Latest / Udha e Verteta dhe Jeta - TruthFM Albania / ABRAMI NE EGJIPT (ZANAFILLA 12:10-20)
Transcript
- Abrami në Egjipt Gënjeshtra e përsëritur kur besimi zbret pa pyetur Zanafilla 12:10–20 Le të lexojmë disa vargje së bashku, vargje kyçe: "Por në vend pati zi buke dhe Abrami zbriti në Egjipt për të banuar, sepse në vend zia ishte e madhe."— Vargu 10"Ai i tha Sarait, gruas së tij: «Të lutem, thuaj që je motra ime, me qëllim që të më trajtojnë mirë për shkakun tënd dhe jeta ime të shpëtojë për hirin tënd»."— Vargjet 11, 13"Por Zoti e goditi Faraonin dhe shtëpinë e tij me fatkeqësi të mëdha për shkak të Sarait, gruas së Abramit."— Vargu 17 Vetëm gjashtë vargje pas altarëve, Abrami gënjen. Njeriu që sapo la gjithçka mbi një fjalë të Perëndisë, dridhet para një Faraoni dhe sakrifikon nderin e gruas për lëkurën e vet. Nëse Mësimi 11 na tregoi lartësinë e besimit, ky na tregon humnerën e tij. Pikërisht kjo e bën tregimin kaq të vlefshëm. Biblia nuk na jep heronj prej mermeri, por njerëz prej mishi që rrëzohen, dhe mbi ta një Perëndi që premtimin e vet e ruan edhe kur bartësi i premtimit tradhton. Konteksti Historik dhe Kulturor Zia e bukës ishte realitet i përhershëm i Kanaanit. Një tokë që varej tërësisht nga shirat ishte e natyrshme që të kishte zi buke. Ndryshe nga Egjipti, që vaditej nga Nili i pashtreshëm dhe shërbente si hambari i botës së lartë, kur shirat mungonin, rrugët për në Egjipt mbusheshin me të uritur. Dokumentet egjiptiane flasin vetë për fise semite që zbrisnin në kohë zie. Pra, zbritja e Abramit ishte gjëja më e natyrshme në botë. Dhe pikërisht këtu qëndron problemi: ai bëri atë që bënin të gjithë pa pyetur Atë që e kishte thirrur. Teksti nuk regjistron as lutje, as altar, as fjalë nga Zoti për këtë udhëtim. Hapi dukej logjik, por logjika pa Perëndinë është fillimi i çdo Egjipti. Le të shikojmë pak edhe gënjeshtrën. Sara ishte vërtet gjysmë motra e Abramit — bijë e të njëjtit atë, jo e së njëjtës nënë (Zanafilla 20:12). Pra, fjala "motra ime" ishte teknikisht gjysmë e vërtetë, dhe pikërisht kjo e bën më mësimdhënëse. Gjysmë të vërtetat janë forma më e rafinuar e gënjeshtrës, sepse i japin ndërgjegjes një astak për të fjetur. Qëllimi i thënies ishte mashtrimi, dhe para Perëndisë qëllimi e përcakton fjalën. Abrami ishte gati të paguante në kulturën e kohës: kur një grua ishte e bukur pa burrë, mund të merrej në harem; me burrë, burri vritej. Plani i Abramit e mbrojti atë duke ekspozuar atë që duhej të mbrohte. Frika na bën llogaritarë të ftohtë të sigurisë sonë, me kurrizin e të tjerëve. Një pyetje që lexuesit e bëjnë shpesh: Si mund të ishte Sara shumë e bukur në moshën 65-vjeçare? (krahasojmë Zanafilla 12:4 me 17:17). Kujto kornizën e jetëgjatësisë: Sara do të jetonte 127 vjet (Zanafilla 23:1). Pra, 65 për të ishte mesi i jetës, jo pleqëria. Dhe historia përshkruan frikën e Abramit si reale. Sara u mor vërtet në pallat. Por pikërisht këtu qëndron mësimi: rreziku ishte i vërtetë, zgjidhja e frikës ishte e gabuar. Besimi nuk i mohon rreziqet; ai i sjell ato para Perëndisë në vend që t'i zgjidhë me duart e veta të dridhura. Vargjet në Imtësi Vargu 10 — Zbritja: Prova që vjen pas premtimit Po të vëmë re rendin e ngjarjeve, është një mësim në vete: Vargjet 1–3: Thirrja Vargjet 4–6: Bindja e Abrahamit Vargjet 7–9: Abrahami ndërton altar Vargu 10: Vjen zia Prova nuk erdhi para premtimit, por pas tij — jo si shenjë se Abrami kishte dalë nga vullneti i Perëndisë, por pikërisht brenda tij. Vendi i premtuar kishte zi buke. Kjo është një nga të vërtetat më çliruese të Biblës: prania e vështirësisë nuk është provë e mungesës së Perëndisë. Por Abrami e lexoi ndryshe dhe zbriti në Egjipt. Folja ka kuptim të plotë: gjeografikisht Egjipti është më poshtë; shpirtërisht, çdo largim nga vendi i thirrjes është zbritje, sado i arsyeshëm të duket vendimi ose lëvizja. Vargjet 11–13 — Anatomia e frikës Dëgjoni monologun e Abramit: "Unë e di që ti je e pashme. Kur egjiptianët të të shohin, mua do të më vrasin... që mua të më trajtojnë mirë, jeta ime të shpëtojë..." Ky njeri, që në vargun 4 s'tha asnjë fjalë, tani flet gjatë. Dhe çdo fjali rrotullohet rreth vetes. Frika e ka këtë nënshkrim: e ngushton botën derisa mbetet vetëm "unë". Dhe reagoni ndaj asaj që ka humbur nga llogaritë e tij: premtimi. Perëndia sapo i kishte thënë: "Do të bëj prej teje një komb të madh." A mund të vdiste Abrami në Egjipt me premtimin e pambajtur? Frika ka kujtesë të shkurtër: harron premtimet dhe mban mend vetëm rreziqet. Vini re heshtjen domethënëse në këtë tekst: në gjithë qëndrimin në Egjipt, asnjë altar nga Abrami. Altarët e tij ngrihen vetëm në tokën e premtuar (Zanafilla 12:7, 8; 13:4, 18). Egjipti mbetet kapitulli pa adhurim. Kjo nuk është rastësi letrare, por diagnozë shpirtërore: vendet ku shkojmë pa Perëndinë bëhen vendet ku s'flasim me Perëndinë. Largimi nga vullneti i Tij dhe heshtja e lutjes ecin gjithmonë bashkë — secila ushqen tjetrën. Vargjet 14–16 — Pasuria e kompromisit Plani për Abramin duket sikur funksionoi. Sara merret në pallat dhe Abrami mbulohet me dhurata: me dele, qe, gomarë, shërbëtorë, shërbëtore, gomarica e deve. Imagjinojini pak: këto kafshë do të ishin si "Benz-at", "BMW-të" e "Rolls-Royce-ët" e kohës së sotme. Vargu 16 na jep një të vërtetë të pakëndshme: kompromisi shpesh paguan në dukje. Por lexojeni listën me kujdes: mes shërbëtorëve të fituar në Egjipt, sipas gjasave, hyri në shtëpinë e Abramit edhe një vajzë egjiptiane me emrin Hagar (Zanafilla 16:1). Fara e dhimbjes që do të shoqërojë atë familje për breza. Pasuritë e fituara në Egjipt dolën më të shtrenjta se zia që i çoi atje. Ajo që fitohet duke shitur të vërtetën e mban çmimin e fshehur në faturë. Nuk e paguajmë çmimin në moment, por do ta paguajmë me kalimin e kohës. Vargjet 17–20 — Perëndia ndërhyn / Pagani qorton besimtarin "Por Zoti..." Sërish dy fjalët që kthejnë historinë. Perëndia godet shtëpinë e Faraonit me plaga për shkak të Sarait. Jo se Faraoni ishte fajtori kryesor (ai ishte i mashtruar), por sepse premtimi duhej mbrojtur. Nga Sara do të linte fara, dhe asnjë pallat në botë s'mund ta mbante peng linjën e shpëtimit. Perëndia qëndroi besnik ndaj premtimit pikërisht kur bartësi i premtimit po e rrezikonte atë. Dhe pastaj, skena më e turpshme e kapitullit: Faraoni pagan i jep besimtarit mësimin e moralit. "Ç'më bëre? Pse nuk më the që ishte gruaja jote?" — Vargjet 18–19 Abrami nuk përgjigjet asnjë fjalë. E ç'përgjigje ka njeriu i Perëndisë kur bota i tregon të vërtetën që ai fshehu? Dëshmia e humbur nuk kthehet me shpjegime, por me heshtje pendimi. Rruga e Kthimit Zanafilla 13:1–4Abrami u ngjit nga Egjipti dhe u kthye deri në vendin ku ishte tenda e tij në fillim, në vendin e altarit që kishte ndërtuar aty më parë; dhe aty Abrami i bëri thirrje emrit të Zotit. Tregimi nuk mbyllesh në Egjipt. Kapitulli 13 hapet me foljen e kundërt: Abrami u ngjit. Rruga e rikthimit është gjithmonë e njëjtë: kthehu atje ku le altarin. Jo rregullime kozmetike, jo premtime të reja — kthim te vendi i parë i adhurimit. Këtë do t'i thotë edhe Jezusi kishës që kishte humbur dashurinë e parë: "Kujtohu, pra, nga ku ke rënë, pendohu dhe bëj veprat e para!"— Zbulesa 2:5 Dështimi nuk është fundi i historisë së besimit. Qëndrimi në Egjipt është rreziku, por Abrami mori rrugën e kthimit. Po ne? Fjalët Kyçe të Tekstit Zbriti (vargu 10): Folja origjinale Yarad. E njëjta fjalë e zbritjes së Perëndisë në Babel. Në Bibël, "zbritja në Egjipt" bëhet thuajse gjuhë teknike e largimit nga vendi i premtimit (Zanafilla 26:2, 46:3; Isaia 31:1). Mjerë ata që zbresin në Egjipt për ndihmë! Kurse kthimi quhet gjithmonë "ngjitje" (Zanafilla 13:1). Harta shpirtërore ka lartësi e thellësi që s'i mat dot asnjë altimetër. Zi buke (vargu 10): Fjala origjinale Ra'av (uri e madhe). Do të shfaqet sërish në pikat kyçe të Zanafillës: uria që çon Isakun te Abimeleku (Zanafilla 26:1) dhe uria që çon gjithë Izraelin në Egjipt në ditët e Jozefit (Zanafilla 41:56). Tri breza, e njëjta provë dhe tri përgjigje të ndryshme. Perëndia i lejon provat të përsëriten derisa besimi mëson përgjigjen e duhur. Fatkeqësira / Plagë (vargu 17): Fjala origjinale Nega (goditje, plagë). Skena është parathënie e saktë e Eksodit: populli i Perëndisë në Egjipt, Faraoni që mban atë që s'i takon, plagët mbi shtëpinë e tij dhe dalja me pasuri (Zanafilla 12:16; krahaso me Eksodin 12:35–36). Historia e Abramit në Egjipt është Eksodi në miniaturë. Perëndia po e shkruante shpëtimin e madh që në skicën e vogël. Motra ime (vargu 13): Gjysmë e vërtetë (Zanafilla 20:12), qëllimi i plotë: mashtrimi. Bibla nuk njeh kategorinë "gënjeshtra të bardha". "Buzët që thonë të vërtetën do të bëhen të qëndrueshme përjetë, por gjuha gënjeshtare vetëm për një çast." — Fjalët e Urta 12:19 E vërteta e thënë përgjysmë për të mashtruar është gënjeshtër e plotë. Lidhja me Krishtin dhe Dhiatën e Re Ku është Krishti në një histori dështimi? Pikërisht në qendër të saj, me kontrast: Abrami, për të shpëtuar veten, e vuri nusen në rrezik. Krishti, për të shpëtuar nusen, e vuri veten në vdekje. "Ju burra, duajini gratë tuaja, sikurse edhe Krishti ka dashur kishën dhe e ka dhënë veten e tij për të..."— Efesianëve 5:25 Ky është dallimi mes frikës dhe dashurisë: frika sakrifikon tjetrin për veten; dashuria sakrifikon veten për tjetrin. Aty ku Abrami tha "jeta ime të shpëtojë për hirin tënd", Krishti tha të kundërtën me veprën e kryqit: "Jeta ime të jepet që ti të shpëtosh." Dhe ndryshe nga Abrami, që heshti para qortimit të Faraonit, Krishti heshti para Pilatit — jo nga turpi i fajit, por nga pesha e fajit tonë që kishte marrë përsipër (Isaia 53:7). Ka edhe një ngushëllim të madh në këtë kapitull: besnikëria e Perëndisë nuk varet nga besnikëria e Abramit. Premtimi mbijetoi gënjeshtrën. Sara u kthye, linja e farës u rua — jo nga heroizmi i njeriut, por nga vigjilenca e Perëndisë. "Nëse jemi të pabesë, Ai mbetet besnik, sepse nuk mund të mohojë vetveten."— 2 Timoteut 2:13 Shpëtimi ynë nuk qëndron mbi qëndrueshmërinë e dorës sonë, por mbi pandryshueshmërinë e premtimit të Tij. E pamë te dera e arkës, po e shohim te pallati i Faraonit dhe do ta shohim përfundimisht te kryqi. Paralelja me tundimin e Krishtit Abrami u largua nga vendi i thirrjes për bukë. Jezusi, i uritur 40 ditë në shkretëtirë, u tundua pikërisht me bukën: "Thuaj që këto gurë të bëhen bukë." Dhe refuzoi: "Njeriu nuk jeton vetëm me bukë, por me çdo fjalë që del nga goja e Perëndisë."— Mateu 4:4 Aty ku uria e nxori Abramin nga rruga e fjalës së Perëndisë, uria nuk e nxori dot Birin. Krishti e kaloi provën që Abrami e humbi, dhe pikërisht kjo bindje e përsosur na llogaritet neve që dështojmë (Romakëve 5:19). Zbatim Praktik Shoferët e vjetër në rrugët malore dinë një rregull: rreziku më i madh nuk është kthesa e vështirë — aty të gjithë ngadalësojnë. Por rruga e drejtë pas saj, ku këmbëmbajtja e qetë mbi gaz sjell aksidentin. Shumica e aksidenteve ndodhin pas pjesës së vështirë, jo në të. Abrami e kaloi kthesën e madhe: la Urin, la Haranin, ndërtoi altar. Dhe u rrëzua në rrugën e drejtë, te një zi buke e zakonshme. Kështu bie shpesh edhe besimtari: jo te prova heroike që e pret gati, por te dita e zakonshme që e zë të pakujdesshëm. Nga ky kapitull marrim këto mësime: Prit prova pas premtimeve: Zia erdhi fill pas thirrjes. Mos u çudit kur pas hapave më të mëdhenj të besimit vijnë vështirësitë më të mëdha. Kjo nuk është shenjë se dole nga rruga, por se je në të. Edhe Jezusi, fill pas pagëzimit dhe zërit nga qielli, u çua në shkretëtirë për t'u tunduar (Mateu 4:1). Mos zbrit në Egjipt pa pyetur: Problemi s'ishte udhëtimi, ishte heshtja: asnjë lutje, asnjë altar, asnjë pyetje drejtuar Zotit para vendimeve të mëdha (punë e re, largim, investim). Pyetja e parë nuk është "A është logjike?", por "A e pyeta Zotin?". Ke frikë nga gjysmë të vërtetat: "Motra ime" ishte teknikisht e saktë dhe moralisht e kalbur. Gjysmë të vërtetat tona, heshtjet e llogaritura, faktet e zgjedhura për përshtypje të rreme, janë gënjeshtra me kostum. Pyetja është: A synon fjala ime t'i japë tjetrit të vërtetën apo një përshtypje të rreme? Mos i sakrifiko të tjerët për sigurinë tënde: Abrami e mbrojti veten me kurrizin e Sarës. Sa herë e bëjmë të njëjtën? Heshtim kur duhet të mbrojmë dikë, ia lëmë fajin me kolegun, e lëmë familjen të paguajë çmimin e karrierës. Dashuria e Krishtit e kthen drejtimin: "Unë paguaj që ti të mbrohesh." Llogarite çmimin e fshehur të kompromisit: Egjipti e pasuroi Abramin, dhe në atë pasuri erdhi Hagari — dhimbja e së nesërmes. Fitimet që vijnë nga shitja e së vërtetës e mbajnë faturën të fshehur në ndërgjegje, në familje, në dëshmi. Para se të thuash "ja vlejti", prit të shohësh faturën e plotë. Kthehu te altari i parë: Nëse je në Egjipt, në një vend ku të çoi frika apo kompromisi, rruga e kthimit është e njohur: ngjitu atje ku le altarin (Zanafilla 13:4). Pendim konkret, adhurim i rifilluar, veprat e para (Zbulesa 2:5). Perëndia i Abramit është Perëndia i mundësisë së dytë. Përmbledhje Zanafilla 12:10–20 na tregon: Provën që vjen pas premtimit; Zbritjen pa pyetje në Egjipt; Anatominë e frikës që rrotullohet rreth vetes; Gjysmë të vërtetën si gënjeshtër të plotë; Pasurinë e kompromisit me faturën e fshehur; Perëndinë që mbron premtimin edhe nga bartësi i tij; Turpin e qortimit nga një pagan; Dhe rrugën e kthimit te altari i parë. Heroi i besimit u rrëzua; besnikëria e Perëndisë jo. Mbaj mend këtë varg: "Nëse jemi të pabesë, Ai mbetet besnik, sepse nuk mund të mohojë vetveten."— 2 Timoteut 2:13 Historia jote me Perëndinë nuk qëndron mbi ditët tua më të mira, por qëndron mbi besnikërinë e Tij të përjetshme. Paqja dhe hiri i Perëndisë qoftë me ju! Zoti ju bekoftë!