speaker 6: Ik vind dat lastig. België is dat aan het proberen.
• 16:32
  Speaker 4: Met
• 16:32
  Speaker 6: onder andere Microsoft. Je kan het zeker doen. Maar die
• 16:38
  Speaker 6: bedrijven als die zich hadden willen uitspreken. Of tegen Trump
• 16:41
  Speaker 6: in willen gaan. Dan hadden we dat op 27 andere
• 16:43
  Speaker 6: thema's ook al kunnen doen. Die wellicht iets minder gevoelig
• 16:46
  Speaker 6: lagen dan het ISIS.
• 16:47
  Speaker 4: Maar dit is echt infrastructureel. Want zij zouden dan echt
• 16:50
  Speaker 4: ingaan tegen hun eigen overheid. Dus ik zie daar weinig
• 16:52
  Speaker 4: ruimte in. Maar ik vroeg me nog af of je
• 16:53
  Speaker 4: wel met hen kan praten. Om dan weer met Trump
• 16:55
  Speaker 4: te praten en dergelijke.
• 16:57
  Speaker 8: Je zou het in ieder geval moeten proberen. Maar maak
• 17:00
  Speaker 8: je geen illusies. Er ligt in wezen een veel belangrijkere
• 17:04
  Speaker 8: vraag op tafel. Je weet dat je voor je IT-infrastructuur...
• 17:07
  Speaker 8: maar ook creditcards, banken, heel erg afhankelijk bent van de VS.
• 17:11
  Speaker 8: Maar stel je nou voor dat je zegt... we gaan
• 17:12
  Speaker 8: het daar buiten om regelen, alle medewerkers. Zorgen we dat
• 17:15
  Speaker 8: die in Europa kunnen blijven bankieren bij banken. Maar wat
• 17:19
  Speaker 8: als de VS, waar ze dus ook mee dreigen vervolgens...
• 17:21
  Speaker 8: maar dan zijn die banken ook niet meer welkom in
• 17:23
  Speaker 8: de VS. Dus het heeft wel een sneeuwbaleffect... En daarom
• 17:26
  Speaker 8: is het zo belangrijk dat je echt vol de tijd benut...
• 17:29
  Speaker 8: om te kijken of je hieruit kunt komen met de VS.
• 17:33
  Speaker 6: Enig idee waarom zij zes maanden zelf aangegeven hebben? Want
• 17:36
  Speaker 6: dat is de vraag die bij mij een beetje bleef hangen.
• 17:40
  Speaker 6: Want in die zes maanden kunnen wij met de rest
• 17:42
  Speaker 6: van de wereld best wel veel.
• 17:44
  Speaker 4: Ja, dat klopt. En ik denk, ik vermoed en ik gis, speculeer...
• 17:48
  Speaker 4: dat dat dan ligt aan zowel het instellen van sancties...
• 17:50
  Speaker 4: als het feit dat je die bedrijven zelf ook nog...
• 17:52
  Speaker 4: enige
• 17:52
  Speaker 11: prior notice
• 17:53
  Speaker 4: moet geven, zeg maar. Maar goed, dat is de volgende vraag.
• 17:56
  Speaker 4: Weer iets wat ik op moet zoeken de volgende keer
• 17:58
  Speaker 4: dat ik dit panel doe. Laten we het dan nog
• 18:00
  Speaker 4: even snel hebben over hypotheekfraude. Want dit decennium heeft er
• 18:03
  Speaker 4: al bij duizenden woningen... hypotheekfraude plaatsgevonden. Dat is nog maar
• 18:06
  Speaker 4: het tipje van de ijsberg. Waar schuwt een bonte coalitie?
• 18:09
  Speaker 4: Waaronder burgemeester Hammingen uit Zaanstad... de Nederlandse Vereniging van Banken
• 18:13
  Speaker 4: en de politie. En daar heb ik twintig partijen nog
• 18:14
  Speaker 4: niet genoemd. De Tweede Kamer heeft het probleem van hypotheekfraude...
• 18:17
  Speaker 4: te lang laten liggen, stellen zij. In het hele alarmerende
• 18:21
  Speaker 4: rapport van het Financieel Expertisecentrum... over precies dit onderwerp. Dat
• 18:25
  Speaker 4: ligt al maanden in een la. Het... Klinkt dit bekend, Mark?
• 18:29
  Speaker 4: Een voormalig rapport dat al maanden in een la ligt...
• 18:32
  Speaker 4: dat toch wel heel belangrijk blijkt te zijn? Ik
• 18:35
  Speaker 8: weet echt niet wat hier aan de hand is. Maar
• 18:37
  Speaker 8: ik wil, en dat is ook echt wel mijn vijftien
• 18:40
  Speaker 8: jaar ervaring in Den Haag... en ook in een kabinet
• 18:43
  Speaker 8: waar iedereen vervolgens in de buitenwereld... altijd constateert het is
• 18:46
  Speaker 8: een grote smoking gun en het is achtergehouden... Heeft mijn
• 18:49
  Speaker 8: ervaring me geleerd dat het bijna altijd zo is... dat
• 18:52
  Speaker 8: er inderdaad een rapport ligt, maar in dit geval ook...
• 18:54
  Speaker 8: er is een hele keten van organisaties bij betrokken... van
• 18:57
  Speaker 8: het OM, de banken, de Belastingdienst, van alles. En dat
• 19:01
  Speaker 8: de eerste neiging in Den Haag vaak is van... nou,
• 19:03
  Speaker 8: heel belangwekkend rapport, we moeten iedereen om de tafel hebben...
• 19:06
  Speaker 8: we moeten kijken hoe we hiermee omgaan. En als je
• 19:09
  Speaker 8: dan iedereen om de tafel hebt... dan blijkt het allemaal
• 19:10
  Speaker 8: net wat stroperiger en langzamer te gaan... En dan kun
• 19:14
  Speaker 8: je na een half jaar zeggen... hadden we nou het
• 19:15
  Speaker 8: rapport eerst maar verstuurd en daarna aan tafel gegaan. Maar
• 19:17
  Speaker 8: de instinctieve neiging in Den Haag... en dat is echt
• 19:21
  Speaker 8: gewoon beter dan wij vaak van de buitenwereld uitdenken... is toch,
• 19:26
  Speaker 8: dit nemen we zo serieus... dat we eigenlijk het volledige
• 19:28
  Speaker 8: verhaal naar buiten willen brengen. Rapport plus aanpak plus... en
• 19:31
  Speaker 8: dat duurt dan vaak net wat langer. Maar ik weet
• 19:33
  Speaker 8: niet of dat hier... is opgegaan, maar dit heb ik
• 19:36
  Speaker 8: eerlijk gezegd het vaakst gezien in Den Haag. Dat het
• 19:37
  Speaker 8: niet een groot vooropgezet complot is... maar al werkende weg
• 19:40
  Speaker 8: blijkt de taai erin gewikkeld en duurt het langer. Ja,
• 19:42
  Speaker 8: en dan ben je te laat.
• 19:43
  Speaker 4: Dus wat wij de doofpot en de tijd die de
• 19:45
  Speaker 4: doofpot kost noemen... dat is eigenlijk gewoon voorbereidingstijd... voordat ze
• 19:48
  Speaker 4: alles in één keer naar buiten brengen. Ja, want
• 19:50
  Speaker 8: ik heb eerlijk gezegd nooit ambtenaren meegemaakt... die dachten, nou,
• 19:52
  Speaker 8: weet je wat ik hier heb? Dit stop ik eens
• 19:54
  Speaker 8: even in de la. De instinctieve neiging om aan de
• 19:57
  Speaker 8: slag te gaan. En dan komen er meer regels en
• 20:01
  Speaker 8: dan komt er beter aanpak... en dan klagen we ook
• 20:02
  Speaker 8: met z'n allen weer van... nou, hebben ze het allemaal
• 20:04
  Speaker 8: wel heel ingewikkeld gemaakt.
• 20:06
  Speaker 4: Nou, elders. Ankie, heb jij daar nog wat aan toe
• 20:09
  Speaker 4: te voegen?
• 20:10
  Speaker 6: Ja, de neiging om volledig compleet te zijn... kan soms
• 20:13
  Speaker 6: tegenwerken in dit soort gevallen. En in dit geval denk
• 20:17
  Speaker 6: ik dat de hele lobby en de activiteiten... er eenvolgens
• 20:19
  Speaker 6: het boekje is. Want 8 oktober is het rapport officieel
• 20:22
  Speaker 6: wel gelanceerd. Gisteren was er een bijeenkomst in Nieuwspoort. Morgen
• 20:26
  Speaker 6: is het debat... Zowel links als rechts kan hier achter
• 20:30
  Speaker 6: gaan staan... want het coverthema is die links en rechts.
• 20:33
  Speaker 4: Het heeft geen vijanden, deze issue.
• 20:35
  Speaker 6: Het enige wat niet helpt, denk ik... want het gaat
• 20:38
  Speaker 6: over het uitwisselen van data... is dan misschien toch die
• 20:41
  Speaker 6: hek van Albert Heijn... waar veiligheid en data nu ter
• 20:46
  Speaker 6: sprake zijn. Maar formeel zou dit een no-brainer moeten zijn.
• 20:52
  Speaker 8: Het heeft geen vijanden. Iedereen wil dit aanpakken. Want het
• 20:56
  Speaker 8: faciliteert alleen de criminaliteit. Maar het echte taaie issue hier zit...
• 21:02
  Speaker 8: hoe organiseer je dit, hoe regel je dit... zodat de
• 21:05
  Speaker 8: bonafide burgers en bedrijven zich geen zorgen hoeven te maken.
• 21:08
  Speaker 8: Want voor je het weet tuig je iets op. En
• 21:10
  Speaker 8: dat hebben we natuurlijk ook gezien met de aanpak van
• 21:11
  Speaker 8: witwassen door banken. Wat echt de administratieve lasten verhoogt. Waar
• 21:15
  Speaker 8: mensen eindeloos vragenlijsten in moeten vullen. Ook mensen die niets
• 21:18
  Speaker 8: te verbergen hebben.
• 21:19
  Speaker 4: Het 20% van de NVM maken laarzen de fraudebestrijding.
• 21:21
  Speaker 8: Nou ja, dat. En dat hebben we bij de banken gezien.
• 21:24
  Speaker 8: Ik kan me voorstellen dat dat nog wel even hersenkraken
• 21:26
  Speaker 8: is op de ministeries. Ook bij dingen die we met
• 21:29
  Speaker 8: z'n 18 miljoenen... en die alle partijen in 150 zetels
• 21:32
  Speaker 8: allemaal gewoon zo logisch als wat vinden. Maar laten we
• 21:35
  Speaker 8: dan wel zorgen dat het straks in de praktijk... niet
• 21:36
  Speaker 8: tot onnodige belemmeringen leidt voor degenen die niks te verbergen
• 21:40
  Speaker 8: hebben
• 21:40
  Speaker 6: Helemaal eens.
• 21:41
  Speaker 8: Mijn
• 21:41
  Speaker 4: hersenkraker is het klokje voor mijn neus. Dus ik moet
• 21:43
  Speaker 4: jullie allemaal weer danken voor een prachtig lobbypanel. Ankie van
• 21:46
  Speaker 4: Wersch van Future Up. Mark Hubbers van Techniek Nederland. Dit
• 21:49
  Speaker 4: panel is ook te beluisteren als podcast. Abonneer je vooral
• 21:51
  Speaker 4: even via je favoriete kanaal of de BNR-app. Straks. China
• 21:56
  Speaker 4: kampt met oplopende inflatie in hoge producentenprijzen... maar ziet ook
• 21:59
  Speaker 4: de export stevig groeien. Hoe dat zit, hoor je zo.
• 22:02
  Speaker 1: BNR Zaken doen wordt mede mogelijk gemaakt door Atradius en Numbers. Numbers,
• 22:07
  Speaker 1: de businesssoftware voor facturatie, boekhouding, salaris en rapportages.
• 22:23
  Speaker 4: De Chinese export is in september met maar liefst 36,3%
• 22:27
  Speaker 4: gestegen op jaarbasis. Ondertussen stijgen de producentenprijzen sneller dan verwacht.
• 22:31
  Speaker 4: En loopt ook de consumenteninflatie licht op. Ik ga erover
• 22:34
  Speaker 4: praten met Theo Mevissen, China-econoom van de Rabobank. Goedemorgen. Goedemorgen.
• 22:41
  Speaker 4: Dit is een aardig record. Ik lees overal eigenlijk een
• 22:44
  Speaker 4: soort jubelstemming. Wat betreft vanuit China, om het zo maar
• 22:47
  Speaker 4: te zeggen. Hoe verklaar je deze cijfers?
• 22:51
  Speaker 12: Nou, wat je nu vooral ziet is dat China toch
• 22:54
  Speaker 12: heel goed weet te profiteren van de enorme investeringsgolf op
• 22:58
  Speaker 12: het gebied van AI. En dan heb ik het niet
• 23:01
  Speaker 12: zozeer over de meest moderne chips die daarvoor nodig zijn,
• 23:05
  Speaker 12: want die kunnen ze zelf natuurlijk nog niet maken. Maar
• 23:07
  Speaker 12: dan heb ik het wel bijvoorbeeld over goederen die gebruikt
• 23:10
  Speaker 12: worden van de bouw van datacenters. Ja, en China blijkt
• 23:13
  Speaker 12: dus inderdaad ook op deze markt ongelooflijk goed in staat
• 23:18
  Speaker 12: om hun spullen daar op de wereldmarkten af te kunnen zetten...
• 23:22
  Speaker 12: en dus mee te kunnen profiteren van die
• 23:23
  Speaker 4: AI-investeringsgolf. En nu was er binnen China veel zorg... want
• 23:27
  Speaker 4: men heeft altijd dat groeidoel van 5% voor de economie.
• 23:30
  Speaker 4: Dat moet het altijd zijn, of het nou echt is
• 23:33
  Speaker 4: of niet. En de economische groei bedroeg in het tweede
• 23:35
  Speaker 4: kwartaal 4,3%. Is China nog steeds kwetsbaar... of wordt alles
• 23:40
  Speaker 4: opgelost met deze export, om het zo te zeggen?
• 23:44
  Speaker 12: Nou, vooralsnog, ja, niet alles wordt opgelost natuurlijk. Want je
• 23:48
  Speaker 12: geeft terecht aan dat er natuurlijk ook voldoende binnenlandse uitdagingen
• 23:52
  Speaker 12: zijn voor de Chinese economie. Maar ja, dit helpt natuurlijk
• 23:56
  Speaker 12: wel enorm om die groeidoelstelling, die overigens nu tussen de
• 24:00
  Speaker 12: 4,5 en de 5 procent ligt, om die wel te
• 24:03
  Speaker 12: kunnen bereiken, ja
• 24:04
  Speaker 4: En heeft China dan helemaal geen last van al die
• 24:06
  Speaker 4: exportbeperkingen die de VS en ook deze week nog Europa opleggen,
• 24:09
  Speaker 4: bijvoorbeeld op het gebied van auto's?
• 24:12
  Speaker 12: Nou, natuurlijk voelen ze dat wel. Alleen dat wordt dus
• 24:15
  Speaker 12: blijkbaar gecompenseerd... enerzijds door van die AI-golf te profiteren. Anderzijds
• 24:21
  Speaker 12: zie je ook wel degelijk dat... China meer exporteert naar
• 24:25
  Speaker 12: bijvoorbeeld Zuid-Korea. Meer exporteert naar de Europese Unie. Dus je
• 24:32
  Speaker 12: ziet ook wel wat handelsstromen omgebogen worden. Sinds Amerika die
• 24:36
  Speaker 12: hoge importtarieven heeft geheven. En ook zie je wel meer
• 24:40
  Speaker 12: exporten naar de Global South. Dus dat helpt ook om
• 24:44
  Speaker 12: te compenseren.
• 24:46
  Speaker 4: En kunnen we nu ervan spreken dat de interne economie
• 24:49
  Speaker 4: in China... bijvoorbeeld die hele vastgoedcrisis en zo... dat dat
• 24:52
  Speaker 4: langzaam een beetje in de achteruitkijkspiegel verdwijnt? Of speelt dat
• 24:55
  Speaker 4: nog steeds een heel erg grote rol in China?
• 25:00
  Speaker 12: Nou, dat speelt zeker nog wel een rol. En dan
• 25:02
  Speaker 12: heb je het met name over de binnenlandse vraag, die
• 25:06
  Speaker 12: zwak blijft, omdat mensen toch vervroegd hun hypotheek willen aflossen,
• 25:10
  Speaker 12: omdat die woningwaarden natuurlijk onder water staan. En een gebrek
• 25:15
  Speaker 12: aan binnenlandse vraag zorgt dus ook aan minder vraag naar
• 25:19
  Speaker 12: importen van buiten. Wat dat effect van dat grote handelsoverschot
• 25:24
  Speaker 12: van China
• 25:25
  Speaker 4: nog eens een keer extra versterkt. Heel veel dank, Theo Meevesen,
• 25:28
  Speaker 4: voor de duiding. China-econoom van Rabobank. VNO-NCW en de Nederlandse
• 25:37
  Speaker 4: Vereniging van Participatiemaatschappijen... Lees Private Equity, maken zich zorgen over
• 25:41
  Speaker 4: de nieuwe bevoegdheden van de ACM. Dat zeggen de brancheverenigingen
• 25:44
  Speaker 4: tegen BNR. De nieuwe bevoegdheden zouden de autoriteit Consument en Markt...
• 25:48
  Speaker 4: de macht geven om kleinere overnames te onderzoeken en tegen
• 25:51
  Speaker 4: te gaan. Maar daar krijgt de markt waar komt dan
• 25:53
  Speaker 4: weer geen extra middelen voor. Tijd voor advies dus, ongevraagd
• 25:57
  Speaker 4: advies zelfs... aan de autoriteit Consument en Markt. En dat
• 25:59
  Speaker 4: komt van Audrey Keukens, managing partner van Publion. Welkom. Dank
• 26:02
  Speaker 4: je wel. Even de aanloop hier naartoe. Die initiatiefwet kwam
• 26:06
  Speaker 4: van Pro. Is in september aangenomen door de Tweede Kamer.
• 26:09
  Speaker 4: Wat probeert de Tweede Kamer hier precies op te lossen...
• 26:11
  Speaker 4: door de ACM de bevoegdheid te geven... om te beslissen
• 26:14
  Speaker 4: over overnames van kleine bedrijven?
• 26:16
  Speaker 13: De ACM gaat sowieso over... die beslist ook over overnames
• 26:20
  Speaker 13: van grote bedrijven. Dus dat is de toezichthouder die daartoe...
• 26:23
  Speaker 13: uitgerust is, om het zo te zeggen. En wat Pro
• 26:26
  Speaker 13: met deze initiatiefwet... en de Tweede Kamer heeft die aangenomen...
• 26:29
  Speaker 13: wil bereiken, is dat excessen... zoals is gebeurd in het verleden...
• 26:33
  Speaker 13: in de huisartsenzorg, maar ook in de dierenartsenzorg... Je ziet
• 26:37
  Speaker 13: ze ook in de tandheelkunde. Dat kleine overnames, dus van
• 26:42
  Speaker 13: één praktijk... maar als je twintig praktijken in één regio overneemt...
• 26:47
  Speaker 13: dan zijn dat steeds twintig kleine overnames... maar dan wordt
• 26:49
  Speaker 13: het wel één grote machtsfactor in zo'n regio. Dus dat die,
• 26:54
  Speaker 13: in het geval dat dat soort signalen er zijn... dat
• 26:57
  Speaker 13: er dan meegekeken wordt door de ACM.
• 27:00
  Speaker 4: En men wil dus private equity roll-ups, zoals je dat noemt,
• 27:02
  Speaker 4: kralenreigen voorkomen en ook killer acquisitions uit de lucht halen,
• 27:06
  Speaker 4: die kleine concurrenten uitschakelen. Wat vind jij nou marktverstorender? Ook als,
• 27:10
  Speaker 4: dat vraag ik ook aan de voormalig voorzitter van VNO-NCW West.
• 27:13
  Speaker 4: Wat vind jij marktverstorender? Die fenomenen die gebeuren of deze
• 27:16
  Speaker 4: poging ze te stoppen
• 27:19
  Speaker 13: Nee, ja kijk. Het staat niet tegenover elkaar. Het gaat
• 27:22
  Speaker 13: erom hoe we consumenten in het land en concurrentie... zonder
• 27:28
  Speaker 13: gezonde investeringen en innovatie onnodig af te remmen. Vanuit Pro
• 27:34
  Speaker 13: is het een initiatief om de consument... de patiënten van
• 27:36
  Speaker 13: die huidzartsen die op een gegeven moment overgenomen waren... maar
• 27:39
  Speaker 13: vervolgens ging dat bedrijf failliet en zat iedereen zonder zorg.
• 27:44
  Speaker 13: Hoe zorg je nou dat dat soort uitwassen niet plaatsvindt
• 27:47
  Speaker 13: in Nederland?
• 27:48
  Speaker 4: En de drempel voor het normaal onderzoek van de ACM...
• 27:50
  Speaker 4: die werd nog verhoogd. Maar goed, de omzetgrens ging omlaag.
• 27:53
  Speaker 4: Eerst was het 30 miljoen euro. Kleine overnames, nu 50.
• 27:56
  Speaker 4: Wat vind je van die omzetgrens? Moet dat hoger, lager
• 27:58
  Speaker 4: volgens jou? Of is dat een beetje arbitrair
• 28:01
  Speaker 13: Nou, kijk... Een huisartspraktijk met een omzet van 30 miljoen
• 28:04
  Speaker 13: vind ik best wel een grote huisarts dan. Dat
• 28:06
  Speaker 4: lijkt me... Dat stelt ook dus een goede vraag over
• 28:10
  Speaker 4: de effectiviteit van
• 28:11
  Speaker 13: wat
• 28:11
  Speaker 4: hiervoor wordt gesteld.
• 28:12
  Speaker 13: Dus vooral is het nu zo dat de ACM dus
• 28:16
  Speaker 13: ook zonder die grens, want die grenzen die stonden er al.
• 28:18
  Speaker 13: Het gaat dus over hele grote overnames of een fusie
• 28:22
  Speaker 13: van twee partijen in een bepaalde sector waardoor er maar
• 28:24
  Speaker 13: één dominante partij opstaat. overblijft. En dan krijg je marktmacht...
• 28:28
  Speaker 13: waardoor de prijzen omhoog gaan, waardoor de marges omhoog gaan.
• 28:31
  Speaker 13: Dus om dat tegen te gaan... hebben ze nu deze
• 28:33
  Speaker 13: wet in de Tweede Kamer aangenomen. Hij moet nog door
• 28:36
  Speaker 13: de Eerste Kamer volgende week. Dus de vraag is nog
• 28:38
  Speaker 13: even hoe dat daar gaat. Maar daar verwacht ik eigenlijk
• 28:40
  Speaker 13: niet heel veel vuurwerk van.
• 28:41
  Speaker 4: Daarover gesproken, hoeveel invloed kunnen VNO, SW, MKB Nederland... en
• 28:44
  Speaker 4: ook de Nederlands Vereniging van Participatiemaatschappij... dan nog uitoefenen op
• 28:47
  Speaker 4: dit voorstel?
• 28:48
  Speaker 13: Nou ja... Ook in de Eerste Kamer heeft het huidige
• 28:50
  Speaker 13: kabinet geen meerderheid. Dit is een initiatiefwet van PRO, dus
• 28:53
  Speaker 13: ik neem aan dat de PRO-fractie sowieso voorstuurt. Het zou
• 28:57
  Speaker 13: gek zijn als dat niet is. Dus de kans dat
• 28:59
  Speaker 13: die de wet het haalt is vrij groot. Maar het
• 29:03
  Speaker 13: is wel duidelijk dat ze een signaal afgeven. En het
• 29:06
  Speaker 13: signaal wat ze vooral afgeven is... weet duidelijk wat dan
• 29:10
  Speaker 13: risico-overnames zijn... en waar een onderzoek van de ACM verwacht
• 29:14
  Speaker 13: kan worden.
• 29:14
  Speaker 9: Ja.
• 29:15
  Speaker 13: Want wat je niet wil in welk investeringsklimaat dan ook...
• 29:18
  Speaker 13: is onzekerheid. Want onzekerheid remt investeringen. En als je nu...
• 29:22
  Speaker 13: want het ACM is dus gemachtigd om tot een half jaar...
• 29:24
  Speaker 13: na de overname in te grijpen. Een half jaar is
• 29:27
  Speaker 13: echt heel lang na een overname. Want wat je doet
• 29:29
  Speaker 13: na een overname is... naam veranderen, personeel integreren... e-mailadressen wijzigen,
• 29:35
  Speaker 13: administratie samenvoegen. Dat is in een half jaar al lang
• 29:38
  Speaker 13: gebeurd
• 29:39
  Speaker 13: Dus als je het dan moet terugdraaien, dat is best
• 29:42
  Speaker 13: wel een...
• 29:42
  Speaker 4: Kortom, de brancheverenigingen die zeggen... deze wet maakt het moeilijker
• 29:46
  Speaker 4: om te investeren voor bedrijven... want wij moeten een batterij
• 29:49
  Speaker 4: advocaten van tevoren gaan raadplegen... moeten we het wel doen.
• 29:51
  Speaker 4: En op een gegeven moment zeg je nee. Als de
• 29:53
  Speaker 4: kleine kans ook maar bestaat... dat het terug wordt gedraaid
• 29:56
  Speaker 4: en dergelijke. Snap jij helemaal waar zij vandaan komen? Want
• 29:59
  Speaker 4: zij leveren deze kritiek en nou komt deze wet er
• 30:01
  Speaker 4: volgens jou toch
• 30:02
  Speaker 13: Ja, ik snap het zeker. Maar ik zou vooral willen
• 30:05
  Speaker 13: vragen om duidelijkheid van de ACM. Kaders en richtlijnen. Wat
• 30:09
  Speaker 13: zijn dan risicosectoren waar ze voor zijn? met een groot
• 30:12
  Speaker 13: glas naar kijken, wat ze in de gaten houden. Want
• 30:14
  Speaker 13: ze hebben de capaciteit niet. Ze krijgen daar geen extra
• 30:18
  Speaker 13: geld bij, zoals jij in het begin ook zei. Dus
• 30:21
  Speaker 13: ze hebben helemaal geen tijd en geen middelen en geen mensen...
• 30:23
  Speaker 13: om elke overname in Nederland te gaan bestuderen.
• 30:26
  Speaker 4: Praten we dan over een wasse neus, volgens jou
• 30:29
  Speaker 13: Nee, want ik denk dat... Dit is eigenlijk een les
• 30:33
  Speaker 13: die we geleerd hebben van de cometsituatie... waar natuurlijk... wel
• 30:39
  Speaker 13: het een en ander mis is gegaan. En als het
• 30:42
  Speaker 13: dus daar dat soort signalen weer zijn... dan verwacht ik
• 30:44
  Speaker 13: dat de ACM in gaat grijpen.
• 30:45
  Speaker 4: Oké, dus jouw ongevraagd advies is... specificeer die toetsingskaders vooral.
• 30:49
  Speaker 13: Specificeer de toetsingskader en wees voorspelbaar als overheid.
• 30:53
  Speaker 4: En de ACM heeft aangegeven hierover nadere guidance te zullen geven...
• 30:57
  Speaker 4: door in een leidraad vooraf inzichtelijk te maken... welke factoren
• 30:59
  Speaker 4: ze erbij betrekt, enzovoort, enzovoort, enzovoort. Maar dat lijkt mij
• 31:02
  Speaker 4: nog best een vaag verhaal. Want zelfs als je het
• 31:04
  Speaker 4: nou heel erg specificeert... wat krijgen we dan? Concentratie van
• 31:08
  Speaker 4: een marktaandeel? En kan dat gemeten worden
• 31:13
  Speaker 13: Dat zou kunnen. Hoe
• 31:16
  Speaker 4: stel je heldere criteria
• 31:17
  Speaker 13: op? Wat je vooral verwacht van de ACM... is dat
• 31:19
  Speaker 13: ze criteria opstellen als... overnames onderzoeken op het moment... dat
• 31:25
  Speaker 13: de maatschappelijke situatie daardoor in het geding is
• 31:28
  Speaker 13: Bijvoorbeeld. Zoals in het geval van de huisartsenzorg.
• 31:31
  Speaker 4: Aan definitie onderhevig of niet
• 31:33
  Speaker 13: Maar goed, het maatschappelijk is natuurlijk wel... het komt vanuit pro...
• 31:37
  Speaker 13: vanuit die maatschappelijke context
• 31:39
  Speaker 13: dat patiënten en consumenten in het geding kwamen.
• 31:42
  Speaker 4: Alle tandartjes te duur.
• 31:44
  Speaker 13: Ja, tandartsprijzen gaan omhoog... omdat er een consolidatie is in
• 31:47
  Speaker 13: de markt. Huisartsen in en niet zo. Diergeneeskunde hetzelfde. Dus...
• 31:54
  Speaker 13: De ASEAN moet daar duidelijk over zijn... welke sectoren liggen
• 31:58
  Speaker 13: onder het vergrootglas. Dat kan ook wisselen. Dus dat kan
• 32:01
  Speaker 13: in de loop van de tijd zich ontwikkelen. Maar dat
• 32:04
  Speaker 13: zal een heleboel helpen in de duidelijkheid.
• 32:06
  Speaker 4: Helder. Dit was het ongevraagd advies van Audrey Keukens... managing
• 32:08
  Speaker 4: partner van Publion. Wil jij het vorige advies horen aan
• 32:11
  Speaker 4: minister van Buitenlandse Handels... Sjoerd Sjoerdsma, omdat chipbedrijf ASML... in
• 32:15
  Speaker 4: een handelsoorlog tussen Amerika en China zit? Zoek ongevraagd advies
• 32:18
  Speaker 4: dan op je podcast-app. Dan hoef je geen advies te
• 32:20
  Speaker 4: missen
• 32:22
  Speaker 3: Film en reclame.
• 32:25
  Speaker 4: En bij mijn studio staat Britt Kenter, head of clients
• 32:27
  Speaker 4: bij We Agency. Want het is de eerste landelijke week
• 32:30
  Speaker 4: van Het Praatje. Met een hoofdletter.
• 32:33
  Speaker 14: Nou, zeker.
• 32:34
  Speaker 4: En de afgelopen maanden werden we al getrakteerd op een
• 32:36
  Speaker 4: campagne van Sieren natuurlijk. Nou, die spreekt voor zich. Laten
• 32:38
  Speaker 4: we even luisteren.
• 32:55
  Speaker 15: MUZIEK
• 33:03
  Speaker 4: Ja, Britten worden steeds onsociaaler, want kennelijk moeten we worden
• 33:06
  Speaker 4: opgeroepen om een onbekende aan te spreken. Dat klinkt simpel.
• 33:09
  Speaker 4: Waarom is hier een campagne voor nodig?
• 33:10
  Speaker 14: Ja, een hele goede vraag, omdat er wel altijd vaak
• 33:12
  Speaker 14: een verschil zit in wat we weten en wat we
• 33:14
  Speaker 14: uiteindelijk doen. Stichting Praatje heeft onderzoek gedaan samen met de VU...
• 33:19
  Speaker 14: En de getallen zijn als volgt dat 86% van de
• 33:22
  Speaker 14: Nederlandse praatje eigenlijk dus best wel heel erg prettig vindt
• 33:24
  Speaker 14: voor zichzelf en voor de ander. Maar goed, uiteindelijk doen
• 33:27
  Speaker 14: we het dus niet. We denken dat de ander er
• 33:29
  Speaker 14: niet op zit te wachten. Het is ook een beetje
• 33:31
  Speaker 14: soms ongemakkelijk om te kunnen doen.
• 33:33
  Speaker 4: Als presentator kan ik dit beamen.
• 33:35
  Speaker 14: En wat zij dus heel graag willen met deze campagne
• 33:37
  Speaker 14: is om die drempel wat meer te verlagen. En dat
• 33:39
  Speaker 14: is natuurlijk heel interessant vanuit reclame perspectief. Hoe doe je
• 33:42
  Speaker 14: dat dan precies?
• 33:43
  Speaker 4: En hoe probeert Stichting Praatje dat dan voor elkaar te
• 33:45
  Speaker 4: krijgen allemaal?
• 33:46
  Speaker 14: Ik moet echt eerlijk zeggen, ze maken het super concreet.
• 33:49
  Speaker 14: Ze hebben een aantal dingen ontwikkeld. Allereerst, er zijn praatvlakken
• 33:53
  Speaker 14: op openbare plekken. Daar kan je gaan staan zodat men
• 33:56
  Speaker 14: weet dat je open staat voor een praatje.
• 33:58
  Speaker 4: Ben je al langs geweest?
• 33:59
  Speaker 14: Ik ben niet langs geweest. Nee, jij? Nee, ik stond
• 34:02
  Speaker 4: hier in de studio. En daarna moet ik voorbereiden
• 34:05
  Speaker 14: Je praat nu met mij, dus dat is ook heel
• 34:07
  Speaker 14: erg fijn. Er is een minicursus. Er is lesmateriaal voor scholen.
• 34:11
  Speaker 14: En daarmee maken ze natuurlijk al die stappen kleiner. En
• 34:14
  Speaker 14: wat ze ook heel duidelijk zeggen is... oké, soms voelt
• 34:16
  Speaker 14: dit nog best wel groot en geforceerd. Maar je kan
• 34:18
  Speaker 14: ook gewoon beginnen met openstaan met een blik naar buiten.
• 34:21
  Speaker 14: Een glimlach. Of gewoon even een klein knikje naar de
• 34:24
  Speaker 14: ander als je iemand tegenkomt. Eigenlijk, ja, supersympathiek.
• 34:27
  Speaker 4: En nu spijt het bevreesd dat ik hier een term
• 34:31
  Speaker 4: voor moet gebruiken... die Gen Z liever gebruikt. Maar is
• 34:33
  Speaker 4: het niet ook een beetje gewoon cringe volgens de meeste mensen...
• 34:35
  Speaker 4: om vreemden aan te spreken omdat een campagne dat tegen
• 34:38
  Speaker 4: je zegt? Want sieren, sorry, maar dat bereikt toch ook
• 34:42
  Speaker 4: vooral de luisteraar... die ietsjes ouder is dan vijftig, om
• 34:44
  Speaker 4: het zo te zeggen?
• 34:45
  Speaker 14: Ja, nou ja, ik denk dat je daar wel een
• 34:47
  Speaker 14: klein beetje in een punt te pakken hebt. Neem niet
• 34:49
  Speaker 14: weg dat het natuurlijk heel erg goed is... dat mensen
• 34:51
  Speaker 14: zich hier heel erg voor inzetten... en dat het echt
• 34:54
  Speaker 14: de samenleving mooier maakt. En juist heel erg concreet. Maar
• 34:57
  Speaker 14: ik moet je wel eerlijk zeggen... ik zag zo'n heel
• 34:58
  Speaker 14: mooi uiter van jullie collega's van de NOS... waarin ze
• 35:01
  Speaker 14: dus ook mensen gingen interviewen. En daar zat iets heel
• 35:03
  Speaker 14: moois in. Ik zag een jongen die zes jaar geleden
• 35:06
  Speaker 14: naar Nederland was gekomen... en eigenlijk zei van ja, ik
• 35:09
  Speaker 14: sta er wel voor open... maar ik heb de taal
• 35:10
  Speaker 14: niet goed onder de knie... maar daarom vind ik het
• 35:13
  Speaker 14: spannend om te praten... En grappig genoeg, dat soort voorbeelden,
• 35:16
  Speaker 14: dat raakte mij dus heel erg.
• 35:18
  Speaker 11: Want
• 35:18
  Speaker 14: ik dacht, oh ja, zie je wel. Uiteindelijk is dat
• 35:20
  Speaker 14: misschien iets wat mij ook over de streep zou kunnen trekken.
• 35:22
  Speaker 14: Om een soort van men die daar behoefte aan heeft...
• 35:25
  Speaker 14: of zelf behoefte aan heeft om te kunnen doen. En
• 35:27
  Speaker 14: wat je bij deze campagne heel goed ziet... is iemand
• 35:29
  Speaker 14: die is echt op de barricade gaan staan... en zich
• 35:31
  Speaker 14: helemaal voorin gaan zetten. En dat is aanstekelijk, dat is
• 35:34
  Speaker 14: heel fijn. Maar die laat vooral heel erg zien dat
• 35:36
  Speaker 14: hij het al heel lang doet. En met heel veel
• 35:38
  Speaker 14: plezier en fantastisch dat hij dit doet. Maar ik kan
• 35:40
  Speaker 14: me best wel voorstellen dat het dan een beetje voelt...
• 35:42
  Speaker 14: als je daarna kijkt van ja, hartstikke leuk... Maar ik
• 35:45
  Speaker 14: voel toch nog een klein beetje die ongemak. Ik weet
• 35:47
  Speaker 14: niet hoe jij dat hebt ervaren
• 35:49
  Speaker 4: Dat had ik ook een beetje. Ik heb ooit op
• 35:51
  Speaker 4: de basisschool, de middelbare school gezeten. Een klas die is
• 35:54
  Speaker 4: helemaal stil tot die leuke leraar binnenkomt. Dan
• 35:56
  Speaker 14: steekt
• 35:56
  Speaker 4: iemand achterin zijn hand op. En dan wordt het opeens
• 35:58
  Speaker 4: een leuk gesprek. En dan pas doet iedereen mee. Maar
• 36:01
  Speaker 4: dan moet je wel de juiste filosofie leraar hebben om
• 36:02
  Speaker 4: het zo te zeggen.
• 36:03
  Speaker 14: Precies, dat klopt wel. En wat ze wel eens heel
• 36:06
  Speaker 14: goed doen... is die drempel echt laag met concreet gedrag.
• 36:09
  Speaker 14: En dat is natuurlijk heel erg fijn. Maar een kleine tip,
• 36:12
  Speaker 14: misschien nog vanuit de reclameperspectief... is gewoon wat mensen wat
• 36:14
  Speaker 14: meer die het nog spannend vinden... dat ook onderdeel van
• 36:17
  Speaker 14: je verhaal laten maken. Dus niet degene die het allemaal
• 36:19
  Speaker 14: al doen. Het juiste voorbeeld geven. Maar ook misschien die
• 36:23
  Speaker 14: verhalen van... toch wat meer emotie bij zit. Wat mij
• 36:26
  Speaker 14: wat beter over de streep zegt. Neem niet weg dat
• 36:28
  Speaker 14: ik het heel erg goed vind. En dat het hopelijk
• 36:30
  Speaker 14: ook de samenleving wel echt gaat helpen. En ja, maak
• 36:32
  Speaker 14: een praatje. Wat zegt het nou
• 36:34
  Speaker 4: eigenlijk over Nederland? Ze staan internationaal te boeken als de
• 36:36
  Speaker 4: meest botten van de klas.
• 36:38
  Speaker 14: En dan
• 36:38
  Speaker 4: vervolgens durven we geen praatje met elkaar te maken. We
• 36:40
  Speaker 4: hebben sierend reclames nodig
• 36:41
  Speaker 14: Maar
• 36:41
  Speaker 4: we doen dan wel die sierend reclames.
• 36:43
  Speaker 14: Dat
• 36:43
  Speaker 4: zegt toch ook wel genoeg.
• 36:45
  Speaker 14: Dat zegt misschien ook wel genoeg. Maar ik ga het
• 36:48
  Speaker 14: wel proberen deze week. Om het te doen. En ik
• 36:51
  Speaker 14: hoop jij ook
• 36:52
  Speaker 4: Heel veel dank voor dit enthousiasme. Britt Kenter, Head of
• 36:54
  Speaker 4: Clients bij We Agency. En het MKB Praat Mee, daar
• 37:03
  Speaker 4: zou ik heel graag mee beginnen. Want we moeten het
• 37:05
  Speaker 4: gaan hebben over pluimvee en dergelijke. Maar dan heb ik
• 37:07
  Speaker 4: natuurlijk wel nog een kleine aankondiging nodig... vanuit de regiekamer.
• 37:11
  Speaker 4: Dus ondertussen laat ik je alvast even vertellen... er is
• 37:13
  Speaker 4: een grote pluimveebeurs aan de gang. En wij gaan praten
• 37:16
  Speaker 4: met een ondernemer die daar... te gast is, die komt
• 37:18
  Speaker 4: met nieuwe machines aan... die, nou laten we het zo zeggen...
• 37:22
  Speaker 4: iedereen die met eieren bezig is... daar meer mee in
• 37:25
  Speaker 4: staat kan stellen... om daar goed mee om te gaan.
• 37:27
  Speaker 4: En ach, kijk, daar heb ik alweer eens even wat tekst.
• 37:30
  Speaker 4: Want deze beurs in Harderberg... daar ontmoeten ondernemers uit de varkens-
• 37:34
  Speaker 4: en pluimveessector elkaar... tijdens de vakbeurs Dutch Pork & Poultry...
• 37:37
  Speaker 4: Van kuikenbroederijen tot nieuwe volière systemen en slachterijen. Op dit
• 37:41
  Speaker 4: evenement willen agrarische ondernemers vooral hun nieuwste producten laten zien.
• 37:44
  Speaker 4: En daar ga ik over praten met niemand minder dan
• 37:46
  Speaker 4: Heini van der Kamp, eigenaar van Castra Machinebouw. Goedemorgen. Goedemorgen. Heini,
• 37:53
  Speaker 4: jij bent een van die ondernemers met een nieuwe machine.
• 37:56
  Speaker 4: Wat doet jouw machine? Ik praat al over eieren, ik
• 37:58
  Speaker 4: gaf al een hint.
• 38:00
  Speaker 16: Mijn machine transporteert eieren van de stal naar het centrale
• 38:06
  Speaker 16: inpakpunt op de boerderij, waar de inpakken staan
• 38:13
  Speaker 4: Ik las over een transportband om eieren die uit de
• 38:15
  Speaker 4: kippenstal met legnesten staan naar het centraal inpakpunt te brengen.
• 38:19
  Speaker 4: Werkt het ongeveer zo? Ja.
• 38:21
  Speaker 16: Ja, elke boer heeft een inpakker staan ergens op zijn boerderij.
• 38:25
  Speaker 16: En vaak hebben boeren meerdere stallen. En al die eieren
• 38:30
  Speaker 16: van die stallen moeten naar dat centrale punt getransporteerd worden.
• 38:33
  Speaker 16: En mijn machine doet dat.
• 38:35
  Speaker 4: En waarom is dat dan zo'n speciale uitvinding? Ben jij
• 38:39
  Speaker 4: een incrementele verbetering of heb je echt een heel nieuw
• 38:41
  Speaker 4: systeem bedacht
• 38:44
  Speaker 16: Transportbanden om eieren te transporteren bestaan al tientallen jaren. Ja.
• 38:49
  Speaker 16: Afgelopen jaren ben ik bezig geweest met een nieuwe vinding...
• 38:52
  Speaker 16: om de kwaliteit van de eieren te verbeteren. Dat de
• 38:58
  Speaker 16: behandeling van het ei beter is dan de traditionele transportsystemen.
• 39:03
  Speaker 16: En daardoor kunnen de boeren een hogere winst halen, meer
• 39:07
  Speaker 16: eieren verkopen. Dus
• 39:08
  Speaker 4: ik begrijp eigenlijk, want toen ik me inlas op jouw onderwerp...
• 39:12
  Speaker 4: heb ik het begrip kneuseieren geleerd. Dat kan jij terugdraaien,
• 39:15
  Speaker 4: het procentuele aantal kneuseieren, toch? Ja.
• 39:18
  Speaker 16: Ja, ik heb een aantal machines in het land staan
• 39:22
  Speaker 16: en draaien. En daar zie je de eierenkwaliteit gewoon omhoog gaan.
• 39:26
  Speaker 16: Zeker naarmate de leg ronde wordt. Dan wordt de eierschaaldikte,
• 39:32
  Speaker 16: die neemt af. Eieren rollen, tikken tegen elkaar aan, tikken
• 39:36
  Speaker 16: tegen het systeem aan. En krijgen op die manier deukjes
• 39:40
  Speaker 16: of scheurtjes. En dat noemt men dan kneuseieren. En mijn
• 39:45
  Speaker 16: systeem gaat zoveel voorzichtiger met die eieren om... dat dat
• 39:49
  Speaker 16: percentage naar beneden gaat. En dan wil jij
• 39:52
  Speaker 4: op deze beurs natuurlijk... Nederlandse en Duitse bedrijven bereiken. Maar
• 39:55
  Speaker 4: jij bent zelf geen pluimveehouder van origine, las ik ook nog.
• 39:58
  Speaker 4: Dat is redelijk uitzonderlijk op een beurs... waar veel exposanten
• 40:01
  Speaker 4: en familiebedrijven zijn. Hoe ben jij hier dan tussengekomen als
• 40:05
  Speaker 4: jong bedrijf? En lukt het jou ook om ertussen te
• 40:07
  Speaker 4: komen
• 40:08
  Speaker 16: Ik ben ertussengekomen door... Door gewoon door te zetten. Gewoon doordoen.
• 40:15
  Speaker 16: Veel mensen bellen. En niet stoppen. Gewoon niet opgeven. Heel
• 40:19
  Speaker 16: cliché misschien. Maar gewoon blijven zoeken naar pluimveehouders... die de
• 40:23
  Speaker 16: meerwaarde van de machine inzien. En die het lef hebben
• 40:26
  Speaker 16: om de stap te maken... om de machine te installeren.
• 40:29
  Speaker 4: En is het dan zo dat je in sociale netwerken...
• 40:32
  Speaker 4: ook echt nog moet binnendringen... met al die familiebedrijven op
• 40:34
  Speaker 4: die beurs? Of lukt dat jou wel
• 40:36
  Speaker 16: Ja, ik kom echt van buiten. Wat dat dan gaat.
• 40:38
  Speaker 16: Dus ik... Maar ik merk wel dat het wordt me
• 40:42
  Speaker 16: wel gegund. En mensen zien ook wel echt wel de meerwaarde.
• 40:44
  Speaker 16: Dus er wordt wel over gepraat. En ik merk wel
• 40:49
  Speaker 16: dat daar vorderingen in gaan zijn.
• 40:54
  Speaker 4: Nou, ik wens je alle sterkte met het aan de
• 40:56
  Speaker 4: man en aan de kip brengen van deze machines. Heel
• 40:59
  Speaker 4: veel dank, Heini van den Kamp, eigenaar van Castra Machinebouw.
• 41:02
  Speaker 4: En ben jij MKB-ondernemer, wil je ook meepraten over de actualiteit?
• 41:05
  Speaker 4: Laat het ons weten via zaken.bnr.nl.
• 41:08
  Speaker 17: Het MKB Praat Mee wordt mede mogelijk gemaakt door Exact,
• 41:12
  Speaker 17: de bedrijfssoftware voor ondernemers en accountants.
• 41:15
  Speaker 4: En deze rubriek is ook te beluisteren als podcast. Je
• 41:17
  Speaker 4: vindt hem in je favoriete podcast-app en natuurlijk in de BNR-app.
• 41:21
  Speaker 4: En daar is hij weer, Edin Mojagic. Straks neem ik
• 41:23
  Speaker 4: het laatste macro-economische nieuws met hem door. Ook werp ik
• 41:26
  Speaker 4: nog een blik op de wereld. Blijven luisteren dus.
• 41:28
  Speaker 1: BNR Zaken doen wordt mede mogelijk gemaakt door Atradius en Numbers. Numbers,
• 41:33
  Speaker 1: de business software voor facturatie, boekhouding, salaris en rapportages. BNR
• 41:40
  Speaker 1: Zaken doen wordt mede mogelijk gemaakt door Numbers en Atradius. Atradius.
• 41:46
  Speaker 1: Verzekerd van betaling.
• 42:04
  Speaker 2: Jochem Visser
• 42:05
  Speaker 4: Welkom bij BNR Zaken doen voor economisch nieuws en zakelijk inzicht.
• 42:09
  Speaker 4: Straks een uitgebreid gesprek met directeur John van Vliet van
• 42:12
  Speaker 4: het Liftinstituut... over waarom ons nog meer liftstoringen te wachten staan.
• 42:15
  Speaker 4: Maar nu eerst.
• 42:16
  Speaker 2: Ja,
• 42:19
  Speaker 4: hij is weer aangeschoven. Ook dit keer weer zonder koltrui.
• 42:23
  Speaker 4: Elke dag nemen we het economische nieuws door.
• 42:29
  Speaker 18: zoals afgelopen maandag 15 seconden voor de uitzending binnenkwam. Je
• 42:32
  Speaker 4: kwam redelijk buiten adem binnen.
• 42:33
  Speaker 18: Dit
• 42:33
  Speaker 4: geeft rust. Edin, ook jij hebt inmiddels de World Economic Outlook...
• 42:37
  Speaker 4: van het IMF helemaal door kunnen nemen. De groeiverwachtingen voor
• 42:40
  Speaker 4: volgend jaar zijn flink omhoog bijgesteld. Dat nieuws hebben we
• 42:43
  Speaker 4: allemaal al gehoord. Maar op pagina 44 werpt men ook
• 42:47
  Speaker 4: nog de blik op het verleden
• 42:48
  Speaker 18: Ja, maar zullen we toch eerst even starten met waar
• 42:50
  Speaker 18: de focus van alles en iedereen op ligt, namelijk die
• 42:53
  Speaker 18: ramingen voor volgend jaar. Het IMF zegt de wereldeconomie heeft
• 42:57
  Speaker 18: te maken met twee tegengestelde krachten als het ware. Aan
• 43:00
  Speaker 18: de ene kant de geopolitieke situatie in de wereld, dat
• 43:04
  Speaker 18: remt de groei af, dat remt de handel in de
• 43:06
  Speaker 18: wereld af. Aan de andere kant de technologische vooruitgang en
• 43:12
  Speaker 18: de gevolgen daarvan. En volgens het IMF wordt het langzaam
• 43:16
  Speaker 18: maar zeker zichtbaar... wat de invloeden van die twee factoren
• 43:20
  Speaker 18: op korte termijn zijn. Hoe het allemaal op langere termijn uitpakt...
• 43:24
  Speaker 18: dan moeten we nog op een aantal toekomstige documenten van
• 43:27
  Speaker 18: het IMF wachten. Maar inderdaad, de focus ligt zoals altijd overigens...
• 43:33
  Speaker 18: als het IMF met een nieuwe raming komt, op die
• 43:35
  Speaker 18: nieuwe ramingen. 2026 laten we even liggen, want dat jaar
• 43:38
  Speaker 18: is bijna voorbij... dus daar kunnen we niks meer aan doen,
• 43:40
  Speaker 18: of heel weinig aan doen. 2027... Het goede nieuws is,
• 43:45
  Speaker 18: de wereldeconomie gaat iets harder groeien... dan wat men dacht
• 43:47
  Speaker 18: enkele maanden geleden. Dat zien wij onder andere ook in
• 43:52
  Speaker 18: de VS. Die economie groeit al hard, ruim 2%. Ik
• 43:55
  Speaker 18: ga er nog een schepje bovenop doen. Maar het beeld
• 43:58
  Speaker 18: voor de eurozone is toch wel weer om te huilen.
• 44:02
  Speaker 18: Want zowel voor de hele muntunie als voor de grote vier...
• 44:06
  Speaker 18: zijn de ramingen die toch al heel mager waren omlaag bijgesteld.
• 44:11
  Speaker 18: Dus het wordt minder, minder,
• 44:12
  Speaker 4: minder bij ons. En dan even naar die blik op
• 44:15
  Speaker 4: het verleden ook. Want jij pikte er nog wat verder uit.
• 44:17
  Speaker 4: Want dit is
• 44:19
  Speaker 18: de voorpagina dan. Dat document heeft nog een aantal pagina's,
• 44:22
  Speaker 18: dat leef je door. En ik vond voor Europa, dacht ik...
• 44:26
  Speaker 18: wat we op pagina 44 aantreffen, is misschien nog relevant.
• 44:30
  Speaker 18: dan die groeiraming van volgend jaar. Wat we daar zien
• 44:33
  Speaker 18: is de ontwikkeling van de groei sinds 2008. En dan
• 44:37
  Speaker 18: kun je heel mooi zien hoe de achterstand van Europa
• 44:41
  Speaker 18: ten opzichte van de VS eigenlijk in de loop der
• 44:43
  Speaker 18: tijden alleen maar groter is geworden. We hebben te maken
• 44:47
  Speaker 18: met structureel lage groei. Als je bijvoorbeeld naar de groei
• 44:49
  Speaker 18: van de Amerikaanse economie kijkt voor de coronapandemie om en
• 44:54
  Speaker 18: nabij 2% per jaar. Wij om en nabij 1,5% per jaar.
• 44:59
  Speaker 18: Dan krijgen we te wagen met die pandemie. Daarna herstellen
• 45:02
  Speaker 18: die economieën. De Amerikaanse economie groeit weer. Net zoals daarvoor
• 45:06
  Speaker 18: met om en nabij 2% per jaar. Maar wij in
• 45:09
  Speaker 18: Europa zijn al heel blij als we 1% halen.
• 45:12
  Speaker 4: En wat heeft deze coronabreuk dan
• 45:15
  Speaker 18: veroorzaakt? Een van de belangrijke redenen is hoe je als
• 45:20
  Speaker 18: overheid gereageerd hebt... in de coronapandemie. En kijk, economische groei,
• 45:28
  Speaker 18: een van de belangrijke ingrediënten daarin is de toename van
• 45:31
  Speaker 18: de productiviteit van mensen. En als je daarnaar gaat kijken,
• 45:35
  Speaker 18: dan zie je dat de... de productiviteitsstijging in Amerika na
• 45:38
  Speaker 18: de corona... is gewoon veel hoger dan hier bij ons.
• 45:41
  Speaker 18: En dan ga je kijken, waar ligt dat aan? Komt
• 45:43
  Speaker 18: natuurlijk niet uit de lucht vallen
• 45:44
  Speaker 4: Vorige week kregen we nog cijfers over Nederland. Productiviteit was
• 45:47
  Speaker 4: eindelijk weer toegenomen. Iets waar je ook vaak somber over
• 45:49
  Speaker 18: was. Nee, dat is zeker zo. We moeten zien of
• 45:53
  Speaker 18: dat zich doorzet. Maar voor heel Europa is het heel mager.
• 45:56
  Speaker 18: Waar ligt het aan? Een van de belangrijke verklaringen is
• 45:59
  Speaker 18: wat ik net zei. Hoe de overheden gereageerd hebben in
• 46:01
  Speaker 18: de pandemie. In Amerika hebben ze tegen bedrijven destijds gezegd...
• 46:07
  Speaker 18: als je door het wegvallen van de verkopen mensen moet ontslaan...
• 46:10
  Speaker 18: moet je vooral doen. En zodra ze ontslagen worden, springen
• 46:14
  Speaker 18: wij in. Dan gaan wij als overheid die Amerikanen... die
• 46:18
  Speaker 18: zonder baan zijn komen te zitten, helpen. In Europa hebben
• 46:21
  Speaker 18: we gezegd tegen de bedrijven... ga vooral mensen niet ontslaan.
• 46:25
  Speaker 18: Wij betalen die lonen wel door. En het gevolg daarvan is...
• 46:29
  Speaker 18: toen de economieën zijn gaan opveren na de pandemie... had
• 46:33
  Speaker 18: je dus miljoenen Amerikanen die zonder baan zaten... die zijn
• 46:36
  Speaker 18: op zoek gegaan naar een baan. En heel vaak zijn
• 46:39
  Speaker 18: ze naar andere bedrijven gaan werken... of andere sectoren gaan
• 46:43
  Speaker 18: werken waar hun toegevoegde waarde... waar hun productiviteit hoger was.
• 46:49
  Speaker 18: En dat zie je op macroniveau heel duidelijk. Wat we
• 46:51
  Speaker 18: in Europa hebben gehad is mensen die bleven zitten waar
• 46:55
  Speaker 18: ze zaten... Ook bij de bedrijven waar de stijging van
• 47:00
  Speaker 18: de productiviteit heel laag was. Dus er was geen beweging
• 47:04
  Speaker 18: op die arbeidsmarkt. En beweging zorgt er altijd voor dat
• 47:07
  Speaker 18: je dus onder andere de productiviteit aanjaagt. Dat lijkt het
• 47:12
  Speaker 18: grote verschil tussen Amerika en Europa te zijn met als gevolg.
• 47:15
  Speaker 18: dat die Amerikaanse stijging van de productiviteit... daarna gewoon doorging
• 47:21
  Speaker 18: waar die opgehouden was voor de pandemie. En dus die
• 47:24
  Speaker 18: economische groei ook. En in Europa is het gat met
• 47:27
  Speaker 18: Amerika alleen maar grotere en groter geworden.
• 47:29
  Speaker 4: En daar hebben de hogere energieprijzen, zeker sinds de oorlog
• 47:31
  Speaker 4: in Oekraïne... dus minder mee te maken
• 47:33
  Speaker 18: met dat hele corona-groeiverschil. Dat heeft ook niet geholpen. En
• 47:37
  Speaker 18: het nare daarvan is dat... Het feit dat onze bedrijven
• 47:41
  Speaker 18: veel hogere energiekosten hebben... dan de Amerikaanse bedrijven, dat helpt
• 47:45
  Speaker 18: je concurrentiepositie natuurlijk niet. Voor een overgroot deel is dat
• 47:51
  Speaker 18: een energieprobleem... van eigen Europese makelij. Wij waren het die
• 47:55
  Speaker 18: destijds hebben gezegd de kerncentrales gaan dicht. Wij waren het
• 47:58
  Speaker 18: in Nederland die hebben gezegd om wat voor reden ook...
• 48:01
  Speaker 18: Wij gaan niet alleen niet meer gas uit de grond halen...
• 48:03
  Speaker 18: maar we gaan zelfs die gasbronnen volstorten met betons... zodat
• 48:07
  Speaker 18: we daar nooit meer bij kunnen. Ja, dat heeft gevolgen,
• 48:10
  Speaker 18: economische gevolgen. En dat merken we nu ook.
• 48:12
  Speaker 4: Morgen komen regerings- en staatsleiders in Europa bij elkaar... om
• 48:16
  Speaker 4: de meerjarenbegroting te bespreken. Ik beloof je dat we er
• 48:19
  Speaker 4: dan wel een keer aan toekomen. Heel veel dank, Edi Mojagic,
• 48:22
  Speaker 4: voor in ieder geval deze analyse... van groei sinds de coronabreuk.
• 48:25
  Speaker 4: En wil jij geen enkel economisch inzicht missen... abonneer je
• 48:28
  Speaker 4: dan op de podcast van Macro met Boot en Mojagic.
• 48:31
  Speaker 2: Blik op de wereld
• 48:35
  Speaker 4: In aanloop naar de midtermverkiezingen... zijn er meerdere debatten in
• 48:38
  Speaker 4: Amerika gaande. Zo ook gisteravond in Georgia. En het ging
• 48:42
  Speaker 4: er
• 48:42
  Speaker 11: flink hard aan toe. En de Epstein-klas is op stage nu.
• 48:45
  Speaker 11: En dat ben je. Wil je Reid Hofman verantwoorden... en
• 48:49
  Speaker 11: je voor je hypocrisie vanavond verantwoorden?
• 48:51
  Speaker 19: Mike, wie op je team je adviseerde... om de Epstein-files
• 48:56
  Speaker 19: te veranderen? Je heeft gevraagd om de evidens op te zetten,
• 48:59
  Speaker 4: Mike. En we horen kandidaten John Ossoff en Mike Collins.
• 49:03
  Speaker 4: Aangeschoven is onze buitenlandredacteur Luc de Klerk. Goedemiddag. Goedemiddag, Jochem.
• 49:08
  Speaker 4: Deze debatten, wat vond jij het meest
• 49:10
  Speaker 20: memorabele moment hiervan? Ja, nou, dit Epstein-moment, dat viel toch
• 49:13
  Speaker 20: wel op. Het ging dus over Reid Hoffman, medeoprichter van LinkedIn.
• 49:17
  Speaker 20: Komt voor in de Epstein-files, is op dat eiland geweest.
• 49:20
  Speaker 20: En is een donateur voor de Democraten ook, heeft aan...
• 49:24
  Speaker 20: Packs gedoneerd die geleerd zijn aan die democraat John Ossoff,
• 49:27
  Speaker 20: die we als laatste hoorden net. En een pack is
• 49:29
  Speaker 20: een plek waar je campagne geld verzamelt en door kan geven. Ja, precies.
• 49:32
  Speaker 20: En dat wil natuurlijk niet zeggen over dat Ossoff ook
• 49:36
  Speaker 20: iets met Epstein verder echt te maken heeft. Maar ja,
• 49:38
  Speaker 20: je hoorde die republikein Mike Collins die in het begin hoorde,
• 49:41
  Speaker 20: dus die beschuldigingen uitrichting Ossoff. En Ossoff heeft het telkens
• 49:46
  Speaker 20: over de Epstein-klas, als hij het heeft over Trump-donoren. Dus
• 49:49
  Speaker 20: daar komt dit een beetje vandaan dat Collins hem daar
• 49:52
  Speaker 20: weer op aanvalt. Maar Ossoff ging er dus niet echt
• 49:55
  Speaker 20: op in en die wees dan weer op het feit
• 49:56
  Speaker 20: dat zijn tegenstander dus juist tegen het vrijgeven van de Epstein-fals.
• 49:59
  Speaker 20: heeft gestemd. Maar eigenlijk het echt opmerkelijke van dit debat
• 50:02
  Speaker 20: is dat de race al redelijk gelopen lijkt te zijn
• 50:05
  Speaker 20: in een staat als Georgia. Of zeg ik een beetje
• 50:07
  Speaker 20: voorzichtig nog. En dit
• 50:09
  Speaker 4: is een Senaatskandidaat
• 50:10
  Speaker 20: Inderdaad. Goed dat je dat zegt. En dat is best
• 50:12
  Speaker 20: bijzonder in een staat als Georgia. Want het is een
• 50:15
  Speaker 20: staat die bij de presidentsverkiezingen de laatste jaren swingt. 2016-24
• 50:17
  Speaker 20: won Trumper. In 2020 Biden. Ossoff, een democrat, is de
• 50:23
  Speaker 20: zittende senator. De andere is ook een democrat. Dus die
• 50:26
  Speaker 20: staat gaat af en toe heen en weer.
• 50:29
  Speaker 11: En
• 50:29
  Speaker 20: het is absoluut dus ook niet een staat als New
• 50:30
  Speaker 20: York of Californië... waar je als democrat sowieso zo'n race
• 50:33
  Speaker 20: wel even wint. Je moet hier vechten. Precies. En Ossoff
• 50:36
  Speaker 20: is dus in staat om die onafhankelijke kiezers aan te spreken.
• 50:39
  Speaker 20: En de Cook Political Report zegt dat deze staat... likely
• 50:43
  Speaker 20: democrat zal worden bij de verkiezingen 3 november.
• 50:46
  Speaker 19: He wants to build his ballroom and travel with Natalie
• 50:49
  Speaker 19: on their apparently defenseless flying palace gifted by the Emir
• 50:52
  Speaker 19: of Qatar.
• 50:54
  Speaker 4: We horen hier John Ossoff dus, die kandidaat. Dit is
• 50:57
  Speaker 4: een echte frontrunner geworden als kandidaat. Iedereen zegt nu ook,
• 51:02
  Speaker 4: nou dat is waarschijnlijk de geëikte presidentskandidaat. Ik weet niet
• 51:04
  Speaker 4: waar we op Polimark en Kelsen nu staan. Ik heb
• 51:06
  Speaker 4: net nog
• 51:07
  Speaker 20: even gekeken. Hij staat op allebei op de derde plek.
• 51:10
  Speaker 20: Dus achter AOC, Alexandria Ocasio-Cortez en Gavin Newsom, de gouverneur
• 51:14
  Speaker 20: van Californië. En die waren al veel langer in de
• 51:16
  Speaker 20: running om kandidaat te worden. En ook veel bekender toch
• 51:18
  Speaker 20: dan John Ossoff is.
• 51:19
  Speaker 4: Oftewel, dit is echt een frontrunner. Waarom doet Ossoff het
• 51:22
  Speaker 4: nou zo goed?
• 51:23
  Speaker 20: Ja, hij is eigenlijk een beetje een soort van gedroomde kandidaat.
• 51:26
  Speaker 20: Omdat hij toch voor democraten dan. Omdat hij dus heel
• 51:28
  Speaker 20: veel kiezers uit verschillende groepen kan aanspreken. En we moeten
• 51:31
  Speaker 20: ook een beetje eerlijk zeggen dat die Collins dus ook
• 51:33
  Speaker 20: gewoon geen goede kandidaat is. Dus een beetje zoals Telerico
• 51:35
  Speaker 20: het ook goed doet in Texas. Dat zijn tegenstander is
• 51:38
  Speaker 20: gewoon wat minder. Maar een goed voorbeeld waarom hij het
• 51:42
  Speaker 20: nou zo goed doet. Een paar jaar geleden was er
• 51:43
  Speaker 20: een conferentie van burgemeesters in Georgia. En toen werd de
• 51:46
  Speaker 20: vraag gesteld wie is wel eens uit het niets gebeld
• 51:48
  Speaker 20: door Ossoff. En toen gingen bijna alle handen omhoog. En
• 51:51
  Speaker 20: twee republikeinse burgemeesters uit het zuiden van het staat hebben
• 51:54
  Speaker 20: hem zelfs geëndorsed. Een van die zegt ook, ja, ik
• 51:57
  Speaker 20: ben een republikein... maar er zijn tijden waarbij de persoon
• 52:00
  Speaker 20: boven de partij uitstijgt. Dus dat krijgt hij dus voor elkaar.
• 52:04
  Speaker 20: En hij doet niet echt controversiële dingen in de Senaat.
• 52:07
  Speaker 20: Hij heeft zich veel bezighouden met het hervormen van pleegzorg...
• 52:09
  Speaker 20: het veilig maken van militaire huisvesting... En het halen van
• 52:13
  Speaker 20: groene productiebanen naar Georgia. Dat is ook wel pragmatisch. Dus
• 52:16
  Speaker 20: het is ook af en toe niet helemaal duidelijk waar
• 52:18
  Speaker 20: hij dan ideologisch staat. En dat is misschien juist ook
• 52:20
  Speaker 20: wel goed voor een democrat in deze tijd.
• 52:23
  Speaker 4: Is dat ook niet een achillesiel? Want je hebt binnen
• 52:24
  Speaker 4: de democratische partij nu een soort innerlijk gevecht. Er zijn
• 52:27
  Speaker 4: linkse mensen altijd heel goed in onder elkaar. Dat merken
• 52:29
  Speaker 4: we ook wel eens van de PvdA vroeger en zo.
• 52:31
  Speaker 4: Want wat er gebeurt is, hoe links je ze kan
• 52:33
  Speaker 4: noemen is een andere vraag. Maar wat er gebeurt is,
• 52:36
  Speaker 4: sociaal links, dat vecht ontzettend. Dat ziet successen in Mamdani
• 52:40
  Speaker 4: en anderen. Dat vecht met een soort centrumkandidaat. En dit
• 52:43
  Speaker 4: John Ossoff is dus absoluut aan de centrumkant
• 52:46
  Speaker 20: Nou, maar dat is dus het interessante. Hij zit daar
• 52:48
  Speaker 20: misschien juist ook weer een beetje tussenin. Dus als wat
• 52:51
  Speaker 20: je even over hem leest, hoe democraten over hem praten...
• 52:54
  Speaker 20: wordt hij juist niet vergeleken met een centrumkandidaat... zoals bijvoorbeeld
• 52:59
  Speaker 20: de gouverneur van Kentucky is in
• 53:01
  Speaker 19: een...
• 53:02
  Speaker 20: in een vrij rode staat, waar toch een democratische gouverneur zit...
• 53:05
  Speaker 20: dat hij dat ook weer niet helemaal is. Dus hij
• 53:07
  Speaker 20: zit dan nog weer een beetje tussen wat dan de
• 53:09
  Speaker 20: centrist zou zijn... en die meer linkse progressieve mensen als EOC.
• 53:14
  Speaker 20: Centrum
• 53:14
  Speaker 4: links-links is hij.
• 53:15
  Speaker 20: Beetje zoals Noordoost-Oostwest. Maar dat maakt hem dus heel interessant
• 53:20
  Speaker 20: als kandidaat. En jij zei net, hij wordt ook als
• 53:22
  Speaker 20: presidentskandidaat bijna genoemd. En dat fragment wat je net liet horen...
• 53:27
  Speaker 20: daardoor is hij ook de laatste tijd veel bekender geworden...
• 53:30
  Speaker 20: We hoorden het net, hij had het over Natalie. Natalie
• 53:33
  Speaker 20: Harp is dat. Een assistent van Trump. Wordt de human
• 53:36
  Speaker 20: printer ook wel eens gekscherend genoemd. De
• 53:39
  Speaker 4: assistent van Trump
• 53:41
  Speaker 20: was er
• 53:41
  Speaker 4: toch heel veel gedoe over
• 53:43
  Speaker 20: Precies, zij zit in Trump in de over office. Hij
• 53:45
  Speaker 20: schrijft hem
• 53:46
  Speaker 4: briefjes.
• 53:47
  Speaker 20: Precies, ja. En als Trump iets opgezocht wil hebben... dan
• 53:49
  Speaker 20: print zij het uit, laat zij het hem zien. Dus
• 53:51
  Speaker 20: hij is bijna zijn toegangspoort tot de wereld. En er
• 53:54
  Speaker 20: wordt ook wel eens wat op andere manieren over haar geschreven...
• 53:57
  Speaker 20: dan als hij een soort van vervanger van de first
• 53:59
  Speaker 20: lady zou zijn bijna. En dat zet dus echt kwaad
• 54:03
  Speaker 20: bloed bij Trump. En dat alsof hij schrijft zijn speeches zelf.
• 54:06
  Speaker 20: Hij weet heel goed wat hij heeft gedaan. En dat
• 54:09
  Speaker 20: dat moment dan viral kan gaan. En zo wordt hij
• 54:11
  Speaker 20: wel weer meteen bekender... En zet hij zich duidelijk ook
• 54:14
  Speaker 20: af tegen Trump. Wat hem ook een interessante voor 2028
• 54:17
  Speaker 20: misschien al maakt. Maar daar wil hij zelf natuurlijk nog
• 54:19
  Speaker 20: niet aan
• 54:20
  Speaker 4: Nee, maar laat ik het zo zeggen. Hij gedraagt zich
• 54:22
  Speaker 4: zeker als aanvalshond van de Democratische Partij. Zeker als iemand
• 54:26
  Speaker 4: die voorop loopt. Heel veel dank, buitenlandredacteur Luc de Klerk,
• 54:30
  Speaker 4: voor de duiding. Terugblik op de wereld. Je vindt alle
• 54:32
  Speaker 4: afleveringen in de podcast-app. Hier bespreken we het belangrijkste zakelijk
• 54:38
  Speaker 4: nieuws van dit moment. Bij mij zijn John van Vliet,
• 54:41
  Speaker 4: directeur van het Liftinstituut. En natuurlijk Martine Hafkamp, directeur van
• 54:44
  Speaker 4: Fintesse Vermogensbeheer. Goedemiddag beiden. Goedemiddag. Martine, we kunnen er eigenlijk
• 54:50
  Speaker 4: niet omheen. Ik hoorde dat redacteuren hebben geprobeerd om je
• 54:52
  Speaker 4: er misschien nog van af te brengen. Maar nee, ASML, chipmachiniefabrikant,
• 54:57
  Speaker 4: heeft in het derde kwartaal van 2026 een recordomzet van
• 55:00
  Speaker 4: 11,7 miljard euro geboekt. Er zijn twijfels of AI geen
• 55:04
  Speaker 4: bubbel is die op springen staat, maar we merken er
• 55:06
  Speaker 4: niks van bij ASML.
• 55:07
  Speaker 21: Nee, zeker niet bij ASML, maar eigenlijk ook bij alles
• 55:09
  Speaker 21: wat tot nu toe gerapporteerd is, ook van anderen niet.
• 55:12
  Speaker 21: Je hoort alleen maar dat de vraag veel groter is
• 55:15
  Speaker 21: dan wat er geleverd kan worden. Nou, ASML is daar
• 55:18
  Speaker 21: geen uitzondering op, dat hadden ze natuurlijk al gezegd. Achteraf,
• 55:22
  Speaker 21: je kan ook zien, zeg maar vorig jaar zeiden ze
• 55:24
  Speaker 21: nog van nou, het wordt een overgangsjaar en...
• 55:27
  Speaker 4: Het was niet
• 55:29
  Speaker 21: één tussenjaar, maar twee tussenjaren werd
• 55:31
  Speaker 4: het.
• 55:32
  Speaker 21: Maar niets werd minder waar. Maar ze hadden het toen
• 55:34
  Speaker 21: natuurlijk al wel een beetje afgeschaald... bij de toeleveranciers. Want
• 55:38
  Speaker 21: ze dachten, als wij een tussenjaar hebben... dan moeten we
• 55:40
  Speaker 21: daar maar vast een beetje op de rem gaan staan. Nou,
• 55:42
  Speaker 21: dat breekt ze eigenlijk nu een beetje op. Behalve dan
• 55:45
  Speaker 21: dat ze niet genoeg productiecapaciteit hebben. Maar dan zeggen ze ook,
• 55:47
  Speaker 21: we zijn natuurlijk met een nieuwe fabriek bezig... En je
• 55:50
  Speaker 21: ziet natuurlijk ook, ze kunnen productie opschalen... en natuurlijk sneller
• 55:53
  Speaker 21: bij de klant en het daar afleven... en daar verder
• 55:56
  Speaker 21: afwerken
• 55:56
  Speaker 4: Je wilt natuurlijk nooit te veel investeren, want TCC doet
• 55:58
  Speaker 4: dat ook nooit. Die zeggen, jouw chip tekort zie ik
• 56:00
  Speaker 4: liever dan mijn overcapaciteit. Ja,
• 56:02
  Speaker 21: dat is ook logisch, maar als je nu dan ziet...
• 56:04
  Speaker 21: dat je eigenlijk ook tegen de grenzen van je groei aanloopt...
• 56:07
  Speaker 21: en
• 56:08
  Speaker 4: dat
• 56:08
  Speaker 21: je dan zegt, van twee jaar gaan we 30% opschalen...
• 56:10
  Speaker 21: maar dat is ook al niet genoeg. En er zijn
• 56:12
  Speaker 21: klanten die willen zo graag die onze machines hebben... dus
• 56:15
  Speaker 21: die zitten al te onderhandelen over 2029 en 2030... Dan
• 56:20
  Speaker 21: heb je dus, als je dat nu niet kan leveren,
• 56:21
  Speaker 21: je hebt niet gelijk een probleem, want er is eigenlijk
• 56:23
  Speaker 21: weinig alternatief. Maar je moet dus wel kijken dat je
• 56:27
  Speaker 21: eigenlijk dus nog meer had kunnen doen. Maar dan kom
• 56:29
  Speaker 21: je dus weer op die cyclus, die conjunctuurgolf waar je
• 56:33
  Speaker 21: altijd mee te maken hebt. Maar aan de andere kant
• 56:35
  Speaker 21: kan je ook zeggen van, als dus klanten zoveel langer
• 56:37
  Speaker 21: van tevoren willen gaan bestellen, dan krijg je dus steeds
• 56:41
  Speaker 21: meer visibility, zoals dat in goed Nederlands heet. Je
• 56:43
  Speaker 4: kan erop inspelen, ja. Dus dat
• 56:44
  Speaker 21: je veel beter erop in kan gaan spelen. En dan
• 56:47
  Speaker 21: kan je nu kijken, nou inderdaad, het waren supercijfers. Omzet
• 56:50
  Speaker 21: was hartstikke goed. Netto winst, die groeide natuurlijk ook tegen
• 56:53
  Speaker 21: de klippen op. Er zat dan een eenmalige meevaller in
• 56:57
  Speaker 21: van Mistral voor een half miljard. Dus dat scheelt dan weer.
• 57:00
  Speaker 21: Want
• 57:00
  Speaker 4: dat belang in Mistral groeide. Ja, en
• 57:02
  Speaker 21: dat moet je natuurlijk tegen marktwaarde. Voor wat het waard is,
• 57:05
  Speaker 21: moet je dat in de boeken
• 57:07
  Speaker 21: Mark to market. Ja, mooi man
• 57:09
  Speaker 21: Maar ik zie het ook, wat nog niet in de
• 57:11
  Speaker 21: cijfers zit nu natuurlijk... is de prijsverhogingen die ASML heeft aangekondigd.
• 57:15
  Speaker 21: Daar
• 57:15
  Speaker 4: zijn ze niet
• 57:16
  Speaker 21: zo blij mee. Nee, maar ja, je zou ook raar
• 57:20
  Speaker 21: zijn als je niet gaat zitten pruttelen. Want het gaat
• 57:23
  Speaker 21: natuurlijk niet over geringe bedragen. Maar dat zit nog niet
• 57:26
  Speaker 21: eens in de cijfers. En je zag natuurlijk heel veel
• 57:28
  Speaker 21: dat oudere machines worden dan geüpgrade. En daar zit dan
• 57:31
  Speaker 21: nog het meeste marge op... in plaats van dat bouwen
• 57:33
  Speaker 21: van die nieuwe machines... En als je ook ziet, er
• 57:35
  Speaker 21: werden zelfs acht refurbished machines geleverd. Dus het aantal systemen
• 57:41
  Speaker 21: gaat gewoon steeds... Dat groeit toch echt heel snel. Het
• 57:45
  Speaker 21: aandeel van die nieuwste machines blijft ongeveer hetzelfde. Dus het
• 57:48
  Speaker 21: meeste komt nog steeds van de immersie. Die UV-machines. Dus ja,
• 57:53
  Speaker 21: als je het zo bekijkt, alles zijn op groen. En
• 57:57
  Speaker 21: die AI-bubbel, die zie je nog niet echt heel erg terug.
• 58:00
  Speaker 21: En zeker ASML niet
• 58:01
  Speaker 4: Nee, over capaciteit is geen sprake van in de keten,
• 58:04
  Speaker 4: hoor ik overal. John, jij wilde de blik wel heel
• 58:08
  Speaker 4: erg op de aardbol richten. Namelijk, we moeten naar Costa Rica.
• 58:11
  Speaker 4: Want vandaag wordt er een nieuwe megagevangenis geopend... waar plek
• 58:15
  Speaker 4: is voor ruim vijfduizend gevangenen. En bij de bouw is
• 58:17
  Speaker 4: dan inspiratie gehaald uit, waar u natuurlijk aan dacht... de
• 58:20
  Speaker 4: megagevangenis in El Salvador... waar de OZISAMP-regering heel veel mensen
• 58:24
  Speaker 4: heen heeft gestuurd. Hoe kijk je hier nou naar? Want
• 58:26
  Speaker 4: jij ligt niet uit als nieuws.
• 58:28
  Speaker 22: Ik vind dat eigenlijk nieuws, maar dat komt eigenlijk omdat
• 58:30
  Speaker 22: ik vorig jaar... met alle vertrouwen naar Costa Rica ben
• 58:32
  Speaker 22: geweest voor de vakantie. Ja, dat dacht ik al
• 58:34
  Speaker 16: Dat is
• 58:34
  Speaker 22: een fantastisch land. Het staat bekend als een heel veilig land.
• 58:37
  Speaker 22: Het is iets groter dan Nederland, maar vijf miljoen mensen
• 58:40
  Speaker 22: wonen daar. En toen hoorde ik opeens dat het eigenlijk
• 58:42
  Speaker 22: best wel crimineel is daar. En dat ze een gevangenis
• 58:45
  Speaker 22: van 5000 mensen aan het maken zijn. Er kunnen 60
• 58:48
  Speaker 22: mensen in één cel. Nou, dat kunnen we in Nederland
• 58:51
  Speaker 22: niet voorstellen. Nee. Dat zijn wel bijzondere dingen. En ook
• 58:53
  Speaker 22: dat het, met name het moordcijfer zoals het er staat...
• 58:57
  Speaker 22: op 640 nu staat voor dit jaar al. En dat
• 59:01
  Speaker 22: is eigenlijk wel opmerkelijk. Want het is het twee na
• 59:03
  Speaker 22: grootste cijfer eigenlijk in die regio. In Latijns-Amerika. En er
• 59:08
  Speaker 22: is toch blijkbaar een soort van... drugsprobleem. Want 70% van
• 59:11
  Speaker 22: die criminelen is gerelateerd aan drugs, zeggen ze. En met
• 59:16
  Speaker 22: name komt dat waarschijnlijk uit Zuid-Amerika. En dat moet naar Noord-Amerika.
• 59:19
  Speaker 22: Trump is er ook heel druk mee om dat wat
• 59:23
  Speaker 22: terug te duwen. Maar blijkbaar Costa Rica ook. Ik heb
• 59:25
  Speaker 22: me laten vertellen dat Costa Rica ook geen leger heeft...
• 59:29
  Speaker 22: En dat is eigenlijk ook opmerkelijk. Het is een land
• 59:31
  Speaker 22: die levert de mooie natuur. Er is eigenlijk geen cultuur,
• 59:34
  Speaker 22: maar een fantastische natuur. En iedereen is aardig vriendelijk en
• 59:39
  Speaker 22: een mooi land. En nu blijkt het toch opeens het
• 59:40
  Speaker 22: tegendeel waar. Dat vond ik wel heel erg
• 59:42
  Speaker 4: opmerkelijk. Ik las vanochtend nog over meneer Duterte van de Filipijnen...
• 59:46
  Speaker 4: die waarschijnlijk later dit jaar wordt berecht door het internationaal strafhof.
• 59:49
  Speaker 4: Moest ik ook meteen aan denken. Maar nu zeg jij
• 59:51
  Speaker 4: geen leger, dus dat is toch wat anders in elkaar.
• 59:54
  Speaker 4: Om internationaal te blijven, Martine. De Brits-Australische mijnbouwgroep Rio Tinto...
• 59:59
  Speaker 4: die heeft nieuwe kwartaalcijfers bekendgemaakt... Dit is een van de
• 1:00:02
  Speaker 4: grootste mijnbouwbedrijven. Koper, goud enzovoort, dat doen ze allemaal. Het
• 1:00:05
  Speaker 4: bedrijf is onder andere actief in Noord-Amerika en Australië. En
• 1:00:08
  Speaker 4: in China werd vorig jaar 60% van de omzet gerealiseerd.
• 1:00:12
  Speaker 4: Wat zien we allemaal in die kwartaalcijfers?
• 1:00:13
  Speaker 21: Nou ja, dan koper. Dat is natuurlijk ook... Dat is
• 1:00:16
  Speaker 21: altijd heel interessant. Dan gaan we weer terug naar die
• 1:00:19
  Speaker 21: datacenters
• 1:00:20
  Speaker 13: en
• 1:00:20
  Speaker 21: kunstmatige intelligentie. Koper blijft echt een groeimotor. Dat is wel
• 1:00:26
  Speaker 21: heel belangrijk natuurlijk. Ook weer als je afvraagt, wordt er
• 1:00:29
  Speaker 21: wel geïnvesteerd? En nog verder... Ook natuurlijk voor de elektriciteitsnetten,
• 1:00:34
  Speaker 21: voor de energietransitie en ook voor elektrische auto's. IJzererts blijft
• 1:00:38
  Speaker 21: ook goed op pijl. Lithium blijft wat zwakker aan de
• 1:00:43
  Speaker 21: ene kant. De lithiumprijs stond ook weer een beetje onder
• 1:00:46
  Speaker 21: druk vanwege de deal tussen China en Europa over hybride
• 1:00:51
  Speaker 21: auto's en de import-export. Minder vraag
• 1:00:55
  Speaker 4: naar lithium dus. Dus dan denkt iedereen
• 1:00:56
  Speaker 21: weer gelijk minder vraag... naar wat met batterijen te maken heeft.
• 1:00:59
  Speaker 21: Maar als je gewoon onderliggend kijkt... zijn ze gewoon heel
• 1:01:02
  Speaker 21: goed aan de weg aan het timmeren. En dan ook,
• 1:01:04
  Speaker 21: ze zijn heel erg op de kosten aan het snijden.
• 1:01:07
  Speaker 21: En ze hebben natuurlijk last van hogere energieprijzen. Maar in
• 1:01:12
  Speaker 21: verhouding tot bijvoorbeeld BHP... hebben we daar minder last van...
• 1:01:15
  Speaker 21: omdat we dus zoveel in Australië produceren.
• 1:01:18
  Speaker 4: Want BHP is een concurrent van Jotinto, ja.
• 1:01:20
  Speaker 21: En dan Australië is natuurlijk dichter bij een grootse afzetmarkt.
• 1:01:24
  Speaker 21: Niet alleen China, maar heel gewoon Zuidoost-Azië. En als je
• 1:01:27
  Speaker 21: dat vergelijkt, dan hoef je minder over zee te gaan verplaatsen.
• 1:01:32
  Speaker 21: En natuurlijk hebben ze verder met die dieselprijzen wel last
• 1:01:36
  Speaker 21: op toekomst. de productiesites, ook al willen ze daar steeds
• 1:01:38
  Speaker 21: meer met elektrisch gaan rijden, ook dat gaan doen en
• 1:01:42
  Speaker 21: ook hybride. Maar ja, het meeste vindt nog wel in
• 1:01:47
  Speaker 21: testfases plaats. Dus het gaat iets minder snel dan dat
• 1:01:51
  Speaker 21: het nou supersnel gaat. Maar je ziet wel steeds meer
• 1:01:54
  Speaker 21: ook onbemande trucks rijden. Dus het begint wel te komen
• 1:01:57
  Speaker 21: en ze committeren zich nog steeds aan de doelen. Maar
• 1:02:00
  Speaker 21: wat het gewoon goed is, omdat het dan... Kijk, ik
• 1:02:02
  Speaker 21: kan alleen wel over kunstmatige intelligentie... en de technologie-sector, daar
• 1:02:05
  Speaker 21: kan je wel alleen naar kijken. Maar dit zijn wel
• 1:02:07
  Speaker 21: echte toeleveranciers.
• 1:02:09
  Speaker 4: Er gaan grondstoffen in. Maar zit jij ook in Rio Tinto?
• 1:02:12
  Speaker 21: Toevallig. Nou, niet toevallig. Ik zit én in Rio Tinto
• 1:02:15
  Speaker 21: én in ASML. En dit zijn echte picks en shovels, hè?
• 1:02:18
  Speaker 21: Zou je kunnen zeggen. Letterlijk en figuurlijk
• 1:02:20
  Speaker 4: Voor de gold rush. Ja. Om het nog maar Engels
• 1:02:22
  Speaker 4: te houden, heel veel dank. Martine Hafkamp, directeur van Fintesse Vermogensbeheer.
• 1:02:26
  Speaker 4: En straks spreek ik natuurlijk verder met John van Vliet,
• 1:02:28
  Speaker 4: directeur van het Liftinstituut. Gaat ook wel eens koper in.
• 1:02:30
  Speaker 4: De Ajax staat ondertussen op 1139 punten. Acht tiende van
• 1:02:34
  Speaker 4: een procent in de plus. En ook daar en de
• 1:02:36
  Speaker 4: ASML hoor je meer over om één uur van onze Beursnerd.
• 1:02:41
  Speaker 4: En zometeen, het Nederlandse Liftinstituut keurt liften en roltrappen sinds 1933.
• 1:02:45
  Speaker 4: En dan vraag ik me af, hoe is die markt
• 1:02:46
  Speaker 4: veranderd in de vorige jaren?
• 1:02:48
  Speaker 1: BNR Zaken doen wordt mede mogelijk gemaakt door Atradius en Numbers. Numbers,
• 1:02:54
  Speaker 1: de business software voor facturatie, boekhouding, salaris en rapportages
• 1:03:02
  Speaker 1: Blijf scherf.
• 1:03:02
  Speaker 2: BNR Nieuwsradio. Zaken doen. Jochem Visser. De top van Nederland
• 1:03:19
  Speaker 4: Het Lift Instituut werd in 1933 opgericht als stichting... om
• 1:03:22
  Speaker 4: de vele liftongelukken tegen te gaan... die de toen nog
• 1:03:25
  Speaker 4: kerstverse technologie veroorzaakten. En bijna 70 jaar later veranderde de
• 1:03:29
  Speaker 4: organisatie in een commerciële BV. Inmiddels zijn we bijna een
• 1:03:32
  Speaker 4: eeuw na de oprichting... en staat liftveiligheid in de sector
• 1:03:34
  Speaker 4: nog steeds voorop... Dodelijk ongeluk gebeurt daarom niet heel vaak.
• 1:03:38
  Speaker 4: Maar volgens directeur John van Vliet van het Liftinstituut... moeten
• 1:03:41
  Speaker 4: we er wel rekening mee houden dat we vaker vast
• 1:03:42
  Speaker 4: komen te zitten in liften. Hoe zit dat en hoe
• 1:03:45
  Speaker 4: ga je ook om met concurrenten op de certificatiemarkt? Dat
• 1:03:48
  Speaker 4: en nog veel meer ga ik bespreken met John van Vliet,
• 1:03:50
  Speaker 4: directeur van het Liftinstituut. Welkom. Goedemiddag. Even beginnen met een
• 1:03:55
  Speaker 4: tekst van eigen makelij. Sinds 1933, schrijven jullie, zet het
• 1:03:59
  Speaker 4: Liftinstituut zich in voor een wereld... waarin iedereen alle liften
• 1:04:03
  Speaker 4: en roltrappen zorgeloos en veilig kan gebruiken... Hoe staat het
• 1:04:06
  Speaker 4: ervoor met die wereld?
• 1:04:07
  Speaker 22: Cijfertje
• 1:04:07
  Speaker 4: van 1 tot 10? Ja,
• 1:04:09
  Speaker 22: dat is een goede vraag. Ik weet niet of ik
• 1:04:10
  Speaker 22: daar precies een cijfer aan kan geven, omdat ik niet
• 1:04:11
  Speaker 22: de hele wereld inzichtelijk heb, moet ik zeggen. Ik denk
• 1:04:14
  Speaker 22: dat het in Nederland redelijk veilig is en in een
• 1:04:16
  Speaker 22: heleboel andere landen ook in Europa. Maar er zijn ook
• 1:04:18
  Speaker 22: al best nog een aantal landen die behoorlijk wat verbetering
• 1:04:21
  Speaker 4: kunnen doorvoeren. En wat is precies jullie rol in het
• 1:04:23
  Speaker 4: veilig maken van de liften wereldwijd? Wij zitten eigenlijk in
• 1:04:27
  Speaker 4: de TIC-sector
• 1:04:28
  Speaker 22: TIC staat voor Testing, Inspection and Certification. Testing doen wij
• 1:04:32
  Speaker 22: dan niet. Wij hebben wel training. Dus training inspectie certification.
• 1:04:35
  Speaker 22: Dat is eigenlijk wat we doen. Dus we hebben een
• 1:04:37
  Speaker 22: aanwijzing van de overheid. We zijn geaccrediteerd voor het verrichten
• 1:04:40
  Speaker 22: van inspecties in Nederland. Keuringen, veiligheidskeuringen. Voordat de... eigenaar of
• 1:04:45
  Speaker 22: gebruiker eigenlijk die lift kan gebruiken... moeten wij zorgen dat
• 1:04:48
  Speaker 22: die veilig is
• 1:04:49
  Speaker 4: En hoe werkt het voor die model dan? Want verdien
• 1:04:50
  Speaker 4: je dan meer aan periodieke inspectie van liften in gebouwen...
• 1:04:53
  Speaker 4: of aan inspectie van tevoren bij fabrikanten ook al
• 1:04:55
  Speaker 22: Nou, het is een combi. Maar uiteindelijk van oudsher zijn
• 1:04:58
  Speaker 22: we eigenlijk begonnen... met die liftinspecties in Nederland. En dat
• 1:05:01
  Speaker 22: is eigenlijk onze grootste activiteit. Maar daarnaast zijn we ook
• 1:05:04
  Speaker 22: al jaren, zo'n 30 jaar actief internationaal met onze certificatieafdeling
• 1:05:09
  Speaker 22: om eigenlijk allerlei veiligheidscomponenten en complete liftinstallaties te certificeren voor
• 1:05:14
  Speaker 22: fabrikanten om te zorgen dat zij in Europa de markt
• 1:05:16
  Speaker 22: op mogen.
• 1:05:17
  Speaker 4: Dus dan vertrekt echt een inspecteur naar de fabrikant, die
• 1:05:19
  Speaker 4: gaat die onderdelen daar controleren allemaal?
• 1:05:21
  Speaker 22: Allemaal testen doen en allemaal, ja dat duurt soms maanden,
• 1:05:23
  Speaker 22: soms weken, soms een jaar. Dat kan wel eens verschillen
• 1:05:26
  Speaker 22: afhankelijk van de ingewikkeldheid van het systeem.
• 1:05:29
  Speaker 4: En dat gebeurt ook echt in de VS en Japan bijvoorbeeld. Ja.
• 1:05:32
  Speaker 4: Is het niet moeilijk om er daartussen te komen? Want
• 1:05:33
  Speaker 4: ik kan me voorstellen dat je daar totaal andere markten hebt.
• 1:05:35
  Speaker 4: Maar ja, misschien dezelfde certificeringseisen.
• 1:05:38
  Speaker 22: Het is gek eigenlijk. Maar wij zijn van oudsher al
• 1:05:41
  Speaker 22: redelijk bekend in de liftenwereld. In onze niche. Wereldwijd ook.
• 1:05:45
  Speaker 22: Omdat wij eigenlijk altijd voorop gelopen hebben in... de normontwikkeling
• 1:05:48
  Speaker 22: en zorgen dat je erbij bent... en zorgen dat je
• 1:05:50
  Speaker 22: je kennis kwijt kunt... en zorgen dat de liften en
• 1:05:53
  Speaker 22: de regelgeving daaromheen... ook veilig blijft en nog veiliger wordt.
• 1:05:57
  Speaker 22: En vandaar zitten wij in internationale normcommissies... en zorgen wij
• 1:06:00
  Speaker 22: dat wij die inbreng leveren. Afhankelijk van wat wij leren
• 1:06:03
  Speaker 22: in de praktijk... proberen wij terug te geven... in die
• 1:06:05
  Speaker 22: normcommissies om te zorgen dat het erin komt... en voor
• 1:06:08
  Speaker 22: de volgende keren is afgedekt en veiliger wordt. En dat
• 1:06:10
  Speaker 22: heeft echt de uitwerking tot in de VS. En van
• 1:06:11
  Speaker 22: daaruit zien die fabrikanten dat wij daar actief in zijn...
• 1:06:15
  Speaker 22: en dat wij daar kennis van hebben. En dan worden
• 1:06:16
  Speaker 22: we uitgenodigd om zaken te onderzoeken en te certificeren. En
• 1:06:19
  Speaker 22: is er ook een land waar je jezelf liever niet
• 1:06:21
  Speaker 22: in de list had? Ja, ik denk dat er wel
• 1:06:23
  Speaker 22: meerdere zijn. Maar ik kan me zo voorstellen dat India bijvoorbeeld,
• 1:06:26
  Speaker 22: daar gaan we ook beginnen, moet ik zeggen. Vanmiddag hebben
• 1:06:29
  Speaker 22: we de ondertekening van onze nieuwe directeur India. En daar
• 1:06:33
  Speaker 22: gaan we ook van start met het certificeren van componenten.
• 1:06:36
  Speaker 22: Maar daarin zijn nog een heleboel liften, installaties, alles. Dat
• 1:06:38
  Speaker 22: je denkt, nou, ik weet niet hoor, ik kan beter
• 1:06:40
  Speaker 22: de trap nemen. Terwijl wij in
• 1:06:41
  Speaker 4: Nederland
• 1:06:41
  Speaker 22: eigenlijk zeggen, de trap is eigenlijk onveiliger dan het nemen
• 1:06:43
  Speaker 22: van
• 1:06:44
  Speaker 4: een lift. Maar waar begin je dan in India te werken?
• 1:06:47
  Speaker 4: Begin je dan in Bangalore of in Mumbai of zo? Mumbai.
• 1:06:49
  Speaker 4: Langzaamaan naar buiten te werken? Maar uiteindelijk wel
• 1:06:51
  Speaker 22: in het hele land hoor. Maar ja, er is wat
• 1:06:53
  Speaker 22: nieuwe regelgeving gekomen daar. En die sluit eigenlijk aan bij
• 1:06:56
  Speaker 22: onze regelgeving die we in Europa hebben ontwikkeld. Dat hebben
• 1:07:00
  Speaker 22: we ook met internationale krachten natuurlijk gedaan. Een samenspel is dat.
• 1:07:04
  Speaker 22: Die wordt ook in India van kracht. Dus we kunnen
• 1:07:06
  Speaker 22: eigenlijk heel makkelijk met onze kennis en onze kunde... kunnen
• 1:07:08
  Speaker 22: wij daar ook eigenlijk de kennis brengen... en zorgen dat
• 1:07:12
  Speaker 22: de wereld ook daar
• 1:07:13
  Speaker 4: een beetje veiliger wordt. En ik zei het al, het
• 1:07:14
  Speaker 4: Lift Instituut werd opgericht als stichting natuurlijk. Maar in 2000
• 1:07:18
  Speaker 4: is het bedrijf omgevormd naar een BV. Dat had ook
• 1:07:20
  Speaker 4: te maken met nieuwe Europese regelgeving voor veiligheid. Maar hoe
• 1:07:23
  Speaker 4: beïnvloedt dat de manier waarop je er met de winst
• 1:07:25
  Speaker 4: omgaat bij het Liftinstituut?
• 1:07:26
  Speaker 22: We
• 1:07:27
  Speaker 4: zijn nog
• 1:07:27
  Speaker 22: steeds geen aandeelhouders gedreven organisatie. Dus dat maakt misschien wel
• 1:07:31
  Speaker 22: een verschil in wat jij over het algemeen bekend bent.
• 1:07:34
  Speaker 22: Maar we zijn wel een beetje een atypische bedrijf. Want
• 1:07:37
  Speaker 22: we zijn wel een holding en een bv gestart voor
• 1:07:39
  Speaker 22: de activiteiten die we nu doen. Sinds 2000. Maar de
• 1:07:43
  Speaker 22: aandelen zitten nog steeds in de stichting. En die stichting
• 1:07:45
  Speaker 22: is eigenlijk waar we van ontstaan zijn in 1933. En
• 1:07:48
  Speaker 22: wie zijn de leden van die stichting? De leden is
• 1:07:51
  Speaker 22: eigenlijk een stichting zelf met drie bestuursleden. En die bepalen
• 1:07:54
  Speaker 22: uiteindelijk jaarlijks hoe het ervoor staat en hoe we doorgaan.
• 1:07:59
  Speaker 22: Maar in principe kunnen wij als liftstudio scherp zijn op veiligheid.
• 1:08:04
  Speaker 22: We kunnen scherp zijn op onze mensen en scherp zijn
• 1:08:06
  Speaker 22: op kwaliteit. En natuurlijk moeten we uiteindelijk wel onze broek ophouden.
• 1:08:11
  Speaker 22: Zo moeten we geld verdienen. Maar misschien is het net
• 1:08:13
  Speaker 22: dat scherpe randje ervan af... waardoor we uiteindelijk die ontwikkeling
• 1:08:16
  Speaker 22: ook kunnen meemaken... en bijwonen en daar tijd en geld
• 1:08:20
  Speaker 22: in investeren... om te zorgen dat wij aansluiten bij die
• 1:08:22
  Speaker 22: regelgeving en de ontwikkeling daarvan.
• 1:08:24
  Speaker 4: Ik wil wel eens testen of dat scherpe randje ervan
• 1:08:26
  Speaker 4: af is... want de aandelen zitten in de stichting. Kan
• 1:08:27
  Speaker 4: je me verklappen, wat wordt zo ongeveer de omzet voor
• 1:08:29
  Speaker 4: dit jaar? De omzet, de totale omzet, 25 miljoen. 25
• 1:08:32
  Speaker 22: miljoen. En wat hou je daaronder aan de streep van over? Nou,
• 1:08:35
  Speaker 22: dat hangt ervan af. We doen ook een hele mooie
• 1:08:36
  Speaker 22: participatieuitkering naar onze medewerkers. Dus afhankelijk van hoe het gaat
• 1:08:40
  Speaker 22: en wat we nodig hebben, rekenen we daar wat voor.
• 1:08:43
  Speaker 22: Jullie inspecteurs krijgen een bonus als het goed gaat. Die
• 1:08:44
  Speaker 22: krijgen af en toe een bonus als het goed gaat.
• 1:08:46
  Speaker 22: Maar dat is uiteindelijk wel over het hele concern. Dus
• 1:08:48
  Speaker 22: ze worden niet afgerekend op hun eigen activiteiten, want dat
• 1:08:50
  Speaker 22: mag weer niet. Daar worden we voor beoordeeld en gecontroleerd.
• 1:08:53
  Speaker 22: Dus dat moet allemaal wel netjes. Maar als we uiteindelijk
• 1:08:55
  Speaker 22: aan het einde van de streep zeggen, we hebben genoeg over,
• 1:08:57
  Speaker 22: dan kunnen wij een deel uitkeren aan onze eigen mensen
• 1:08:59
  Speaker 4: En dat maakt het mooi. Je noemt nou controle, want
• 1:09:01
  Speaker 4: even naar die Nederlandse markt dan. Als ik het goed begrijp,
• 1:09:04
  Speaker 4: dan heeft het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid... praktisch
• 1:09:07
  Speaker 4: de inspectie van liften uitbesteed eigenlijk aan zes partijen... met
• 1:09:10
  Speaker 4: allemaal regelgeving eromheen. dan is die uitbesteding en Europees verplichte controle...
• 1:09:17
  Speaker 4: is dat altijd afdoende om in ieder geval Nederland... iedereen
• 1:09:20
  Speaker 4: veilig te houden wat betreft liften? Of moet de arbeidsinspectie
• 1:09:22
  Speaker 4: nog wel eens iemand op de vingers tikken?
• 1:09:24
  Speaker 22: Nou, de arbeidsinspectie doet af en toe wel eens wat controles.
• 1:09:26
  Speaker 22: Ook met name vragen ze bij ons een keer in
• 1:09:28
  Speaker 22: de zoveel tijd wel eens... van welke liften zijn er afgekeurd.
• 1:09:30
  Speaker 11: En dan
• 1:09:31
  Speaker 22: kan het ook zijn dat die eigenaar en of onderhoudspartij...
• 1:09:34
  Speaker 22: niet op tijd bij ons aanklopt dat de lift weer
• 1:09:37
  Speaker 22: veilig is... en dat die weer gekeurd moet worden. Want
• 1:09:39
  Speaker 22: elke 18 maanden moet het gebeuren? Iedere 18 maanden moet
• 1:09:41
  Speaker 22: de lift gekeurd worden. En ja, hij kan wel eens
• 1:09:42
  Speaker 22: afgekeurd worden... en dan moet hij eigenlijk zo snel mogelijk
• 1:09:44
  Speaker 22: herkeurd worden. Want een afgekeurde lift mag je eigenlijk niet
• 1:09:46
  Speaker 22: gebruiken
• 1:09:47
  Speaker 4: En dat gebeurt af en toe wel. En nu zei ik,
• 1:09:49
  Speaker 4: het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid... dat heeft zes
• 1:09:52
  Speaker 4: partijen gemachtigd om dit te doen. Daar ben jij er
• 1:09:54
  Speaker 4: één van. Maar is Liftinstituut nog altijd de olifant in
• 1:09:58
  Speaker 4: de kamer? Wij zijn wel de grootste
• 1:10:00
  Speaker 22: marktleider.
• 1:10:01
  Speaker 4: En hoe groot is het verschil met de kleinderen? Ja,
• 1:10:04
  Speaker 4: wij hebben denk ik ongeveer zo'n 50% van de markt,
• 1:10:06
  Speaker 4: de helft van de markt. Dan lees ik dat concurrenten
• 1:10:09
  Speaker 4: als Aboma, die richten zich dan expres op groter machinewerk
• 1:10:12
  Speaker 4: in bijvoorbeeld de bouw. En dat de partij Chex, die
• 1:10:15
  Speaker 4: weet juist kleinere VVE's te overtuigen wanneer men een alternatief
• 1:10:18
  Speaker 4: zoekt voor jou als marktleider. Is dit een beetje hoe
• 1:10:20
  Speaker 4: de markt werkt? Ja, het
• 1:10:22
  Speaker 22: is op zich wel lastig. Als je kijkt naar wat
• 1:10:26
  Speaker 22: een keuring kost ten opzichte van een onderhoudscontract voor het
• 1:10:29
  Speaker 22: hele onderhoud van zo'n lift, is dat eigenlijk peanuts. Zeker
• 1:10:31
  Speaker 22: als je het in anderhalf jaar moet doen. Ik denk
• 1:10:33
  Speaker 22: dat de focus met name voor eigenaren ook heel erg
• 1:10:36
  Speaker 22: op de onderhoudspartij ligt. Want daar zit de winst te
• 1:10:40
  Speaker 22: behalen en of de kwaliteit te behalen. Want uiteindelijk wil
• 1:10:43
  Speaker 22: je wel dat zo'n lift 100% van de tijd draait
• 1:10:47
  Speaker 22: en veilig is. Kom je ze dan wel eens tegen
• 1:10:49
  Speaker 22: bij opdrachten of let je er niet zo op als marktleider? Ja,
• 1:10:53
  Speaker 22: natuurlijk komen die wel eens tegen. Maar ik denk dat uiteindelijk...
• 1:10:55
  Speaker 22: Nederland is natuurlijk redelijk klein. En er zijn er honderd,
• 1:10:58
  Speaker 22: honderdtienduizend liften. Dus wat dat betreft is het ook overzichtelijk.
• 1:11:01
  Speaker 22: Ik denk dat onze concurrentie met name internationaal is. Want
• 1:11:04
  Speaker 22: daar zijn wij Notified Body. We zijn door onze minister
• 1:11:08
  Speaker 22: aangewezen en aangemeld in Brussel. Wij mogen dus de naam
• 1:11:12
  Speaker 22: Notified Body hebben. Dat houdt dus in dat wij die
• 1:11:13
  Speaker 22: internationale certificeringen... kunnen verzorgen voor klanten die een product in
• 1:11:17
  Speaker 22: Europa willen verkopen... of Noord-Amerika. En daarin hebben we ongeveer
• 1:11:23
  Speaker 22: 300 concurrenten
• 1:11:23
  Speaker 11: in heel Europa.
• 1:11:24
  Speaker 22: En dat is eigenlijk een heel ander speelveld. Maar als
• 1:11:26
  Speaker 22: je echt kijkt naar de technische inhoud en de kwaliteit...
• 1:11:29
  Speaker 22: dan hebben we eigenlijk daarin maar weer twee concurrenten van
• 1:11:31
  Speaker 22: die 300. Dat
• 1:11:32
  Speaker 4: is toch wel bijzonder. Dat is zeker bijzonder. En als
• 1:11:35
  Speaker 4: we dan toch breder over Europa praten... in hoeverre verschillen
• 1:11:37
  Speaker 4: al die landen nog van elkaar... wat betreft dit soort certificeringen?
• 1:11:40
  Speaker 22: Het mooie is dat eigenlijk sinds 2000... is iedere nieuwe
• 1:11:43
  Speaker 22: lift die geïnstalleerd wordt in Europa gelijk. Dus die moeten
• 1:11:48
  Speaker 22: allemaal dezelfde... Dan werden jullie ook een BV. Maar wat
• 1:11:52
  Speaker 22: je wel ziet... is dat uiteindelijk als de lid... nieuwbouw
• 1:11:57
  Speaker 22: gekeurd is, zullen we zeggen, gecontroleerd en hij wordt in
• 1:11:58
  Speaker 22: gebruik genomen, dan ontstaat er een nationaal speelveld en een
• 1:12:02
  Speaker 22: nationale regelgeving. En dan is ieder land wisselend. Dus in
• 1:12:05
  Speaker 22: Duitsland bijvoorbeeld heb je ieder jaar een keuring. In België
• 1:12:08
  Speaker 22: om de drie of zes maanden. In Frankrijk één keer
• 1:12:10
  Speaker 22: in de vijf maanden. En in Nederland één keer in
• 1:12:12
  Speaker 22: de achttien maanden. Dus
• 1:12:13
  Speaker 4: daar hebben we nog vrijheid in als landen en dat
• 1:12:14
  Speaker 4: zijn de grote verschillen dan. Maar heeft dat ook dan
• 1:12:16
  Speaker 4: enorme verschillen in de uitwerking bijvoorbeeld? Ik bedoel, zou jij
• 1:12:19
  Speaker 4: Duitsland of België met ons vergelijken en zeggen nou de
• 1:12:21
  Speaker 4: ene is echt wel veiliger dan de andere
• 1:12:25
  Speaker 22: Ik denk het wel. Ja?
• 1:12:26
  Speaker 4: Is België veiliger dan Nederland?
• 1:12:27
  Speaker 22: Ik denk het niet. Waarom niet? Sterker nog, wij zijn
• 1:12:31
  Speaker 22: daar een jaar of wat geleden... hebben wij een poging
• 1:12:33
  Speaker 22: gedaan om daar actief aan de gang te gaan. Dat
• 1:12:35
  Speaker 22: is ook gelukt. Alleen we kwamen erachter dat met name
• 1:12:39
  Speaker 22: de marges... heel erg onder druk stonden, maar ook de kwaliteit.
• 1:12:41
  Speaker 9: De
• 1:12:42
  Speaker 22: kwaliteit die wij willen leveren om zo'n lift veilig te
• 1:12:45
  Speaker 22: kunnen keuren... en doen, dat is anders en wordt anders
• 1:12:48
  Speaker 22: geïnterpreteerd in België... dan dat wij gewend zijn. En dus
• 1:12:50
  Speaker 22: vonden wij ons eigenlijk niet passen daar... en zijn we
• 1:12:52
  Speaker 22: weer teruggetrokken. Zijn we gestopt
• 1:12:54
  Speaker 4: Daar wil ik je een dilemma over voorleggen. Je moet kiezen,
• 1:12:57
  Speaker 4: dan mag je erna nuanceren tot je noms ligt
• 1:13:02
  Speaker 4: Een gecertificeerde lift is altijd veilig... of met genoeg concurrentie
• 1:13:06
  Speaker 4: komt die veiligheid in de sector toch wel in gevaar? Nou,
• 1:13:10
  Speaker 4: een
• 1:13:10
  Speaker 22: gecertificeerde... Eén of twee? Ik denk twee.
• 1:13:17
  Speaker 4: Met genoeg concurrentie komt dat toch al in gevaar. We
• 1:13:19
  Speaker 4: praten er eigenlijk al een beetje over. Want je zei al,
• 1:13:21
  Speaker 4: in België lagere marges en ook minder veiligheid. Daarover gesproken,
• 1:13:25
  Speaker 4: in België viel twee jaar geleden een schoonmaker twaalf meter
• 1:13:28
  Speaker 4: naar beneden. Toen ze achteruit de lift instapte met schoonmaakproducten,
• 1:13:32
  Speaker 4: bleek die lift afwezig. Net gekeurd, overigens. Hoe vaak komen
• 1:13:37
  Speaker 4: dat soort ongelukken nog voor
• 1:13:39
  Speaker 22: In België weet ik niet precies. Maar in Nederland denk
• 1:13:42
  Speaker 22: ik dat wij één keer in de drie jaar ongeveer
• 1:13:44
  Speaker 22: gemiddeld genomen, als je over de laatste dertig jaar kijkt,
• 1:13:46
  Speaker 22: een ongeval hebben. Een ernstig ongeval
• 1:13:49
  Speaker 4: waarbij je een dode tot gevolg. En als het wel misgaat,
• 1:13:53
  Speaker 4: waarop gaat het dan precies? Want jij begon al over
• 1:13:55
  Speaker 4: concurrenties en marges. Maar kun je daar wat meer over uitleggen?
• 1:13:58
  Speaker 4: Het is met name waar het misgaat. Je bedoelt qua
• 1:14:00
  Speaker 4: ongelukken hoe het misgaat? Ja, wat is de meeste?
• 1:14:04
  Speaker 22: Eigenlijk is er geen meeste of minder. Het is van
• 1:14:09
  Speaker 22: alles wat. Het kan een monteur zijn die opeens een
• 1:14:12
  Speaker 22: storing moet oplossen... en daardoor gaat er iets mis en
• 1:14:14
  Speaker 22: die raakt opeens beklemd... Kan dat een dodelijk afloop hebben.
• 1:14:18
  Speaker 22: Het kan ook zijn dat er opeens een lift naar
• 1:14:19
  Speaker 22: beneden valt. Of naar boven valt. Heb je daar wat
• 1:14:22
  Speaker 22: van gehoord? Een lift kan ook naar boven vallen. Dit
• 1:14:24
  Speaker 22: is de eerste
• 1:14:24
  Speaker 4: keer dat ik dat hoor. Leg dat ons even uit.
• 1:14:27
  Speaker 4: Wil je dat nu echt weten of zullen we dat
• 1:14:28
  Speaker 4: na de uitzending?
• 1:14:28
  Speaker 22: Nee, dat wil ik nu
• 1:14:29
  Speaker 4: weten. Ja, kom maar.
• 1:14:32
  Speaker 22: Nou, daar gaan we toch even een beetje de techniek in.
• 1:14:35
  Speaker 22: Je kan je voorstellen dat je een lift hebt waar
• 1:14:36
  Speaker 22: mensen in staan. De kooi, noemen wij dat. Oh, het
• 1:14:37
  Speaker 22: gaat om het tegengewicht natuurlijk. En het tegengewicht is eigenlijk
• 1:14:40
  Speaker 22: net zo zwaar als de lege kooi. Maar ook nog
• 1:14:43
  Speaker 22: eens de helft van de mensen die erin staan. Dus
• 1:14:45
  Speaker 22: als er maar één persoon in staat... dan gaat iets
• 1:14:46
  Speaker 22: mis met die rem van die machine. En hij zou
• 1:14:49
  Speaker 22: een noodstop moeten maken. dan is dat tegengewicht zwaarder. Dus
• 1:14:51
  Speaker 22: die gaat naar beneden en daarmee gaat de lift omhoog.
• 1:14:53
  Speaker 22: En dan kan je ontzettend hard tegen het plafond aan klappen.
• 1:14:56
  Speaker 22: Met alle gevolgen van dien. Ja, dat zou je misschien
• 1:14:58
  Speaker 22: niet bedenken, maar dat is toch wel iets waar de
• 1:15:00
  Speaker 22: meeste mensen helemaal geen rekening mee houden. Ik denk dat
• 1:15:03
  Speaker 22: die kans groter is dat dat gebeurt dan dat je
• 1:15:04
  Speaker 22: naar beneden valt. Dat moet ook wel weer een geruststelling
• 1:15:07
  Speaker 22: zijn voor een aantal mensen die vaak als ze opgesloten
• 1:15:09
  Speaker 22: zitten denken van, oh jee, ik ga naar beneden vallen
• 1:15:11
  Speaker 22: als die stilstaat, want er is iets ergs aan de hand. Nou,
• 1:15:14
  Speaker 22: dat gebeurt eigenlijk
• 1:15:15
  Speaker 4: niet. Je had het ook net over margedruk in België
• 1:15:17
  Speaker 4: en dergelijke. Voordat we daarheen gaan, jullie zitten heel dicht
• 1:15:19
  Speaker 4: op de sector natuurlijk, want je moet met fabrikanten overleggen.
• 1:15:22
  Speaker 4: Dus ik kan me zo voorstellen dat je eens in
• 1:15:24
  Speaker 4: zoveel tijd een fabrikant hebt die eigenlijk denkt, nou, ik
• 1:15:26
  Speaker 4: ga even een competitief voordeel behalen, even wat losser omgaan
• 1:15:29
  Speaker 4: met de regels. Hoe vaak komt dat voor bij jullie?
• 1:15:31
  Speaker 22: Nou, wij zien, die certificering die wij doen, kijk, in
• 1:15:35
  Speaker 22: Nederland hebben we inspecties en dat doen we eigenlijk allemaal
• 1:15:37
  Speaker 22: voor eigenaren. En een eigenaar heeft in principe niet met die...
• 1:15:40
  Speaker 22: Die heeft de lift afgenomen, klaar. Ja, en die gaat
• 1:15:42
  Speaker 22: met ons een contactje halen en dan gaan wij die
• 1:15:44
  Speaker 22: keuring doen. Maar internationaal certificeren we natuurlijk componenten en complete systemen.
• 1:15:49
  Speaker 22: En wat je ziet is dat die fabrikanten onderling natuurlijk
• 1:15:51
  Speaker 22: eigenlijk het mooiste product willen hebben. Met de nieuwste technologie.
• 1:15:53
  Speaker 22: En nieuwe technologieën zijn over het algemeen niet beschreven in
• 1:15:56
  Speaker 22: een norm.
• 1:15:56
  Speaker 9: Hm.
• 1:15:57
  Speaker 22: Dus die wijken af. Dat soort zaken moeten ze bij
• 1:15:59
  Speaker 22: ons laten controleren.
• 1:16:02
  Speaker 4: En dat gaat dan ook via die internationale standaardorganisatie
• 1:16:04
  Speaker 22: Ja, precies. En daar gaan we naar kijken. En dan
• 1:16:07
  Speaker 22: gaan we kijken of dat veilig is. En soms zitten
• 1:16:08
  Speaker 22: de fabrikanten wel op een randje. Dat we zeggen, dit
• 1:16:10
  Speaker 22: kunnen wij gewoon niet certificeren. Want dat gaat nooit voldoen
• 1:16:12
  Speaker 22: aan de Europese regelgeving. En dan is het een nee.
• 1:16:15
  Speaker 22: En dan moeten ze het aanpassen of moeten ze naar
• 1:16:17
  Speaker 22: een ander. Maar in principe moeten we allemaal op dezelfde
• 1:16:19
  Speaker 22: manier controleren. Maar ja, daar zit natuurlijk wel eens wat
• 1:16:22
  Speaker 22: verschil in. Is het wel eens moeilijk geweest om de
• 1:16:24
  Speaker 22: rug recht te houden? Of heb je dat gewoon gezegd? Nee,
• 1:16:26
  Speaker 22: daar zijn we wel redelijk hard in. Omdat we weten
• 1:16:28
  Speaker 22: wat voor gevaren het kan hebben. Stel je voor dat
• 1:16:31
  Speaker 22: je een lift certificieert waarbij er in de wereld... want
• 1:16:33
  Speaker 22: het is niet alleen Europa. Het kunnen misschien tienduizenden tot
• 1:16:37
  Speaker 22: honderdduizenden neerzetten. Misschien wel meer. En stel dat daar een
• 1:16:40
  Speaker 22: foutje in zit en wij hebben dat verkeerd beoordeeld... dan
• 1:16:42
  Speaker 22: hebben we een ontzettend probleem. Dus ook voor ons is
• 1:16:44
  Speaker 22: het belangrijk dat we die veiligheid... en die kaders ook
• 1:16:46
  Speaker 22: wel echt
• 1:16:46
  Speaker 4: goed stellen. Toch heb jij in het verleden gesteld... mensen
• 1:16:49
  Speaker 4: zullen steeds vaker vastkomen te zitten in een lift. Waarom
• 1:16:53
  Speaker 4: is dat zo? Ja
• 1:16:54
  Speaker 22: dat is eigenlijk niet zo heel moeilijk. We weten wat
• 1:16:56
  Speaker 22: er met de energietransitie aan de hand is... en dat
• 1:16:57
  Speaker 22: we allemaal op voorbereid moeten zijn op zoveel uur... thuis
• 1:17:01
  Speaker 22: allemaal spulletjes naar huis halen... zodat we dat kunnen overleven.
• 1:17:04
  Speaker 22: Dat komt omdat er af en toe spanninguitval is. En
• 1:17:06
  Speaker 22: dat kan in hele wijken. Dus dit is vooral een
• 1:17:10
  Speaker 22: probleem van netcongestie? Ja. Het kan natuurlijk ook zijn dat
• 1:17:16
  Speaker 22: er door gebrek aan technici... minder onderhoud gaat plaatsvinden. En
• 1:17:20
  Speaker 22: dat je daardoor meer storingen krijgt. Dus het is een
• 1:17:22
  Speaker 22: combinatie van dat soort zaken. Maar ook van spanningsuitval. Dan
• 1:17:25
  Speaker 22: staat opeens een hele wijk stil. En dan ben je
• 1:17:28
  Speaker 22: niet zomaar geholpen.
• 1:17:29
  Speaker 4: En met die waarschuwing in het achterhoofd, hoeveel liftopsluitingen zoals
• 1:17:34
  Speaker 4: dit komen we dan tegen ongeveer in Nederland?
• 1:17:36
  Speaker 22: We hebben het ongeveer, we hebben het ooit eens berekend,
• 1:17:37
  Speaker 22: een paar jaar geleden. En wij komen uit op ongeveer
• 1:17:39
  Speaker 22: 43 liftopsluitingen per dag in Nederland. Dat vind ik nog
• 1:17:43
  Speaker 22: steeds best veel eigenlijk voor een landje. Het is ook veel.
• 1:17:45
  Speaker 22: 18,5 miljoen mensen, ja. 43 mensen, of misschien wel zitten
• 1:17:48
  Speaker 22: er meerdere mensen in, die zitten onrustig in hun... in
• 1:17:53
  Speaker 22: hun lift opgesloten en die weten niet wat ze moeten
• 1:17:55
  Speaker 4: doen. En vervolgens dan weer even naar onze zuiderburen... want jij,
• 1:17:59
  Speaker 4: dat vond ik interessant... jullie zijn zelf niet meer actief
• 1:18:01
  Speaker 4: op die Belgische markt. Jij trok daar binnen, jij zag
• 1:18:04
  Speaker 4: marges en kwaliteit daar onder druk staan. Wat is daar
• 1:18:07
  Speaker 4: dan precies aan de hand? Is het het feit dat
• 1:18:10
  Speaker 4: de concurrent daar te scherp hiermee omgaat? Is het het
• 1:18:13
  Speaker 4: feit dat de lokale certificeerders allemaal te los zijn? Wat
• 1:18:17
  Speaker 4: is er dan? Mijn
• 1:18:17
  Speaker 22: persoonlijke mening is dat er inmiddels behoorlijk wat... concurrenties. Er
• 1:18:22
  Speaker 22: zijn behoorlijk wat bedrijven, maar het is daar anders ingericht.
• 1:18:24
  Speaker 22: In Nederland zijn wij in deze niche gefocust op dit werkveld.
• 1:18:29
  Speaker 22: In België zie je dat de overheid zegt van, dit
• 1:18:31
  Speaker 22: soort EDTC's, zoals het heet, die doen vaak veel meer vlakken.
• 1:18:36
  Speaker 22: Dus die zijn op energie, op elektriciteit, op bouwkundige zaken.
• 1:18:40
  Speaker 22: Nou ja, die zijn meer in de breedte actief, dus
• 1:18:42
  Speaker 22: die doen veel meer voor een klant dan alleen maar liften.
• 1:18:45
  Speaker 22: En daarin denk ik ook dat zij het kwaliteitsgevoel qua
• 1:18:51
  Speaker 22: keuringspunten en controles wat uitgehold hebben. En het hele grote
• 1:18:55
  Speaker 22: verschil met België is dat de Belgische inspecteur... die gaat
• 1:18:57
  Speaker 22: alleen keuren. Die gaat er alleen naartoe. Wat wij in
• 1:19:00
  Speaker 22: Nederland doen is dat we altijd samen met een monteur gaan...
• 1:19:02
  Speaker 22: die die lift in onderhoud heeft. Die weet hoe die
• 1:19:04
  Speaker 22: installatie werkt en die heeft handjes... en daarmee kun je
• 1:19:07
  Speaker 22: veel meer dingen controleren en doen. En dat maakt misschien
• 1:19:09
  Speaker 22: ook wel het verschil in procedure... in Nederland ten opzichte
• 1:19:12
  Speaker 22: van België.
• 1:19:13
  Speaker 4: En dan trek jij je terug uit België. Luistert men
• 1:19:16
  Speaker 4: dan naar jou als jij ergens aan de bel trekt?
• 1:19:18
  Speaker 4: Of trek jij dan niet aan de bel en maak
• 1:19:19
  Speaker 4: je gewoon een commerciële beslissing?
• 1:19:21
  Speaker 22: We hebben
• 1:19:21
  Speaker 4: dat absoluut wel
• 1:19:22
  Speaker 22: aangekaart bij de Belgische overheid. De overheid heeft er ook
• 1:19:24
  Speaker 22: wel wat aan gedaan. Die heeft ook gezegd, er moet
• 1:19:26
  Speaker 22: ook op de rapportages een keuringstijd komen. Hoe lang je
• 1:19:29
  Speaker 22: aan het keuren bent geweest. En dan kunnen we ook
• 1:19:31
  Speaker 22: controleren dat je er geen twaalf op een dag kunt doen,
• 1:19:32
  Speaker 22: bij wijze van spreken. Maar of het daar echt werkt,
• 1:19:36
  Speaker 22: ik weet het niet. Ik denk dat ze er wat
• 1:19:38
  Speaker 22: strenger op moeten zijn. En dat ze dat wat beter
• 1:19:40
  Speaker 22: moeten handhaven. Dat denk ik. Maar dat kost soms wat
• 1:19:43
  Speaker 22: tijd in België, denk ik.
• 1:19:44
  Speaker 4: En verderop in de wereld, gaat het daar beter? Of
• 1:19:46
  Speaker 4: zie je eigenlijk in allerlei landen dit soort praktijken?
• 1:19:50
  Speaker 22: Er zijn ook wel landen waar het helemaal niet georganiseerd is.
• 1:19:52
  Speaker 22: Als je buiten Europa kijkt. Maar ook in Europa zijn
• 1:19:55
  Speaker 22: er verder wel wat verschillen. Dat wisselt. In
• 1:19:58
  Speaker 4: Ierland is het anders ingericht. En hoe lang hebben jullie
• 1:20:01
  Speaker 4: er dan over gedaan... om die beslissing te maken om
• 1:20:02
  Speaker 4: naar India te gaan? Nou, dat
• 1:20:06
  Speaker 22: is, denk ik, ontstaan in 2024. Toen hebben we met
• 1:20:09
  Speaker 22: wat Indische mensen ook gesproken... en toen hebben we gezien
• 1:20:12
  Speaker 22: wat er gaat gebeuren qua overheid. Hoe wordt die regelgeving aangepast?
• 1:20:15
  Speaker 22: Gaan jullie hetzelfde model hanteren als wat wij in Europa
• 1:20:18
  Speaker 22: doen of niet? Is dat zo? Voor een deel is
• 1:20:21
  Speaker 22: dat zo, ja. Het is redelijk gelijkwaardig, ja. En daarin
• 1:20:24
  Speaker 22: zagen wij, en we kregen gewoon een hulpvraag van ja
• 1:20:26
  Speaker 22: eigenlijk moeten wij een keuringsinstantie of een certificeringsinstantie zoals Livestude
• 1:20:30
  Speaker 22: in India hebben. Kunnen jullie daar niet aan bijdragen? Dus
• 1:20:32
  Speaker 22: toen zijn we gaan onderzoeken van is dat interessant voor ons?
• 1:20:35
  Speaker 22: Kunnen wij daarmee aan de gang? En ja uiteindelijk blijkt
• 1:20:37
  Speaker 22: na een aantal rondjes daar gedaan te hebben de overheid bezocht.
• 1:20:42
  Speaker 22: de standaardisatiecommissie bezocht... een heleboel toekomstige klanten... om te zien
• 1:20:46
  Speaker 22: wat nou die noodzaak is. En zitten jullie wel op
• 1:20:48
  Speaker 22: ons te wachten
• 1:20:50
  Speaker 4: Dan wil ik ook nog even tijd inruimen... voor een
• 1:20:52
  Speaker 4: stokpaartje van jou. Want ik heb altijd geleerd dat je
• 1:20:54
  Speaker 4: bij een brand... niet de lift moet nemen. Dat kan
• 1:20:57
  Speaker 4: in sommige gevallen wel. En ik zie jou al jaren
• 1:21:00
  Speaker 4: op de planken staan... om uit te leggen dat dit
• 1:21:03
  Speaker 4: toch wel iets moet zijn... Dus geef ons even de
• 1:21:06
  Speaker 4: pitch van John van Vliet... voor brandveilige liften waar we
• 1:21:09
  Speaker 4: toch in
• 1:21:09
  Speaker 22: het bejaardentehuis in moeten. We weten allemaal dat de vergrijzing
• 1:21:13
  Speaker 22: maar doorgaat. En er komen prachtige appartementen waarbij je soms ziet...
• 1:21:16
  Speaker 22: dat de appartementen complex zijn met liften. Dat je soms
• 1:21:18
  Speaker 22: ziet dat er beneden in de gang tien rollators staan...
• 1:21:22
  Speaker 22: en 25 scootmobiels. Of soms voor de deur met alle
• 1:21:26
  Speaker 22: brandgevaren van dien. En die mensen moeten allemaal naar boven.
• 1:21:29
  Speaker 22: Naar hun appartementen en naar beneden. En dat gaat allemaal prima.
• 1:21:32
  Speaker 22: Zolang er niks aan de hand is. Maar als er
• 1:21:34
  Speaker 22: een calamiteit is, dan wat jij zegt, is het zo
• 1:21:38
  Speaker 22: dat je de lift niet mag gebruiken. Als er brand is,
• 1:21:39
  Speaker 22: dan gaat in principe die lift naar beneden. Die gaat
• 1:21:41
  Speaker 22: met open deuren staan en die zegt ik doe niks meer.
• 1:21:44
  Speaker 22: Maar dat kan eigenlijk helemaal niet meer met dit soort
• 1:21:46
  Speaker 22: tijden en dit soort mensen. Met vergrijzing. Nee, vergrijzing. Mensen
• 1:21:49
  Speaker 22: die niet meer mobiel zijn en die eigenlijk de trap
• 1:21:51
  Speaker 22: niet meer kunnen nemen. Die hebben niet voor niks een
• 1:21:53
  Speaker 22: rollator of een scootmobiel. Die kan je toch niet de
• 1:21:56
  Speaker 22: trap afsturen?
• 1:21:56
  Speaker 4: Maar snap jij de angst van mensen dan? Want ik
• 1:21:58
  Speaker 4: zie jou dit zeven jaar al minstens beweren. Want in
• 1:22:01
  Speaker 4: 2018 heb ik video's gevonden op YouTube enzovoort enzovoort. Of
• 1:22:04
  Speaker 4: uiteraard 2018 moet ik zeggen. Overheid en brandweer die zeggen
• 1:22:07
  Speaker 4: dan vervolgens nee tegen jou. Neem ik aan. Ja, de
• 1:22:12
  Speaker 22: deregulering is natuurlijk nog steeds best wel een dingetje. Zolang
• 1:22:14
  Speaker 22: er niet direct ongevallen gebeuren... en het niet ernstig genoeg
• 1:22:17
  Speaker 22: blijkt te zijn... heeft de overheid geen... Maar
• 1:22:21
  Speaker 11: is dat ook niet heel begrijpelijk
• 1:22:23
  Speaker 22: Dat is ook zo. Alleen ik zie wel wat er gebeurt.
• 1:22:25
  Speaker 22: En ik zie wel dat wij... Eigenlijk in deze moderne
• 1:22:28
  Speaker 22: tijd nog steeds niet in staat zijn om een lift
• 1:22:30
  Speaker 22: op te leveren. Die je gewoon kunt blijven gebruiken bij brand.
• 1:22:33
  Speaker 11: Natuurlijk moet
• 1:22:33
  Speaker 22: je bepaalde dingen controleren. En hij moet uiteindelijk uitgeschakeld worden
• 1:22:36
  Speaker 22: als het echt onveilig wordt. Maar er zijn zat situaties
• 1:22:39
  Speaker 22: te verzinnen waarbij die lift nog prima kan functioneren.
• 1:22:42
  Speaker 4: De meeste mensen zullen toch aannemen. Ja, maar ik wil
• 1:22:44
  Speaker 4: dat hele risico. Die bandbreedte tussen hij moet echt uit
• 1:22:47
  Speaker 4: nu en we hebben brand. Maar we gaan hem wel gebruiken.
• 1:22:49
  Speaker 4: Die ziet men toch helemaal niet. Dus dan is het
• 1:22:51
  Speaker 4: toch logisch. dat iedereen nee zegt. Ja, maar dat is
• 1:22:52
  Speaker 4: toch makkelijk? Dat is toch uiteindelijk kijken van... we zeggen
• 1:22:54
  Speaker 22: gewoon nee en we zien wel wat er gebeurt. Dat
• 1:22:56
  Speaker 22: is toch veel te makkelijk? Uiteindelijk moet je zorgen dat... Kijk, wetgeving,
• 1:23:01
  Speaker 22: ik begrijp dat, is altijd reactief. Als er wat misgaat,
• 1:23:03
  Speaker 22: dan komt er pas wetgeving. Maar in dit geval denken
• 1:23:05
  Speaker 22: we van... dit gaat een keer mis. Waarom zijn we
• 1:23:08
  Speaker 22: dat niet voor? Waarom zorgen we niet van... voordat dat
• 1:23:10
  Speaker 22: voor elkaar is en voordat je een lift hebt gebouwd...
• 1:23:12
  Speaker 22: en dat is ook tien jaar verder. Helder. Gaan we
• 1:23:14
  Speaker 22: daar nu mee aan de gang. En zorg gewoon netjes
• 1:23:16
  Speaker 22: dat dat voor elkaar is. En dat uiteindelijk ook de
• 1:23:18
  Speaker 22: mensen met de rolstoelgebruik en scootmobiels... straks gewoon via de
• 1:23:21
  Speaker 22: lift naar beneden kunnen als er wat aan de hand is.
• 1:23:23
  Speaker 4: Heb je heel veel hoop dat
• 1:23:23
  Speaker 22: het
• 1:23:24
  Speaker 4: gaat
• 1:23:24
  Speaker 22: gebeuren? Nee. Het duurt
• 1:23:26
  Speaker 4: nog heel lang, denk ik. Het moet eerst wel gebeuren.
• 1:23:27
  Speaker 4: Daar is de wacht op. Dat is eigenlijk van de zotten.
• 1:23:29
  Speaker 4: Heel veel dank. John van Vliet, directeur van het Liftinstituut.
• 1:23:33
  Speaker 4: Wil je meer gesprekken luisteren met de top van het bedrijfsleven...
• 1:23:35
  Speaker 4: of andere leiders van dit moment? Bijvoorbeeld gesprek met Lodewijk
• 1:23:38
  Speaker 4: van der Borg... directeur van de Royal K-Group... Abonneer je
• 1:23:41
  Speaker 4: dan op de Top van Nederland om geen aflevering te missen.
• 1:23:46
  Speaker 4: En zo meteen bespreek ik. En zometeen bespreek ik natuurlijk
• 1:23:49
  Speaker 4: met de beursnerd... alles over de cijfers van ASML... en
• 1:23:52
  Speaker 4: nog veel meer over wat er op het Damrak te
• 1:23:53
  Speaker 4: gaan is. Blijven
• 1:23:54
  Speaker 1: luisteren dus naar BNR Zaken doen. Atradius. Verzekerd van betaling.
• 1:24:15
  Speaker 1: Wil je weten wat er speelt en of waarom?
• 1:24:18
  Speaker 2: In
• 1:24:18
  Speaker 3: de BNR-app
• 1:24:19
  Speaker 2: heb je ook altijd en overal breaking news. Download de
• 1:24:22
  Speaker 2: BNR-app
• 1:24:23
  Speaker 3: en
• 1:24:26
  Speaker 2: blijf scherp. BNR Nieuwsradio. Zaken doen. Jochem Visser.
• 1:24:34
  Speaker 4: Welkom bij het laatste half uur van BNR Zaken doen...
• 1:24:36
  Speaker 4: voor economisch nieuws en zakelijk inzicht. Het is één uur geweest,
• 1:24:39
  Speaker 4: dus het is de hoogste tijd om naar Damrak te
• 1:24:40
  Speaker 4: gaan
• 1:24:41
  Speaker 2: Bursnerd.
• 1:24:44
  Speaker 4: Aangeschoven onze beursnerd van vandaag. Ook wel eens presentatiecollega bij
• 1:24:47
  Speaker 4: BNR Beurs. Donner Bakker. Goedemorgen
• 1:24:49
  Speaker 23: Goedemiddag. Die Ajax, is die er eerder bij dan ik?
• 1:24:54
  Speaker 23: Nou ja, we staan er lekker bij. 1138 punten. De
• 1:24:57
  Speaker 23: grootste stijger is Aal Delhaize. De grootste daler is Wolters
• 1:24:59
  Speaker 23: Kluwer met een procent. Vanochtend iets meer reden voor een feestje.
• 1:25:02
  Speaker 23: Toen openden we op 1140 punten. Weer een nieuw record. Ja,
• 1:25:08
  Speaker 23: en Wolters Kluwer, laten we het daar even over hebben. Aholt,
• 1:25:10
  Speaker 23: of Aholt moet ik zeggen. Wat Albert Heijn, we weten het,
• 1:25:13
  Speaker 23: kampt sinds zondag... met een storing vanwege een cyberincident. Het
• 1:25:16
  Speaker 23: zal je niet ontgaan zijn dat de vers- en vriesvakken
• 1:25:17
  Speaker 23: nog altijd leeg zijn. Vandaag is het nieuws dat de
• 1:25:20
  Speaker 23: distributiecentra van de winkelketen... weer op gang komen en ook
• 1:25:24
  Speaker 23: de levering van houdbare producten... moet weer aangezwengeld worden. Trek
• 1:25:27
  Speaker 23: ik het even naar de beurs, want zo'n cyberincident... waardoor
• 1:25:30
  Speaker 23: het logistieke proces grotendeels stil komt te vangen... dat kan
• 1:25:32
  Speaker 23: voor flinke economische schade zorgen... 10 miljoen euro wordt er verwacht. Ja,
• 1:25:38
  Speaker 23: marges bij supermarktketen zijn al niet hoog. Maar ja, ze
• 1:25:41
  Speaker 23: dachten eerst dat het weken ging duren. Dat lijkt nu
• 1:25:43
  Speaker 23: toch wel mee te vallen. Daardoor trekt het aandeel weer
• 1:25:45
  Speaker 23: wat bij. Het staat dus 2% in de
• 1:25:46
  Speaker 4: plus. En je hebt het nog lang om de olifant
• 1:25:49
  Speaker 4: in de kamer heen kunnen dansen allemaal. Maar we moeten
• 1:25:51
  Speaker 4: toch echt even naar ASML. Ja. Chipmachinemaker kwam vanochtend met kwartaalcijfers.
• 1:25:56
  Speaker 4: Kom erdoor
• 1:25:56
  Speaker 23: Nou, ik dacht vanochtend, ik sta met Jochem in de studio.
• 1:25:59
  Speaker 23: Ik doe mijn Oasis-shirt aan, want we gaan het over
• 1:26:00
  Speaker 23: de rockster van de AEX. Madfred
• 1:26:04
  Speaker 23: Nou goed, het waren behoorlijk goede cijfers vanochtend... want de
• 1:26:06
  Speaker 23: omzet kwam in het derde kwartaal van dit jaar uit...
• 1:26:08
  Speaker 23: op 11,7 miljard euro. Ruime verdubbeling in vergelijking met een
• 1:26:12
  Speaker 23: jaar eerder. De netto-winst 5 miljard euro. Nou, heb ik
• 1:26:16
  Speaker 23: jou daar. Er zit wel 500 miljoen euro extra in...
• 1:26:19
  Speaker 23: vanwege een belang van 11 procent in het Franse mistral...
• 1:26:21
  Speaker 23: wat iets meer waard is geworden. Dus die moet je
• 1:26:23
  Speaker 23: op de koop toenemen... Ook verhoogt ASML de omzetverwachting voor
• 1:26:26
  Speaker 23: de derde keer dit jaar. Ondergrens ligt nu op 44
• 1:26:29
  Speaker 23: miljard euro. Dat was in het begin van het jaar
• 1:26:32
  Speaker 23: nog 36 miljard euro. En het recept voor het succes
• 1:26:35
  Speaker 23: is natuurlijk die AI-gekte die maar niet ophoudt. Mag ook
• 1:26:37
  Speaker 23: niet meer verbazen, want TSMC rapporteerde iedere maand meer en
• 1:26:40
  Speaker 23: meer omzet. En zijn ook heel boos dat ASML de
• 1:26:42
  Speaker 23: prijs verhoogt. Dat ja, bij Samsung en SK Hynix klost
• 1:26:45
  Speaker 23: het geld tegen de plinten. En dan heb ik Micro
• 1:26:47
  Speaker 23: en Intel nog niet eens genoemd. Er wordt dus volop uitgebreid.
• 1:26:50
  Speaker 23: Wat heb je dan nodig? De ASML-machines, dat zien we
• 1:26:52
  Speaker 23: ook in Q3 van dit jaar weer terug. Al in
• 1:26:54
  Speaker 23: het volgende kwartaal verwacht de chipmachinemaker... over zo'n 14 tot
• 1:26:58
  Speaker 23: 15 miljard om te gaan zetten. Dus het
• 1:27:01
  Speaker 4: houdt niet op daar. Goedemiddag, goede groeiverwachting. Maar het viel
• 1:27:03
  Speaker 4: door jou nog meer op... want we willen natuurlijk net
• 1:27:05
  Speaker 4: ietsje dieper in die cijfers kijken. Ja,
• 1:27:07
  Speaker 23: twee dingen. Allereerst dat ASML nog even laat weten... dat
• 1:27:10
  Speaker 23: er zoveel vraag is naar de chipmachines... dat het de
• 1:27:12
  Speaker 23: vraag van volgend jaar en in 2028 niet kan bijbenen...
• 1:27:16
  Speaker 23: Daarom verkent ASML de mogelijkheid om de capaciteit vanaf 2028
• 1:27:19
  Speaker 23: nog eens verder te verhogen. En even voor de helderheid,
• 1:27:22
  Speaker 23: dat wilden ze volgend jaar al gaan doen met 30%.
• 1:27:25
  Speaker 23: In 2028 nog eens met 30%. Maar topman Christophe Fouquet
• 1:27:29
  Speaker 23: zegt dus, dat is nog altijd niet voldoende. Er is
• 1:27:31
  Speaker 23: nog zoveel vraag. We hebben het altijd over 2029 en
• 1:27:32
  Speaker 23: 2030 met het machineverkopen. Nou, dat zegt toch ook wel
• 1:27:37
  Speaker 23: wat over de toekomst van het bedrijf. Want ik hoor
• 1:27:39
  Speaker 23: jou en veel andere slimme mensen ook vaak zeggen... het
• 1:27:41
  Speaker 23: uitbreiden van die capaciteit kost veel geld. Dat doe je
• 1:27:44
  Speaker 23: niet zomaar. Als je dan nu besluit dat het bij 30%
• 1:27:47
  Speaker 23: over twee jaar niet voldoende is... dan durf ik wel
• 1:27:49
  Speaker 23: te zeggen dat de komende jaren lucratief gaan zijn voor ASML.
• 1:27:52
  Speaker 4: Ja, want normaal zegt TSMC altijd... jouw chip tekort zie
• 1:27:54
  Speaker 4: ik liever dan mijn overcapaciteit. ASML werkt natuurlijk ook
• 1:27:57
  Speaker 23: zo,
• 1:27:57
  Speaker 4: want je moet die hele keten... met 250 leveranciers of
• 1:27:59
  Speaker 4: wat dan ook, allemaal in beweging gaan zetten.
• 1:28:01
  Speaker 23: Nou, zeker. Dus ik kan me voorstellen... als jij die
• 1:28:03
  Speaker 23: overweging in deze uitspraken nu doet... dat er de komende
• 1:28:05
  Speaker 23: jaren echt nog wel wat aan zit te komen qua vraag.
• 1:28:08
  Speaker 23: Moeten we ook nog even naar China, want 11,7 miljard
• 1:28:10
  Speaker 23: euro omzet afgelopen kwartaal dus. Bijna een kwart van die
• 1:28:14
  Speaker 23: omzet kwam uit China. Dat is gegroeid. Ja, dat is inderdaad,
• 1:28:17
  Speaker 23: het was in Q2 14 procent. Nou, dus dat is
• 1:28:20
  Speaker 23: inderdaad 10 procent meer. Komen we uit bij de Match Act,
• 1:28:23
  Speaker 23: een soort set met exportregels vanuit de Verenigde Staten, waar
• 1:28:26
  Speaker 23: ook ASML aan zou moeten voldoen. Dan moet er in
• 1:28:28
  Speaker 23: de nabije toekomst voor gaan zorgen... dat ASML dus niet
• 1:28:31
  Speaker 23: meer naar China mag exporteren. Die groeiende aantal orders vanuit
• 1:28:34
  Speaker 23: China kan er dus op wijzen... dat de Chinezen nog
• 1:28:36
  Speaker 23: even wat DUV-machines aan het hamsteren zijn... voordat dat verbod ingaat.
• 1:28:40
  Speaker 23: Maar het zou ook kunnen betekenen dat toch best een
• 1:28:41
  Speaker 23: significant deel... van de omzet voor ASML wegvalt. Want in
• 1:28:44
  Speaker 23: Q1 kwam 19 procent van de omzet uit China. Q2 14,
• 1:28:48
  Speaker 23: nu 24. Even slordig gezegd dus zo'n 20 procent elke
• 1:28:52
  Speaker 23: keer komt uit China. Enerzijds groeit ASML dus als kool.
• 1:28:56
  Speaker 23: Anderzijds gaat die match ook nog een hoop veranderen voor
• 1:28:58
  Speaker 23: het bedrijf. Dat maakt de komende jaren wel echt heel spannend.
• 1:29:01
  Speaker 23: Daar zou ik dus wel wat meer over willen weten.
• 1:29:03
  Speaker 23: Over hoe het allemaal bij ASML gaat. Jij ook, Jochem
• 1:29:05
  Speaker 4: Ja, zeker wel. Al denk ik dat ze zelf natuurlijk
• 1:29:08
  Speaker 4: de kaken stijf op elkaar zullen houden. Want het is
• 1:29:10
  Speaker 4: natuurlijk heel simpel. Uiteindelijk zijn wij een speelbal, zullen ze zeggen.
• 1:29:13
  Speaker 4: Die Amerikanen gaan weer van alles roepen. En die druk
• 1:29:16
  Speaker 4: vanuit Nederland, zoals vanuit Rob Jetten richting Trump bijvoorbeeld... dat
• 1:29:18
  Speaker 4: heeft ook niet echt gewerkt.
• 1:29:19
  Speaker 23: Gelukkig hebben wij dan als BNR de taak om de
• 1:29:21
  Speaker 23: luisteraar bij de hand te nemen. En laat het nou
• 1:29:23
  Speaker 23: zijn dat er vrijdag een gloednieuwe podcast verschijnt bij BNR...
• 1:29:26
  Speaker 23: genaamd Ons ASML. Zeker weten. Dus ga die vooral even luisteren...
• 1:29:31
  Speaker 23: want daar gaat het ook onder meer over het effect
• 1:29:33
  Speaker 23: van die matchhack die eraan zit te
• 1:29:34
  Speaker 4: komen. Dan laat ik het Bureau of Labor Statistics... met
• 1:29:36
  Speaker 4: het inflatiecijfer over september even schieten. Maar ik wil nog
• 1:29:38
  Speaker 4: even benadrukken... Maxime van Mil, presentator van BNR Beurs... en
• 1:29:41
  Speaker 4: ook Daniel Mol van de Cryptocast... die hebben daar samen
• 1:29:44
  Speaker 4: heel hard aan gewerkt aan ons ASML. Ga dat downloaden,
• 1:29:46
  Speaker 4: want het is echt een goed verhaal.
• 1:29:48
  Speaker 11: Ze
• 1:29:48
  Speaker 4: hebben mooie mensen kunnen spreken bij ASML. Heel veel dank,
• 1:29:51
  Speaker 4: Donner Bakker, onze beursnerd van vandaag. En wil je meer
• 1:29:54
  Speaker 4: nieuws en inzichten over de financiële markten... abonneer je dan
• 1:29:56
  Speaker 4: op de podcast Beursnerd. Hoef je geen aflevering te missen.
• 1:30:03
  Speaker 4: Van een tekort aan stroom tot een teveel aan stikstof,
• 1:30:06
  Speaker 4: van woningnood tot oorlogseconomie en van een lokale subsidie tot
• 1:30:10
  Speaker 4: mondiale handelsoorlog. Hoe staat de Nederlandse economie er eigenlijk voor?
• 1:30:14
  Speaker 4: En welke impact heeft de macro-economie op jouw portemonnee? In
• 1:30:17
  Speaker 4: deze serie bespreek ik elke woensdag met economen en andere
• 1:30:20
  Speaker 4: deskundigen de economische stand van Nederland. En vandaag gaat het
• 1:30:23
  Speaker 4: over de mate van deglobalisering, reshoring, onshoring en de rest...
• 1:30:27
  Speaker 4: van Nederlandse bedrijven in landen buiten Europa. En dat ga
• 1:30:31
  Speaker 4: ik bespreken met de wetenschap Winfried Ruigrok... hoogleraar International Management...
• 1:30:35
  Speaker 4: bij de Universiteit van St. Gallen in Zwitserland. Ik zal
• 1:30:39
  Speaker 4: je een enkel germanisme soms even vergeven dan maar. In
• 1:30:42
  Speaker 4: dit onderzoek wordt de term deglobalisering gebruikt. Moeilijk woord. Wat
• 1:30:47
  Speaker 4: versta jij daaronder?
• 1:30:50
  Speaker 24: Dank je voor de uitnodiging. Als het over deglobalisering gaat,
• 1:30:53
  Speaker 24: gaat het eigenlijk om twee elementen. A, worden bedrijven minder internationaal?
• 1:30:57
  Speaker 24: Dat wil zeggen, hebben ze minder verkopen in het buitenland?
• 1:31:00
  Speaker 24: Dat hebben we onderzocht. En B, als die verkopen in
• 1:31:04
  Speaker 24: het buitenland misschien wel toenemen, maar dan toch vooral in
• 1:31:07
  Speaker 24: Europa toenemen, dan is het eigenlijk geen globalisering, maar regionalisering.
• 1:31:11
  Speaker 24: Dus we kijken ook, is er sprake van minder verkopen
• 1:31:15
  Speaker 24: buiten de Europese regio? Dus
• 1:31:17
  Speaker 4: eigenlijk kunnen we zeggen dat hele globalisering verhaal... van sinds
• 1:31:20
  Speaker 4: de jaren negentig en dergelijke... de laatste jaren zou dat
• 1:31:23
  Speaker 4: gekeerd zijn. Zou iedereen zich terugtrekken achter muren. Maar zo
• 1:31:26
  Speaker 4: simpel is het dus niet. Er zit iets tussenin tussen
• 1:31:28
  Speaker 4: die twee, zeg je eigenlijk
• 1:31:29
  Speaker 24: In eerste plaats, mij bevalt dat je de conjunctief gebruikt.
• 1:31:32
  Speaker 24: Het zou zo zijn. Dat is exact de reden waarom
• 1:31:35
  Speaker 24: wij dit onderzoek hebben gedaan. Je hoort heel veel politici, journalisten...
• 1:31:38
  Speaker 24: maar ook mensen in het bedrijfsleven zeggen... dit is belangrijk,
• 1:31:42
  Speaker 24: we moeten begrijpen, er is een nieuwe wereld. Alles produceren
• 1:31:44
  Speaker 24: in eigen land nu. Exact, in eigen land of in
• 1:31:47
  Speaker 24: de eigen Europese regio. Is dat verstandig voor Nederlandse bedrijven?
• 1:31:52
  Speaker 24: We kijken niet alleen naar Nederlandse bedrijven in het onderzoek...
• 1:31:54
  Speaker 24: maar dit artikel is alleen voor Nederlandse bedrijven gericht. En
• 1:31:59
  Speaker 24: wij concluderen in de eerste plaats... bedrijven hebben niet minder omzet...
• 1:32:06
  Speaker 24: in het buitenland. Natuurlijk zijn er wel fluctuaties... maar over
• 1:32:11
  Speaker 24: het algemeen is er zeker geen afname. Eerder een toename
• 1:32:14
  Speaker 24: van het percentage omzet in het buitenland. Dus Nederlandse bedrijven
• 1:32:17
  Speaker 24: zijn meer afhankelijk van buitenlandse markten. Zijn meer aangewezen op
• 1:32:21
  Speaker 24: buitenlandse markten. Nou ja, dat is eigenlijk goed nieuws. Ze
• 1:32:24
  Speaker 24: zijn dus succesvol in het buitenland. En we zien ook,
• 1:32:27
  Speaker 24: en dat is misschien nog onverwachter... dat heel geleidelijk, dat
• 1:32:30
  Speaker 24: is inderdaad echt heel geleidelijk... de oriëntatie op markten buiten
• 1:32:35
  Speaker 24: Europa eerder toeneemt dan afneemt. En dat is misschien wat contra-intuitief.
• 1:32:40
  Speaker 24: Want je zou verwachten met handelsoorlogen... met Trump, met Oekraïne,
• 1:32:45
  Speaker 24: met de Golfoorlog... na Covid, als en nog wat... is
• 1:32:49
  Speaker 24: er heel veel sprake van dat dat dan zou afnemen.
• 1:32:52
  Speaker 24: En dat zien wij dus niet.
• 1:32:54
  Speaker 4: Maar we trekken dus niet ons achter de muren op.
• 1:32:56
  Speaker 4: We gaan eerder ergens anders produceren, hoor ik dan een
• 1:32:58
  Speaker 4: beetje in het verhaal.
• 1:32:59
  Speaker 24: Dat is niet helemaal wat we vaststellen. We hebben nog
• 1:33:04
  Speaker 24: wat meer dingen bekeken. We hebben onder andere gekeken naar
• 1:33:06
  Speaker 24: de omzet in het buitenland. We hebben ook gekeken naar
• 1:33:08
  Speaker 24: de mate waarin die bedrijven zelf ook activiteiten... bijvoorbeeld productie, ontwikkelingsactiviteiten,
• 1:33:13
  Speaker 24: distributieactiviteiten in het buitenland hebben... Wat we vaststellen is dat
• 1:33:17
  Speaker 24: het percentage omzet toeneemt... of minimaal gelijk blijft of toeneemt,
• 1:33:21
  Speaker 24: on average. Wat betreft het buitenland. Er zijn natuurlijk verschillen.
• 1:33:25
  Speaker 24: Er zijn bedrijven waar het afgenomen is de loop der jaren.
• 1:33:27
  Speaker 24: Dat is natuurlijk zo. Je hebt er altijd variatie in.
• 1:33:32
  Speaker 24: Maar wat we ook zien is dat er wel degelijk
• 1:33:36
  Speaker 24: sprake is... voor een afname van de buitenlandse investeringen. En
• 1:33:41
  Speaker 24: dat is in eerste instantie een beetje contra-intuitief. Dat verwacht
• 1:33:43
  Speaker 24: je misschien niet. Wat het dus betekent is, een simpel voorbeeld.
• 1:33:48
  Speaker 24: ASML of een Philips. Vroeger zouden dat soort bedrijven allerlei
• 1:33:53
  Speaker 24: belangrijke componenten zelf geproduceerd hebben. Bijvoorbeeld in Zuidoost-Azië.
• 1:33:58
  Speaker 4: Ja, want in de jaren tachtig was verticale integratie, zoals
• 1:34:00
  Speaker 4: je dat noemt, je hele eigen keten helemaal in eigen
• 1:34:02
  Speaker 4: land hebben, dat was veel normaler toen natuurlijk. Dat was
• 1:34:04
  Speaker 4: eigenlijk de goudstandaard
• 1:34:06
  Speaker 24: Tot jaren tachtig streef de bedrijf ernaar om zoveel mogelijk
• 1:34:11
  Speaker 24: in eigen beheer te hebben. Dus het voorbeeld van een automobielproducent,
• 1:34:14
  Speaker 24: niet alleen assembleerde je de auto, maar je maakte je motoren,
• 1:34:20
  Speaker 24: je maakte je gearboxes, hoe noem je dat? Verstellingsmachines. Snellingsbakken, precies.
• 1:34:25
  Speaker 24: Maar idealiter nog veel meer dan dat. Vroeger maakte je
• 1:34:28
  Speaker 24: ook je eigen stoelen. Het ideale voorbeeld komt uit de
• 1:34:31
  Speaker 24: jaren 30. Eind jaren 30 van Ford. Dat niet alleen
• 1:34:35
  Speaker 24: dat alles deed. Maar daar bovenop nog eens een keertje
• 1:34:38
  Speaker 24: ook de eigen wielen produceren. Dus ook staalfabrieken had voor
• 1:34:41
  Speaker 24: de productie van die wielen. de eigen banden op die
• 1:34:45
  Speaker 24: wielen produceerde... en zelfs rubberplantages had in Brazilië... voor de
• 1:34:51
  Speaker 24: productie van rubber om te assembleren op dat wiel van
• 1:34:55
  Speaker 24: die auto. Dat is echt niet meer van deze tijd.
• 1:34:56
  Speaker 24: Dat is natuurlijk helemaal... De Japanse automobielproducenten na de Tweede Wereldoorlog...
• 1:35:03
  Speaker 24: probeerden dat model te reproduceren... En dat lukte niet. Dus
• 1:35:07
  Speaker 24: die zijn noodgedwongen iets nieuws gaan proberen. Nou, dat bleek
• 1:35:11
  Speaker 24: een fantastisch succes. Dan denk je aan Toyota en andere
• 1:35:14
  Speaker 24: grote producenten. Maar denk ook aan grote elektronica-producenten. Nou, dat
• 1:35:18
  Speaker 24: is eigenlijk stuk... Beetje bij beetje is dat niet alleen
• 1:35:22
  Speaker 24: bonton geworden... maar we hebben begrepen dat dat ook efficiënter is.
• 1:35:26
  Speaker 24: En dat is vervolgens, en dat is de essentie wat
• 1:35:28
  Speaker 24: we zien... in de loop van deze eeuw, ook wereldwijd uitgerold.
• 1:35:31
  Speaker 24: Dus als je het hebt over die wereldwijde... Waardeketens, dat
• 1:35:35
  Speaker 24: is exact wat we zien. En dat leidt er dus
• 1:35:36
  Speaker 24: toe dat grote bedrijven... minder zelf produceren in het buitenland...
• 1:35:40
  Speaker 24: maar veel meer afnemen van belangrijke toeleveranciers... contract manufacturers, zoals
• 1:35:45
  Speaker 24: je dat noemt... en zich veel meer zijn gaan richten
• 1:35:49
  Speaker 24: op die dingen waar ze goed in zijn
• 1:35:50
  Speaker 4: Dus als we dan eventjes kijken naar wat er de
• 1:35:52
  Speaker 4: laatste jaren... en wat er wel is gebeurd, is dat
• 1:35:54
  Speaker 4: men de wil uitspreekt... om meer in Europa of in
• 1:35:57
  Speaker 4: eigen land te produceren... Maar eigenlijk zie jij een totaal
• 1:35:59
  Speaker 4: contraire beweging. Nu heb jij dit onderzoek ook in 1995 gedaan.
• 1:36:05
  Speaker 4: Of tenminste, jij hebt soortgelijk onderzoek gedaan... over de globalisering
• 1:36:08
  Speaker 4: van Nederlandse bedrijven. Wat is dan het grote verschil tussen
• 1:36:11
  Speaker 4: toen en nu? Want in 1998 kwam China bij de Wereldhandelsorganisatie.
• 1:36:15
  Speaker 4: Toen gebeurde er nogal wat met de wereldeconomie. Wat is
• 1:36:18
  Speaker 4: nou het grote verschil in die laatste 30
• 1:36:20
  Speaker 24: jaar? In mijn herinnering was het 2001 dat China erbij kwam.
• 1:36:25
  Speaker 24: Ik zou me kunnen vergissen. Dat heb ik samen... op
• 1:36:30
  Speaker 24: de Rasmus Universiteit. Eigenlijk is het bijna tegen de ogen gesteld.
• 1:36:35
  Speaker 24: Toen werd er heel veel door bedrijven gezegd... ja, we
• 1:36:37
  Speaker 24: leven in een geglobaliseerde wereldeconomie. Toen zijn wij gaan onderzoeken,
• 1:36:44
  Speaker 24: is dat wel zo? En wij kwamen tot de een
• 1:36:47
  Speaker 24: beetje contraire conclusie... nou ja, we zien wel ontwikkelingen... maar
• 1:36:53
  Speaker 24: we zien dat het allemaal nog uitermate in het beginstadium is.
• 1:36:58
  Speaker 24: En voor zover dat buiten Nederland is... en dat waren
• 1:37:01
  Speaker 24: natuurlijk grote bedrijven toen ook al... de Philips, de Shells
• 1:37:04
  Speaker 24: en de Unilever en dergelijke... zeer sterk op het buitenland aangewezen.
• 1:37:07
  Speaker 24: Maar toch, als het ging om de oriëntatie... was het
• 1:37:10
  Speaker 24: stap voor stap, in eerste instantie binnen Europa. Dat is
• 1:37:13
  Speaker 24: ook logisch, want in 1995... Dat was een paar jaar
• 1:37:16
  Speaker 24: na Europa 1992. Dus de ingang van de Europese Unie.
• 1:37:22
  Speaker 24: Er was nog heel veel groeipotentiaal in Europa
• 1:37:26
  Speaker 11: zelf. Toen
• 1:37:26
  Speaker 24: waren we een beetje tegen de keer
• 1:37:27
  Speaker 11: Door te zeggen, die globalisering
• 1:37:28
  Speaker 24: valt allemaal nog wel mee... Nu ben ik weer een
• 1:37:35
  Speaker 24: beetje tegen de keer. Maar nu zeg ik, die deglobalisering,
• 1:37:38
  Speaker 24: die zie ik niet. Sterker nog, misschien dat we toen
• 1:37:42
  Speaker 24: wel zeiden... het zal misschien op een gegeven moment wel komen,
• 1:37:45
  Speaker 24: in 1995. Nu omgekeerd zeg ik, ik zie die deglobalisering
• 1:37:49
  Speaker 24: niet gebeuren
• 1:37:50
  Speaker 4: Weet je wat ik de meest bizarre conclusie vond? Dat
• 1:37:52
  Speaker 4: de financiële sector degene is die zich het meest heeft teruggetrokken.
• 1:37:55
  Speaker 4: In 2007 hadden we Rijkman Groenink natuurlijk. Die zei, internationaal
• 1:37:58
  Speaker 4: bankieren voor ABN enzovoort. Allemaal gestopt, we weten toch dat
• 1:38:01
  Speaker 4: het met ABN is gebeurd. En dat vond ik echt
• 1:38:03
  Speaker 4: een opzienbare conclusie. Andere vond ik dat in 23 jaar tijd...
• 1:38:07
  Speaker 4: de internationale omzet van Nederlandse bedrijven... nagenoeg hetzelfde is gebleven.
• 1:38:12
  Speaker 4: Dus deoglobalisering, globalisering... we staan weer op hetzelfde punt qua
• 1:38:16
  Speaker 4: omzet in ieder geval... al zal er onderliggend van alles
• 1:38:18
  Speaker 4: gebeurd zijn natuurlijk.
• 1:38:19
  Speaker 24: Ja, nou goed, daar kan ik heel lang over spreken.
• 1:38:22
  Speaker 24: In eerste plaats qua bankwezen. Daar kan je overal lang
• 1:38:24
  Speaker 24: over spreken. Daarom heb je me uitgenodigd. Ja, zeker. In Nederland...
• 1:38:30
  Speaker 24: eerste plaats, bankwezen heeft natuurlijk na de wereldwijde financiële crisis
• 1:38:34
  Speaker 24: in 2008 te maken gehad met staatssteun. Wat hebben overheden,
• 1:38:38
  Speaker 24: niet alleen in Nederland... maar als we het op Nederland richten, gezegd...
• 1:38:42
  Speaker 24: die staatsstoon kun je krijgen, maar buitenlandse activiteiten afstoten... opdat
• 1:38:47
  Speaker 24: wij er zeker van zijn dat jij ABN, AMRO, ING...
• 1:38:52
  Speaker 24: ons straks die gelden terug kan betalen. Dat heeft er
• 1:38:54
  Speaker 24: doorgeleid dat bijvoorbeeld ING... heel interessante activiteiten in Amerika, ING Direct...
• 1:38:58
  Speaker 24: maar bijvoorbeeld, ze waren ook zeer succesvol in Oost-Europa... voor
• 1:39:02
  Speaker 24: een belangrijk deel heeft moeten verkopen. En dus gedwongen eigenlijk
• 1:39:06
  Speaker 24: door de wereldwijde economische situatie... en door de steun van
• 1:39:10
  Speaker 24: de overheid... zijn ze veel meer weer op het binnenland
• 1:39:15
  Speaker 24: zich moeten gaan richten. Dat zie je overigens niet alleen
• 1:39:18
  Speaker 24: bij Nederlandse banken. Dat zie je bij veel banken. Dus
• 1:39:21
  Speaker 24: het bankwezen is eigenlijk in sommige opzichten minder internationaal. Terwijl
• 1:39:25
  Speaker 24: dat vaak de naam heeft... heel wereldwijd gericht te zijn.
• 1:39:29
  Speaker 4: Ja, ik zie ze in China veel proberen, maar ook
• 1:39:31
  Speaker 24: dat lukt niet altijd. Ja, je andere punt was, het
• 1:39:35
  Speaker 24: is eigenlijk niet heel erg toegenomen. Nou ja, dat is juist,
• 1:39:40
  Speaker 24: het is bijna constant. We zien er een soort kleine bewegingen.
• 1:39:45
  Speaker 24: De omzet van Nederlandse bedrijven internationaal, ja. Als je dan
• 1:39:49
  Speaker 24: bijvoorbeeld kijkt naar andere landen... dan zie je dat het
• 1:39:51
  Speaker 24: gemiddeld genomen ook in andere landen wel toeneemt. Dus overal
• 1:39:55
  Speaker 24: is de tendens wel dat bedrijven zich meer richten... op
• 1:39:59
  Speaker 24: omzet in het buitenland en ook op omzet buiten de
• 1:40:03
  Speaker 24: eigen regio.
• 1:40:04
  Speaker 4: En jouw onderzoek naar de deglobalisering van Nederlandse bedrijven... valt
• 1:40:07
  Speaker 4: onder een groter onderzoek naar ruim 16 landen überhaupt. Hoe
• 1:40:10
  Speaker 4: staat Nederland er dan eigenlijk voor in vergelijking... met die
• 1:40:13
  Speaker 4: andere 16 partijen, Engeland, Spanje, Italië
• 1:40:15
  Speaker 24: en anderen? Het patroon in Nederland is vergelijkbaar... met dat
• 1:40:22
  Speaker 24: van andere belangrijke Europese landen. Er zitten soms verschillen in,
• 1:40:26
  Speaker 24: maar bijvoorbeeld als je naar Engeland kijkt... dan zie je
• 1:40:28
  Speaker 24: dat de afhankelijkheid van buitenlandse markten voor Engelsen... Britse bedrijven
• 1:40:34
  Speaker 24: ook niet is afgenomen, eerder is toegenomen. Wat je bij
• 1:40:36
  Speaker 24: Britse bedrijven ziet is dat het natuurlijk na brexit... iets
• 1:40:39
  Speaker 24: moeilijker is geworden om toegang tot de Europese markt te krijgen.
• 1:40:42
  Speaker 24: Dus het percentage verkopen binnen de Europese regio neemt iets
• 1:40:45
  Speaker 24: sneller af. Maar dat gaat dus, dat leidt dus tot
• 1:40:48
  Speaker 24: meer verkopen buiten de Europese regio. Met andere woorden, eigenlijk
• 1:40:51
  Speaker 24: eerder een soort globalisering als je zou willen. En we
• 1:40:55
  Speaker 24: zien hetzelfde bij... we hebben inderdaad ook een paper geschreven...
• 1:40:57
  Speaker 24: over Spaanse en Italiaanse bedrijven. Die zijn op zichzelf ook
• 1:41:00
  Speaker 24: weer heel verschillend. Maar de gemeenschappelijke noemer is... het blijft
• 1:41:05
  Speaker 24: minimaal gelijk of het neemt toe... dat de omzet in
• 1:41:08
  Speaker 24: het buitenland gerealiseerd wordt. En ook de omzet buiten de
• 1:41:12
  Speaker 24: Europese regio... neemt tendentieel eerder toe dan af.
• 1:41:15
  Speaker 4: En nou zou ik heel graag nog drie uur met
• 1:41:19
  Speaker 4: je willen praten over dit alles. Want ik hoor echt,
• 1:41:20
  Speaker 4: jij doet er al jaren onderzoek naar. Maar er moet
• 1:41:22
  Speaker 4: natuurlijk ook een les in zitten voor bedrijven, politici, misschien
• 1:41:25
  Speaker 4: ook journalisten als ik. Want A, die hele degelabarisering en onshoring,
• 1:41:29
  Speaker 4: reshoring enzovoort. Nou, daar is eigenlijk veel minder sprake van
• 1:41:32
  Speaker 4: of bijna geen sprake van. Maar wat zegt dat eigenlijk
• 1:41:35
  Speaker 4: over de investeerbereidheid in sterke Nederlandse en Europese productieketens? Moeten
• 1:41:40
  Speaker 4: we daar dan wel mee doorgaan of niet mee doorgaan?
• 1:41:44
  Speaker 24: Uiteraard moeten we daarmee doorgaan. Om meerdere redenen. Het geval
• 1:41:50
  Speaker 24: rondom Ahol, Albert Heijn heeft ook aangetoond... dat waardeketens kwetsbaar zijn.
• 1:41:56
  Speaker 24: Dat hebben we ook gezien rondom de Golfoorlog. We hebben
• 1:41:58
  Speaker 24: het gezien een paar jaar geleden... met dat schip dat
• 1:42:01
  Speaker 24: in de Suezkanaal dwars lag. Dus uiteraard zijn wereldwijde waardeketens kwetsbaar.
• 1:42:11
  Speaker 24: Dat betekent dat je en-en moet doen. Niet alleen binnen
• 1:42:15
  Speaker 24: Nederland of vooral binnen Europa... waardeketens robuust maken... maar in
• 1:42:19
  Speaker 24: een zekere mate van dualiteit... dus afhankelijkheid niet op één
• 1:42:25
  Speaker 24: toeleverancier richten... maar idealiter op meerdere. Zodat je een zekere
• 1:42:28
  Speaker 24: flexibiliteit hebt... en als er een keertje iets gebeurt... je
• 1:42:31
  Speaker 24: niet met je handen op het haar zit. Daarnaast, als
• 1:42:33
  Speaker 24: ik het nog mag zeggen... Voor zowel politici, hou op
• 1:42:37
  Speaker 24: met te beweren... dat we in een wereld van deglobalisering leven.
• 1:42:41
  Speaker 24: Dat komt misschien bepaalde politici wel goed uit. Maar het
• 1:42:44
  Speaker 24: is niet in lijn met wat we zien. En voor
• 1:42:47
  Speaker 24: het bedrijfsleven, ik zeg tegen alle boardmembers... De volgende keer
• 1:42:50
  Speaker 24: dat jij een presentatie krijgt... waarin managers of executives jou vertellen... ja,
• 1:42:56
  Speaker 24: er is sprake van deglobalisering, dus we moeten dat en
• 1:42:58
  Speaker 24: dat gaan doen... zeg ik altijd, vraag de cijfers. Is
• 1:43:02
  Speaker 24: dat echt wel het geval voor ons bedrijf? Er zijn
• 1:43:04
  Speaker 24: een paar bedrijven waar het voor is... maar de meerderheid
• 1:43:06
  Speaker 24: van de bedrijven is dat niet het geval.
• 1:43:07
  Speaker 4: En dat is het ongevraagde en gevraagde advies vanuit mijn
• 1:43:10
  Speaker 4: kant in ieder geval... National Management bij de Universiteit van St. Gallen.
• 1:43:15
  Speaker 4: Heel erg veel dank. De Economische Stand van Nederland wordt
• 1:43:18
  Speaker 4: mede mogelijk gemaakt door Paid. Het platform om facturen sneller
• 1:43:22
  Speaker 4: en eenvoudiger betaald te krijgen. En je kan deze rubriek
• 1:43:25
  Speaker 4: natuurlijk beluisteren als podcast. Zoek de Economische Stand van Nederland
• 1:43:28
  Speaker 4: op in je favoriete podcastapp. En omdat het zo'n interessant
• 1:43:32
  Speaker 4: gesprek is, heb ik nog 30 seconden voor Nina van
• 1:43:35
  Speaker 4: den Dunge en Niels Heithuis van de Avondspits om te
• 1:43:37
  Speaker 4: vertellen wat er om vier uur allemaal
• 1:43:38
  Speaker 25: te horen is. Nou, we kunnen daar een beetje bij aansluiten,
• 1:43:40
  Speaker 25: want Den Haag komt met een landelijk crisisplan voor de voedselvoorziening. Ach,
• 1:43:47
  Speaker 25: meer
• 1:43:47
  Speaker 4: Aholt
• 1:43:48
  Speaker 25: Meer Aholt. Hoe gaat dat eruit zien? We hopen daar
• 1:43:51
  Speaker 25: al iets over te horen. De vraag is ook hoe...
• 1:43:54
  Speaker 25: In hoeverre kan dat in Nederland. In Finland zijn ze
• 1:43:57
  Speaker 25: er veel verder mee. Daar oefenen ze ook. Trainingskamp
• 1:44:01
  Speaker 26: voor supermarkten.
• 1:44:02
  Speaker 25: En de overheid. Zorg dat je voldoende mail of voorraad hebt.
• 1:44:08
  Speaker 25: Dat is helemaal wat anders dan just in time. En
• 1:44:11
  Speaker 25: drie keer per dag. Dat sluit aan
• 1:44:13
  Speaker 22: op het
• 1:44:13
  Speaker 25: vorige gesprek. Dat bedoel ik.
• 1:44:14
  Speaker 26: Heel kort, een Nederlandse fysiotherapeut is net terug uit de Gaza-strook.
• 1:44:18
  Speaker 26: Heeft die drie weken mogen werken. Ja, dan krijg je
• 1:44:21
  Speaker 26: dus echt een oogentuigenverslag van heel dichtbij. Dus we gaan
• 1:44:23
  Speaker 26: hem vragen wat hij nu ziet in drie jaar oorlog
• 1:44:25
  Speaker 26: in Gaza.
• 1:44:26
  Speaker 4: Allemaal inschakelijk bij de avondspits om vier uur dus. Tot
• 1:44:29
  Speaker 4: zover Bener Zakenhoeven voor vandaag. Morgen spreek ik Alain Leloe
• 1:44:33
  Speaker 4: van investeringsmaatschappij Cottonwood Technology Fund... over hoe je Nederlanders nou
• 1:44:36
  Speaker 4: eindelijk eens aan het investeren krijgt in innovatieve start-ups. En
• 1:44:41
  Speaker 4: na de nieuwsupdate Boekestein in de wijk en om
• 1:44:43
  Speaker 1: vier uur de avondspits. Blijven luisteren dus. BNR Zaken doen
• 1:44:46
  Speaker 1: wordt mede mogelijk gemaakt door Atradius en Numbers. Numbers, de
• 1:44:50
  Speaker 1: business software voor facturatie, boekhouding, salaris en rapportages.