Latest / Make Europe Great Again / Zuinige zes stellen een ultimatum - 29 september 2026

Transcript

Zuinige zes stellen een ultimatum - 29 september 2026 · Make Europe Great Again

• 0:05
  Speaker 1: Dit is een BNR-podcast
• 0:11
  Speaker 2: Hallo en
• 0:15
  Speaker 1: welkom bij Make Europe Great Again. De podcast van BNR
• 0:18
  Speaker 1: waarin we je dagelijks in zo'n tien minuten bijpraten... over
• 0:21
  Speaker 1: het laatste Europese nieuws in tijden van Trump, Poetin en Xi.
• 0:25
  Speaker 1: Mijn naam is Luc de Kerk, buitenlandredacteur bij BNR. En
• 0:28
  Speaker 1: vandaag is het dinsdag 29 september 2026. We beginnen met Duitsland, Nederland, Zweden, Denemarken,
• 0:37
  Speaker 1: Oostenrijk en Finland. Want die landen stellen namelijk een ultimatum
• 0:40
  Speaker 1: voor de komende meerjarenbegroting van de EU. Dat blijkt uit
• 0:44
  Speaker 1: een brief die ondertekend is door de leiders van die
• 0:46
  Speaker 1: zes landen en als eerste is ingezien door de Financial Times.
• 0:49
  Speaker 1: Het ultimatum komt erop neer dat deze landen, ook wel
• 0:52
  Speaker 1: bekend als de frugals of de frekkigen, willen dat de
• 0:54
  Speaker 1: begroting verkleind moet worden met honderden miljarden. Anders zal er
• 0:58
  Speaker 1: dit jaar geen akkoord komen, zeggen ze. En ja, waar
• 1:01
  Speaker 1: hebben we het dan ook weer precies over? Dus het
• 1:03
  Speaker 1: volgende MFK in jargon, het meerjarig financieel kader, dat is
• 1:07
  Speaker 1: de begroting voor de periode 2028-2034. En de commissie heeft
• 1:11
  Speaker 1: het startschot voor die onderhandelingen gegeven door een voorstel te
• 1:15
  Speaker 1: doen van ongeveer 2 biljoen euro over die gehele zeven jaar.
• 1:19
  Speaker 1: Dat klinkt als heel veel geld, maar als je bedenkt
• 1:22
  Speaker 1: dat de nationale begroting van bijvoorbeeld Nederland voor één jaar
• 1:26
  Speaker 1: al meer dan een stuk minder. Maar goed, deze zes landen,
• 1:31
  Speaker 1: waaronder Nederland dus, zijn samen goed voor zo'n 40% van
• 1:35
  Speaker 1: de bijdragers aan die begroting en zij willen dus een
• 1:37
  Speaker 1: kleiner budget. Dat weten we op zich al langer. Meteen
• 1:40
  Speaker 1: toen de commissie het eerste voorstel presenteerde kwam er al
• 1:43
  Speaker 1: kritiek vanuit die landen. Maar nu naderen we de Europese
• 1:46
  Speaker 1: top van 15 en 16 oktober en daar zal het
• 1:50
  Speaker 1: Ierse voorzitterschap een compromisvoorstel moeten gaan presenteren. waardoor er weer
• 1:55
  Speaker 1: verder gesproken kan worden. En dus geven de vrekkige landen
• 1:58
  Speaker 1: nog maar eens een slinger aan hun lobby. En er
• 2:01
  Speaker 1: zit ook wat meer druk achter dan normaal. Het doel
• 2:03
  Speaker 1: van Antonio Costa, voorzitter van de Europese Raad... is dat
• 2:06
  Speaker 1: er voor het einde van het jaar overeenstemming is. En
• 2:09
  Speaker 1: dat heeft alles te maken met verkiezingen die volgend jaar zijn...
• 2:12
  Speaker 1: in Frankrijk, Spanje, Italië en Polen. Vooral Frankrijk, waar Marine
• 2:16
  Speaker 1: Le Pen mogelijk kan winnen... is dan erg interessant natuurlijk.
• 2:18
  Speaker 1: En de gedachte is dat de uitkomsten van die verkiezingen...
• 2:21
  Speaker 1: het proces dus alleen nog maar verder kunnen vermoeilijken... Costa
• 2:24
  Speaker 1: heeft daarom de afgelopen tijd ook een rondje langs alle
• 2:26
  Speaker 1: hoofdsteden gedaan om te kijken hoe een compromis gesmeed kan worden.
• 2:31
  Speaker 1: Gister meldde Politico ook nog op basis van een gelekt
• 2:34
  Speaker 1: Duits telegram dat de onderhandelingen echt vastzitten en dat niemand
• 2:38
  Speaker 1: echt lijkt te bewegen en dus dat over twee weken
• 2:40
  Speaker 1: bij die top het op de leiders aankomt om de
• 2:43
  Speaker 1: impasse te doorbreken. Een oplossing om de boel misschien te
• 2:47
  Speaker 1: redden zijn eigen middelen. Dus dat de EU zelf geld
• 2:51
  Speaker 1: gaat ophalen door middel van belastingen... in plaats van dat
• 2:54
  Speaker 1: al het geld dus van de lidstaten moet komen. Een
• 2:57
  Speaker 1: idee daarvoor is een EU-brede gokbelasting. Cryptobelasting is ook al
• 3:01
  Speaker 1: eens geopperd. Maar het probleem hierbij blijft altijd wel dat
• 3:05
  Speaker 1: belasting een nationale competentie is. En ja, dus wordt dat
• 3:08
  Speaker 1: een heel gevecht als je dat wil gaan doen met
• 3:10
  Speaker 1: de lidstaten. Nou, de Franse minister van Europese Zaken, Benjamin Haddad,
• 3:14
  Speaker 1: die kwam vandaag nog weer met een ander idee. Hij zegt,
• 3:17
  Speaker 1: we moeten de boetes die de EU oplegt aan minder
• 3:22
  Speaker 1: te laten afdragen. Google moest eerder dit jaar nog 4,6
• 3:26
  Speaker 1: miljard euro betalen van Brussel. Nou ging dat eerder dit
• 3:30
  Speaker 1: jaar al rond dat dat mogelijk... tot lagere nationale afdrachten
• 3:33
  Speaker 1: kon leiden. Ik heb dat toen en vandaag weer even
• 3:35
  Speaker 1: opnieuw nagevraagd... bij het Nederlandse ministerie van Financiën. Maar die zeggen, ja,
• 3:40
  Speaker 1: je weet niet of er nog tegenvallers komen. Dus pas
• 3:43
  Speaker 1: aan het einde van het jaar maakt de commissie ook
• 3:45
  Speaker 1: de balans op... en dan weten we of er echt
• 3:47
  Speaker 1: een lagere afdracht kan komen. En om hier dan begrotingsbeleid
• 3:51
  Speaker 1: op te voeren voor het komende MFK... dat wordt dan
• 3:54
  Speaker 1: ook weer ingewikkeld, zegt ze eigenlijk in Den Haag. Want
• 3:56
  Speaker 1: deze opbrengsten van deze boete gaan nog mee in de
• 3:59
  Speaker 1: huidige begroting. En je weet natuurlijk niet hoe dat dan
• 4:02
  Speaker 1: komende jaren nog gaat uitpakken... of er na 2028 nog
• 4:05
  Speaker 1: meer grote boetes komen. En wat ik nu allemaal vertel
• 4:08
  Speaker 1: gaat dus eigenlijk over de lidstaten. Maar het Europese parlement
• 4:11
  Speaker 1: heeft hier natuurlijk ook nog iets over te zeggen. En rapporteur,
• 4:14
  Speaker 1: het voormalige Euractive, heeft daar vandaag wel een interessante... met
• 4:18
  Speaker 1: de Belgische Europarlementariër Johan van Over het Veld. Hij is
• 4:22
  Speaker 1: oud-minister van Financiën in zijn land... en nu de voorzitter
• 4:24
  Speaker 1: van de Begrotingscommissie... van het Europees Parlement. En hij zegt
• 4:28
  Speaker 1: dat de lidstaten het parlement onderschatten... en dat het nog
• 4:31
  Speaker 1: wel eens moeilijk kan worden... om daar een meerderheid te vinden.
• 4:34
  Speaker 1: Het parlement heeft nog nooit een begrotingscompromis afgewezen... als dat
• 4:38
  Speaker 1: op leidersniveau beklonken was. Maar Van Overveld waarschuwt dat dat
• 4:42
  Speaker 1: dit keer misschien wel anders kan zijn... omdat er meer
• 4:45
  Speaker 1: fragmentatie is in het parlement. Voor alles is een eerste keer,
• 4:48
  Speaker 1: zegt hij. En het traditionele blok van de christendemocraten, sociaaldemocraten...
• 4:53
  Speaker 1: en de liberalen is kleiner dan dat het eerder altijd was.
• 4:56
  Speaker 1: Sommige christendemocraten schuiven ook iets op naar rechts. Dus dat
• 4:59
  Speaker 1: maakt het allemaal wat ingewikkelder dan het eerdere jaren was.
• 5:02
  Speaker 1: Het parlement wil niet snijden in het voorstel van de commissie.
• 5:05
  Speaker 1: En er is ook nog wat gestechel intern in het parlement...
• 5:08
  Speaker 1: over de structuur van de begroting. Vooral over of landbouw
• 5:11
  Speaker 1: een apart potje moet blijven of niet. Een van de
• 5:14
  Speaker 1: hoofdonderhandelaars van het parlement, Siefried Moerensa, gezegd, ja, als je
• 5:23
  Speaker 1: nu gaat tellen, dan komen de partijen die nu de
• 5:25
  Speaker 1: 27 regeringen vormen in de hoofdsteden, niet aan een meerderheid
• 5:29
  Speaker 1: in het Europees parlement. En het is natuurlijk ook de
• 5:31
  Speaker 1: vraag hoe hoog het parlement het uiteindelijk zal opspelen als
• 5:34
  Speaker 1: het puntje bij paaltje komt, maar de messen zijn in
• 5:36
  Speaker 1: ieder geval geslepen. En wil je nou nog meer horen
• 5:38
  Speaker 1: over de Europese miljardenbegroting, luister dan om tien over half
• 5:41
  Speaker 1: zes naar BNR, dan hebben we te gast Hendrik Vos,
• 5:44
  Speaker 1: hoogleraar Europese politicologie en Europees parlementslid voor de VVD, Anouk
• 5:49
  Speaker 1: van Brugge. Misschien dat die begroting voor 2028, 2034 nog
• 5:57
  Speaker 1: relatief eenvoudig tot stand gaat komen als we nu al
• 6:00
  Speaker 1: vooruitkijken naar die periode daarna. Want het zou zomaar kunnen
• 6:04
  Speaker 1: dat er dan nog weer extra lidstaten bij zijn gekomen.
• 6:07
  Speaker 1: Dat maakt niet alleen het MFK ingewikkelder, maar ook andere
• 6:09
  Speaker 1: onderwerpen waar unanimiteit voor nodig is. En nou is de
• 6:12
  Speaker 1: Europese Commissie daar al op vooruit aan het sorteren. Zo
• 6:15
  Speaker 1: meldt de rapporteur vandaag op basis van interne documenten die
• 6:18
  Speaker 1: hij heeft ingezien. Het zou dan gaan om onderwerpen als veiligheid, defensie, sancties,
• 6:23
  Speaker 1: mensenrechten en uitbreiding, waarop de commissie liever niet meer met
• 6:26
  Speaker 1: unanimiteit wil werken, maar met een gekwalificeerde meerderheid, dus nu
• 6:30
  Speaker 1: 15 lidstaten, die minstens twee derde van de inwoners vertegenwoordigen.
• 6:35
  Speaker 1: En dit is een discussie die al langer gevoerd wordt.
• 6:37
  Speaker 1: Maar het pijnpunt is natuurlijk altijd... om dit voor elkaar
• 6:40
  Speaker 1: te krijgen heb je ook eerst unanimiteit nodig. Zo ook
• 6:42
  Speaker 1: met dit voorstel weer. En dan moeten lidstaten dus bereid zijn...
• 6:46
  Speaker 1: om weer een stukje van hun nationale soevereiniteit in te leveren.
• 6:49
  Speaker 1: En ja, dat is iets wat vaak niet zonder horten
• 6:51
  Speaker 1: en stoten gaat. De commissie zou wel een soort noodrem
• 6:54
  Speaker 1: willen inbouwen... waarbij landen toch kunnen ingrijpen als ze denken...
• 6:57
  Speaker 1: dat een vitaal nationaal belang bedreigd wordt door een besluit.
• 7:01
  Speaker 1: Je kunt je dan wel afvragen of dat niet te
• 7:02
  Speaker 1: pas en te onpas gebruikt gaat worden... De commissie zou
• 7:05
  Speaker 1: dit wel willen doen met een passerelle clausule... en dat
• 7:08
  Speaker 1: is een overbruggingsbepaling in de Europese verdragen... waardoor er geen
• 7:12
  Speaker 1: grote verdragswijzigingen nodig zouden zijn. En dit is uiteindelijk ook
• 7:16
  Speaker 1: vooral belangrijk voor het toetredingsproces... van landen als Oekraïne, Montenegro, Noord-Macedonië.
• 7:21
  Speaker 1: Want als dit lukt, dan kan hun proces tot lidmaatschap
• 7:24
  Speaker 1: weer versneld worden. Ik had het gisteren al even over
• 7:30
  Speaker 1: consultatie binnen de EU mogelijk bij dreigingen. Een soort NAVO
• 7:33
  Speaker 1: artikel 4 dat er moest komen, maar wat ook nog
• 7:35
  Speaker 1: een beetje vaag was. Vandaag blijkt maar weer waar dat
• 7:37
  Speaker 1: gebruikt voor zou kunnen worden. De Estese regering meldt vandaag
• 7:40
  Speaker 1: namelijk dat het met volle overtuiging kan zeggen dat Rusland
• 7:43
  Speaker 1: achter de brand bij een dronefabriek zat. Dit gaat om
• 7:46
  Speaker 1: een brand die in augustus plaatsvond bij Milrun Robotics. Een
• 7:50
  Speaker 1: bedrijf dat gronddrones maakt voor Oekraïne. En die brand werd
• 7:53
  Speaker 1: toen snel geblust en er waren geen mensenlevens in gevaar.
• 7:56
  Speaker 1: Een paar dagen later zijn er toen wel twee letten
• 7:58
  Speaker 1: en een derde verdachte opgepakt. Estland zegt dat het strafrechtelijk
• 8:02
  Speaker 1: onderzoek nog loopt, maar is nu dus al wel zeker
• 8:05
  Speaker 1: dat het kan zeggen dat Rusland erachter zat. De Binnenlandse
• 8:08
  Speaker 1: Veiligheidsdienst van Estland zegt namelijk dat de werkwijze bij de
• 8:10
  Speaker 1: brandstichting van de Droomfabriek overeenkomt met andere Russische sabotageaanvallen in Europa.
• 8:16
  Speaker 1: Het Kremlin ontkent dat Rusland hierachter zat en noemt de
• 8:19
  Speaker 1: claims van Estland ongefundeerde aantijgingen. De Estse minister van Buitenlandse
• 8:23
  Speaker 1: Zaken heeft gezegd dat de Russische zaakgelastigde, die de ambassadeur vervangt,
• 8:27
  Speaker 1: op het matje wordt geroepen. Estland kan wel op bijval
• 8:30
  Speaker 1: rekenen van Europese leiders. De Zweedse premier noemt dit een
• 8:33
  Speaker 1: extreem ernstige conclusie. De president van het Letland betuigt zijn
• 8:36
  Speaker 1: volledige solidariteit. NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte prijst Estland. En de woordvoerder
• 8:42
  Speaker 1: van de Europese Commissie zegt... we staan achter Estland na
• 8:44
  Speaker 1: deze roekeloze aanval. En ook Emmanuel Macron, de president van Frankrijk...
• 8:48
  Speaker 1: verklaart dat hij volledig solidair is. En dan blijven we
• 8:54
  Speaker 1: nog even bij Macron, want de Franse president begint vandaag
• 8:57
  Speaker 1: aan een tweedaags staatsbezoek aan Spanje. Het is pas het
• 9:00
  Speaker 1: derde officiële bezoek van het Franse staatshoofd in ruim 120 jaar.
• 9:05
  Speaker 1: Maar dit komt wel op een ongelukkig moment. Spanje is
• 9:07
  Speaker 1: namelijk in de ban van massale protesten over de woningmarkt,
• 9:11
  Speaker 1: waardoor het bezoek van Macron wat op de achtergrond is verwenen.
• 9:14
  Speaker 1: En dat heeft alles te maken met een 87-jarige vrouw
• 9:17
  Speaker 1: die uit haar huurwoning moest. Zo vertelt Spanje-correspondente Jorn Lucas.
• 9:21
  Speaker 2: Een schrijnend verhaal. Inderdaad, een 87-jarige vrouw. Marie Karmeng heet ze.
• 9:27
  Speaker 2: Die woont al 70 jaar in een apartement in het
• 9:31
  Speaker 2: centrum van Madrid. Betaalt een zogenaamde oude huur. Dat zijn
• 9:34
  Speaker 2: contracten die voor 1985 zijn afgesloten... en eigenlijk voor onbepaalde
• 9:38
  Speaker 2: tijd golden. De nieuwe eigenaar, een commercieel bedrijf, die zei...
• 9:43
  Speaker 2: dat geldt niet meer. De rechter heeft gezegd, u heeft gelijk.
• 9:46
  Speaker 2: En inmiddels is die huur van... Een paar honderd euro
• 9:50
  Speaker 2: per maand verhoogd naar vijftienhonderd. Terwijl die vrouw nog geen
• 9:53
  Speaker 2: dertienhonderd euro per maand pensioen krijgt. Of iets dergelijks. Vandaag
• 9:57
  Speaker 2: is besloten dat zij haar advocaten en dit commerciële bedrijf
• 10:02
  Speaker 2: hebben afgesproken. Oké, je mag terug. Je mag daar... Er
• 9:55
  Speaker 2: zijn al een paar dagen protesten. Maar zijn die dan
• 9:59
  Speaker 2: door deze oplossing nu ook voorbij, Jorn? De Spaanse tv
• 10:25
  Speaker 2: zendt dit en de radio ongeveer 24 uur per dag uit.
• 10:30
  Speaker 2: Zojuist zeggen een aantal mensen die op dat centrale plein
• 10:35
  Speaker 2: in Madrid... de Plaza Sol heet dat, dat is vergelijkbaar
• 10:38
  Speaker 2: met de Dam in Amsterdam... qua importantie ervan, die zeggen
• 10:42
  Speaker 2: voorlopig gaan we nog niet weg. Sanchez, de premier, heeft
• 10:45
  Speaker 2: inmiddels nu wel een politiek akkoord gesloten... met zijn coalitiepartner,
• 10:49
  Speaker 2: Sumar heet die partij... Maar die twee hebben geen meerderheid
• 10:54
  Speaker 2: in het parlement. Dus het is maar eventjes te vragen
• 10:56
  Speaker 2: of zijn plannen... om de huurmarkt, woningmarkt aan te pakken...
• 11:00
  Speaker 2: of die echt voldoende steun krijgen. En deze mensen op
• 11:03
  Speaker 2: die pleinen zeggen ook... ja, voorlopig zijn we nog niet weg.
• 11:05
  Speaker 2: Want dit is een veel langer, al dieper... een gaand probleem,
• 11:09
  Speaker 2: wat ook niet alleen in Madrid speelt... maar ook in
• 11:11
  Speaker 2: Barcelona en in veel grote andere steden... zijn ook al protesten,
• 11:16
  Speaker 2: vergelijkbare protesten... zoals die in Madrid zijn ontstaan. Dus ik
• 11:21
  Speaker 2: denk dat dit nog wel eventjes doorettert. Ondanks dat er
• 11:24
  Speaker 2: dus wel een akkoord in de maat lijkt te zijn.
• 11:26
  Speaker 1: Dan toch nog even naar het bezoek van Macron. Wat
• 11:28
  Speaker 1: staat er precies op de agenda
• 11:31
  Speaker 2: Inhoudelijk gaat het natuurlijk om de standaard dingen... als Europese samenwerking, defensie.
• 11:35
  Speaker 2: Dan moet je denken energiebeleid. Frankrijk heeft natuurlijk enorme focus
• 11:39
  Speaker 2: op die kernenergiebeleid. Spanje heeft veel naar de hernieuwbare energie, zon, wind,
• 11:46
  Speaker 2: dat soort dingen. Migratie, denk aan Marokko, Noord-Afrika, beide landen.
• 11:50
  Speaker 2: Zowel Frankrijk als Spanje hebben daar toch echt wel nauwe
• 11:52
  Speaker 2: banden mee. De crisis in Ceuta hebben we nog vers
• 11:55
  Speaker 2: in het geheugen liggen. Dus dat hele migratieverhaal speelt hier
• 11:59
  Speaker 2: een rol. Maar uiteindelijk willen ze natuurlijk ook wel die vriendschap...
• 12:03
  Speaker 2: die strategische samenwerking ook wel bespreken voor elk wat wils.
• 12:10
  Speaker 1: Dit was hem weer, de Make Europe Great Again van
• 12:12
  Speaker 1: dinsdag 29 september 2026. Heel erg bedankt voor het luisteren.
• 12:16
  Speaker 1: Vergeet je niet te abonneren om geen aflevering van deze
• 12:18
  Speaker 1: podcast meer te missen. En deel hem ook vooral met
• 12:21
  Speaker 1: je vrienden, familie, collega's, iedereen die het maar wil horen.
• 12:24
  Speaker 1: Morgen zijn we er uiteraard weer. Heel graag. Tot dan.