Latest / Derin Detay / 🎧 GÜNDEM #11 | Füze Krizi mi Psikolojik Harp mi? İran, Türkiye ve Azerbaycan Gerilimi

Transcript

🎧 GÜNDEM #11 | Füze Krizi mi Psikolojik Harp mi? İran, Türkiye ve Azerbaycan Gerilimi · Derin Detay

0:04
Burası derin de lan. Gündemin arkasındaki akıl.
0:11
Detayın içindeki. Allah.
0:23
Evet değerli dostlar. Bugün derin detayın 11 günden
0:30
bölümünde her zamanki olduğu gibi çok önemli konuları masaya
0:35
yatıracağız ve konuşmak istediğim konu iran, Azerbaycan
0:40
ve Türkiye arasında gelişen olaylar.
0:45
Bu çok önemli çünkü aslında bu 3 ülkenin arasındaki olayın
0:51
birbiriyle zaten bu iran savaşından itibaren çok ciddi
0:56
bağlantıları var ve Amerika Birleşik Devletleri ve israil'in
1:01
iran saldırıları bu 3 ülke arasındaki ilişkilere ciddi
1:07
bağlamda bana soracak olursanız. Negatif etkilemekten ve
1:13
öncelikle sizlerle iran, Azerbaycan gerilimi üzerinden
1:19
bir konuşma başlamak istiyorum ve tabii ki bunun enerji
1:23
bağlamındaki heysivleri de ilk olarak bir masaya yatırmak
1:29
istiyorum. Bildiğiniz üzere geçtiğimiz
1:32
günlerde iran'dan atıldığı iddia edilen.
1:36
Bir füzenin Azerbaycan hava sahasına yöneldiği ve Azerbaycan
1:42
hava savunma sistemleri tarafından engellendiği iddiası
1:47
kamuoyunda büyük bir etki uyandırdı ve bu elbette
1:53
azerbaycan'la iran arasında büyük bir gerginliğe sebep oldu
1:59
ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı ilham Aliyev çıktı.
2:04
Ve kimi kastettiği belli olmayacak bir şekilde
2:08
şerefsizler dedi. Ve bu olaydan sonra iran'daki
2:13
tüm Azerbaycanlı diplomatlar geri çekildi.
2:18
Fakat sonrasında yeni bir kanallar iran sınırına giden
2:22
bazı azerbaycan'a ait büyük araçlarının kısıtında
2:27
kaldırıldı. Yani bir taraftan hani
2:30
diplomatlar geri çekildi ama hemen akabinde de iran sınırına
2:35
giden yük araçlarına izin çıktı. Ama tabii ki böyle bir hani bir
2:41
taraftan şerefsizler deyip. Öteki taraftan da böyle bir
2:46
iznin yeniden veriliyor olması azerbaycanın son derece
2:52
kafasının karışık olduğuna dair. Bazı intibalar uyandırdı tabi ki
3:00
şimdi sizlere bunun jeopolitik arka planını bir anlatmak
3:06
istiyorum. O da benim görebildiğim
3:08
kadarıyla durum kafkasya'da Amerika Birleşik Devletleri ile
3:14
israil en önemli müttefikinin Azerbaycan olmasından ileri
3:21
geliyor. Hatta buna ingiltere'yi de.
3:24
Ekleyebiliriz. Ve burada hem ingiliz şirketlere
3:29
hem Amerikan şirketlere hem de israil'le şirketlerin Rusya ve
3:36
çin'e karşı je ekonomik olarak konumlanması için.
3:41
Azerbaycan önemli bir merkez üs olarak karşımıza çıkıyor.
3:47
Tabii bu sadece bu şekilde değil aynı zamanda Kafkasya bölgesinin
3:55
enerji politikaları açısından da son derece önemli bir alan
4:01
teşkil ettiğini de ortaya koyuyor.
4:03
Zaten Hazar havzası baktığımızda.
4:07
Uzunca bir süredir batılı enerji şirketleri için.
4:11
Çok önemli bir stratejik değerli taşıyor ve azerbaycan'ın daha bu
4:18
bağlamda batı bloğu tarafından yani hem Amerika hem de Avrupa
4:24
Birliği tarafından Rusya ve çin'e karşı da önemli bir enerji
4:30
lojistik sahası olduğunda. Çok net bir şekilde ortaya
4:36
çıkıyor zaten burada şunu da görmemiz lazım ki bu savaşın ilk
4:42
zamanlarından itibaren iran tarafından kapatılan ve mevcut
4:47
koşullarda kontrollü bir şekilde açılan hürrümüzün etkisinin
4:53
azaltılıp yani hürmüz boğazından geçişin o değerinin yavaş yavaş.
4:59
Azaltılıp onun yerine zenge zoru koridorunun güçlendirilmesi,
5:05
bölgede Hazar petrollerinin önemini çok daha farklı bir
5:11
şekilde arttıran bir durumu gözler önüne seriyor.
5:17
Elbette bu arada. Iran'la Azerbaycan arasındaki bu
5:23
gerilim sadece son füze meselesinden yani fox flake
5:29
olarak benim de düşündüğüm bence bu füze iran tarafından
5:34
atılmadı. Elbette orada başka bir takım
5:37
dengelerin olduğunu düşünüyorum. Böyle bir durumdan ziyade
5:42
bambaşka bir takım önemli durumları da gözler önüne
5:47
seriyor. Mesela bunlardan en önemlisi.
5:50
Bir an eski Cumhurbaşkanı ibrahim reisi'nin helikopterinin
5:55
düşürülmesi şimdi diyeceksiniz ki bu neden bu kadar önemli
6:00
şundan dolayı değerli dostlar, özellikle ibrahim reisi'ni
6:06
helikopterinin düşürülmesinden sonra bazı önemli durumlar
6:11
ortaya çıktı. Bu da şöyleydi, son görüşmesi
6:16
ilham Aliyev liydi. Hatta görüştüğü bölgede
6:20
hatırladığım kadarıyla iran sınırına çok yakın bir
6:24
noktadaydı. Son görüşmesiyle ali'yle
6:27
yaptıktan sola helikopterine bindi.
6:30
Ibrahim bey ise ve tam Azerbaycan sınırının oradan
6:35
geçerken. Bir anda uçak hani kime sorsanız
6:41
büyük bir işte sisli ve yağmurlu fırtınalı bir havanın olduğu bir
6:46
zamanda kalktığı ve bu sebeple düştü söylenmişti ve ben bunu
6:53
bundan önceki yayınlarımda da sıklıkla dile getirmiştim.
6:57
Ama böyle mi gerçekten ben bunu bu şekilde olduğu düşüncesinde.
7:02
Değil. Hele bugün azar Aycan mı?
7:06
Iran arasındaki gerginliklere daha doğru bir şekilde analiz
7:11
ettiğinizde bence durumun bu ibrahim üyesinin helikopterinin
7:16
düşürülmesinden de önce bir takım muhtemeldir ki.
7:20
Enerji jeopolitiğine ilişkin bazı tartışmaların, bazı
7:24
kavgaların mücadele alanlarının olduğunu görüyoruz.
7:28
Ama öteki taraftan da bu reisinin helikopterinin
7:32
düşürülmesiyle bence ben düşmesi olarak biraz önce söylediğim
7:36
gibi bunu bu şekilde düşünmüyorum.
7:38
Bu gerginliğin iyiden iyiye ortaya çıktı.
7:43
Çok net bir şekilde bence. Görülüyor ve tabii ki öteki bir
7:50
gündemse bu iran iç siyasetindeki bu şahin güvercin
7:56
ayrışmasının da bu sahadan etkili olduğu çok net bir
8:01
şekilde karşımıza çıkıyor. Şimdi buradan zaten şahin
8:05
kesimin daha çok iran rejimi yanlısı oldu.
8:10
Yani daha muhafazakar. Daha tutucu ayetullah'dan
8:14
oluştuğunu biliyoruz. Güvercinleriyse biraz daha
8:19
liberal kanatta daha az muhafazakâr olan ama elbette ki
8:24
iran'ın şii değerlerine sıkı sıkıya bağlı olması gerektiğini
8:28
söyleyen bir ayetullahlar sınıfının olduğunu görüyoruz.
8:33
Şimdi bu iran'la Azerbaycan arasındaki kavga.
8:38
Ilımlılar açısından şöyle bir değerlendirmesi var, bence
8:42
değerli dostlar böyle bir kavga evet ortaya çıktı.
8:47
Elbette ki şahinlerle güvercinler arasında çok ciddi
8:52
bir kavga var ama özellikle güvercinler bakımından bunun
9:00
şöyle bir problem teşkil ettiğini düşünüyorum, o da.
9:04
Israil'le hatta doğrudan israil'le olmasa bile Azerbaycan
9:10
yüzeyinden böyle bir irtibat kurulma ihtimali ve bunun
9:15
üzerinden de iran'daki ayetullahlar yapısı içerisinde.
9:20
Daha ılımlı bir kesimin batı ve hatta israil destekli olarak
9:26
iktidara gelme gayreti ve aliyevinde yani azerbaycan'ın da
9:31
iran rejimi üstünde israil adına böyle bir bağlantı kurabilme
9:39
ihtimali. Şimdi ben her zaman meselenin
9:43
biraz daha arka planda çözüldüğüne.
9:47
Hep inanırım ve çoğunlukla hep şu söylendi bugüne kadar işte
9:50
hep israil hem de Amerika zaten bugün de bu trumpın yaptığı
9:54
açıklamalardan zaten görüyorsunuz.
9:56
Elbette ki bu ayetullahların kim olacağı ile ilgili meseleye
10:01
bilfiil. Dahil oluyorlar ama bu geçmiş
10:05
dönemde yani bu savaş başlamadan önce iran'la Azerbaycan
10:09
arasındaki gerilimde ben hem israil'in hem de Amerika
10:14
Birleşik devletleri'nin kendi savaş statisini doğrudan askeri
10:20
bir şekilde ortaya koymadan önce öncelikle azerbaycan'ı bu
10:25
denklemin içerisine dahil ettiğini düşünüyorum ve
10:28
aliyevinde. Böyle bir ayetullahlar seçimi
10:32
içerisinde. Güvercin kanattan etkili bir rol
10:37
oynadığını düşünüyorum çünkü şunu da biliyoruz ki özellikle
10:40
ayetullahın içerisinde bu yönde çok ciddi rol oynayan.
10:47
Türk tabanını önemli ayetullahların da olduğu net bir
10:52
şekilde karşımıza çıkıyor ve burada iran iç siyasetindeki
10:58
bazı girişmelerin iran, Azerbaycan giyle körüklediğine
11:02
ve bunun aslında temelde israil ve ABD tesiri olmasına rağmen
11:08
bir şekilde meselenin aslında enerji jeopolitiğinde.
11:13
Azerbaycan'ın daha da güçlenmesi için oluşturulduğunda ben
11:18
düşünüyorum. Yani mikro olan olayların makro
11:24
politiği etkilediği de buradan görüyoruz ve elbette ki burada
11:30
azerbaycan'ın zengin zur'u koridoru üzerinden biraz önce
11:34
söyleyeyim gibi bir lojistik merkez haline.
11:38
Getirilmesi ve iran'ın da bu bağlamda ermenistan'la olan
11:45
yakınlığı dikkat çekiyor. Taşin yana ta geçmiş zamandan
11:51
itibaren özellikle Azerbaycan, kafkasya'da çok fazla etkin
11:55
olmasın diye iran'ın da perde arkasından özellikle çin'le
12:01
beraber uyguladığı bu strateji. Bir şekilde bugün iran'ın
12:07
vurulmasıyla sonuçlandı. Yani hür müziği etkisinin
12:11
azaltılması ve zengezur koridorunun ya da bir diğer
12:15
tarifle Trump koridorunun etkisinin arttırıldığı da bugün
12:21
karşımıza çıkıyor. Şimdi burada tabii bir diğer
12:26
ülkemiz elbette ki kendi ülkemiz, yani Türkiye şimdi
12:31
iran'la Azerbaycan arasındaki gerginliği.
12:35
Biraz masaya yatırdık ama bugün baktığımızda elbette ki
12:40
türkiye'yle iran arasında da belli bir gerginlik alınının
12:44
olduğunu görüyoruz. Şimdi buradan olay şu,
12:48
türkiye'ye doğru atıldığı iddia edilen bir balistik füze haberi
12:54
bütün medyaya servis ediliyor ve bu servis ediler.
12:59
Haber üzerinden de sosyal medyada büyük bir gümbür
13:05
kokuyor. Şimdi bu çok ama çok önemli bir
13:10
olay oldu. Türkiye'de ve şöyle bir algı
13:15
yapıldı dendi ki yav kardeşim sen zaten iran falan israil'le
13:21
ve Amerika Birleşik Devletleri ile zaten savaşıyorsun işte arap
13:24
ülkelerine sırf israil'in ve ABD nin yanında olduğu için vurdum.
13:29
Çünkü orada da Amerika Birleşik devletleri'nin.
13:33
Askeri üsleri var. E kalkıp neden füzeyi türkiye'ye
13:36
yolladı? Şimdi tabii burada bazı temel
13:40
problemler de var. Yani kürecik radar üssünün bir
13:45
şekilde gelecek stratejilerde ABD ve israil adına kullanılma
13:53
ihtimali ta geçmişten bu yana zaten Türkiye Cumhuriyeti için
13:58
konuşuluyor. Yani aslında iran için elbette
14:02
ki Türkiye. Meşru bir hedef ama.
14:06
Şöyle bir durumda söz konusu, bugün Türkiye.
14:11
Hem, israil ve ABD ile bir şekilde hani müttefikmiş gibi ki
14:17
nato'dan kaynaklı özellikle berabermiş gibi görünüyor ama
14:22
öteki taraftan da son dönemde özellikle köpürtülen işte bu
14:27
işte Kürdistan mı kuruluyor işte Türkiye toprak mı kaybedecek
14:31
gibi sorular üzerinden de israil'e karşı bir taraftan
14:36
tabii ki. Dolayısıyla da Amerika Birleşik
14:37
devletleri'ne karşı. Bir mücadelede ortaya koyuyor.
14:42
Şimdi burada özellikle israil, Türkiye ile iran'ın hiçbir
14:48
şekilde birbiri de yaklaşmasını yakınlaşmasını istemiyor.
14:54
Neden aslında bunun cevabı gayet açık ve net.
14:58
Çünkü Türkiye ve iran eğer yakınlaşırsa bir şekilde Araplar
15:04
da. Israil'in tek başına
15:06
kalmışlığından dolayı hani mezhebi farklılıkları gözaltı
15:11
ederek güçlünün yanında. Yer alacak o da Türkiye ve
15:17
iran'ın beraber olması zaten bölgede yeterli derecede bir güç
15:23
unsuru. Çünkü ikisi de bölgesel güç.
15:26
Orta doğuda bunu ortaya koyacağı için arap ülkeleri de anti
15:31
amerikancı ve anti siyonist bir tutumla ne yapacaklar hem
15:37
iran'ın yanına gelecekler hem de türkiye'nin yanına.
15:41
Gelecekler tabii böyle bir durum oluşmasın diye çok ciddi bir
15:47
işte haber bombadımını ortaya çıktı.
15:50
Bedendi ki iran'dan türkiye'ye füze tabii bu elbette ki sosyal
15:57
medyada çok büyük bir gümbrü kopartı ve açıkçası.
16:03
Kendinden menkul. Takım isimler çok sert
16:08
söylemlerde bulundu ve meshebi gerilimleri körükleyen bazı
16:14
açıklamalarda yapıldı. Tabi burada özellikle şunu da
16:19
söylemek lazım ki kendilerini şey olarak gören şey aras hoca
16:24
kurursanız onların ne kadar şeyh olduğu daha çok büyük bir soru
16:28
işareti. Iran'ın sözde yaptığı bu
16:32
saldırıya karşı çok tehditler, üsluplar kullandılar ve bu
16:37
üsluplarda özellikle işte bu acem gibi pers gibi, fas gibi
16:42
mezhebi ayrışmaları öne çıkartan kelimeler kullanarak ABD ile
16:48
israil'in iran topraklarına yönelik bu saldırılarını adeta
16:53
onaylayacak. Bazı açıklamalarda yaptılar.
16:58
Tabii bu açıklamalar hiç şüphesiz israil istihbarat
17:03
tarafından kovuk ediliyor. Ve iran, aleyhtarı bir
17:08
psikolojik harp tekniğiyle de asıl hedefin kim olduğu gözaltı
17:14
edildi. Zaten psikolojik Harbiye de
17:16
baktığımızda bunun asıl sebebi ana tehdidi örtbas edilmesidir.
17:23
Bugün bunu israil destekli hem sosyal medyacılar hem de elbette
17:30
ki askeri merkezlerde. Organize edilen yapılar bunu çok
17:35
net bir şekilde ortaya koyuyor. Ama burada şöyle bir olumlu
17:42
durum oldu, Türkiye Cumhuriyeti için özellikle üst politik
17:48
yapıları ortaya koyan devlet kurumları çıktı.
17:52
Ve dedim ki kardeşim dedi. Çok ama çok dikkat etmek lazım.
17:57
Bir hedef gösterirken bakın bunu ortaya koydu.
18:01
Tüm devleti, kurumları yani dış işleri bakanlığı.
18:04
Cumhurbaşkanlığı bunları söyledi.
18:07
Ve tinkinli. Bir açıklama yaptılar.
18:11
Bu açıklamada, bu saldırı ıvan'dan gelmiş olabilir mi?
18:16
Gelmiş olabilir. Iranın böyle bir saldırı.
18:19
Eğer yaptıysa buna dikkat edecek.
18:22
Çünkü kendi ülkesi saldırırken hani potansiyel bir müttefiki de
18:29
kaybetmemesi gerekir. Uyarısı yapıldı.
18:32
Ama öteki taraftan da eğer bu saldırı.
18:37
Iran tarafından gerçekleştirilmiyorsa iran'ın
18:40
kendi içerisinde hangi israil istihbaratına çalışan üst düzey
18:47
askeri yetkiler, yetkililer olduğunu ortaya çıkartması ve
18:51
cezasını da vermesi gerekiyor dendi ve geçtiğimiz günlerde
18:56
devrim muhafızlığının içerisinde.
18:59
Kudüs gücü komutanı olarak geçen birisi Tahran meydanından
19:04
israil'e çalıştığı gerekçesiyle asıldı.
19:07
Şimdi demek ki evet iran devrim muhafızının içerisinde israil'e
19:13
bağlı. Olduğu iddia edilen bazı askeri
19:18
unsurlar bir şekilde israil'e hem bilgi sızdırıyorlar hem de
19:24
israil'in aslında temelde düşman gördüğü ya da şimdi müttefik
19:30
olarak gördüğü ama gelecekte çok net düşman olarak adledeceği
19:35
ülkelere iran üzerinden saldırı yapmasının Emine iran
19:41
içerisinden verdiğini görüyoruz. Ve bunun da devlet kurumları
19:46
bakımından çok net bir şekilde ince ince tetkik edildiği ve
19:51
bunun üzerine de bir takım uyarıların yapıldığında
19:56
değerlendiriyoruz. Tabii dediğim gibi burada büyük
19:59
bir makul tepki var ve özellikle erdoğan'ın yaptığı açıklamalar
20:05
ve hem iç güvenlik hem de dış güvenlik teşkilatlarından gelen
20:09
bilgiler. Bu meselenin derinlemesine
20:13
soruşturulması gerekliliğinin de has olduğunu belirtti ki iran
20:19
Cumhurbaşkanı pezecik yanında geçtiğimiz günlerde çıktı.
20:23
Ve türkiye'yle bu füze saldırısı olduğu iddia edilen olayla
20:29
ilgili ortak bir soruşturma komitesinin kurulabileceğini ve
20:35
burada türkiye'nin bu saldırıyı kimin tarafından yapıldığını bu
20:40
şekilde görebileceğini de söyledi.
20:42
Ebuda tabii ki iran açısından büyük bir özgüven belirtisi
20:47
olarak da. Değerlendirile bilir.
20:50
Tabii burada şunu da görmemiz lazım ki, Türkiye Cumhuriyeti
20:55
bakımından böyle bir saldırı haberini veriliş biçimi bir
21:00
şekilde türkiye'yi iran'la savaşa sokmak için yapılıyor.
21:06
Bu çok net ve. Şu da iddia ediliyor ki
21:10
türkiye'ye bu haber Suriye kaynakları üzerinden geldi.
21:16
Şimdi burada bunu biraz irdelememiz lazım.
21:21
Çünkü özellikle bildiğiniz üzere bugünkü.
21:25
Suriye Cumhurbaşkanı şa. Ve kendisinin kim olduğunu zaten
21:32
biliyorsunuz. Hatta kendi ismi bugün şarap ama
21:35
aslında kod ismini söylememiz gerekirse de ne colani diyoruz
21:40
tabi ki şimdi burada şöyle önemli bir taraf var, şarap
21:46
elbette bugün Türkiye ile. Yakınlaşıyor.
21:50
Ama. Ne için yakınlaşıyor bunu daha
21:53
görmek bunu yakın zamanda göreceğiz ve şu söyleniyor, bir
21:59
şekilde işte iran'dan atılan bu füzeye karşı Suriye Devlet
22:05
kaynakları ki Suriye cumhurbaşkanlığından da böyle
22:09
112 geldi çıktı dedi ki kardeşim dedi.
22:13
Iran'ın yaptığı bir devletleri. Bunu söyledim.
22:17
Ha, şimdi bunu söyledikten sonra elbette ki Türkiye ile ki
22:23
özellikle erdoğan'la şarhanın ne kadar yakın olduğunu
22:26
düşünüldüğünde burada şunu çıkartıyoruz, Suriye üzerinden
22:32
Türkiye iran'la savaşa sokulmaya mı hazırlanıyor?
22:36
Bunu soruyoruz ve tabii ki bu durumdan sonra ne oldu?
22:43
Iran dışişleri mensupları çağırıldı dış işleri Bakanlığına
22:47
ve uyarıldı. Ama bunda şunu da ortaya
22:51
koymamız lazım. Jolani zaten çok kesin bir
22:55
şekilde israil yanlısı bir Cumhurbaşkanı israil de bugün
23:01
iran'a bir şekilde saldırdığına göre ve şara'da iranı bu
23:07
saldırdan ötürü suçladığı için açık bir şekilde görüyoruz ki bu
23:13
da suriye'de türkiye'ye karşı kullanılıyor.
23:17
O zaman buradan da çıkan bir sonuç da var.
23:19
O da türkiye'nin ortadoğu'da hangi ülke ile müttefik?
23:26
Hangi ülkeyle de düşman olacağına doğru bir şekilde
23:31
karar vermesi lazım. E zaten mesela irak'ta açıklama
23:36
yaptı. Ve dedik arkadaş dedi.
23:40
Böyle bir saldırı olmuş mudur bilmiyorum.
23:44
Çünkü ırak öyle ya da böyle şendi pozisyonunu koruyor.
23:50
Çünkü irak, orta doğu'da özellikle bu 2.003 yılından
23:54
itibaren ki daha öncesinde de irak'ta özellikle iranın da bir
23:59
savaşı hatta 67 yıl süren bir savaşı olmuştu.
24:03
Yavaş yavaş kendisini daha fazla toparlamaya başladı ve irak'da
24:08
belli ülkeler tek Galata imarı için büyük bir destek verdi.
24:14
Elbette irak'ta bugün mezhebi tarafı yüksek bir takım
24:20
parlamentolar var, bir merkezi hükümet var.
24:23
Elbette burada mezhep yapıları bir şekilde temsil edilmeye
24:28
çalışılıyor. Bu doğru ama bırak aslında bugün
24:32
hem etnik hem de mezhebi bakımdan bölünmüş durumda ama
24:37
yaptığı açıklamada böyle bir. Saldırı, iran tarafından
24:42
muhtemeldir ki Türkiye yapılmamıştır.
24:45
Bunu arka planının iyiden iyi araştırılması, soruşturulması ve
24:51
türkiye'nin herhangi bir şekilde bir karar verirken bu verilere
24:57
dayalı olarak karar vermesi önemli olur dedi.
25:01
Dolayısıyla da suriye'ye göre irak.
25:05
Çok daha aklı, Selim bir tepki gösterdi ha tabi burada şunu da
25:11
söylememiz lazım, irak'ta daha fazla iran yanlısı gruplar var.
25:17
Ebu da tabi ki eski Başbakan el malikini bazı etkileri var, bunu
25:24
görüyoruz. 3 şüphesiz bir de şunu da söylememiz lazım, bence
25:29
önümüzdeki dönemde. Onu daha net bir şekilde
25:32
göreceğimizi düşünüyorum. Nasıl kumda çok geniş bir şeyi
25:38
taban varsa ki humeyni zaten iran'da teogosiyi kumdaki şii
25:45
ekolü üzerinden gerçekleştirdi. Bir başka şii ekolde irak'ta
25:51
var. O da necer'de.
25:55
Ali sistal. Ama ali sis taninin farkı
25:59
humeyni ekolüne göre daha ılımlı bir kanadı ortaya koyuyor
26:04
irak'ta. Şimdi geçmiş dönemde şu
26:09
haberleri gördünüz, hem Barzani hem de bir önceki papa Francesco
26:15
hatta bugün leo'da gitti. Kendisini ziyaret etti ve şöyle
26:22
bir planlama ve şöyle bir stratejinin olduğunu ben
26:25
olduğunu düşünüyorum. Bir şekilde gelecekte kum ekolü
26:29
yani iran'ın. Ana teokratik yapısı ciddi
26:33
manada şahin kanat bel taraf edilirse yerine daha ılımlı bir
26:39
ekole ihtiyaç var. O da nedir?
26:42
Diye soracak olursanız. O da necef'e kulübü ali sistari
26:48
şii anlayışı da kesinlikle siyasete bulaştırmayan, daha
26:52
fazla uhrevi tarafta kalınması gerektiğini söyleyen bir şeyi
26:59
eskatolojisi ortaya koyuyor. Bunu sistemleştiren ve anlatan
27:04
yapılan da var. Mesela şunu da biliyoruz, çok
27:07
önemli irak'taki şii milislerden olan.
27:11
Nuh tedavi el sa dır mesela iran tarafından destekleniyor.
27:15
Mesela daha şahin bir politika. Ortaya koyuyor sis taneye göre
27:20
ve sis tayiyle de belli açılardan irak'ta.
27:24
Çatışıyor. Bunu da alten koymamız lazım.
27:27
Tabii ki buradaki çatışma daha fiziki bir çatışmadan ziyade
27:32
daha fikri bir çatışma. Dolayısıyla buradan daha farklı
27:37
bir durumun olduğunda çok açık ve net bir şekilde görüyoruz.
27:43
Velhasıl kelam şunu söylemek istiyorum.
27:46
Buradan Suriye ve irak üzerinden Türkiye iran'la.
27:51
Savaşa sokulmaya. Çalışıldı ama şu ana kadar
27:55
geldiğimiz nokta elbette üst politik yapım süreçleri
28:00
itibariyle Türkiye hiç şüphesiz iran'a bir tepki gösterdi ve bu
28:07
tepkiyi gösterirken de somut karşılık vereceğine yönelik de
28:11
bir tehditkar üslup ortaya kurdu.
28:14
Bu böyle olması gerekiyor mu? Hiç?
28:16
Şüphesiz böyle olması gerekiyor çünkü devletler.
28:19
Insan değildir. Uzun vadeli hedefler ortaya
28:22
koyarlar ama bu hedefler ortaya koyulurken bir gizli strateji de
28:29
barındırıyor. Türkiye bence türk güvenlik
28:33
birimleri bu saldırının iran tarafından yapılmadığını biliyor
28:37
ama bulunduğu jeopolitik ve jeostratejik konum itibariyle
28:42
Türkiye bir denge politikası. Ortaya koymak durumunda ve
28:47
burada da açık bir şekilde israil'e ve amerika'yla da
28:52
çatışmamayı seçtiği için bugünkü siyasi yapısından mütevellit
28:58
olarak biraz daha temkinli bir dil, daha diplomatik bir durum
29:05
ortaya koymaya çabalıyor. Ama tabii ki bu diplomatik ve.
29:11
Dengeli tutup. Ne zamana kadar sürer ve
29:15
özellikle nato kaynaklı bir beşinci madde durumu ortaya
29:20
konur mu ve bu ortaya konulursa nato çerçevesinde Türkiye
29:26
nato'yu bu bağlamda kendi ulusal çıkarları için kullanır mı?
29:32
Ve bence daha önemli soru nato iran'dan diyelim ki bu saldırı
29:37
doğru. Ne derece türkiye'nin yanında
29:39
durur. Bunların hepsi soru işareti.
29:43
Şimdi bugün şu söyleniyor işte böyle bir saldırıda işte nato
29:48
türkiye'nin yanında duracak. Neden?
29:50
Çünkü Türkiye bir nato üyesi ama mesele Türkiye olduğunda biz
29:56
geçmişten bugüne biliyoruz ki özellikle nato hiçbir zaman
30:01
türkiye'nin yanında olmadığı gibi hiçbir zamandan türkiye'nin
30:06
belli bir takım saldırılara karşı.
30:09
Onu savunmadı, hatta tam tersine başka yapıları kullanarak tam
30:15
manasıyla. Türkiye'nin ulusal çıkarlarına
30:20
zarar verecek bazı hamleleri de yaptı.
30:24
Biz bunları tarihten bu yana çok iyi biliyoruz.
30:29
Dolayısıyla bazı görüşler okuyorum, hem sosyal medyada hem
30:33
de akademik kaynaklarda diyorlar ki özellikle nato tarafında
30:39
duran bazı akademisyenler işte eğer Türkiye nato'nun üyesi
30:44
olmamış olsaydı böyle bir saldırıya maruz.
30:48
Ve onu destekleyen hiçbir Avrupa ülkesi veda tabi ki Amerikan ve
30:53
israil olmayacaktı ama ben bunu kesinlikle böyle düşünmüyorum.
30:58
Çünkü gelecekte böyle bir mesela diyelim ki ruh saldırı soldu ya
31:03
da diyelim ki çin saldırdı türkiye'ye nato türkiye'nin
31:07
arkasında ne kadar durabilecek ya?
31:10
Bunlar soru işareti. O yüzden nato üyesi olmasaydı
31:14
Türkiye daha büyük zarar gördü diyenlere.
31:18
Yani böyle bir mesaj vermek istiyorum.
31:20
Yani bugün nato'nun arkasına sığınarak konuşuyorsunuz.
31:24
Bu iyi güzel ama bu zamana kadar nato'nun Türkiye karşıtı belli
31:31
açıklamalarında hafızanızda bir kenarda lütfen tutun.
31:36
Ve 10'a çıkart göre düşünün bedava.
31:39
O yüzden ben buradan bu denli nato yanlısı bir şekilde
31:43
düşünmüyorum ve hatta nato'nun böyle bir dönem sona erdikten
31:49
sonra yani türkiye'nin ulusal bütünlüğü ve ulusal egemenliği
31:54
tam teşekküllü olarak temin edildiğinde türkiye'nin hem nato
31:59
bünyesinden çıkmasını hem de çin ve rusya'yla.
32:04
Belli bir mesafede bir ilişki kurması gerektiğini düşünüyorum.
32:08
Çünkü türkiye'nin zaten bizatihi üstünde bulunduğu topraklar
32:13
zaten kendi kendisine yeterli olabilecek ve hem ticaretin
32:19
merkezi olarak hem de bir şekilde jeopolitik ve
32:23
jeostratejik olarak hatta askeri olarak son derece kritik
32:28
topraklar. Burada bu bağlamda kendi
32:31
kendisine yetebildiği gibi hani fazla bir noktaya doğru da
32:36
giderek hem Orta Doğu ülkelerinde hem kafkasya'ya hem
32:41
de avrupa'ya, amerika'ya hatta çin'e.
32:44
Çünkü çin'in de bildiğiniz üzere bir kuşak bir yol projesi var ki
32:49
trump'ın Azerbaycan üzerinden ortaya kurdu.
32:52
Strateji biraz daha bu bir kuşak bir yol polisine.
32:57
Ortadan kaldırma yönünde oluşuyor.
32:59
O yüzden bu da türkiye'nin de biraz daha ulus devlete yönelik
33:05
bir tavır ortaya koyması gerektiğini de ben açıkçası
33:09
düşünüyorum ve gelelim şimdi bu kısımda da siz de birazcık
33:14
Türkiye ve azerbaycanın. ABD ile israil tarafından nasıl
33:20
konumlandırmak istendiği meselesine burada şunu çok net
33:25
bir şekilde görmemiz lazım ki, Türkiye ve Azerbaycan iran'a
33:29
karşı kışkırtılarak ABD ve israil'in güdümüne sokulmaya
33:34
çalışılıyor. Bu da bunu ortaya koymamız
33:37
lazım. Şunu da görmemiz lazım ki
33:39
Türkiye iran'la ha kası şirinden beri savaşmış bir ülke zaten
33:46
değil. Yani Atatürk döneminde de
33:48
sadabat paktını oluşturarak türkiye'nin doğu bloğu
33:53
ülkeleriyle olan ilişkisi barış eksenli bir şekilde teminat
33:59
altına alındı ve bu teminat altına alındı andan itibaren.
34:04
Şu söylendi, özellikle Atatürk tarafından Türkiye
34:07
cumhuriyeti'ne kardeşim dedi. Evet, güçlü olacaksınız,
34:12
ordunuzu bu bölgede herhangi bir savaş için hazır tutacaksınız
34:17
ama kesinlikle ve kesinlikle Orta Doğu başta olmak üzere
34:21
türkiye'nin doğu ülkeleriyle herhangi bir savaşı
34:25
girmeyeceksiniz. Çünkü zaten makro plan bu
34:30
gerginliği. Türkiye'ye kabul etmemek,
34:34
türkiye'yi o bölgede belli bir takım ülkelerle savaştırmak.
34:40
Bunu mesela Hindistan Pakistan savaşından da bu meseleye
34:43
bakabilirsiniz. Bugün türkiye'yle iran
34:46
arasındaki gerginlik üzerinden de meseleye bakabilirsiniz ve
34:50
burada ABD ve israil, Rusya ve çin'e karşı yeni bir takım
34:56
ittifak kurma çabalığının olduğunu görüyoruz ve orta.
35:02
Da bu amaçla yeniden kurguladığını da görüyorsun ve
35:07
burada şöyle bir önemli durumda var, özellikle Avrupa
35:11
birliği'nin hem türkiye'nin hem de azerbaycan'ın iran'a
35:16
gösterdiği tepkiye. Kısmi bir desteği var ama
35:21
özellikle mesela ingiltere olsun, ispanya olsun, italya
35:25
olsun. Bu ülkelerin ki bunların
35:28
ingiltere dışındaki olanları ve tabi ki diğer ülkeler dışında
35:32
çoğaltı birliği biz ve tepki gösterdiler.
35:35
AB d'ye byiz sahile böyle bir savaşı kışkırttığı için.
35:40
Çünkü Avrupa birliği'nin askeri yatırımları belli.
35:44
Askeri koruması için avrupa'nın ABD ye ihtiyacı var.
35:49
AB d'yi de bu bağlamda bir kalemdesiyle atamıyorlar.
35:52
Çünkü zaten rusya'yla Ukrayna savaşı belli e.
35:55
Şimdi trumpın güvenland meselesinden ötürü böyle bir
35:59
gerginliğin rusya'yla başka bir aktikte açacağı yeni bir
36:04
cephenin oluşabilme ihtimali var.
36:07
E bir taraftan çin'in yükselen gücü.
36:10
Bir şekilde avrupa'yla zaten buluşacak ki biz bunu şöyle
36:14
görüyoruz, özellikle Birleşik Krallık, çin yatırımını
36:18
arttırmış durumda ve açıkçası diğer Avrupa ülkelerine nazaran
36:23
daha öngörülü bir politika uyguluyorlar.
36:26
E zaten Avrupa birliği'nden de çıkmaları dolayısıyla mevcut
36:31
ekonomik yapısına. Üzerinden daha da büyütme
36:35
peşinde ve gelecekte ABD ile avrupa'nın arasının bozulma
36:41
ihtimaline karşı çin'i bir şekilde bir denge unsuru olarak
36:46
kullanma niyetinde. Bundan dolayıdır ki böyle bir
36:51
çatışmaya aleni bir destek vermediği gibi bu çatışmayı
36:56
durdurabilmek için bence gelecekte.
37:00
Hem iran'la hem de türkiye'yle yakın iş birliği içerisinde
37:06
olacağını da görüyoruz ama ben burada tekrardan şunu söylemek
37:10
isterim, eğer bugün israil ve Amerika bir şekilde iran'a
37:15
saldırdıysa askeri açıdan bunun en büyük müsebiplerinden bir
37:20
tanesi de hiç şüpheniz olmasın. Kim Avrupa Birliği?
37:24
Zaten Almanya bugün hâlâ görüyorsunuz tabii ki 1.900
37:28
kırklı yıllarda işte nazilerden dolayı hiçbir şekilde israil'i
37:33
karşısına alamıyor. Çünkü alıysa israil lobilerinin
37:37
tabi ki israil'e bağlı bir takım.
37:39
Medya kuruluşlarının amerika'yla beraber anti alman bir takım
37:45
propagandalar yapacağını zaten hepimiz çok iyi biliyoruz
37:49
dolayısıyla. Burada Almanya biraz hani
37:52
avrupa'nın içerisindeki kötü çocuk oldu.
37:56
Burada bunu da ortaya koymamız lazım.
37:58
Ama uzun vadeli vadede Almanya Avrupa içerisinde tek başına
38:04
kalmayı. Ne kadar göze alabilir?
38:07
Çünkü fransa'da bir şekilde iran'a belli açılanda destek
38:13
vert. Bunu da bu bağlamda ortaya
38:15
koymamızın önemli olduğunu düşünüyorum ve son olarak şunu
38:20
da belirtmek istiyorum ki çin'in yavaş yavaş bu ABD ile israil'in
38:26
iran'a saldırdıktan sonra kendini daha fazla göstereceği.
38:32
Ve özellikle hem askeri açıdan ki daha öncesinde zaten ekonomik
38:37
açıdan hem Orta Doğu ülkelerindeki başta iran var.
38:41
Bu destek verdiği ülkeler arasında.
38:44
Mesela Suudi arabistan'da yatırımlarına arttırmış durumda.
38:48
Bir kuşak bir yol projesiyle zaten rusya'yla çoktan kurduğu
38:52
ilişkilere şimdi hem kafkasya'da hem de orta doğu'da hatta bence
38:59
gelecekte türkiye'ye gelecek bu ilişkilere.
39:01
Daha fazla geliştirecek böyle bir konjonktürün olduğu bir
39:06
sistem içerisinde elbette ki farklı bir çin yükselişinin
39:12
başladığı bir 2.026 döneminin olduğunu görüyoruz ve stratejik
39:18
pozisyonlanma yani stratejik bir pozisyon koyması itibariyle de
39:22
bugün bir şekilde savaştan en fazla canlı çıkacak olan
39:27
ülkenin. Ben açık bir şekilde çin
39:31
olacağını zaten düşünüyorum. E zaten de son gelişmeler ki
39:35
günümüz boğazının da kontrollü bir şekilde geçişlere
39:39
açılmasından anlıyoruz ki. Burada iran çin'e çok daha büyük
39:45
bir imtiyaz vermiş durumda. Zaten iran'ın ekonomik
39:49
yapısındaki daralmalar ve yaşadıkları dar boğazlar ve
39:53
bufranlar iran'da çin'e mahkum kılıyor belli alanlarda bunu da
40:00
bu şekilde ortaya koymamızın lazım geldiğini de düşünüyorum.
40:05
Değerli dostlar ve. Şunu söyleyerek konuyu bir
40:09
nihayete erdirmek istiyorum. Özellikle ABD, çin, Avrupa ve
40:16
bölgesel aktörler arasında. Yaşanan böyle bir mücadele bugün
40:23
iran'a karşı konumlanma biçiminde süregeliyor.
40:27
Bunu ortaya koymak lazım ama burada Türkiye ve Azerbaycan
40:33
gibi önemli bölgesel güçlerin de bir şekilde iran'a karşı kış
40:39
katılması durumu var. Bu hem türkiye'nin iç
40:44
dinamiklerinden kaynaklı. Hem türkiye'deki bir takım
40:49
mezhebi ve etnik ayrılıkçılıkçı hareketlerin seslerini daha
40:54
fazla çıkartması ve ulus devletin bir takım iç
40:59
meselelerden ötürü aşındırılma projeleri türkiye'yi dış politik
41:05
hamlelerde daha fazla zayıf kılmayı hedefliyor.
41:09
Bunu türkiye'nin özellikle Erdoğan hükümetinin.
41:13
Çok iyi görmesi lazım. Buna dair bir genel denge
41:18
politikasının. Hem içeride hem de dışarıda
41:22
kurgulanması lazım. Çünkü eğer bu şekilde devam
41:25
ederse işte bu Kürdistan projeleri denilen bence büyük
41:30
israil projesi oluşması ve bu da israil yanlısı bazı grupların
41:37
işte özerklik adı altında türkiye'de bir takım toprakların
41:42
üstüne çökmeleri. Bakın bunda açık söyleyelim ve
41:45
bu çökülen toprakların da. Su açısından değerli topraklar.
41:50
Olması çok mümkün olabilir. O yüzden Türkiye cumhuriyeti'ne
41:55
bu bağlamda önemli bir takım hamleler yapma ihtiyacı söz
42:00
konusu. Buna karşı da hem iç politikada
42:03
hem de dış politikada uyanık ve dikkatli olmamız lazım.
42:08
Bunu başarabilecek kapasiteniz ve tarihsel şuurumuz var.
42:13
Devlet bilinci var. Her ne kadar son dönemde çok
42:16
ciddi manada kayıplar yaşasak da.
42:19
Bu hala mevcuttur. O yüzden bunu da ortaya
42:22
çıkartmamızın ve devlet refleksiyle.
42:27
Hareket etmemesinde ben son derece önemli oldu.
42:32
Düşünüyorum ve izninizle gündem programınızın bu bölümünde
42:38
Azerbaycan ve Türkiye ile iran arasında süregelen bu
42:43
mücadelenin anlatımını burada nihayetlendirmek istiyorum.
42:48
Inanıyorum ki savaşsız, daha barış dolu.
42:53
Yeni bir dünyaya adım atarız. Ben bugünkü bu iran'la
42:57
emperyalizm arasındaki savaşı bir doğum sancısına benzetmek
43:03
istiyorum ve umuyorum ki bu doğumdan.
43:07
Sakat çocuklar değil, tam tersine sağlıklı ve aklı başında
43:12
yeni bir dünya doğar diye ümit ediyorum ve sizlere beni bir kez
43:19
daha sabırla dinlediğiniz için çok ama çok teşekkür ediyorum.
43:24
Cumartesi günü yeni bir detay programında beraber olmak
43:28
dileğiyle değerli dostlar kendinize çok ama.
43:32
Çok iyi bakın. Hoşça kalın.
43:40
Derin detayı dinlediniz gündemin ötesinde.
43:45
Detayın derinliğinde. Yeniden görüşmek üzere.