Latest / Bartosz Czekała i podcast "The Universe of Memory" / Opary z Twojej kuchni, powodujące RAKA PŁUC (szczególnie u kobiet)
Transcript
- 0:00Cześć, tu Bartek Czekała ze strony universeofmemory.pl i .com Myślę, że nikogo nie muszę specjalnie przekonywać, że największymi kosiarzami jeśli chodzi o ludzkie życie w naszym nowoczesnym świecie, będą choroby układu sercowo-naczyniowego oczywiście jednym z takich najczęstszych i najpaskudniejszych będą nowotwory płuc jeśli chodzi o czynniki ryzyka nie jest to nic nowego palacze mają najbardziej przechlapane Szacuje się że mniej więcej od 1 do 2 PR wszystkich palaczy czyli 10 do 20 osób na na 1000 palących rozwinie nowotwór płuc w przeciągu swojego życia jeśli chodzi o osoby niepalące jest to średnio 1 do 15 osób na 1000 czy Innymi słowy to ryzyko jest od 10 do 20 razy mniejsze dla osób niepalących Natomiast tutaj zaczynają się rzeczy ciekawe szczególnie z punktu widzenia takiego naszego codziennego życia i z punktu widzenia pań oczywiście nie jest tak że tylko osoby palące będą rozwijać nowotwory Szacuje się że % populacji męskiej która nigdy nie paliła rozwija nowotwory płuc a z kolei 53 53 proc populacji kobiecej która nigdy nie paliła rozwija te nowotwory jest oczywiście podana w literaturze bardzo długa lista tego co może potencjalnie wywoływać tak te nowotwory Co może być takimi czynnikami ryzyka i W tym filmiku zajmiemy się właśnie jednym z tych czynników który uważam jest absolutnie fascynujący i mechanistyczny i z punktu widzenia jeszcze raz naszego codziennego życia a jest przegapi i ponieważ już ustaliłem dawno temu że jestem fatalnym YouTuberem i nie będzie suspensu to chodzi o opary opary kuchenne które będą wydobywać się podczas pieczenia Czy podczas właściwie szczególnie smażenia mówimy sobie jakie to będą opary z czego przejdziemy sobie przez materiał dowodowy czyli badania pokazujące te powiązania oraz oczywiście zwykłe takie zdroworozsądkowe rady jak można te ryzyko minimalizować zanim przejdziemy dalej zrobimy sobie chwilę przerwy dla sponsora tego odcinku którym jest mój osobisty defibrylator czyli kawa czarny owoc Jeśli tak jak ja wyznajesz zasadę że Życie jest za krótkie na sen to kawa czarny owoc na pewno bardzo ci się spodoba ponieważ kopie jak mały kuc szetlandzki Innymi słowy Jeśli rzeczywiście potrzebujesz tej odrobiny energii żeby postawić się na nogi tak jak ja często po po niewyspanej nocy to kawa ta jak najbardziej ci pomoże A jeśli po prostu lubisz dobrą kawę jesteś kawosz smakoszem to również jest to świet wybór kawa ta zawiera mieszankę ziaren z Brazylii Indii Kolumbii i dosłownie są to orzeszki miód i karmel oraz czekolada ponieważ są to właśnie aromaty smakowe które znajdziemy sobie w tej kawie nie możemy również pominąć aspektu zdrowotnego bo jest to absolutnie nie przesadzają jedyna kawa na rynku która bada Czy w której Badana jest każda partia która trafia do sprzedaży pod kątem występowania pleśni pod kątem występowania bakterii takich jak salmonella czy ecoli i z mojego punktu widzenia co najważniejsze pod kątem występowania megatokyo syn które są szeroko rozpowszechnione w tego typu produktach ta kawa jest badana pod kątem aflatoksyn i ochratoksyny a z mojego punktu widzenia ta kawa jest tak wycon że nie zdziwiłbym się jakby Mateusz ostręga z ket centrum który rozprowadza tą kawę miał zatrudnione dwie osoby na zapleczu z których jedna po prostu będzie czule gładzić każde ziarenko druga będzie sensualnie szeptać d rowka będzie dobrze Jesteś smaczna jesteś tego warta Jeśli masz ochotę na naprawdę dobrą kawę zdrową wysokiej jakości bez Nutki jakiś goryczy bez kwaskowatość polecam kawę czarny owoc jeśli jeszcze nie zamawiałeś takiej kawy to z kodem Bartek 10 możesz sobie zamówić właśnie taką kawę z 10p zniżką Jeszcze raz dzięki kawie czarny owoc za sponsorowanie tego odcinka i lecimy dalej zaczniemy od metaanalizy i przeglądu systematycznego o nazwie Gdzie jest dym tam może być rak płuc Uwielbiam po prostu te te Porywy kreatywności w nazywaniu prac naukowych którym oddają się niektórzy naukowcy więc w tej pracy przeanalizowano w sumie 16 badań z których Mniej więcej połowa to były badania z grupą kontrolną i do przypomnienia metaanaliza jest to badanie które poniekąd spina wnioski płynące z określonej liczby Innych badań co po prostu służy zwiększeniu mocy statystycznej wnioskowania jeśli chodzi o różnego rodzaju powiązania i rzeczywiście wyszło że zwiększona ekspozycja na opary kuchenne będzie dosyć dobrze czy przyzwoicie bo to jest tylko i wyłącznie badanie epidemiologiczne ale też ciężko badać to w jakikolwiek inny sposób długoterminowo pokazywało że zwiększona ekspozycja właśnie na te opary kuchenne będzie równała się częstszą nowotworów płuc najciekawsze z mojego punktu widzenia że szczególnie ta korelacja zdaje się właśnie dotyczyć się kobiet tak to znaczy że mężczyźni nawet jeśli byli narażeni na zwiększoną ekspozycję wdychania tych oparów to wciąż Meli mniejsze ryzyko niż kobiety robiono również ciekawe bo oczywiście tutaj Zaczynamy puszczać wodze wyobraźni tak jak można zwiększyć pewność wnioskowania jeśli chodzi o to powiązanie stwierdzono możemy badać po prostu czy Wśród osób które używają okapów kuchennych czy innym słowie jest lepsza wentylacja ten nowotwory płuc będą występowały rzadziej bo jakby oczywiście ekspozycja będzie na te opary mniejsza i rzeczywiście tutaj również wyszło że Wśród osób które będą używały okapów kuchennych gdzie będzie wentylacja w kuchni ryzyko występowania nowotworów płuc będzie mniejsze co ciekawe uwzględniono również taki fakt że Wśród osób które doznawał podrażnienia oczu albo gardła podczas gotowania po kontakcie właśnie z tymi oparami pochodzącymi między innymi ze smażenia ryzyko występowania nowotworów było jeszcze większe badano nawet Jakie oleje używanie jakich olei wiąże się ze zwiększonym ryzykiem i tutaj przynajmniej w jednym z badań stwierdzono że używanie oleju rzepakowego wiązało się z częstszym występowaniem nowotworów płuc Natomiast to jest coś o czym powiem w tej części mechanistyczne kłopot będzie przede wszystkim Właśnie dotyczyć olei roślinnych ze względu na to że one po prostu niesamowicie łatwo się utleniają ale do mechanizmów jeszcze raz jak powiedziałem dojdziemy dalej kolejne badanie było również meta analizą tym razem populacji chińskiej i kobiet niepalących i właśnie tam ponownie sprawdzano czy rzeczywiście wdychanie tych oparów kuchennych może być związane z częstszym występowaniem nowotworów płuc u niepalących kobiet w sumie w badaniu wzięło udział ponad 3500 Kobiet to to była ta grupa nasza interwencyjna która obserwowano i grupa kontrolna wynosiła ponad 6000 osób oczywiście zsumowane bo w sumie w tej meta analizie uwzględniono 13 badań sama ekspozycja na opary kuchenny korelować z występowaniem nowotworów płuc Natomiast ta korelacja była jeszcze wyższa ponownie w momencie w którym wentyl kuchni albo nie istniała albo była po prostu kiepska i ponownie badanie to skupia się na kobietach tak bo tak jak sobie mówiliśmy Wśród osób które rozwijają nowotwór płuc nieproporcjonalnie więcej kobiet które nigdy nie paliły dostanie ten dostanie nowotwór płuc w porównaniu do populacji męskiej więc nie bez powodu po raz kolejny podkreślam że oczywiście tyczy się to każdego z nas to szczególnie tyczy się to panie na deser największe badanie tego typu które udało mi się znaleźć obejmujące uwaga kucharzy i nie bez powodu kucharzy Bo jeśli Pomyślimy o tym że mamy hipotezę że opary kuchenne mogą potencjalnie przyczyniać się do powstawania nowotworów to oczywiście pierwsze co jeśli będziemy myśleć o zawodach co przyjdzie nam do głowy to to że kucharze osoby pracujące na kuchni będą mały nieproporcjonalnie większą ekspozycję na wdychanie tych oparów w porównaniu do reszty populacji Chyba że mamy po prostu jakieś panie które czy Panów też ale częściej chyba wydaje mi się wciąż są to panie które uwielbiałem gotować i w tym badaniu uwaga wzięto sobie na tapet prawie 380 000 kucharzy badanie śledziło te osoby między latami 1984 i 2011 więc dosyć długo co nam wyszło ponownie sama ekspozycja na opary kuchenne korowa z występowaniem nowotworów płuc praca jako kucharz dłużej niż 5 lat korowa znacznie bardziej istotnie statystycznie z występowaniem nowotworów płuc niż praca krótsza Czyli mamy Innymi słowy tutaj to że długość ekspozycji na to wpływa co z się zdaje się potwierdzać tą hipotezę i tutaj znowu jest szał Jeśli chodzi właśnie o o te informacje wśród tych kucharzy nie proporcjonalnie dużo przypadków powstawania nowotworów płuc właśnie dotyczyło kobiet ponad dwukrotnie więcej niż mężczyzn Czyli mamy znowu tą zależność o której już mówiliśmy w paru badaniach z jakiegoś powodu Może są to jakieś jakaś składnia genetyczna predyspozycje genetyczne ale kobiety dużo dużo częściej zdają się rozwijać nowotwory płuc właśnie w kontakcie Czy po ekspozycji długotrwałej na opary kuchenne Oczywiście jeśli mamy takie korelacje co dzieje się jeśli chodzi o następny krok naukowcy biorą tą hipotezę i wrzucają ją do laboratoriów i tam testują je na gryzoniach i rzeczywiście tutaj również było potwierdzenie testowano między innymi jak długotrwała ekspozycja Czy jakby sama długość ekspozycji na te opary kuchenne będzie wpływać na uszkodzenie komórek Czy dna komórek w płucach i Im dłuższa tym rzeczywiście było większe uszkodzenie i testowano wdychanie oparów Nie bez powodu różnego rodzaju olej rośliny na przykład oleju sojowego oleju orzechowego i rzeczywiście tak jak mówiłem to uszkodzenie DNA było znaczne powstawały to co między innymi wykrywano to powstawały takie zmiany przed nowotworowe była zwiększona między innymi proliferacja komórek w płucach co jest jednym z takich bym powiedział znaków charakterystycznych jeśli chodzi o powstawanie nowotworów więc tutaj również znaleziono potwierdzenie tego Przejdźmy więc do mechanizmów żeby zrozumieć dlaczego te opary kuchenny są rzeczywiście takie paskudne natomiast zanim do tego przejdziemy warto sobie uświadomić jedno dlaczego we wszystkich tych badaniach które sobie omawialiśmy do tej pory używano olejów roślinnych Zobaczcie to tam nie używano masła nie używano smalczyku tak nie wiem łoju wołowego Nic z tych rzeczy używano olej sojowy olej orzechowy olej rzepakowy i nie jest to oczywiście przypadek bo coś co trzeba sobie właśnie teraz uświadomić to to że wielonienasycone kwasy tłuszczowe czyli między innymi omega-3 omega 6 i w mniejszym stopniu również tłuszcze monon nasycone jak Omega 7 Omega 9 mają to do siebie że będą bardzo bardzo niestabilne Innymi słowy nie trzeba dużo wystarczy ekspozycja na czy kontakt z konkretnymi bodźcami żeby te kwasy wi nienasycone kwasy tłuszczowe zaczęły się utleniać i w momencie kiedy one zaczynają się utleniać będą produkować różnego rodzaju toksyczne związki i część z tych związków jest kancerogen nami nie nie możliwymi potencjalnymi kancerogen nami Żeby było jasne tylko kancerogen nami peł gębą tak to znaczy że my wiemy po prostu setek tak naprawdę różnego rodzaju badań że one będą rzeczywiście wywoływać zmiany nowotworowe takie trzy główne grupy które będą Jeśli chodzi o powstawanie tych właśnie produktów utleniania z wiel nienasyconych kwasów tłuszczowych to są aldehydy klasykiem jest oczywiście maloni aldehyd Jeden z takich najp paskudnie aldehydów o potencjale kancerogenny będziem mieć hydroksy aldehydy między innymi hydroksy C hydroksy nonenal będziemy mieć również węglowodory na przykład etan pentan to co wymieniłem Oczywiście to jest malutki wycinek tych wszystkich toksycznych metabolitów które będą się wytwarzać właśnie w momencie w którym te wielonienasycone kwasy tłuszczowe będą się utleniać Natomiast kolejne pytanie pod wpływem czego one mogą się utleniać i mamy trzy główne powody utleniania się nienasyconych kwasów tłuszczowych powód numer je to jest expozycja na światło słoneczne brzmi to przerażająco i powinno brzmieć przerażająco Bo w momencie w którym po prostu na przykład mamy przezroczystą butelkę Nie wiem oleju słonecznikowego i będzie padać na nim światło słoneczne tam już zaczyna się proces utleniania i oczywiście różnego rodzaju antyoksydanty które znajdują się w tych olejach między innymi witaminy E są w stanie opóźnić proces oksydacji i powstawania Oczywiście tych toksycznych kancerogennych metabolitów Ale mówimy jedynie o opóźni więc pierwsze Co to jest kontakt ze światłem Oczywiście te w momencie w którym będziemy gotować i tak trzeba to gdzieś wrzucić i ten kontakt będzie oczywiście w idealnym Świecie kontakt będzie długotrwały bo zaczniemy po prostu coś takiego jeść powód numer dwa po kontakcie ze światłem to jest kontakt z powietrzem tylko tyle trzeba w momencie kiedy mamy taką buteleczkę otworzymy ją już będzie zachodzić proces utleniania właśnie dlatego Jeśli ktoś po prostu trzyma takie oleje One powinny być idealnie umieszczone w lodówce i powinny być szczelnie zakręcone i powinny by w szkle ciemnym tak to znaczy żeby jak najmniejsza ilość światła dochodziła do samego oleju Ostatnim krokiem żeby utlenić i utlenić cholernie szybko bo czasami wystarczy dosłownie paredziesiąt sekund w zupełności te oleje to jest ekspozycja na wysoką temperaturę Innymi słowy Jeśli ktoś ma cóż nie po kolei w głowie żeby używać tych olei do smażenia to z miejsca toksyczne metabolity kancerogenne metabolity o których mówimy będą powstawać właśnie w procesie obróbki cieplnej czyli Innymi słowy praktycznie dowolna restauracja bo większość restauracji po prostu używa olejów roślinnych jak najbardziej odhaczyć jeszcze raz gotuje sobie w domowej kuchni czy smaży na tych olejach roślinnych też w pełni odhacza już można powiedzieć całe mnóstwo czynników ryzyka oczywiście ja podałem tylko główne tak naprawdę grupy tych toksycznych metabolitów które powstają w procesie utleniania wiel nienasyconych kwasów tłuszczowych jeszcze raz aldehydy hydroksy aldehydy i węglowodory to co trzeba pamiętać że w procesie właśnie smażenia szczególnie właśnie smażenia na olejach roślinnych będzie produkowanych więcej 200 związków lotnych Innymi słowy wdychamy Naprawdę całą tablicę że tak powiem mendele jest to dokładne wyrażenie ale myślę że wiadomo o co chodzi będziemy wdychać choćby te te aldehydy będziemy wdychać policykliczne węglowodory aromatyczne będziemy wdychać formal aldehyd akroleiny wszystkie te rzeczy po prostu są non stop wdychane właśnie szczególnie podczas procesu obróbki cieplnej olejów roślinnych poza tym że będziemy to wdychać czy Innymi słowy całe mnóstwo tych zwykłych ścieżek ochronnych które tak naprawdę będą w jakiś sposób pomagać opóźniać wchłanianie tych toksycznych związków do krwiobiegu w momencie w którym rzeczywiście byśmy spożyli te związki i one by przychodziły przez układ pokarmowy ta ścieżka ochronna już nie istnieje Innymi słowy po prostu z miejsca będziemy bez specjalnej bariery ochronnej wrzucać te wszystkie syfy do płuc No i jaki będzie tego efekt po pierwsze wiadomo z badań właśnie że różnego rodzaju te związki lotne toksyczne metabolite o których mówimy są w stanie powodować immunosupresję znowu jest to coś o czym mówiłem wielokrotnie immunosupresja to jest tak naprawdę zmniejszanie funkcji Czy odpowiedzi immunologicznej organizmu i os supresja jest jednym z klasycznych znaków rozpoznawczych kancerogenów bo żeby kancerogeny rozwijały się niepostrzeżenie potrzebna jest właśnie immunosupresja czy Innymi słowy układ odpornościowy poniekąd będzie udawać czy będzie można powiedzieć tak zrobiony w konia że nie będzie zauważać że nowotwór się rozwija po prostu nie ma właśnie odpowiedzi adekwatnej immunologicznej to jest pierwsza rzecz nawet jeśli te związki będą detoksyfit między innymi przez taki nasz główny system detoksyfit zuj różnego rodzaju toksyny czyli CYP 450 okazuje się że bardzo często to jest ciekawe w momencie detoksyfit Sycz na przykład tak jest w przypadku Y tych policyklicznych aromatycznych węglowodorów same te toksyczne metabolity są w stanie Czy y produkty utleniania tych wielo nienasyconych pasów tłuszczowych są w stanie wpływać na ścieżki sygnalizacyjne które mogą właśnie wpływać na proliferację komórek nadmierną proliferację czyli rozmnażanie się komórek będziemy na przykład mówić choćby o ścieżkach takich jak nkf beta pi 3K PR akt i różnego rodzaju inne ścieżki których sobie nie będziemy umawiać oczywiście same w sobie ponieważ są toksyczne będą powodować znaczący stres oksydacyjny w p czyli można poniekąd stwierdzić że wdychanie tych substancji jest analogiem palenia tak tak jak podczas palenia wdychamy różnego rodzaju toksyczne substancje które będą powodować stres oksydacyjny właśnie uszkodzenie komórek w płucach Czy dna tych komórek w płucach dokładnie to samo będzie się działo podczas wdychania tych oparów i oczywiście to są takie mechanizmy uproszczone tego jak to będzie się odbywało Natomiast mam nadzieję że będą wystarczająco wyraziste i wystarczająco Jasne żeby zrozumieć po prostu dlaczego te wszystkie te syfki są aż tak bardzo toksyczne teraz Oczywiście główne pytanie brzmi czy możemy coś z tym zrobić Czy możemy minimalizować te czynniki ryzyka i oczywiście odpowiedź brzmi twierdząco możemy Co można zrobić wentylacja poza samą ekspozycją na te opary właśnie brak wentylacji był Dodatkowym czynnikiem zwiększającym ryzyko wystąpienia nowotworów płuc Innymi słowy otworzyć okna jako podstawa Jeśli ktoś ma okap włączyć okap Jeśli masz okna i okap to otworzyć okno i włączyć okap i to już powinno znacząco zmniejszyć to ryzyko dwa można teoretycznie używać niższych temperatur do obróbki cieplnej dużo ważniejszy jest krok numer TR nie używaj oleji roślinnych absolutnie nigdy nie smażyć na olejach roślinnych Chyba że są są to po prostu oleje które są pełne tłuszczy nasyconych jak choćby oczywiście olej kokosowy osobiście nie bardzo znam się na gotowaniu Wydaje mi się że ciężko smażyć na oleju kokosowym ale będziecie wiedzieć lepiej więc nie smażyć na olejach roślinnych to się utlenia tak szybko że jakakolwiek obróbka cieplna powinna w twojej głowie otworzyć szufę z napisem trucizna Nie dotykamy po prostu olejów rośliny które uległy jakiejkolwiek obróbce cieplnej oczywiście można się bawić w to że jedne oleje są gorsze drugie są lepsze tak tak naprawdę z punktu widzenia właśnie tego ekspozycji na powietrze ekspozycji na światło i na wysoką temperaturę wszystkie są jak najbardziej toksyczne i unikać ich jeśli smażyć to smażyć na tłuszczach które są stabilne mają jak największą ilość właśnie tłuszczy nasyconych i dodatkowo jest to coś co wydaje mi się potencjalnie ciężko wprowadzić ale często w tych badaniach właśnie podkreślają że można nosić jakieś maseczki po prostu żeby żeby nie wdychać tych oparów w warunkach domowych Wydaje mi się że nie jest to specjalnie praktyczne ale zostawiam ten pomysł może może po prostu jeśli ktoś z was dużo gotuje to skusi się i na tę opcję natomiast to by były właśnie cztery takie główne można powiedzieć kroki prewencyjne aby minimalizować ryzyko ekspozycji na te opary kuchenne Ale najważniejsze nie używać olejów roślinnych ja mam w padzie jedną butelkę w lodówce mam ją chyba już rok i żona używa po Prost tego oleju do nabłyszczania zlewu Wydaje mi się że to jest jedno z najlepszych zastosowań tych olei jakie można sobie wymyślić Dzięki serdecznie jak zawsze za wysłuchanie tego odcinka jak zawsze twoje uwagi komentarze pytania anegdotki medyczne wszystkie takie rzeczy są jak najmilej widziane ja Oczywiście postaram się ze swojej strony odpowiedzieć na tyle pytań na ile będę w stanie oczywiście czasowo jak zawsze polecam w ramach wsparcia kanału i twojego samorozwoju swoje flagowe kursy kurs vocab laps czyli laboratoria językowe gdzie pokazuje jak nauczyć się samodzielnie dowolnego języka od a do z żeby przestać wydawać pieniądze na szkoły językowe korepetytorów aplikacje różnego rodzaju fiszki podręczniki i tym podobne kurs exper Czyli po prostu Kuźnia ekspertów gdzie pokazuje z kolei Jak nauczyć się dowolnej dziedziny od a do z jak zapamiętywać tworzyć rozumienie wdrażać te wszystkie uprzednio suche informacje tworzyć pętle informacji zwrotnej tworzyć plan nauki do dowolnego celu jak zdawać certyfikaty jak na przykład Dzięki właśnie tym podejściem zmienić pracę przekwalifikować się jeśli ktoś czuje taką potrzebę że utknął zawodowo w jakimś miejscu oraz kurs o jeden w za daleko gdzie pokazuje jak zatrzymać i odwracać łysienie androgenowe oraz między innymi walczyć z choćby uporczywym łupieżem w pierwszym komentarzu przypiętym pod filmikiem trzy piosenki rockowe żeby mile spędzić czas również Po wysłuchaniu tego odcinka z kolei w opisie jeśli go rozwiniesz będą badania naukowe które omawiał właśnie w ramach tego filmiku oraz link do mojego newslettera jeśli go klikniesz wyskakuje okienko i tam z kolei możesz wodzić swój adres mailowy tam wysyłam artykuły właśnie do twojej prosto do twojej skrzynki mailowej głównie tyczące się nauki zapamiętywania języków obcych produktywności kreatywności i czasami analizy badań naukowych z kolei jeśli wszystkie te informacje czy przynajmniej część tych informacji które wymieniałem W tym filmiku wydają ci się ciekawe to można je ściągnąć w formie łatwo dostępnych fiszek elektronicznych do tego filmiku oraz ponad 100 ostatnich i ta opcja jest dostępna dla patronów kanału patronat kosztuje 40 zł miesięcznie Jeśli ktoś ma ochot to można się zapisać Nawet na jeden miesiąc i sobie po prostu te fiszki ściągnąć również dla patronów kanału jest dostępne osobne forum gdzie można mi zadawać pytania oraz sekcja badanie tygodnia gdzie raz w tygodniu właśnie omawiam najciekawsze jakieś badanie które wpadło mi w łapy i tam z kolei zawsze oczywiście jest mój komentarz do tego badania różnego rodzaju zjawisk i mechanizmów które tam zachodzą i też niedawno jeśli ktoś wcześniej rozważał zostanie patronem ale nie pasowało mu zapisywanie się do patronatu poprzez PayPal to rozszerzyłem opcję płatności można już spokojnie płacić Też na wiele wiele innych sposobów Dzięki serdecznie za wysłuchanie tego odcinka i do usłyszenia w następnym za parę dni