Latest / 8. Gün 25. Saat / Freud'un inşası: Bilinçdışı, libido ve Oidipus kavramlarının doğduğu o an - #SigmundFreud5

Transcript

Freud'un inşası: Bilinçdışı, libido ve Oidipus kavramlarının doğduğu o an - #SigmundFreud5 · 8. Gün 25. Saat

0:09
8 20 beşten hepinize selam millet Fırat, ben bildiğiniz
0:13
gibi freud'da doymayan pisi kanalize haşır neşir olan bilinç
0:17
dışı deyince heyecanlanan dostlarım.
0:20
Bugün bu bölümde yine freud konuşacağız ama bu sefer mevzu
0:24
biraz farklı. Hani hep diyoruz ya abi her
0:27
başarılı erkeğin arkasına bir kadın vardır diye.
0:29
Işte freud'un arkasındaki kadınlardan biri, belki de en
0:34
önemlisi loui Andre salome. Bu bölüme şöyle detaylarıyla
0:39
dalmaya hazırsanız, çayınızı, kahvenizi kapın.
0:42
Her zamanki gibi sizleri burada bekliyor olacağım.
1:02
Şimdi salomesradan bir insan değil.
1:04
O dönemin entelektüel dünyasında tam anlamıyla fırtına gibi esmiş
1:08
bir kadın nietzsche'ye kafa tutmuş rulkayı elinde yoğurmuş,
1:12
freud'i ise bambaşka bir noktaya taşımış biri hani kadın manyak
1:16
abi derler ya işte tam olarak öyle.
1:18
Ama bu manyaklık zekasında vizyonunda, ufuk genişliğinde,
1:22
freud'la ilişkisi ise akademik gibi görünse de aralarındaki bağ
1:26
biraz fazla derin bayağı bildiğin 8, 10 saat süren
1:30
sohbetler yapıyorlar. Düşünsenize yani adam sigarayı
1:33
eline alıyor. Derin bir nefes sonra muhabbet
1:36
başlıyor, durduramıyorsun. Salome'nin etkisi büyük.
1:40
Yani freud'ta bu kadınla tanıştıktan sonra inanılmaz
1:43
değişiyor. Hani bir insanla konuşursun,
1:45
hayatında bir şeyler oturur ya işte freud için salome tam
1:49
olarak o kişi freud'un yazış tarzı bile değişiyor.
1:52
Hatta kar abraham prodi için prog başka yazmaya başladı,
1:56
hayırdır der gibi yorumlar yapıyor.
1:59
Freud yazılarına daha akıcı, daha anlaşılır, daha vurucu
2:02
olmaya başlıyor. Bunun sebebi bingo.
2:06
Salome kadın öyle bir beyin öyle bir analiz yeteneği var ki freud
2:10
kitaplarını ilk 10'a çıkart gösteriyor.
2:13
Yani hoca daha yazıyı tamamlamadan götürüp loui bir
2:16
bug hele diyor. Louis'e çekinmeden şurası
2:19
olmamış ya burası çok didaktik bu çok dandik diye geri dönüş
2:23
yapıyor, adam da dinliyor. Yani freud dediğimiz adam
2:27
inanılmaz eleştiriye kapalı bir adamken.
2:29
Geri bildirim alıyor ve eleştirileri ciddiye almaya
2:32
başlıyor. Freud'un salome'ye güveni
2:34
sonsuz. Tabii ki öyle bir yere koyuyor
2:36
ki bu kadını en değerli şeylerinden birini 10'a çıkart
2:39
emanet ediyor. Kızı anna freud'un analizini
2:43
yani düşünün adamın hayatını adadığı bilim dalı, yıllarını
2:46
verdiği psikanalist kendi kızının analizini bile başkasına
2:50
emanet etmek zor ama konu salome olunca.
2:54
Freud gözünü kırpmadan bu işi bu kadın yapar diyor.
2:58
Öyle bir güveniyor. Yani freud'un mektuplarında da
3:01
bu belli zaten sürekli sensiz bu iş olmaz minvalinde cümleler
3:05
var. Öyle bir bağ bulunuyor.
3:07
Aralarında freud salome'nin zekasından o kadar etkileniyor
3:10
ki, korkutucu derecede yüksek diye tanımlıyor.
3:13
Normalde psikanalizin babası olan adam kimseyi kolay kolay
3:16
öven bir değil, hatta freud biraz kendi çapında ukalada
3:20
bitip ama salome öyle bir kalibre ki freud bile.
3:25
Söküp saygı duyuyor kadın karşısında tabii böyle bir figür
3:28
prod'un hayatından ve tabii ki herkesin hayatından bir anda
3:32
çıkınca freud kafayı yiyecek noktaya geliyor.
3:34
Dramatik bir kısım bu kadar önemli olan birinin ölümü
3:37
elbette büyük bir olay. Adam yani freud ölüm haberini
3:41
alınca resmen çığlık atıyor. Bildiğin salome ölmüş diye
3:44
haykırıyor. Normalde freud gibi biri
3:47
duygularını çok da dışa vuran biri değil ama konu bu kadın
3:50
olunca. Dağılıyor.
3:51
Tabii ilişki bu kadar şey değil, basit kalmıyor.
3:54
Yani daha kompleks bir ilişki, her hikayenin bir gölgesi oluyor
3:58
işte. O gölgelerden biri de Victor
4:01
tows vakası proid'in öğrencisi parlak bir beyin ama gel gör ki
4:06
freud'un dünyasında fazla parıldayan ışıklar.
4:10
Bazen yani genellikle diyeyim, söndürülür, işin içine sarumede
4:14
girince olay tam bir psikolojik satranç haline geliyor.
4:18
Şimdi Victor huus dediğimiz adam öyle sıradan bir psikanalist
4:22
değil, freud'un en parlak öğrencilerinden biri ciddi
4:25
anlamda zeki yetenekli psikanaliz dünyasında fark
4:29
yaratabilecek potansiyele sahip. Ama bir sorun varome ile ilişki
4:34
yaşıyor hayda. Işte olayda tam olarak burada
4:37
patlıyor. Salome'yi hayatındaki en büyük
4:41
entelektüel destekçi olarak görüyor.
4:43
Ya oraya biri daha dahil olunca alarm zilleri çalıyor.
4:47
Bu adam benim alanıma giriyor diye düşünüyor olabilir mi?
4:51
Kesinlikle öyle. Hani böyle ekibindeki yetenekli
4:54
ama fazla göze batan bir adamı kıza çeken patronlar gibi taus
4:58
freud'un gözünde fazla büyümeye başlayan bir çırak gibi
5:01
görülüyor olabilir. Bir de gidip salome ile
5:03
takılınca freud'un psikolojik olarak kıskançlığa benzer bir
5:07
reaksiyon göstermesi de kaçınılmaz hale geliyor.
5:10
Pro tabi ki bunu açıktan belli etmiyor ama hareketlerinden de
5:13
ne düşündüğü anlaşılabiliyor. Mesela tause ka sağladığı
5:16
ekonomik desteği bir anda kesiyor.
5:19
Freud'un himayesinde olmak, maddi manevi bir güvence demek o
5:22
zamanlar hani bugün akademide de vardır ya önemli bir hocanın
5:25
desteğini kaybetmek kariyerin ipini çekebilir, işte freud
5:29
aynen bunu yapıyor, desteği kesiyor, tauskı yalnızlığa
5:33
itiyor. Freud bir yandan bu adamın
5:35
çıraklıktan ustalağa geçmesine izin vermiyor.
5:38
Diğer yandan da salomenin sadakatini test ediyor.
5:41
Freud'un hayatındaki her şey ilişkileri bile bir çeşit
5:44
psikolojik test gibi ilerliyor. Sanki olay sadece salome de
5:48
değil, bu freud'un kendi otoritesini test etme hikayesi.
5:52
Salome ne yapıyor? Freud'un desteğini kaybetmemek
5:54
için bu genç adamdan uzaklaşıyor.
5:57
Yani beni yanlış anlama. Freud'cum benim sadakatim sana
6:01
diyerek adeta çocuktan elini ayağını çekiyor.
6:04
Hani böyle patronuna yaranmak için arkadaşlarını satanlar
6:07
vardır ya işte salome bunu bilinçli mi yaptı yoksa?
6:11
Siz mi kaldı bilmiyoruz ama sonuçta taus ortada kalıyor.
6:16
Tabi olay bu kadar basit kapanmıyor.
6:18
Çok dramatik bir şekilde bitiyor.
6:20
Taus zaten duygusal olarak hassas bir adam.
6:23
Prod ve solemen in desteğini kaybedince resmen dip yapıyor.
6:27
Depresyonun en ağırını yaşıyor ve sonunda çaresizlik içinde
6:32
intihar ediyor. Yani deneyecek bir şey yok.
6:35
Freud'un psikanalizini düşünecek olursak, freud'un teorilerini de
6:39
intihar meselesi çok önemli ama işin hidronisi şu ki, kendi
6:43
çevresindeki bir intihar ettiğinde freud ve
6:45
psikanalistler buna ilgisiz kalıyor.
6:48
Yani düşünün adam psikanalizcilerin arasında
6:51
ölüyor ve kendisi de psikanalizce ve kimse bunun
6:54
psikolojik boyutunu sorgulamıyor.
6:56
Olay sessizce kapanıyor. Freud ne yapıyor?
6:59
Peki hiçbir şey psikanaliz dünyası ne yapıyor?
7:02
Hiçbir şey hani normalde freud gibi biri böyle bir olayın
7:05
üzerine gidip bu vaka bize insan psikolojisi hakkında ne söylüyor
7:09
falan diye analiz kasar ya yok, ses çıkarmıyor.
7:13
Sessizlik freud'un da pek yakıştığı bir şey değil bu
7:16
arada. Freud'un otoritesi sarsılmasın
7:19
diye mi yoksa suçluluk mu hissetti bilemiyoruz.
7:21
Tabi ki bu adamın ölümü freud'un arkasına bıraktığı gölgelerden
7:26
sadece biri. Her ne kadar bir dahi olsa da
7:29
çevresindekilere yaptığı psikolojik oyunlar bazen
7:32
acımasızca olabilmiş ve farklı sonuçlara yol açabilmiş.
7:35
Taoskın hikayesi de bunun en ağır örneklerinden biri.
7:38
Şimdi bu sonu kötü biten olayı konuştuk.
7:41
Vakayı konuştuk. Arka plandaki karanlık
7:44
oyunlarını biraz deşifre etmiş olduk.
7:45
Freud'un aslında ama sadece psikanalizin babası değil.
7:49
Yani kafasına koyduğunu yapan eleştirilere göğüs geren bir
7:52
inat abidesi. Pro ile aynı zamanda adam sadece
7:55
rüya yorumları bilinç dışı o edipus kompleksi falan demiyor.
7:59
Din meselesine de bodoslama dalıyor.
8:01
Bunu da aradan çıkartmak için anlatıyorum.
8:03
Ve işte orada musa ve tek tanrıcılık diye bir kitap
8:07
çıkıyor karşımıza şimdi proid zaten her konunun derinini
8:10
kazıyıp altından bilinç dışının oyunları bunlar diye bir şey
8:14
çıkarmaya bayılan bir adam. Ama konu din olunca işler daha
8:18
da ilginç bir hal alıyor. Çünkü bu kitap freud'un en
8:21
tartışmalı eserlerinden biri, hatta freud'un hayatının son
8:24
döneminde yazdığı ölmeden önce, yani şu da benden olsun diye
8:28
bastırdı. Kitaplardan biri diyebiliriz ama
8:30
işin en güzel yanı ne? Freud, bu kitabın uzun bir
8:33
özetini ilk kime gönderiyor? Tabii ki loui salome, freud'un
8:39
şöyle bir huyu var, önemli bir şey yapacaksa önce salomeğe
8:42
danışıyor. Kadın adeta freud'un editörü,
8:45
süpervizörü, akıl hocası, belki de tek oto kontrol mekanizması
8:50
ama öyle böyle değil. Yani kitaplarının tam halini
8:53
bile önce salomeye gönderiyor. Ve freud'un çevresi 10'a çıkart
8:57
1.001 eleştiri getirse de salome onayladı mı iş bitmiştir.
9:01
Floyd çevresinin ne dediğini hiç umursamıyor ama salona ne
9:05
diyorsa 10'a çıkart kulak vermekte kararlı.
9:08
Bu kitap özelinde de aynısı oluyor.
9:10
Freud, kitabın uzun bir özetini yazıyor.
9:12
Bak diyor luie bu olur mu? Sarımeye yolluyor ve muhtemelen
9:16
kafasında şu var, salome onaylarsa basıyorum, aynen de
9:20
öyle oluyor. Salome kitabı okuyor tartıyor,
9:22
biçiyor ve flory da yeşil ışığı yakıyor.
9:25
Floyd'da tamamdır abi eleştirilere rağmen bu kitabı
9:28
basıyorum diyerek düğmeye basıyor.
9:30
Hodri meydan. Peki freud bu kitap da ne diyor
9:33
da ortalık karışıyor işte önemli olan kısım bu aslında freud,
9:37
musa'nın aslında Yahudi olmadığını, Mısırlı bir
9:40
aristokrat olduğunu iddia ediyor yani kardeşim musa.
9:45
Aslında başka bir milletten de diyor.
9:46
Yetmiyor tek tanrılı dinlerinin kökenini psikanalitik bir yerden
9:51
ele alıyor. Freud'un bakış açısına göre din
9:54
dediğimiz şeyin temelleri insan psikolojisindeki derin
9:57
bastırmalar ve travmalarla bağlantılıymış.
10:00
Bu da haliyle din adamlarının, akademisyenlerin.
10:03
Entelektüellerin kafasını bir güzel allak bullak ediyor.
10:06
Adam öyle şeyler söylüyor ki bir kesin freud'a deli diyor.
10:09
Bir kesimse lan vay be adam dahi oğlum falan diye düşünüyor.
10:13
Tabi freud bunları yazarken nazi almanya'sı yükselişte avrupa'da
10:18
Yahudi karşıtlığı zirve yapmış durumda.
10:20
Yani freud tam da böyle bir dönemde çıkıp musa Yahudi
10:23
değildi falan diyor. Yani bu cesaret değil de nedir
10:27
yani? Ama freud için fark etmiyor.
10:28
Çünkü salome onayladı mı? Gerisi hikaye abi.
10:32
Bu olay aynı zamanda freud ve solemenin entelektüel
10:35
ortaklığının son örneklerinden biri.
10:37
Zaten yaşlanmış sağlık sorunlarıyla boğuşu naziler
10:41
yüzünden viyana'yı terk etmek zorunda kalmış ama hala kitap
10:44
yazıyor, hala tartışıyor, hala meydan okuyor ve bu kitabı
10:49
basmadan önce bile dönüp dolaşıp salomeye güvenebiliyor.
10:52
Şimdi esas sor. U şu aslında freud bu kitabı
10:56
gerçekten dinleri analiz etmek için mi yazdı, yoksa son bir
10:59
benim söyleyeceklerim bitmedi çıkış mı var?
11:02
Bence ikisi de proje akademik olarak bireyinin bükülmeyeceğini
11:05
göstermek istiyor ama bir yandan da ya bu kitapta.
11:09
Kendi psikolojisinde bir analizini yapıyor.
11:12
Çünkü freud hiçbir şey öylesine yazmıyor.
11:14
Her şeyin altında bir bilinç dışı motivasyon var ve işin
11:18
hidronisi şu, tüm hayatını bilinç dışı teorileriyle
11:21
insanları analiz etmeye alıyor. Ama kendisinin bilinç dışıyla
11:25
tam olarak yüzleşip yüzleşmediğini bile bilmiyoruz.
11:28
Belki de freud tam da kendi teorisinde anlattığı gibi bir
11:32
şeyleri bastırdı ve bu kitap onun dışa vurumuydu.
11:35
Şimdi salome'nin freud'un zihinsel g p'si gibi nasıl
11:38
çalıştığını gördük. Sırada da psikanalizin en parlak
11:43
ama en talihsiz kadınlarından biri var.
11:45
Zabina şipriayn. Eğer psikanalist tarihini bir
11:48
savaş alanı olarak düşünürsek, zabina orada kahramanca savaşmış
11:53
ama tarih kitaplarına adı silik yazılmış bir savaşçı.
11:57
Freud'un jung'un gölgesinde kalmış ama aslında büyük
12:00
fikirlerin sahibi olmuş bir kadın ve tabii ki bu hikayede de
12:04
freud'un gölgesi ağır basmış. Zaine shepire öyle sıradan bir
12:09
kadın değil. Bu kız psikanalize aşık ama
12:12
böyle ne aşık yani freud'un fikirlerine dalmış, onları
12:15
geliştirmiş hatta. Freud'un ve jung'un bile aklına
12:18
gelmeyen şeyleri ortaya 60 ama gel gör ki abi tarih kitapları
12:22
onu hep jung'un sevgilisi olarak yazıyor.
12:26
Olay şu, zabina önce jung'un hastası ama işler burada
12:30
kalmıyor. Çünkü jung 10'a çıkart sadece
12:32
terapist gibi değil, bayağı bildiğin aşık oluyor, sonra da
12:35
zabina jung'un hem asistanı hem öğrencisi hem sevgili haline
12:40
geliyor. Bir yandan da junga hayran bir
12:42
yandan kendi fikirlerini geliştiriyor.
12:44
Fakat ne jung ne de freud bu kadının.
12:47
Hakkını teslim ediyor. Bildiğin 2 büyük adamın
12:50
gölgesine kaybolmuş bir dahi, hatta bununla alakalı bir filme
12:54
denk gelmiştim sanırım yan netflix'i ya da televizyon
12:58
kanalında da olabilir. Tehlikeli ilişki filmin adı
13:02
nerede izlediğimi tam olarak hatırlayamazsam da.
13:04
Izlediğimde ya yavaş yavaş bunun benim bildiğim bir şey olduğunu
13:08
fark ettim ve aslında shepire aynı anlattığını jung ve shpire
13:12
aynı arasındaki ilişkiyi anlattığını gördüm.
13:14
Gayet güzel çekilmiş bir film. Gerçekleri moda mod yansıtmasa
13:18
da güzelce işlemiş bir film. Bence izlemenizi öneririm.
13:21
Bu hippi ryan dosyasını kadının neler yaşadığını çok çok iyi
13:25
görebilirsiniz. Bu kadının psikanaliz dünyasına
13:28
en büyük katkısı ölüm içgüdüsü ve tahrip içgüdüsü üzerine
13:31
çalışmalarıymış. Şimdi burada bir durup
13:34
düşünelim, freud'un haz ilkesinin ötesinde kitabı ne
13:37
anlatıyor? Haz ilkesi yani insanın sadece
13:41
haz almak için yaşamadığı, bazen kendini mahvetme dürtüsünün de
13:46
bilinç dışında çalıştığı fikri. Yani bu teoriyi 1.900 yirmilerde
13:50
yazıyor, yirmide yazıyor hatta ama sabine bundan yıllar önce
13:54
aynı şeyi jung ve freud'a anlatıyor demek ki.
13:58
Fro çalmış abi yanlış duymadınız.
14:01
Freud'un bu kitabındaki temel fikirlerin çoğu aslında sabin
14:04
ayağı ait. Freud ne yapıyor?
14:06
Teoriyi alıyor, geliştiriyor ama sabinanın adını tek bir yerde
14:11
bile geçirmiyor. Şimdi bir düşünün sen mükemmel
14:14
bir fikir buluyorsun, biri alıp onun yayıyor ama senin adını
14:17
bile anmıyor bu aslında günümüz dünyasında çokça olan bir şey.
14:23
Ama yani bir kendinizi bu insanların yerine koyun, belki
14:25
yaşamışsınızdır da bilemiyorum ben en faz.
14:28
Şey yaşadım ya sessizce bir espri yaparım.
14:31
Yanımda ki o espriyi Çağlar falan gürses de söyler, herkes
14:34
güler ulan o zaman çok kötü hissediyorum işte var ya ben de
14:38
ki entelektüel bilgi de bu işte kim buldu ben buldum ama o yap
14:43
hikayeleri var ya işte zabinanın başına gelen tam olarak bu
14:47
sevgili dinleyicileri zabinanın sovyetlerde verdiği mücadelede
14:52
var. Bu haksızlığa rağmen durmuyor.
14:54
Kadın freud ve jung onu görmezden gelse de o pisi
14:57
kanalizi sovyetlere ta. Görevini kendine misyon ediyor
15:02
ama Sovyetler Birliği o dönem psikanalize sıcak bakmıyor.
15:05
Çünkü Sovyetler için insan psikolojisi bireyin iş dünyası
15:09
falan çok tehlikeli şeyler. Onlar kolektif bir bilinç
15:12
yaratma peşinde iç dünyanın kurcalama, devrime bak
15:15
kafasındalar. O dönemlerde zabine burada büyük
15:18
bir mücadele veriyor ama maalesef hem Sovyetler
15:21
tarafından anlaşılanıyor. Hem de nazi almanya'sının
15:24
yükselişiyle iyice tehlikeye giriyor.
15:27
Kadın tabi bu hayat ne yazık ki çok kötü bir şekilde bitiyor.
15:31
1.940 birde naziler tarafından 2 kızıyla beraber bir sinagogun
15:34
önünde kurşuna diziliyor. Bir kadın düşünce dünyasına bu
15:39
kadar büyük katkı yapıyor. Büyük teorilerin temellerini
15:41
atıyor ama hem Sovyetler hem naziler hem de dostları bilim
15:46
adamları tarafından dışlanıyor. Psikanalizi için savaşıyor.
15:51
Ama ne freud, ne jung ki junggo'nun sevgilisiydi, onun
15:56
hakkını veriyor. Ne kadar üzücü bir şey ya oğlum
15:59
bakın Allah belanızı versin. Erkekler lafının altını
16:02
doldurtmayın, doldurtmuş bu adamlar ya şimdi kadınlar çıkıp
16:06
Allah belanızı versin erkekler dese haklılar diyeceğiz yani ne
16:10
diyebiliriz ki tabi ben bu olay üzerinde konuşuyorum.
16:13
Bunu bu dosyayı zabina dosyasını kapatmadan önce bir şey
16:17
dikkatimi çekti. Önümdeki notlarda altını da çiz.
16:20
Hatta freud ve jung yazışmalarında sabine hakkında
16:24
küçümseyici ifadeler bile kullanmışlar.
16:27
Freud jung'la yazışmalarında zabina'dan neredeyse işte abi
16:30
fazla duygusal, melankolik bir tip böyle bahsediyor.
16:33
Oysa kadın psikanalizin en önemli teorilerinden birini
16:37
ortaya atan kişi, belki de freud ve jung'un önüne geçebilecek
16:40
teoriler atıyor ortaya ama. Freud ve jung bunu kıskanarak mı
16:45
içten ve bilinçsiz bir kıskançlıkla mı kadını
16:48
dışlıyorlar? Bu ilişkinin detaylarını çok
16:51
bilmiyorum. Bence o filmi izleyin.
16:53
Kadının hakkında daha fazla bilgiye sahip olacağınızı
16:56
düşünüyorum. En azından duygusal olarak çok
16:58
güzel bir film. Bence tehlikeli ilişki.
17:01
Filmin adı devam edeyim. Şimdi bir kendimize soralım,
17:04
freud neden zaminayı tamamen görmezden geliyor?
17:07
Birkaç ihtimal var ne yazık ki kadın olduğu için.
17:10
Çünkü freud kadınları analiz etmeyi seviyor ama onları bilim
17:13
insanı olarak pek ciddiye alan biri değil.
17:15
O dönemki akademik dünya zaten erkek egemen bir yapıda bir de
17:19
jung'la olan ilişkisi söz konusu.
17:22
Jung, freud'un en büyük öğrencisi ama aynı zamanda
17:25
onunla ciddi bir rekabet içinde. Bundan önceki bölümlerde
17:28
bahsettim. Zabine jung'un sevgilisi olduğu
17:30
için freud belki de. Burdan jong'un bir uzantısı
17:34
olarak gördü. O ateşmantı fırlattı.
17:37
Dışarı freud zaten kendi otoritesini korumak isteyen bir
17:41
üçüncü ihtimal de bu psikanalizin lideri olarak
17:44
görülmek istiyor. Zabinanın adını geçirirse onun
17:47
katkılarını kabul etmiş olacak ve freud kendinden başka
17:50
kimsenin önce olmasını bence isteyecek bitip değil.
17:55
Ama gerçek şu ki, psikanalizin temel taşlarından biri olan ölüm
17:59
içgüdüsü fikri. 'Ye ait.
18:02
Ise onu sessizce tarihin tozlu raflarına kaldırdı.
18:05
Tabii biz bunları sonradan öğrendik.
18:07
Hakkını verdik mi? Zabinanın vermemişiz abi.
18:10
Şimdi gelelim freud'un en kişisel meselesine.
18:13
Oto, analiz ve psikanalizin doğuşuna, yani freud'un kendi
18:17
kafasının içine dalışı iç hesaplaşmaları, kendi bilinç
18:20
dışının dibini. Böyle sıyırması ve sonunda
18:23
ortaya koca bir bilim dalı çıkarması.
18:26
Çünkü freud'un hikayesi sadece insanlara analiz etmek değil,
18:30
kendinin de böyle eşelemek adam önce kendi içine bakıyor, sonra
18:34
tüm insanlığın ruhunu çözmeye girişiyor ama tabi bu süreç
18:37
güllük gülistanlık değil, depresyonlar, sağlık sorunları,
18:40
krizler, tıkanmalar ve tabii ki de bol bol puro şimdi ben.
18:46
Freud'u en başta anlatma nedenlerimden birinin belki de
18:49
en önemlisinin, onun teorilerinin kaynağının farkında
18:53
olmadan kendi hayatı olduğu bilgisinin muhteşemliği olduğunu
18:57
söylediğimi hatırlıyorum. Söylemiştim hatta.
19:01
Dolayısıyla freud'un bu iç hesaplaşmaları ota analizine bir
19:04
giriş yapayım. Burada biraz da ondan bahsetmek
19:07
istiyorum. Tabi önceki bölümlerde
19:09
konuştuğumuz şeylerden de kısa kısa bahsetmiş olacağım.
19:12
Freud tıp eğitimini ağlıyor, paris'e gidiyordu.
19:14
Hatırlıyorsanız büyük nörolog jen Martin charkoyla çalışmaya
19:18
başlıyor. Onun yanında çalışıyor ve
19:20
kafasına bir soru takılıyor. Ben gerçekten bu işte yeterli
19:23
miyim diyor. O zamana kadar tıpta iyi bir
19:25
öğrenci freud, büyük bir entelektüel camiaya girince
19:29
sudan çıkmış balığa dönüyor. Yani düşünün, bir yere kadar çok
19:32
parlak bir öğrenci olarak gelmişsin.
19:34
Sonra bir anda devlerin arasında buluyorsun kendini bu süreci
19:37
anlattım. O karizma sahibi bilim
19:39
insanlarının, filozofların, doktorların arasında kendini
19:43
küçük ve yetersiz hissetmeye başlıyor.
19:46
Ve bu kaygı, freud'da ilk büyük depresyonunu tetikliyor.
19:50
Hatta o dönemde içine kapanıyor, kendini sorguluyor.
19:53
Bu dünyada var olabilecek miyim diye düşünüyor ve tabii bu ota
19:56
analiz sürecinde freud'un en büyük takıntısı babası yıllar
20:00
sonra herkesin bilinç dışını kazıp duracak olan freud, önce
20:04
kendi geçmişine giriyor ve görüyor ki babasıyla ilişkisi
20:08
hayatının en derin temalarından biri.
20:10
Tabii yıllar sonra ortaya atacağı o edip, buz kompleksinin
20:13
temelini bizzat kendi yaşantısında fark ediyor.
20:17
Freud babasını hem seviyor, hem 10'a çıkart hayran hem de onun
20:20
gölgesine ezildiğini hissediyor. Hatta babasıyla ilgili bir rüya
20:24
gördüğünü anlatıyor ve bunun üzerine kendi pisi kanalini
20:28
yapıyor. Rüya şu babası ölüyor.
20:31
Freud rüyasında babasını kaybediyor ve bu durum onda hem
20:35
bir korku hem de garip bir rahatlama hissi yaratıyor.
20:38
Nasıl bir rahatlama? Buradan adam büyük teorisini
20:41
çıkartıyor, insanlar bilinç dışında babalarıyla çatışır.
20:45
Onu hem severler hem de öldürmek isterler.
20:49
Yani şimdi freud sen de abi saçmalama ya falan diyebiliriz.
20:54
Freud'un oya edipuz kompleksini icat etmesine giden yol buradan
20:59
başlıyor. Yani freud'un teorileri aslında
21:01
bizzat kendi iç dünyasının ürünü şimdi parça parça gidelim.
21:05
Bir bütüncül olarak sonradan bakarız.
21:08
Freud sadece zihinsel olarak sıkıntıda çekmiyor, vücudu da
21:11
10'a çıkart isyan ediyor. Sağlık sorunlarına bir bakın.
21:14
Kalp problemleri mide bağırsak bozuklukları, solunum
21:17
sıkıntıları, kronik uykusuzluk. Ben de böyleyim, yani bir
21:21
farkımız yok. Neyse kendi bilinç dışına
21:23
bakarken bilinçaltıda 10'a çıkart sağlam bir fatura
21:27
kesiyor. Freud'un teorisine göre
21:28
bastırdığımız duygular bir yer. Hem patlar ve floyd'un
21:31
bastırdığı her şey bedeninde patlıyor.
21:34
Aynı psikanalizin ilk ve belki de rozetta taşı denilen en
21:38
önemli hastası anna o yani berta papunayım da olduğu gibi
21:43
psikanaliz tarihinde buna psikosomatik rahatsızlıklar
21:46
deniyor zaten. Yani ruhsal sıkıntıların
21:49
fiziksel hastalıklara dönüşmesi, freud'ta tam anlamıyla kendi
21:52
teorisinin canlı bir örneği ve tabii ki bir yanda da freud'un
21:56
vazgeçemediği prolar var. Günde yirmiye yakın puro üçü
22:00
oğlum ne yapıyorsun, manyak mısın sen?
22:02
Doktorlar diyor ki ya sigara seni öldürecek pro seni
22:05
öldürecek. Bırak şu illeti freud ne
22:07
yapıyor? Diyor ki unsur sefalet içinde
22:11
yaşamaktansa mutlu ama kısa yaşarım yani sanki bana yeni
22:16
nesil z kuşağı işte frut bilinç dışına bu kadar dalmış.
22:20
Ama en büyük bağımlılığını hiç bırakamamış bir adam ve şimdi
22:23
psikanalitik bir okuma yapalım. Ziknod, freud'un gözünde puro ne
22:27
bir güç sembolü mü? Bir rahatlama aracı mı yoksa bir
22:32
fallik sembol mü? Hani freud gibi düşünelim.
22:35
Freud'a göre insanlar bilinç dışı dürtüleriyle hareket
22:38
ediyorlar. Peki freud'un prolara olan aşkın
22:41
ne anlama geliyor? Teorilerine göre bununda bilinç
22:44
dışına bir anlamı olması lazım değil mi?
22:46
Adam bunu otağ analizi ne falan incelemiyor yani diyor ki.
22:49
Bazen bir puro, sadece bir produr.
22:52
Oğlum ben de çıkarım derim ki sana bazen bir rüya sadece bir
22:56
rüyadır. Ne kadar abarttın derim ama
22:58
kabul etmiyor. Adam diyor ki bazen bir pro
23:00
sadece bir produr. Yani işine geldiğin gibi
23:03
davranan birisi helal olsun. Yani ne diyeyim ve freud'un
23:06
kendi zihnini olan bu derin dalışı psikanalizin doğuşunu
23:09
getiriyor tabi. Adam önce kendi geçmişine
23:12
iniyor, kendi rüyalarını analiz ediyor.
23:13
Babasıyla olan ilişkisini çözüyor.
23:16
Kendi bilinç dışındaki düğümleri açmaya başlıyor ve sonra diyor
23:19
ki lan bu sadece benim hikayem değil.
23:22
Bu herkesin hikayesi ve psikanalizi bir anda sadece
23:26
freud'un kendi iç dünyasını çözme aracı olmaktan çıkıp tüm
23:31
insanlığın bilinç dışını kazma yöntemi haline geliyor.
23:34
Sonuç prod'un en büyük deneyi kendi üzerinde gerçekleştirmesi
23:39
ne yapıyor? Psikanalizin babası olarak
23:42
biliyoruz bu adamı ama önce kendi bilinç dışını kazıyor.
23:45
Yani teorileri sadece akademik çalışmaların ürünü değil.
23:48
Bizzat kendi yaşantısı ruhsal yolculuğunun sonucu işin ironik
23:53
yanı şu, freud'un teorilere herkesi analiz ediyor.
23:56
Ama freud'un kendisini kimse analiz edemiyordu, izin
24:00
vermiyordu. Buradan hareketle az önce
24:02
bahsettiğim o hedefuz kompleksine gelelim, hatta ondan
24:05
önce kışkırtma teorisi var. Kışkırtma teorisinden o edip
24:08
pus'a geçiyor. Adam burada freud kendi
24:10
kariyerinin en büyük u dönüşlerinden birini yapıyor.
24:13
Aslında önce bir teori atıyor ortaya, sonra baktı işler sarpa
24:17
sarıyor, direksiyonu kırıyor, başka bir yola giriyor.
24:20
Şimdi şöyle bir gözlerimizi kapatalım, freud'un başına
24:23
gelenleri bir düşünelim, 1.896 da Viyana.
24:27
Nöropsikiyatri kongresinde çıkıyor.
24:29
Kardeşler arkadaşlar ey dostlar size bir şey anlatacağım diyerek
24:34
kışkırtma teorisini ortaya atıyor.
24:36
Herkes freud da kocaman bir hasta bir adam diyor.
24:43
Hastasın oğlum sen diyorlar zig modif freud'a ve ortalık
24:46
karışıyor. Şimdi freud'un kışkırtma
24:49
teorisini anlamak için önce kafamızdaki 2.025 model
24:52
psikoloji bilgilerini bir kenara bırakalım.
24:54
O dönemde freud diyor ki kardeşim çoğu kadının çocukluk
24:58
döneminde cinsel tacize uğradığını ya da bu tür
25:01
travmatik deneyimler yaşadığını düşünüyorum.
25:04
Böyle diyor. O dönemin viyana'sını düşünün.
25:06
Kadınlar daha yeni yeni sosyal hayatta yer almaya başlıyor.
25:09
Psikoloji daha emekleme aşamasında ve freght freed ne ya
25:15
free nerede çıktı? Sanırım Fırat ve freud'u ben
25:18
birleştirdim. Freud diye bir şey ürettim de
25:21
neyse her neyse freud bir anda çıkıp diyor ki, çocukluk
25:24
travmaları hayat boyu iz bırakıyor.
25:27
O gün akademik çevreler freud'a öyle bir tepki gösteriyor ki
25:30
adamın hayatı kayıyor, hocalar, doktorlar, bilim insanları.
25:34
Lan ne saçmalıyorsun oğlum sen diye adamın üstüne çullanıyor.
25:38
Hatta freud'un hastaları bile birer birer kaçmaya başlıyorlar.
25:41
Çünkü eğer freud'un dediği doğruysa, burjuva aile yapısı
25:46
paramparça olur. O dönem viyanasının toplum
25:49
yapısını düşünün. Herkes bizim ailemizde öyle
25:52
şeyler olmaz kafasında. Ama freud çıkıp öyle mi?
25:56
Kardeş gel bir bakalım diyor ve sonuç ilk büyük akademik linç
26:01
buradan akademik link youtube kanalına selamlar videolarınızı
26:05
çok beğeniyorum. Alakası yok ama çok benzer
26:08
olduğu için kafadan reklam yapayım dedim.
26:10
Bu bir reklam değildir. Bu arada ciddi söylemek
26:13
gerekirse şimdi bu teoriyi açıkladıktan sonra freud'un işi
26:16
gerçekten zor zorlaşıyor. Adamın hastaları azalıyor,
26:20
ekonomik kriz başlıyor kendisi için.
26:22
Çünkü kimse benim çocuğum travma.
26:24
Olabilir diye düşünmek istemiyor.
26:27
Viyana'nın burjuva kesimi, freud'a güvenmekten vazgeçiyor.
26:30
Bu adam çok ileri gidiyor diyerek kendilerini savunmaya
26:33
geçiyorlar. Freud'la bakıyor ki işler
26:36
tersine dönmüş, akademik kariyeri çöküşe gidiyor işte
26:39
burada en büyük ustalığını devreye sokuyor, geri adım
26:43
atmıyor ama teoriyi baştan yazıyor.
26:46
Hani bazı insanlar vardır ya kardeş ben hatalıyım demez lafı
26:51
dolandırıp dolandırıp başka bir açıdan.
26:54
Aynı şeyi anlatır. Freud'ta tam olarak bunu yapıyor
26:57
diyor ki. Peki belki de her şey gerçek
27:00
değildir. Her olay gerçek değildir.
27:02
Belki de bazı insanlar bu olayları sadece bilinç
27:06
dışlarında yaratıyor. Bam işte bu noktada oedubus
27:10
kompleksinin temellerini atıyor. Oldukça zekice bir manevra
27:15
kışkırtma teorisini doğrudan çöpe atmıyor ama onu yumuşatıyor
27:18
ve daha az tepki çekecek bir formata sokuyor diyor ki bilinç
27:22
dışında hepimiz çocuklukta bastırdığımız ensest arzular
27:26
sahibiz. Bu sadece yaşanmış bir travma
27:29
olmak zorunda değil. Bazen tamamen bilinç dışı bir
27:33
fantezi de olabilir diyor kendisi.
27:36
Bilim insanlarına ve işte o edipus kompleksi böyle ortaya
27:40
çıkıyor. Hani freud'un meşhur olayı var
27:41
ya her erkek çocuk bilinç dışında annesine karşı bir çekim
27:46
hisseder ve babasını rakip olarak görür bu fikri ortaya
27:49
atıyor. Bunu söylediğinde bir anda
27:51
kışkırtma teorisinin getirdiği şimşekleri üzerine çekmiyor.
27:55
Çünkü artık meseleyi gerçek yaşanmış olaylar yerine bilinç
27:59
dışındaki fantezilere bağlıyor. Yani freud'un kafasında şu var.
28:03
Eğer ben kışkırtma teorisinden vazgeçmezsem bilim dünyası beni
28:07
bitirecek. O zaman gelin kardeş bunu bilinç
28:10
dışının bir oyunu olarak yeniden yazalım ve akademik çevrede bu
28:13
haliyle teoriyi biraz daha tabiri caizse yutulabilir olarak
28:18
buluyor. Puutta böylece oyunda kalıyor.
28:21
Şimdi burada asıl mesele şu, gerçekten kışkırtma teorisinden
28:25
vaz mı geçiyor, yoksa sadece akademik baskıya karşı stratejik
28:29
bir hamle mi yapıyor? Çünkü dikkat ederseniz, freud
28:32
asla kışkırtma teorisini tamamen inkar etmiyor.
28:34
Sadece diyor ki belki de bazıları gerçekten
28:38
yaşanmamıştır, sadece bilinçaltında yaratılmıştır.
28:41
Mektuplarına bakıyoruz. Kışkırtma teorisinin hala
28:44
geçerli olabileceğini düşündüğünü ima eden şeyler var.
28:48
Yani freud belki de bir noktada şunu fark ediyor, eğer kardeş bu
28:51
teoriye devam edersen beni bitirir bu adamlar o zaman bu
28:55
meseleyi rafa kaldırayım ama bunların yutabileceği şekilde de
28:59
revizeli halini öne süreyim ortaya atayım.
29:02
Beşte böylece psikanalizin en büyük teorilerinden biri doğmuş
29:08
oluyor. Kışkırtma teorisi hep
29:10
reddedilmiş bir fikir olarak tarihte kaldı ama onu da
29:13
söyleyelim. Gelelim o hedef kompleksine daha
29:16
önceki bölümlerde bahsettim. Freud'un aklına hep bir baba
29:19
figürü var ama babasının ölümüne kadar bunu tam olarak açığa
29:22
çıkaramıyor işte. 1.890 altıda jackup projenin ölümü
29:26
gerçekleşiyor ve freud'un kendi zihninde büyük bir kırılma
29:30
yaratıyor. Adam resmen, kendi bilinç
29:32
dışının. En derin kuyusuna düşüyor bu
29:35
olay freud'un kendi psikanalizinin yapması için bir
29:38
fırsat gibi oluyor ama işin tuhafı ne?
29:41
Freud'un babasının ölümünden sonra kendi çocukluğunu analiz
29:45
etmeye başlaması ve fark etmesi neyi annesine karşı bazı garip
29:50
hisler beslediğini meşhur oydubuz kompleksi bizzat kendi
29:54
iç dünyasından çıkan bir olay. Işte buradan itibaren foid'un
29:58
zihinsel yolculuğu bambaşka bir yere evriliyor.
30:00
Aslında sahneyi kafanızda canlandırın. 1.890 altıda jacque
30:05
freud veda ediyor dünyaya şimdi çoğu insan için baba ölümü ağır
30:09
bir olaydır ama freud için bu olay bilinç dışının kilitlerini
30:13
açan bir anahtar gibi oluyor. Birdenbire kendi çocukluk
30:16
anılarını hatırlamaya başlıyor. Ve burada bir şey fark ediyor.
30:20
Lan ben küçükken anneme karşı tuhaf hisler beslemişim galiba
30:23
diyor. O noktada prote için bazı taşlar
30:26
yerine oturmuş durumda. Babasına karşı hem bir sevgi hem
30:29
de rekabet duygusu beslediğini fark ediyor.
30:32
Küçücük bir çocukken annesine yakın olup babasını devre dışı
30:36
bırakmak istediğini hatırlatıyor.
30:38
Ve burada freud'un zihninde şimşekler çakıyor.
30:40
Bu mesele sadece benim değil, bütün çocukların yaşadığı bir
30:45
şey olmalı. Acaba diğer çocuklarda böyle mi
30:48
hissediyor? Ama freud'un olayı burada
30:49
bitmiyor. Çünkü o dönem psikoloji sadece
30:52
davranışları inceliyor. Freud ise bilinç dışına dalıyor.
30:56
Diyor ki kardeş bilinç dışı her insanın içinde karanlık bir
31:00
dünya gibi var ve orada gizli arzular, bastırılmış anılar ve
31:05
çözülmemiş çatışmalar dolu protkenli çocukluğunu analiz
31:09
ettikçe fark ediyor ki babasına karşı hem sevgi hem de bir
31:12
düşmanlık beslemiş. Annesine yakın olmak istemiş ama
31:16
babasının varlığı bunu engellemiş ve bunu da
31:19
mitolojiyle. Goethenin eserleriyle tarih
31:22
boyunca anlatılan hikayelerle desteklemeye çalışıyor.
31:26
Çünkü freud'a göre oeidi pus kompleksi bireysel değil,
31:29
evrensel bir durum ve evet geldik.
31:32
Bölümün sonuna normalde ben o edebus kompleksini de
31:35
detaylarıyla anlatacaktım. Çünkü bir hikayesi var.
31:38
O edebus bir aslında mitolojide bir hikaye belki bilirsiniz kral
31:43
oy edip. Hikayesini bundan bahsedecektim
31:46
ama bence biraz fazla uzun olacağını düşünüyorum.
31:50
Burada bırakmak istiyorum. Kendinize iyi bakın.
31:53
Bir sonraki bölümde görüşmek üzere hoşça kalın.