Latest / 8. Gün 25. Saat / Bach dinleyerek ders çalışmak beynini nasıl değiştirir? - Sınırsız

Transcript

Bach dinleyerek ders çalışmak beynini nasıl değiştirir? - Sınırsız · 8. Gün 25. Saat

0:09
8 20 beşten sekizinci gün 25 saatten hepinize merhabalar ben
0:14
Fırat umarım oldukça yesinizdir, işler yolundadır.
0:18
Kafalar biraz az yoğundur, umut ediyorum öyledir.
0:21
Bu bölümde size çok enteresan birinden bahsedeceğim.
0:25
Belki ismini ilk kez duyacaksınız.
0:27
Hani bazı insanlar vardır ya hayatı baya tokat manyağı
0:31
yapmış. Sonra dönüp hadi şimdi ben sana
0:33
bir şeyler göstereyim demiş. Tipler işte onlardan biri jim
0:37
kivic yani soyadı da hızlı demek zaten öyle denk gelmiş tesadüf.
0:42
Şimdi bu abimiz küçükken oldukça ciddi bir kaza geçiriyor.
0:46
Sonrası bayağı zorlu öğrenmesi yavaşlıyor.
0:49
O okulda geri kalıyor falan filan.
0:51
Yani çocukluğu kolay geçmiyor ama işin ilginci şu yıllar sonra
0:55
fark ediyor ki mesele kafanın yavaşlığı değil mesele nasıl
1:00
öğrendiğimizmiş. Bakın burası bence çok kritik.
1:04
Çünkü bizde şöyle bir düşünce var ya ben anlamıyorum.
1:07
Demek ki benim kafam buna basmıyor.
1:08
Yani bu kadar net etiketliyoruz kendimizi.
1:11
Ama bir durum bakalım ya belki de sadece yanlış yöntemle
1:14
öğreniyoruz. Yani mesela çalışmak değil,
1:16
doğru şekilde çalışmak sen sabaha kadar otur kitap oku al
1:21
ama yanlış yerden gidiyorsan. Boşa kürek çekmişsin.
1:24
Burada jim diyor ki ben yıllarca daha çok çalışmam gerektiğini
1:28
sandım ama sonra fark ettim ki ben farklı çalışmayı
1:31
öğrenmeliydim. Bu da beni çok düşünürdü mesela.
1:34
Çünkü bu hepimizin başına gelen bir durum.
1:36
Sadece okulda değil işte hayatta ne bileyim biri sana bir şey
1:40
anlatıyor ama sanki japonca halbuki anlatan kötü sen değil
1:44
burada sorulacak soru şu. Biz gerçekten öğrenmeyi biliyor
1:47
muyuz? Yani kafaya bir şey sokmak
1:49
deyince aklımıza hala fosforlu kalem mi geliyor mesela bu
1:53
noktada jamin kitabı başlıyor, işte limitless diyor.
1:56
Adam sınırsız ama böyle marvel havasında değil bildiğin gerçek
2:00
hayatta herkesin uygulayabileceği tekniklerle
2:03
dolu. Şimdi ufaktan bir giriş yaptım.
2:05
Birazdan konuşacağım bazı şeyler var mesela neden Londra
2:09
taksicilerinin beyni farklı çalışıyor?
2:11
Bah dinlemek odaklanmayı nasıl arttırıyor ve şu can sıkıcı,
2:16
gerçek niye çoğumuz hala üçüncü sınıf öğrencisi gibi okuyoruz,
2:20
devam edeceğim ama burada bir bekliyorum, çayınızı, kahvenizi
2:23
kapın. Gelin hep birlikte bu konuya bir
2:26
giriş yapalım. Sevgili dinleyenler şöyle
2:44
düşünün, elimizden düşmeyen telefonlar var ya, o akıllı
2:47
sandığımız cihazlar hani uyanınca ilk baktığımız uyumadan
2:51
önce son kapattığımız şey işte. O alet beynimizin bazı kaslarını
2:56
adeta emekliye ayırmış durumda. Yani biz hala ayaktayız ama
3:00
hafıza köşede yatıyor. Araştırmalar diyor ki, 1.900
3:03
altmışlara göre günde 3 kat daha fazla bilgi tüketiyoruz ama bu
3:07
bilgiyle ne yapıyoruz? Bir düşünün.
3:09
Sürekli kaydır kaydır bir tweet, bir story, sonra whatsapp'a geç
3:12
bir bakmışsın. Gün bitiyor kafan kazandı,
3:14
haşlanmış makarna gibi bir de şu var, bu sürekli bölünmeler, din
3:18
bildirimi, sesi hop, yeni email beynin yakıtını anında
3:23
tüketiyor. Bir nörobilimci var danyal
3:26
laviton diye adam diyor ki bu sürekli geçiş elleri bizi
3:30
zihinsel olarak çöktürüyor. Daha günün ortasında beynin ben
3:34
kaçıyorum abi diyor. Kalanla sen baş başa kalıyorsun.
3:37
Şimdi teknoloji kötü mü? Elbette değil.
3:40
Ben size bu içerikleri teknoloji sayesinde ulaştırıyorum ya da
3:43
artık hayatımızın içerisine girmiş bir yapay zeka var, iş
3:47
hayatına olsun, eğitim hayatına olsun.
3:49
Yani her alanda olan bir durum artık.
3:51
Ama nasıl kullandığın önemli o klasik cevap yani arabada güzel
3:56
şey ama direksiyonu uyurken bırakırsan.
3:58
Olay başka yere gider, telefonda öyle bilgi cebimizde ama
4:01
kullanmıyoruz. Sadece bakıp geçiyoruz.
4:04
Hatta çoğu zaman düşünmüyoruz bile.
4:06
Başkasının fikrini kopyalayıp kendi fikrimi sanıyoruz.
4:09
Dedikodu gibi yani biri anlatıyor sen aynen taşıyorsun.
4:12
Ve işte tam da burada kwick diyor ki pinur kardeşim bir
4:16
yavaşla sakin ol. Günde 30 dakikanın sadece kafanı
4:20
dinlemeye ayır, yani cihazı kapat sesi kısmak yetmez.
4:24
Sadece otur düşünme bile demiyor.
4:27
Bomboş bak çünkü zihin boşlukta gelişiyor.
4:30
Bir boşluk bırak ki fikir girecek yeri olsun diyor adam
4:34
şimdi bir anda şeye geçmek istiyorum.
4:35
Kafamda dönüp duran yalanlara kaç kere kendi kendime dedim.
4:40
Ben bunu yapamam. Ben dil öğrenemem.
4:42
Benim hafızam zayıf. Ben zaten bu konularda hiç iyi
4:44
değilim. Bunları sen de kendine söyledin.
4:47
Belki bazılarını söylemedin ama buna benzer şeyleri farklı
4:50
konularda da söyledin. Kendine açık açık söylüyorum.
4:53
Bunların çoğu bize öğretilmiş yalanlar.
4:56
Hatta jimkiwick diyor ki bunlara lay diyor.
5:00
Yani açılımı şöyle limit idias anter yani kafanda kurduğun
5:06
döndürdüğün sınırlayıcı fikirler.
5:08
Şimdi bu cümleye dikkat edelim. Sen bugün kendinden memnun
5:12
olmayabilirsin ama bu yarın parlamayacağın anlamına
5:15
gelmiyor. Bomba laf değil mi?
5:17
Çünkü zihin değişebilir, hatta bilimsel olarak kanıtlı bu
5:21
beynin adı üstünde nöroplastik yani şekil alabilen adapte
5:26
olabilen esneyebilen bir yapı. Bugün yapamıyorum dediğin şey
5:29
yarın yapabilirsin. Yeter ki sen o eski sesleri bir
5:33
sustur. Biraz şu ben yapamamlar var ya
5:36
onlar aslında sen değilsin. Şimdi gelelim esas örneğe,
5:39
Londra taksicilerine abi. Bunlar öyle böyle değil,
5:42
bildiğin beyin şampiyona adamlar çünkü.
5:45
Bu adamların taksi lisansı alması için belki bu bilgiyi
5:48
duymuşsunuzdur. 25.000 sokağı ezberlemeleri gerekiyor.
5:54
Dile kolay 25.000 yani meb saçar giderim yok bildiğin kendi iç GP
5:58
sini inşa ediyorsun. 34 yıl boyunca sadece ezber ama bu
6:03
ezber bu adamların beyninde fiziksel bir değişiklik yapıyor.
6:06
Bilim insanları ne buluyor? Bu taksicilerin hipokampüs
6:10
denilen hafıza bölgelerinde daha fazla gri madde var.
6:14
Yani adam resmen beynini büyütmüş salon sporu yok, beyin
6:17
sporu var, mantı ve olay şu, bu sadece taksicilere özel değil,
6:21
bunu sen de yapabilirsin. Beynini bilgiyle, alışkanlıkla,
6:25
sabırla yeniden yapılandırabilirsin ama önce o
6:29
içindeki ben yapamam diyen ses var.
6:31
Onu susturman gerekiyormuş. O ses genelde senin değil zaten
6:34
zamanında biri söyledi. Sen o sesi sahiplendin.
6:37
Bu ıq falan da büyütülecek şey değil ı q dediğin şey sabit
6:41
kalabilir ama bu senin öğrenme kapasitenin sınırlarını gösteren
6:44
bir durum değil. Yani ı q testinden düşük not
6:47
aldınız. Diyelim ki ölçüttürdünüz böyle
6:49
oldu diye ben masatım kafasına girmemek gerekiyor.
6:52
Çünkü gerçek potansiyel o testin ölçmediği yerlerde olabilir.
6:56
Gelelim kendi kendine sorduğum bu sorular.
6:58
Seneye yukarı çıkaracak ya aşağı çekecek meselesine günde
7:02
ortalama 60.000 düşünce geçiyormuş.
7:05
Kafamızdan 60.000 şaka değil bayağı yoğun trafik var yukarıda
7:10
ve bu düşüncelerin çoğu soru formatında yani kendi kendimize
7:13
sürekli bir şeyler soruyoruz, ne giyeceğim, yetişebilir miyim bu
7:17
bana ne demek istedi acaba? Ve bazı sorular var ki sürekli
7:20
dönüp dolaşıp karşımıza çıkıyor. Işte biz onlara baskın sorular
7:24
diyoruz. Yani zihin trafiğinde özel geçiş
7:27
hakkı olanlar jim kwick'in başına da böyle bir şey geliyor.
7:31
Bir gün will smith'le toronto'da dondurucu bir gecede sette soğuk
7:36
desen var ya burnumu çeksen ses donuyor öyle düşün ama will
7:40
smith'in aklında dönen soru şu, bu anı nasıl daha büyülü hale
7:45
getirebilirim? Bak mantığa bak üşüyoruz, ne
7:48
yapsak da ısınsak demiyor. Adam, herkese sıcak çikolata
7:51
dağıtıyor, şakalaşıyor, ortamı güzelleştiriyor.
7:54
Sadece kendisi için değil, herkes için benim zaten sevdiğim
7:57
çok çok sevdiğim bir aktör. Çoğu kişide zaten bu aktörü çok
8:01
seviyordur. Will smith'i şimdi dönün bir
8:04
kendinize sorun, senin baskın soruların ne gerçekten kendine
8:07
sürekli ne soruyorsun? Beni beğeniyorlar mı?
8:10
Nasıl dikkat çekmem ya beceremezsem eğer bu tarz
8:13
sorular zihninde dönen başlıca temalarsa haberin olsun.
8:17
Bu sorular seni ileri götürmüyor, yerinde saydırıyor.
8:21
Bak açık konuşalım. Bu tip soruların tek işi var.
8:24
Seni kısıtlamak kim olduğunu unutturup kim olman gerektiğine
8:28
fısıldamak ve bu seni gerçeksen olmaktan uzaklaştırıyor.
8:32
Peki ne yapacağım? Soruyu değiştir, yani hepsi bu
8:35
cevabı değil. Soruyu değiştireceksin.
8:37
Jimm diyor ki mesela onun kendi baskın soruları, bunu nasıl daha
8:42
iyi yapabilirim ve zihnim nasıl çalışıyor ki?
8:45
Ben zihnimi daha iyi kullanabileyim.
8:46
Bak bu tarz sorular ne yapıyor biliyor musun?
8:49
Zihninin yönünü pozitife çeviriyor ve sadece bu ruh
8:53
haline değil beden sağlığına da geliyor.
8:55
Araştırmalar göstermiş. Pozitif düşünen insanlar %13
9:00
oranında daha az kalp krizi geçiriyor. %13 çok büyük bir
9:03
sayı sağlık açısından yani pozitif soru sadece modunu değil
9:07
damarına bile rahatlatıyor. Bir ipucu daha vereyim, onun
9:11
içindeki ses var ya sürekli sen yapamazsın diyen 10'a çıkart bir
9:13
isim ver saçma sapan bir isim mesela ben bu okumaları yaparken
9:18
kendim için kendi iç sesim için şöyle saçma bir isim buldum o
9:22
ara tantuni yiyordum. Ve işte bir video açıktı,
9:25
videoda da şey yapıyorlardı, selamlaşıyorlardı ama farklı bir
9:28
dilde aklıma nedense Selami geldi.
9:30
Tantuni Selami diye yapıştırdım. Yani üzerine çok fazla
9:33
düşünmedim. Burada bir espri yok.
9:35
Bu arada kötü bayat bir espri yaptı diye hemen kapatmayın.
9:38
Sesi espri yok gerçekten hani öyle saçma sapan bir şeydi.
9:43
Ben böyle saçma sapan değişik bir isim buldum tantuni Selami
9:47
diyorum ve her ortaya çıktığında diyorum ki.
9:51
Gene başladı Selami alaya alıyorum çünkü ciddiye aldıkça
9:54
büyüyor. Seninle aynı fikirde olmayan ama
9:57
aynı kafada takılan bir tip o kafandaki şey sen değilsin sanki
10:01
seni klonlamışlar bütün hislerini, her şeyini, yaşantını
10:04
kullanmamışlar ama seni biraz içeri aşağıya çekmeye çalışan
10:09
bir iç sesten bahsediyorum. Almak lazım onu alaya aldıkça
10:13
gerçekten bir aydır falan yapıyorum.
10:15
Bunu iletişimim daha böyle arttı insanlarla daha böyle özgüvenli
10:20
ilerlemeye başladım. Daha böyle kendimi sosyal
10:22
ortamın içerisine atabildim ve daha fazla hedeflerime
10:27
odaklanabildim ve küçük adımlara bölüp bu hedeflere ulaşabildim.
10:31
Ulaşma yolunda da ilerliyorum çünkü beni aşağıya çeken a
10:35
kişinin, b kişinin, x kişinin, y kişinin zamanında söylediği
10:39
küçük sözleri birleştirip bana sunan o kafamdaki.
10:42
Tantuni selabiyi bastırdım. Yani kafamızdaki o sesi biraz
10:46
bastırmak lazım. Iç sesimizi biraz da tutku
10:49
hakkında konuşmak istiyorum. Bu tutku var ya öyle dışarıdan
10:53
gelen bir şey değil bu yani biri sana senin tutkun bu olsun
10:56
diyemezsin. O senin içinde bir yerlerde
10:58
belki çocukken çizdiğin bir resimde belki sen de fark
11:02
etmeden oynadığın bir oyunla ortaya çıkmış.
11:04
Amaç dediğimiz şeyse. O tutkuyu alıp dışarıya sunmak,
11:08
başkalarına dokunmak etki etmek belki paylaşmak şöyle düşünün,
11:12
senin deliler gibi hoşlandığın şey örnek veriyorum.
11:15
Sepet örnek olsun. Kimseye zararı yok, hatta seni
11:18
rahatlatıyor, içine huzur doluyor ama işin amacı ne?
11:22
Belki de o öğrendiğin şeyi, başkasını öğretmek bir çocukla
11:25
paylaşmak, bir kadının elinden tutmak.
11:28
Işte orası amaç oluyor. Yani tutku seni yakar.
11:31
Amaç seni harekete geçirir. Bak bu fark önemli çünkü çoğumuz
11:36
motivasyonum yok dediğimizde aslında neyi niye yaptığımızı
11:40
bilmiyoruz. Örnek veriyor.
11:42
Kitapta 70 yaşında bir adam her sabah beşte kalkıp spora gidiyor
11:46
niye? Çünkü dambulu çok sevdiğinden
11:48
mi? Hayır, torunlarıyla koşabilmek
11:51
için işte bu amaç amaçla kendini özdeşleştirmenin gücü çok büyük.
11:57
Üniversitesine yapılan bir araştırmadan bahsediliyor
12:00
insanları ikiye ayırıyorlar. Bir gruba diyorlar ki ya millet
12:04
sizin için oy vermek ne kadar önemli?
12:06
Diğer gruba da diyorlar ki sizin için biz seçmen olmak ne kadar
12:10
önemli cümle aynı değil mi? Aslında sadece seçmen ve oy
12:14
vermek kalıpları var. Ama aradaki fark şu ilki, sadece
12:18
davranışa odaklanıyor, ikincisi ise kimliğe yani oy vermek senin
12:23
için oy vermek ne kadar önemli diyenler davranışı o
12:26
odaklanıyor. Çünkü burada bir olay var, oy
12:29
verme eylemi var ama ikinci gruba senin için bir seçmen
12:33
olmak ne kadar önemli sorusu soruluyordu.
12:35
Ya burada bir tipleme var. Yani burada bir kendini ben
12:39
seçmenim diye tanımlayanlar var. %13 daha fazla oy kullanıyormuş,
12:43
bir insanlar kimliğe odaklananlar.
12:45
Buradan şuraya varıyoruz. Eğer bir hedefin varsa 10'a
12:48
çıkart ben buyum diyerek bağlandığında içinde bir şey
12:52
uyanıyor. Sadece spor yapmalıyım değil
12:54
mesela ben sağlıklı bir insanım dediğinde davranış da onun
12:58
arkasından geliyor zaten. Peki bizim için bu ne anlam
13:01
ifade ediyor? Şöyle sormak lazım.
13:03
Bugün yapmak istemediğin o şeyi aslında kimin için yapıyorsun ve
13:07
sen kendini nasıl biri olarak tanımlıyorsun?
13:10
Ben kitap okumuyorum deme artık dersin ki ben okuyan biriyim ama
13:14
henüz o alışkanlığı tam oturtmadım.
13:17
Ortada bir kelimelik bir fark var ama ruh hali bambaşka.
13:21
E şimdi tutku tamam amaç tamam motivasyon da geldi ama hala bir
13:26
şeyler eksik gibi değil mi? Hani içinden ya ben istiyorum
13:29
aslında ama kalkamıyorum diyorsan şimdi o kısmı
13:32
konuşalım. Çünkü bazen mesele irade değil
13:35
pil bitik abi dürüst olalım insan bazen tembelim galiba ya
13:39
diye kendine kızıyor ama aslında meselemiz yorgunluk ama öyle
13:43
bugün az uyudum yorgunluğu değil, bu sistematik bir
13:46
tükenmişlik ve bunun çoğu zaman sebebi çok basit.
13:50
Doğru düzgün uyumamak, kötü beslenmek, kıpırdamamak bakın
13:53
uykusuzluk meselesi öyle hafif alınacak bir şey değil.
13:56
Kendimden biliyorum bu iş sadece gözlerim şişti meselesi değil.
14:00
Bilim diyor ki uyku eksikliği, depresyon, sinirlilik, kalp
14:05
hastalığı, hatta alzheimer yani bir gece uykusuz kalıverdim
14:09
diyeceğin şey zamanla seni içten içe kemiriyor.
14:12
Öte yandan spor hani şu herkesin yarın başlıyorum dediği şey var
14:16
ya, aynen sadece kas yapmak ya da kilo vermek için değil.
14:20
Beynin için lazım. 16. Hafta düzenli spor yapan
14:23
insanlar gecede ortalama bir saat 10:05 dakika daha fazla
14:27
uyuyor. Yani bu ram uykusundan
14:29
bahsediyorum. 2 tarafta yedişar saat uyuyor ama spor yapan 16
14:33
hafta düzenli spor yapan insan bir saat 10:05 dakika daha
14:36
verimli ve bir anlamda fazla uyuyor.
14:41
Sadece kasların değil, ram uykum bile coşuyor ve sporun beyinle
14:45
bağlantısı bununla da sınırlı değil.
14:47
Aerobik egzersiz yani tempolu yürüyüş, koşu, dans, bisiklet.
14:51
Bunlar senin hipok kampüs dediğin hafıza merkezini büyüten
14:55
şeylermiş resmen beynini fit tutman gerekiyor.
14:59
Peki beslenme. Orası bambaşka bir alem zaten
15:01
doktor lisan maskonu diye bir kadın var, belki de moskoni
15:05
miydi? Notlarıma bakayım.
15:06
Doktor liam moskoni diyor ki beynin düzgün çalışması için 45
15:11
farklı besin maddesi gerekiyor ama en iyi 10 tanesini veriyor
15:15
bize avokado, yaban mersini, brokoli, bitter, çikolata,
15:19
yumurta, yeşillikler, somon zerre çal, ceviz ve su.
15:24
Bak tatlıyı fast food falan yazmadı fark ettiysen yani
15:27
beynini düşün bakalım diyorsan önce 10'a çıkart malzeme vermen
15:30
lazım. Simitle çayla günü
15:32
kurtarabiliyorsun ama hayatını ne yazık ki kurtaramazsın.
15:36
Şimdi bu üçü uyku spor besin tamam diyorsun da bunlara
15:41
alışkanlık haline getirmek kolay mı?
15:43
Tabii ki değil ama imkansız da değil.
15:45
Araştırmalar diyor ki yeni bir alışkanlık oluşturmak. 18 ila
15:49
254 gün sürebiliyor ya bu nasıl araştırma abi?
15:55
Değil mi? Ben de ilk okuduğumda böyle
15:56
dedim. Şimdi 18 254.000 yani desene
15:59
yani bir yıla kadar sürebiliyor diye.
16:01
Ama mesele süre değil, mesele başlamak küçük bir adımla
16:05
başlayacaksın mesela. Sadece her gece 15 dakika erken
16:08
yat veya her sabah 2 bardak su iç ilk gün yaparsın ikinci gün
16:13
zorlanırsın ama 10 gün geldiğinde vücut kendi istemeye
16:16
başlıyor. Çünkü sen 10'a çıkart yatırım
16:17
yapmış oluyorsun. Yani kendini geliştirmek
16:20
istiyorsan zihinsel güç yetmiyor.
16:22
Fiziksel bir altyapı da lazım. Yani beynine gaz vermek
16:25
istiyorsan önce onu uyku hareket ve besinle besleyeceksin.
16:29
Yoksa motive olursun okey ama kalkamazsın.
16:32
Şimdi büyülü bir kısmına geçiyorum işin.
16:35
Hani bir işi yaparken zaman geçiyor da sen anlamıyorsun ya
16:37
bir bakmışsın akşam olmuş ama yorgun değilsin aksine inanılmaz
16:42
tatminsin. Hah işte o bilim camiasında flow
16:46
hali olarak geçiyor. Bizdeki karşılığı gaza gelmek
16:50
ama kontrollü versiyonu şimdi herkesin hayatında böyle anlar
16:53
olmuştur. Bir şey yaparken o kadar
16:55
kaptırırsın ki ne zaman geçmiş fark etmezsin acıkmayı
16:59
unutursun, telefona bakmazsın gözün başka hiçbir şeye kaymaz,
17:03
bilgisayar oyunu oynamak değil mi?
17:06
Bayağı bildiğin zaman durur gibi olur işte bu hal üretkenliğinin
17:10
%500 oranında arttırabiliyor. Yani bir saatte yaptığın işi o
17:14
mod da 10 dakikada bitiriyorsun resmen işte mesele şu, bu moda
17:18
öyle elini kolunu sallayarak girilmiyor.
17:20
Odak şart ve odak için önce ne lazım dikkat dağıtıcıları kesip
17:25
atmak. Telefon orada titreşiyor.
17:27
Bildirimler beni aç beni aç diye zıplıyor.
17:30
Böyle bir ortamda flow falan hayal.
17:32
Çünkü araştırmalara göre bir işte bölündükten sonra tekrar
17:36
odaklanman ortalama 20 dakika sürüyormuş.
17:40
Yani sen whatsapp'a bakarken beynin hala biz az önce ne
17:43
yapıyorduk diye silkeleniyor. Peki ne yapmak lazım kendine en
17:47
az 90 dakika mümkünse 2 saatlik bölünmeyen bir zaman ayırman
17:51
lazım. O sırada çoklu görev yani multi
17:54
tasking falan yapayım deme çünkü araştırmalar.
17:57
Yine net çok iş yapmak gibi görünen şey aslında hiçbir işi
18:02
tam yapamamak. Peki ya en önemlisi sıkıcı işler
18:06
yani flova giremem. Ben bununla Fırat bu iş zaten
18:09
baştan bela dediğin şeyler. Işte orada da devreye ufak
18:13
adımlar giriyor. Baby stops yani bu işi hemen
18:16
yapmam lazım. Baskısından çıkıp şu küçük
18:18
kısmını halledeyim yeter demek mesela bir sunum
18:21
hazırlayacaksın, gözünde dağı gibi büyüyor o sunum ama sadece
18:25
başlığını yazmaya başla ya da sadece 3 madde oluştur bir
18:28
bakmışsın elin alışmış devamı gelmiş.
18:31
Beyin böyle çalışıyor zaten başladığın işi tamamlamak
18:34
istiyor. Kendini daha fazla rahatsız
18:36
ediyorsun. Böylelikle yarım kalmış şeyler
18:38
zihinsel gerilim yaratıyor. Bunu hatırla videolar
18:41
yapıyorlar. Böyle insanları sinir etmek için
18:44
abi yerimde duramıyorum. Böyle telefonu parçalayasım
18:47
geliyor. Tam bir tane araba böyle kaza
18:49
testi yapacak tamam mı? Tam o bloğa demir ya da işte
18:53
beton bloğa girecek şak orada videoyu kesiyor adam ya o kadar
18:57
sinir oluyorum ki hatta yine bazı videolarda böyle işte
19:01
kaşığı ter. Tutup yemek yemeye çalışıyor.
19:03
Bardağı ters tarafından döküyor suyu.
19:06
Peki bu videolar bizi niye rahatsız ediyor?
19:08
Çünkü işin, fiziğin, olayın doğasına akışına aykırı zihin
19:14
tamamlanmamış eksik ya da hatalı şeylerden rahatsız oluyor.
19:17
Hele bir de benim gibi okb'nin varsa iyice kafayı yiyorsunuz
19:21
deliriyorsunuz. Ve bu az önce bahsettiğim
19:24
gerilim ne yapıyor biliyor musun?
19:26
Suçluluk utanç baskı lanet olsun.
19:29
Senin gibi adama nasıl yapmasın kadına işte nasıl yapmazsın ya
19:33
beni nasıl tamamlamazsın diyor. Yani tam bir procras yani
19:37
erteleme çukuruna düşüyoruz. O psikolojik yükü hafifletmek
19:41
için de daha çok erteiyoruz. Kısır döngü de lüksü ama sen bu
19:45
döngüyü ufak adımlarla kırabilirsin ve işin güzel
19:48
tarafı bir kere başlarsan momentum gelir.
19:51
Yani adım attıkça o iş seni çeker zaten.
19:54
Şimdi sor kendine burada bir durdurabilirsin izin veriyorum.
19:57
Bugün seni en çok gelen en çok ertelediğin iş ne tamamını yap
20:01
demiyorum. Sadece bir adım at, bir
20:03
paragraf, bir başlık, bir mail taslağı gerisi zaten gelecek.
20:06
Seni daha fazla rahatsız edecek. Bu durum biraz kendini rahatsız
20:09
et şimdi geldik işini incelikli kısmına yani en baştan
20:13
sorduğumuz en önemli soruya nasıl daha iyi öğrenirim?
20:17
Bu soruya cevaben öyle klasik ezber taktikleri değil, beynin
20:21
köşeye sıkıştırılmamış. Ama çok işe yarayan az bilinen
20:26
numaralarına bakacağız. Bu sefer sahnede bah var lavanta
20:30
yağı var. Domates şekilli zamanlayıcı ve
20:33
biraz sihir gibi çalışan beyniyleleri ne saçmalıyorum.
20:37
Hadi gelin saçmalığa açalım. Çalışmanın ne alakası olabilir
20:41
dersin ki hocam adam 1.007 yüzlerden beri bağırıyor.
20:45
Ben final haftasındayım ama işte bilim orada devreye giriyor.
20:48
Barok müzik özellikle de dakikada 50 ila 80 vuruşluk
20:52
bitme sahip olanlar zihinde odak modunu tetikliyormuş.
20:56
Bah burada yıldız oyuncu böyle beyin bir rahatlıyor, bir
21:00
derinleşiyor, bir bakmışsın, okuduğun sayfa kendini okutmuş.
21:04
Şimdi de biraz daha garip ama işe yarayan bir hack'e gelelim.
21:08
Koku hafızası bak bu öyle uydurma falan değil baya
21:11
bilimsel bir koku seni çocukluğuna ışınlayabilir.
21:15
Mesela anneannenin tarçın kurabiyesinden gelen nostalji
21:19
ile kendini mutlu hissediyorsan işte o kokunun hatırlatma gücü
21:22
bunu ders çalışırken kullanalım diyor.
21:24
Jim kwick mesela lavanta yaos. Yine çalışırken o koku orada
21:29
sınavdan hemen önce yine aynı kokuyu sür bebeğin şöyle diyor,
21:33
bu koku bu koku o koku işte o bilgiyi.
21:36
Bu bilgiyi hatırlama hızlanıyor, netlik artıyor.
21:40
Tam bir doğal kopya kağıdı gibi düşünebilirsin ama tamamen legal
21:45
gelelim. Bir de bilgiyi nasıl sıralarsak
21:48
akılda kalır. Sorusuna burada devreye giriyor.
21:51
2 kavram primesi ve rice yani öncelik sonralık, yani en başta
21:56
öğrendiğin ve en sonunda duy. Beyni daha çok yapışıyor.
22:00
Orta kısımlar biraz blue kalabiliyor.
22:02
Bu çocuklarda da böyle eğitim açısından söylüyorum.
22:06
O zaman ne yapacağız ya da biz ne yapıyoruz?
22:09
En önemli bilgileri başa ve sona koyacağız.
22:11
Orta kısım orası ıspanak misali varsa faydası var ama çok
22:16
bağırmaz. Bu taktiği verimli hale
22:18
getirmenin yolu da pomodoro tekniği.
22:20
Zaten ismini çok sık duyuyorsunuz. 25 dakika çalış 5
22:23
dakika ara ver. Sonra yine 25 dakika bu döngüyü
22:25
4 kez yapınca uzun bir mola hem dikkate almaz hem enerji
22:30
sömürülmez ve bu pomodora bir de aktive eklersen.
22:33
Yani çalıştığın şeyi hemen kapatıp ben şimdi ne öğrendim
22:37
diye kendine sorarsan beyin şöyle diyor.
22:41
Hatırlamam gerekiyorsa bu bilgiyi önemli.
22:44
Demek ki ve hop kayıt derinleşiyor.
22:47
Son olarak da işe bir cilalama, yağlama yapalım, space
22:51
rupitation yani aralıklı tekrar yani bugün çalıştın mı?
22:54
Sadece bugün bırakma sabah bir bak akşam bir hatırlat 3 gün
22:59
sonra tekrar göz gezdir. Böylece bilgi kısa hafızadan
23:02
çıkıp uzun hafızaya geçiyor. Yani öğrenme kısmı kapanıyor
23:06
beyne yüklemek tamamlanıyor öğrencilere diyoruz ya ya da
23:09
çocukken bize denirdi tekrar tekrar tek.
23:12
Tek çözüm bu şimdi toparlayalım. Müzik zemin koku tetikleyici
23:17
diyebiliriz. Öncelik sonra zamanlama
23:19
diyebiliriz. Pomodoraya yapı, aktif rikol,
23:23
gerçek test, spaceon, kalıcılık ve bu kadar numara varken hala
23:28
ben çalışmıyorum demek. Bahane değil konu sadece
23:31
çalışmak değil, zekice çalışmak kendini yormadan aklını
23:36
kullanarak öğrenmek. Evet sevgili 8 25 dinleyenleri
23:39
diyeyim. Şimdi artık iş ustalık kısmına
23:42
geldik. Yani öğrenmenin ötesine geçip
23:44
bilgiyi nasıl hafızaya kazırız, nasıl konsantre oluruz işte
23:48
onları konuşacağız. Burası öyle kuru kuru çalışan
23:51
bölgesi değil. Burası sihirli kalemle çalışmak
23:53
gibi ama sihri sen yapıyorsun kalem.
23:57
Beynin ilk olarak şunu kafaya yaz dikkat bir kas gibi
24:01
çalıştırmazsın, gevşiyor ama her gün ufak ufak düzene gider
24:04
odaklanırsan vücut geliştirmeci gibi değil ama bayağı dikkat
24:09
şampiyon olursun. Peki nasıl çalıştıracaksın?
24:11
Bu kası çok basit odaklanmak istediğin şeyi parlayan bir ışık
24:16
topu gibi hayal et resmen o şeye doğru ışık saçıyor gibi düşün
24:21
sohbet ediyorsan karşındaki kişiyle kurduğun iletişim o ışık
24:24
topu zihnin başka yerlere kaymaya mı başladı?
24:27
Geri dön o topa yok abi ben şimdi buradayım de bu küçük
24:31
mental numara dikkatini keskinleştirebiliyormuş.
24:34
Şimdi hafızaya geçelim. Hani hepimizin kafasında şu
24:36
düşünce var ya benim hafızam kötü senin hafızan kötü falan
24:39
değil sen sadece onu eğitemedin. Lan ne kadar suçlayıcıyım ya
24:44
bugün tıpkı kas gibi bu da doğuştan 6 baklava çıkmaz,
24:49
çalışırsan oluyor. Sadece işte hafıza da olay şu
24:52
görsellerle çalışırsan bilgi kalıcı olur.
24:55
Soyut şeyler uçar gider ama görüntü akılda kalır.
24:58
Hadi gelin bir pratik yapalım. Mesela şunları ezberlemeniz
25:02
istesem. Yangın musluğu balon pil varil
25:05
tahta elmas dün zokuson 2 dakika sonra unutursun ama şöyle hayal
25:10
et, bir yangın musluğu var. Uçan balonlarla havaya
25:14
kaldırılıyor ama balonları piller patlatıyor.
25:17
O piller dev varillerin içinde variller bir tahtanın üstünde
25:20
dengede duruyor ve tahtanın altını da koca bir elmas
25:23
destekliyor. Şimdi kafanda saçma sapan ama
25:27
net bir film oluştu ve işte bu hafızanın en iyi yöntemi.
25:32
Hikayeleştirme sherlock holmes gibi düşünebiliriz.
25:34
Sunum yaparken ne yapacaksın? Hadi orada da sana bomba bir
25:38
yöntem. Ben bunu kullanıyorum.
25:39
Bu arada kullanmaya başladıktan sonra çok işime yaradı.
25:42
Locum metodu kulağa havalı geliyor ama çok basit.
25:45
Önce konuşmandaki 10 ana başlığı belirleyeceksin, sonra gözlerini
25:49
kapıyacaksın evinde dolaştığını hayal edeceksin.
25:52
Mesela antrede ayakkabılık salonda koltuk mutfakta
25:55
buzdolabı her bir noktaya bir konu yerleştir sunum yaparken
25:58
sadece evin içinde yürü ve her durakta o konuyu anlat.
26:02
Harita veriyorsun aslında o da tamam abi buzdolabı eşittir.
26:06
Üçüncü konu diye takır takır açıyor.
26:09
O dosyayı gerçekten sherlock holmes'un bir kaç sahnesinde
26:12
var. Bu onun hafızayı geri getirme
26:14
yöntemi bu ve ben bunu da kullanarak barış özcan'dan da
26:17
bir kaç video izlemiştim. Gerçekten kaliteli içerik
26:19
yapıyor kendime bu tekniği sunum için bulun ve gayette işe
26:23
yaradı. Şimdi kendine bir dürüstlük
26:25
yapmanı isteyeceğim. Sen bugüne kadar hafızanı
26:27
gerçekten eğittin mi yoksa sadece ben unuturum zaten deyip
26:30
kenara mı attın? Çünkü gerçek şu ki, hafıza
26:33
doğuştan değil çalıştırılarak gelişiyor.
26:36
O yüzden boşuna demiyorlar. Sudoku çözün diye ister yeni bir
26:40
dil öğrenmek ister. Etkileyici sunumlar yapmak
26:43
ister. Sadece alışveriş listesini
26:45
aklında tutmak olsun hepsi mümkün ama yöntemle ve gelelim
26:49
okumaya okumak dediğimiz şey bazılarımız için çile gibi hani
26:53
kitap okula geliyor ya kulaklara sanki biri git dolabı düzenli
26:56
demiş gibi hissediyoruz. Bazen emir veriliyor o kadar da
27:00
of be tepkisi yani şöyle baş. Alayım bugün 95 çalışmışsın.
27:04
Beynin sıznamaya başlamış. Kafanın boşaltmak için Netflix
27:08
mi açarsın yoksa kitabın kapağını mı çoğu kişi ilkine
27:11
yöneliyor ve bu da çok normal. Çünkü okuma eylemi yavaşsa
27:15
gerçekten çileğe dönüşüyor ama işte sıkıntı burada.
27:18
Çünkü okuma aslında sadece bilgi almak değil, beyni çalıştırmak
27:22
ve sen okudukça dikkat toplanıyor.
27:24
Hafıza güçleniyor hatta uzun vadede hayatta başarılı olma
27:28
ihtimalinin artıyor. Benim bunu açık açık söylüyor.
27:31
Iyi okuyan iyi iş buluyor, daha çok kazanıyor, daha çok
27:35
alternatif buluyor. Peki neden okumaktan bu kadar
27:38
çabuk sıkılıyoruz? Çünkü çoğumuz ilkokul seviyesini
27:40
okumazına sahibiz. Yani dakikada ortalama 200
27:44
kelime ve bunun sebebi su vokalistation dediğimiz bir
27:48
meret. Yani okurken kelimeleri içinden
27:50
seslendirme. Hani böyle kafanda bir iç ses
27:53
elma ağacı diye mırıldanıyor ya. Hah işti o bu neye yol açıyor?
27:59
Ağzın ne kadar hızlı konuşuyorsa okuman da o kadar hızlı ama
28:03
beyin beyin çok daha hızlı algılayabilir aslında.
28:06
Yani senin beynin formula bir arabası ama iç ses yüzünden
28:10
emniyet şeridine gidiyorsun. Peki çözüm ne?
28:12
Belki biraz tuhaf gelebilir ama oldukça işe yarıyor.
28:16
Okurken sayıları sessiz say 123 bu sırada sayfayı okumaya devam
28:22
et. Benim bir yandan sayılarla
28:23
meşgulken okuduğun kelimeleri iç sesle söyleyemez hale geliyor.
28:27
Yani sabrokalization azalıyor, kulağa garip geliyor,
28:31
parkındayım ama bir kaç denemeden sonra farkı
28:33
hissediyorsun, ikinci yöntem de göz takipçisi kullanmak yani
28:37
bildiğin parmağını ya da bir kalemi satır boyunca gezdir.
28:40
Çünkü göz hareketi takip etmeye programlar sen sayfada kayan bir
28:44
şey görünce göz takip et diye içgüdüsel olarak hızlanıyor ve
28:49
bu yöntem okuma hızını %25 ila %100 artırabiliyormuş.
28:53
Bence hiç fena değil. Ben oldukça yavaş okurum mesela
28:57
çünkü sindirerek okumaya çalışırım ama bazen okumayı bir
29:01
alışkanlık haline getirmek gerekiyorsa hızlı da okumak bir
29:04
yerde şart oluyor. Şunu da unutmamak lazım.
29:07
Bu teknikler tek başına sihirli değil.
29:09
Senin okuma zamanına sadık kalman lazım.
29:11
Günde 30 dakika bence yeterli sabah kalkınca ya da yatmadan
29:14
önce istersen metroda istersen yemek sırasında ama her gün
29:18
çünkü okumayı bıraktığında öğrenmeyi de bırakıyorsun.
29:22
Ve öğrenmeyi bırakan zihin paslanmaya başlıyor.
29:25
Sen o beyni ısındır? Çalıştır zihnin yoldaşın olsun,
29:29
yükün değil ve gelelim dahi kelimesine yani zeka tanrısı
29:33
kafasına atom gibi çalışan oha dedirten insanlar bir duralım.
29:37
Çünkü bu kelime biraz fazla tek taraflı kullanılıyor.
29:40
Bugün o dar tanımı yırtıp atıyoruz ve diyoruz ki hepimizin
29:44
içinde bir tür deha var. Soruyorum, tamamen dahi deyince
29:48
aklınıza ilk kim geliyor? Albert einstein, marry cue ya da
29:52
işte klasik 160 ayqu cebir çözen çocuklar falan mı?
29:55
Ben alternatif bir isim söyleyeceğim size Venüs Williams
30:00
tenis te şov yapan vuruşlarıyla raket kırdıran o kadın beyin
30:04
değil belki ama vücut zekası tavan yanlış hatırlamıyorsam
30:08
kendisi serenayabiliyor musun kardeşiydi.
30:10
Sonuç olarak bu da bir inte ricans adı üstünde bedensel
30:14
kinesik zeka yani bedeniyle düş. Hareketle çözmek kimi insan
30:19
matematik çözer, kimi sahada strateji çizer.
30:21
O yüzden önce bunu kabul edeceğiz.
30:24
Zeka sadece bir çeşit değil. Benim sosyal zekam inanılmaz
30:28
düşüktür. Mesela inanılmaz ve zeki olmak
30:31
tek bir kalıba sığmaz. Peki düşünme biçimi ne?
30:34
Alaka hep aynı şekilde düşünürsek aynı problemleri aynı
30:39
kafayla çözmeye çalışıyormuşuz. Peki ne oluyor?
30:42
Ya çözemiyoruz ya da aynı kısır döngüde dolanıyoruz.
30:46
Burada devreye şu giriyor, düşünce şapkaları diyor ki bir
30:50
problemi çözerken farklı renkte şapkalar giy metafor tabi bu
30:54
evde şapka koleksiyonu yap demiyor sana.
30:56
Mesela kırmızı şapka duygularla bak bu konu bana ne
31:00
hissettiriyor? Yeşil şapka yaratıcılığı çağır
31:03
bu sorunu uçuk ama işe yarar bir fikirle nasıl çözerim yani bunu
31:08
öğretmenlik okuyanlar ve KPSS çalışanlar bilir. 6 şapkalı düş.
31:13
Ve tekne olarak da geçer, beyaz şapkın ediyor.
31:15
Sadece veriye odaklan sarı şapka iyimserlik moduna gir siyah
31:19
şapka riskleri gör eleştir mavi şapka süreci yönetti.
31:24
Yani mesele şu bir problemi çözmek için tek bakış açısı
31:28
yetmez, bakış açısını değiştirirsen problem de şekil
31:32
değiştiriyor. Ama bazen de şapka falan da
31:34
kesmiyor çünkü olay büyük kökten çözüm lazım.
31:38
O zaman ne yapacağız? Lineer düşünmeyi bırakıp
31:40
exponential düşünmeye geçeceğiz. Peki ne bu sorunları birer birer
31:45
çözmek yerine kaynağına inip hepsini kökten çözmek naben jain
31:50
diye birisi var. Teknoloji ödüllerini silip
31:53
süpürmüş bir alan dünyanın gerçek sağlık sorunu kronik
31:56
hastalıklar diyor. Peki ne yapıyor ilaç bulmuyor.
31:59
Semptomla uğraşmıyor, dönüyor, dolaşıyor, bağırsağa bakıyor
32:03
çünkü derdi kökten çözmek, bağırsak mikrobiyo mu beslenme
32:07
eşittir bağırsak sistemi yani önce sistem, sonra semptom.
32:11
Senin böyle dev bir projeye girişmen gerekmeyebilir.
32:14
Ama mesele şu düşünce tarzını çeşitlendirirsen girdiğin her
32:18
ortamda park yaratabilirsin. Çünkü sen sadece bilgiyle değil,
32:22
farklı bir bakışla gelmiş oluyorsun.
32:24
Evet, uzun soluklu bir bölüm oldu gibi hissetiyorum ama o
32:27
kadar da olmamış. Böyle hissetmemin nedeni.
32:30
Herhalde biraz farklı farklı konulardan aslında tek bir çatı
32:34
altında çok fazla farklı konudan bahsetmiş olmamdır diye
32:38
düşünüyorum. Herhalde ondandır yani.
32:40
Çünkü bana sanki böyle 2 saat 3 saat falan konuşmuşum gibi geldi
32:44
de herhalde ondandır diye düşünüyorum.
32:46
Şimdi toparlayın. Bu bölümde ne konuştuk?
32:48
Biz beynin sınırlarını aslında olmayan sınırları diyeyim.
32:51
Daha doğrusu jim carkiwick'in anlattıkları üstünden gittik ama
32:54
mesele sadece onun hikayesi değildi.
32:57
Senin hikayende sizin hikayenizde düşünce tarzı
33:00
değiştirilebilir mi? Evet, hafıza geliştirilebilir
33:02
mi? Kesinlikle konsantrasyon
33:05
artırılabilir mi? Her gün küçük egzersizlerle buna
33:08
mümkün, ben yapamam sesini susturabilir miyiz?
33:11
10'a çıkart dalga bile geçebiliriz, okuma hızınız,
33:14
öğrenme tekniğiniz problem çözme şekliniz.
33:16
Hem de radikal şekilde ama işin sırrı ne başlamak yani o ilk
33:22
küçük bile olsa o ilk adımı atmak ister bir kokuyla ister
33:26
bir görselle ister basit bir pomodur.
33:28
O zamanlayıcısıyla yani yeter ki kendimizi ciddiye alalım ve her
33:32
gün ama her gün kendimize sınırlı olmadığımızı sadece
33:36
eğitilmediğimizi, olayın bundan ibaret olduğunu söyleyelim.
33:40
Yani eğer bu bölümde bir kıvılcım çaktıysa bir yerlerde
33:43
hadi bende bir şeyleri değiştireyim dediyse hiç sesin
33:46
yani inan bana o kıv. Alev alır yeter ki sen onu
33:50
boğma. Ben Fırat bugün de beraber
33:52
yürüdük. Beynin o karanlıkta kalmış
33:55
odalarını birlikte gezdik. Bir sonraki bölümde görüşmek
33:58
üzere. Sekizinci gün 25 saatten
34:01
hoşçakalın diyorum sizlere.