Latest / Comprehensible Tagalog Podcast / #271 - Paano nagsimula ang Pasko?
Transcript
- 0:12Hello kamusta ako si miguel ng comprehensible tagalog podcast
- 0:17at ngayong araw pag uusapan natin yung kasaysayan ng pasko
- 0:23kasi panahon na malapit na magpasko.
- 0:27At yung pasko. Importanteng.
- 0:31At malaking. Holiday tradisyon sa pilipinas
- 0:36pero ano ba yung pinagmulan ng pasko?
- 0:40Paano nagsimula yung pasko sa kasaysayan natin?
- 0:44So magsimula tayo sa etymology yung salitang christmas
- 0:49contraction ng middle english na salitang christmas messe.
- 0:54So yun yung unang recorded na christmas pero syempre yung
- 0:59pinagmulan ng salita mas luma pa.
- 1:03Yun yung halong salita na griego yung kristos.
- 1:09Ang ibig sabihin annointed or bisaya.
- 1:12Tapos yung latin na misa. Na yung misa yung pagse
- 1:17celebrate ng urse dati ginagamit din yung salitang midwinter at
- 1:23meron din yung salitang yul o yung gayola sa old english nung
- 1:29fourteenth century. Meron din yung salitang noel.
- 1:32Na galing sa old french. Na nanggaling sa latin na
- 1:37natalis yung ibig sabihin yung kaarawan o yung birthday.
- 1:42Kaarawan bakit kaarawan kasi may paniniwala na yung ika
- 1:49dalawampu't lima ng disyembre. Yung pasko.
- 1:53December twenty fifth yun yung petsa kung kailan pinanganak si
- 1:57hesus. Pero marami pa ring debate
- 2:00tungkol don, wala pang pang kasiguraduhan kasi yung records
- 2:07ng kristiyanismo. Kasi walang record na ng
- 2:12selebrasyon ng negativity. Yung un.
- 2:17Ng two hundred na taon ng kristiyanismo ibig sabihin
- 2:22walang record ng nativity. Walang record na pinanganak si
- 2:27hesus noong disyembre. Twenty five nung unang two
- 2:33hundred na taon kahit meron ng mga christian na manunulat dati,
- 2:38hindi nila kinuwento yung festival na to yung event na to.
- 2:44Pero nung sa dulo ng second century nagkaroon ng mas
- 2:47maraming interest sa pinagmulan ni hesus.
- 2:52So nung panahon na yun, may mga proposed na petsa na.
- 2:57Ng parang. Kung kailan pinanganak si hesus
- 3:02pero walang eksaktong petsa. Hindi sinabi na december twenty
- 3:08five. May dalawang teorya kung bakit
- 3:11ganun yung petsa halimbawa yung calculation theory.
- 3:15December twenty five daw kasi. May paniniwala na yung mga great
- 3:21profits. Namatay at pinanganak sa
- 3:25parehong araw. So kina calculate nila na
- 3:30december twenty five pinanganak si hesus.
- 3:34Yung payagan influence theory naman sinabi na december twenty
- 3:39five yung nativity para kasabay ng winter solstice celebration
- 3:46ng mga romance. So merong pig and influence.
- 3:51Pero meron din scholar na nagsabi na nilipat yung december
- 3:56twenty five sa january six sa east sa silangan mga bansa para
- 4:02hindi daw magkasabay sa pag yan solar ritual yung nativity.
- 4:09Kaya parang pinaghalo yung dalawang tradisyon.
- 4:12Yung twenty five nag focus sa nativity at yung january six
- 4:17inyong epiphany o yung pagdating ng mga majay yung mga hari
- 4:24tatlong hari. Sabi din ng ibang sources yung
- 4:29pasko. Malaki yung impluwensya ng
- 4:32saturnalia yung isang roman festival na dedicated kay saturn
- 4:38yung hari ng agrikultura sa pasko.
- 4:43Ginagawa yan ng mga romance noong tuwing december seventeen.
- 4:49At merong festivities hanggang december twenty three.
- 4:53Sa saturnalia din sinu suspend daw yung social higher kies ibig
- 4:59sabihin yung mga amo. Naglilingkod sila sa mga slaves.
- 5:05Pwede yung gambling sa publiko. So parang panahon yon na wala
- 5:10ang social o labor division. Tapos kapag saturnalia din.
- 5:18Nagbibigay ng mga figurine o kandila.
- 5:22Sa iba't ibang tao parang yun yung simula ng modernong gift
- 5:27giving ang pagbibigay ng regalo. Binibigay yung kandila dati
- 5:33walang simbolo ng. Ng paghahanap ng kaalaman o
- 5:39karunungan. Syempre nag expand din yung
- 5:43kristiyanismo sa hilaga at sa kanlurang europa.
- 5:49Nag parang nag sumama o sumabay yung pasko sa germanic at
- 5:56caltech na tradisyon. Yung winter sale sis.
- 6:00Meron silang halimbawa yung north festival na ule.
- 6:05At meron yung diyos na si auden. At meron silang iba't ibang
- 6:10ritwal ng pagkain ng karne. Mga sakripisyo ng mga hayop.
- 6:16At pag pagsunog pagsusunog at pagsisindi ng mga kandila.
- 6:24At para din sa mga healthy na spiritual leaders yung mga
- 6:28druids. Sa kanila daw nagsimula yung
- 6:32tradisyon ng mizzle to. Kasi yung mistletoe isang ever
- 6:36green na parasite. So kahit na.
- 6:41Taglamig walang araw. Madilim nag po produce pa din ng
- 6:48white berries yung mistletoe. So yung mistletoe representasyon
- 6:53ng mortality at fertility. Yung you log naman tradisyon din
- 6:58galing sa nordic ng mga kultura. Yun yung sinusunog nila yung
- 7:05parang yung puno. Para ma encourage yung pagbalik
- 7:10ng araw. So yun merong impluwensya yung
- 7:14mga pre christian belief sa nordic na tradisyon at calltek.
- 7:22At nung middle ages naging mas dominant na sa mga kalendaryo sa
- 7:27europa yung pasko. At nung panahon na yun, malalaki
- 7:33na rin yung mga selebrasyon. Halimbawa nung thirteen seventy
- 7:37seven yung piyesta ni king richard.
- 7:40Second. Merong record na kumain sila ng
- 7:44lampas sa tatlong daang tupa at mga baka sa ang dami.
- 7:51Pero nung mga panahon din na yun dun daw nagsimula yung mas
- 7:55parang emosyonal na pasko. Na na record.
- 8:01Kasi si saint francis of assisi sa italia sya yung unang gumawa
- 8:06ng nativity scene. Yung dahilan para daw makita
- 8:11yung kahirapan at yung simpleng panganganak ni hesus nung nung
- 8:18bata siya. Para makita ng mga local na tao.
- 8:23So yun sya daw yung nag ayos nagpakita ng unang.
- 8:28Parang nativity scene ng merong manger merong.
- 8:32Baka merong donki. Pero nung seventeenth century
- 8:37nagkaroon din ng ng marahas na reaksyon.
- 8:42Sa pasko sa holiday na to kasi. Yung mga puritans.
- 8:48Sabi nila wala naman sa bibliya yung pagse celebrate ng
- 8:53nativity. So hindi base sa bibliya yung
- 8:57pasko yung holiday na to. Na imbensyon lang ng mga
- 9:02pupwesto yung mga katolikong simbahan.
- 9:06So para sa mga puritans yung. Yung pagbibigay ng regalo yung
- 9:11mga pagto toast pagkain ng madami ganon.
- 9:15Parang paganism at hindi maganda sa mata ng diyos.
- 9:21So sa england nung seventeenth century binan yung pasko
- 9:29pinagbawal yung selebrasyon ng pasko.
- 9:33At pinuwersa na magbukas yung mga tindahan sa december twenty
- 9:38fifth. At bawal maghanda ng mga ng
- 9:42piyesta. Pero noong nineteen century.
- 9:47Sabi nila yung modernong pasko. Victorian invention lang.
- 9:52At ginawa yun para ma address yung mga mga social disruption
- 9:57ng industrial revolution noong industrial revolution.
- 10:01Madaming pamilya yung galing sa mga probinsya at lumipat sa
- 10:08lungsod sa industriyal ng mga lungsod.
- 10:12At may mga tradisyon na. Nawala kasi lumipat sila sa
- 10:17crowded sa mataong lungsod. Iba na yung buhay doon.
- 10:23So naghanap sila ng paraan yung mga victorian na social
- 10:28reformers. Ng parang urban friendly na
- 10:32pasko. So dito papasok si charles
- 10:36dickens at yung libro niya na a christmas carol.
- 10:41So don sa a christmas carol pino promote ni dickens o dun sa
- 10:47kwento yung secular na spirit of christmas.
- 10:52Ano ba yung spirit o espiritu nung pasko?
- 10:56Yun yung parang. Pagbibigay sa ibang tao yung
- 11:01benevolence yung pagsasalo salo ng pamilya.
- 11:05At parang social reconciliation. Kasi nung panahon na yon, meron
- 11:11daw indifference sa mga mahihirap.
- 11:15At merong economic hardship noong panahon na yon.
- 11:19So dahil sa spirit of christmas nagbibigayan yung mga tao.
- 11:23Merong salo salo. At merong holiday mula sa
- 11:29trabaho. So kung maaalala n'yo yung
- 11:33dating cayote na publikong selebrasyon ng saturnalia ng mga
- 11:39romans. Naging parang pyestang pribado
- 11:44at mas intimate. Mas domestic na.
- 11:49In advocate ni charles dickens. Para magkaroon ng social
- 11:54stability. At hindi the shops yon lalo na
- 11:57nung. Nung mga mahirap na panahon na
- 12:00yon sa england. Tapos syempre nung twentieth
- 12:05century. Nagkaroon na ng kung
- 12:07modification at commercialization.
- 12:11Dahil meron na yung christmas spirit.
- 12:15Pwede na rin i market yung christmas na karanasan.
- 12:19Christmas experience. So.
- 12:23So nandyan na yung mga mass produced na mga bagay at yung
- 12:27mga iba't ibang simbolo ng pasko.
- 12:30So binebenta na yon at yung gift giving pagbibigay ng regalo
- 12:36naging. Malaking parte na ng pasko.
- 12:40Pero kahit syempre may theological framework yung
- 12:45pasko, yung mga simbolo ng pasko, yung pre christian na
- 12:51simbolo. Halimbawa yung apoy.
- 12:54Yung liwanag at yung mga ever greens.
- 13:00Yung may salto at yung yung puno ng pasko.
- 13:04Kasama pa din sa modernong mga simbolismo ng pasko.
- 13:09Na siyempre nanggaling yung mga simbolo yun simbolong yon dahil
- 13:14sa solstice sa kadiliman ng taglamig.
- 13:20So yun mula sa ancient paig and solar meths papunta sa medieval
- 13:24na christian na mga tradisyon papunta sa modernong industriyal
- 13:30na kapitalismo. At dorian na mga tradisyon
- 13:36electric lights yung mga parada mga advertising.
- 13:42Coca cola. Si santa si rudolph.
- 13:47At yung mga unang mga ads ni rudolph.
- 13:51Mass media pop culture yan hindi ko na ide detalye pero
- 13:57interesante na nag evolve yung. Tradisyon na to mula noong
- 14:03nakaraan hanggang sa ngayong kasalukuyan at magbabago pa sa
- 14:09hinaharap. Pero merong parang pagkakapareho
- 14:14yung mga to. Yun yung yung mga tao naghahanap
- 14:19ng pag asa. At kasiyahan.
- 14:23Sa madilim at malamig na taglamig.