Latest / 8. Gün 25. Saat / Sanat tarihinin en hüzünlü ve etkileyici figürü - Vincent van Gogh

Transcript

Sanat tarihinin en hüzünlü ve etkileyici figürü - Vincent van Gogh · 8. Gün 25. Saat

0:09
8 25'ten hepinize selamlar ben Fırat umarım iyisinizdir.
0:14
Bu bölümde üzerine konuşacağımız hayat kelimenin tam anlamıyla
0:19
yıldızlı ama bir o kadar da karanlık bir dehlis adamımızın
0:23
adı. Vinson van hoe çoğumuz bu adamı
0:27
kesi kulağıyla veya kahve kupalarımızı süsleyen o meşhur
0:32
yıldızlı gece tablosuyla tanıyoruz ama inanın bana
0:35
dostlar. Olay vitrinde gördüğümüz o renk
0:38
cümbüşünden çok daha derin çok. Daha travmatik hepimiz biraz
0:42
biraz birkaç bilgiye sahibizdir bu adam hakkında.
0:45
Ama genellikle çok genel kalan bilgiler ya da sağdan soldan
0:49
duyduğumuz bilgiler ve ben de araştırdığımda çok şaşırdığım
0:53
detaylara ulaştım. Gelin bu detayları şimdi
0:56
birlikte konuşalım. 1853'e hollanda'nın güneyinde hard
1:02
sandert adında ufak sessiz sedasız bir kasabaya gidelim.
1:23
Son dörtta bir pederin katı bir kalvinist papazın evindeyiz.
1:28
Aile dindar kurallar sıkı ama asıl bomba şurada vinsont 30
1:34
mart 1853'te doğuyor. Bundan tam bir yıl önce 30 mart
1:39
1852'de annesi bir ölü doğum yapıyor ve o ölen abinin adı da
1:44
binsint aile. Düşünebiliyor musunuz yasını
1:47
tuttuğu ölü çocuklarının adını yeni doğan çocuklarına veriyor.
1:51
Bizim vinsont çocukluğu boyunca her pazar kiliseye giderken
1:55
kilisenin bahçesinde kendi adının ve kendi doğum gününün
2:00
yazdığı 1000 mezar taşının yanından geçiyor.
2:03
Sürekli yaz tutan ölen ilk çocuğunun yerini doldurmaya
2:06
çalışan bir annenin gözlerine bakarak büyüyor.
2:10
Daha hayata bir sıfır değil eksi yüzden başlamak bu işte ruh
2:14
hastası olmamak, melankoli ye batmamak elde mi abi?
2:18
Yani o yalnızlık o ben aslında bir başkasının.
2:22
Gemisi ta çocukluktan iliklerine kadar işliyor bu adamın.
2:26
Peki bu çocuk büyüyünce ne yapacak?
2:28
Ailesi bari düzgün bir işi olsun.
2:31
Kafasıyla onu amcası sentin torpiliyle, hobelen c adında
2:36
döneminden şaşaalı en havalı sanat galerilerinden birine
2:39
kapağı attırıyor lahey, Londra Paris derken gençwinsent fena
2:44
bir başlangıç yapmıyor aslında elinden işte geliyor,
2:47
sanatçıları tanıyor fakat zamanla.
2:50
Adamın osav idealist tarafı devreye giriyor.
2:54
Sanatın böyle ticari bir meta gibi elma, armut gibi alınıp
2:58
satılması midesini bulandırmaya başlıyor.
3:01
Müşteri geliyor, galeri para kazanacak.
3:03
Bizimki bunalmayın abi. Bu eser bir halta yaramaz.
3:06
Bu bir çöp. Ruhu yok diye müşteriye
3:09
azarlıyor. Sonuç tabii ki bizimkine
3:12
basıyorlar. Tekmeyi kapitalizmin dişlileri
3:15
arasında barınamayan ilk dahi portresi çiziliyor.
3:19
Orada kovulduktan sonra tam bir kimlik krizine giriyor.
3:22
Ben kimim bu dünyaya niye geldim?
3:24
Ingiltere'de rams gate'de bir yatılı okulda, boğaz tokluğuna
3:29
öğretmenlik yapıyor. Çocuklara incil falan okutuyor.
3:32
Olmuyor, içindeki o insanlara yardım etme ateşini söndüremiyor
3:36
ve babam gibi peder olacağım. Tanrının yolundan gideceğim
3:39
diyor. Teoloji sınavlarına girmesi
3:41
latince ve yunanca öğrenmesi lazım.
3:44
Ama bizim fırlama diyor ki fakir fukara köylüye latince mi lazım?
3:48
Isa halkla latince mi konuşuyordu?
3:50
Kafaya bak sınavı falan geçemiyor tabi kurumsal dinin o
3:54
şekilci kuralcı yapısına asla uyum sağlayamıyor ve geliyoruz.
3:59
Hayatın kırılma noktasına gol ne iç madenleri.
4:03
Belçika'da bir kömür madeni bölgesi.
4:04
Hocam burası bildiğiniz cehennemin yeryüzü şubesi
4:08
insanlar sefalet içinde yüzleri kömür karası, ciğerleri bitik
4:13
göçüklerde can veriyorlar. Vinsent buraya gönüllü bir vaiz
4:18
olarak gidiyor. Ama öyle kürsüden nutuk atan
4:21
tuzu kuru vaizler gibi değil. Adam o kadar derin bir empati
4:24
kuruyor ki inanamazsınız. Maaşını madencilere dağıtıyor,
4:28
üstündeki paltosunu veriyor. Yataksız kalıp samanların
4:31
üzerinde uyuyor. Bu arada gönüllü dedim ama tabi
4:34
ki bir maaş karşılığında. Çünkü buraya gitmekte kolay
4:37
değil. Orada faizlik yapmak hatta
4:39
bunlara benzemek o acıyı paylaşmak için yüzüne kömür tozu
4:44
sürüyor. Sonra ne oluyor abi?
4:45
Kilise müfettişleri bir kontrole geliyor.
4:48
Bakıyorlar ki bizim vaiz dilen. Hem beter üstü başı yırtık
4:51
pırtık sen diyorlar, vaizliğini, haysiyetini ayaklar altına
4:55
alıyorsun, kurumu rezil ettin deyip adamı görevden alıyorlar.
4:59
Yanlış duymadınız abi isa'nın öğretilerini birebir kelimesi
5:03
kelimesine uyguladığı fakirle fakir olduğu için kiliseden
5:07
kovuluyor. Ironiye bakan mısınız işte tam o
5:10
çukurda o zifiri karanlık, maden dehlizlerinde inancı yerle bir
5:15
olmuşken eline kaleme alıyor. O yorgun kömür karası adamları
5:19
çizmeye baş. Işliyor.
5:20
Vincent'in ruhsal uyanışı dinde değil sanatta gerçekleşiyor.
5:25
Madem kelimelerle ulaşamıyorum insanlara ben de çizgilerle
5:29
ulaşırım diyor. Madenden baba ocağına
5:32
hollanda'ya dönüyor tabii sıfırı tüketmiş halde ailesiyle arası
5:36
zaten limoni neunen de kırsal bir hayata çekiliyor.
5:40
Tarlada çalışan çiftçileri, dokumacıları çizmeye takıyor
5:43
kafayı. Çünkü adam o sosyete ressamları
5:46
gibi porselen yüzlü aristokratların veya.
5:49
Uçuşan meleklerin değil, terin çamurun ve gerçekliğin peşinde.
5:53
Hollanda'nın o kasvetli gri havası tablolarına yansıyor.
5:57
Paleti karanlık, kahverengiler, Yeşiller, zift gibi siyahlar
6:02
kaplıyor ve 1885'te o ilk büyük baş yapıtı geliyor.
6:07
Patates yiyenler tabloya bugün bile baksanız içiniz daralır.
6:11
Şimdi ben arka planda konuşurken hemen bir bakıverin burnunuza is
6:15
ve kaynamış patates kokusu gelecek renkler bildiğin çamur
6:19
gibidir, insanların yüzleri çarpık çırpık elleri kemikli ve
6:23
kaba. Kardeşi theoya yazdığı o meşhur
6:26
mektuplardan birinde bu tabloyu şöyle savunuyor, özellikle böyle
6:30
çizdim istedim ki lambanın altında patateslerini yiyen bu
6:33
insanların o yemeği toprağı, kazıdıkları aynı ellerle
6:38
yediklerini, herkes hissetsin. Adam estetiğin güzelliğin değil,
6:43
saf gerçeğin derdinde, topraktan geldik, toprağı yiyoruz
6:47
tablosudur bu resmen tabii laf mektuplardan ve teodan
6:51
açılmışken biraz o meseleye girmek lazım sev.
6:54
Dinleyenler dünya tarihinde böyle bir kardeşlik bağı, böyle
6:58
bir fedakarlık örneğin zor bulunur teo olmasa bugün biz
7:02
Vincent van gogh diye birini asla bilmiyor olurduk.
7:06
Çok net teo paris'te o abisinin kovulduğu hopili galerisinde çok
7:10
başarılı bir sanat simsarı oluyor.
7:12
Vincent'e yıllarca ama yıllarca hiç bıkmadan boya tuval, fulça
7:17
ve para gönderiyorwensen kardeşine yazdığı o yüzlerce
7:21
mektubu okurken insanın boğazı düğümleniyor gerçekten bütün o.
7:25
Salbohranlarını, yalnızlığını, açlığını sadece kardeşi theoya
7:30
döküyor, teoda sadece bir finansör değil.
7:33
Yani vincent'in dünyaya tutunduğu tek halat ruhunu şarj
7:37
aleti bir anlamda. Ama hollanda'nın o çamurlu
7:40
renkleri o karanlık patates yiyen tabloları paris'teki o
7:44
cıvıl cıvıl sanat piyasasında hiç satmıyor.
7:46
Kimse evinin duvarına çamur içinde patates yiyen köylüleri
7:50
asmak istemiyor. Teo mektuplarında abisini
7:53
sürekli diyor ki, abicim bak diyor burada.
7:56
Başka bir dünya var, insanlar ışığı güneşi renkleri boyuyor.
8:00
Empresyonistler diye birileri çıktı diyor.
8:02
Ortalığı yıkıp geçiyorlar. Vinsont o küçük karanlık
8:05
odasında kendi kasvetli dünyasında sıkışıp kaldığını
8:09
yavaş yavaş fark ediyor. Sırf çamur ve toprakla sadece
8:13
siyahlarla bu işin gitmeyeceğini, içindeki o devasa
8:16
taşkınlığı, bu karanlık paletle yansıtamayacağını anlıyor ve
8:21
cebinde birkaç fırça zihninde kocaman bir beklenti ile ışığın
8:25
başkentine. Kardeşinin yanına doğru bir
8:28
trene biniyor. Tabii bu trene atladı gibi
8:30
soluğu paris'te alıyor. Tarih 1886 ama öyle kardeşim bak
8:36
ben geldim diye kapıyı çalmıyor. Paris'in meşhur gardinor garında
8:41
iniyor. Elinde bir kağıt parçası bunu
8:44
alıyor. Teoya bir not yazıyor ve hamalla
8:46
gönderiyor. Notla ne yazıyor biliyor musunuz
8:49
loun müzesinin kare salonunda seni bekliyorum düşünün olayı te
8:53
ofisinde oturmuş tıkır tıkır tabloları satarken bir not
8:56
geliyor. Bizi çat kapı gelmiş ve buluşma
8:59
yeri olarak da dünyanın en büyük sanat mabedini seçmiş e mecburen
9:03
işi gücü bırakıp koşa koşa lovura gidiyor.
9:06
O Handan itibaren de paris'in bohem merkezi nomart'ta öyle
9:11
pikte küçük bir daireyi paylaşmaya başlıyorlar.
9:14
Vinsent için Paris demek gözlerine çekilen o kalın gri
9:19
Hollanda perdesinin bir anda yırtılıp atılması demek 1886
9:23
parisinden bahsediyoruz. Dostlar belli perk yani güzel
9:27
çağ. Sokaklarda gaz lambaları
9:29
yanıyor, kafelerden müzik sesleri taşıyor.
9:31
Her yer ressam, her yer yazar kaynıyor bizimki düne kadar
9:35
tezek kokulu nunen tarlalarında siyah kahverengi patates yiyen
9:39
adamları çizerken birden bire kendini bu baş döndürücü renk
9:44
şöleninin tam ortasında buluyor. Bir şoka giriyor haliyle o güne
9:48
kadar inandığı tüm resim kuralları bütün o klasik
9:51
akademisyen kasıntıları paris'in kafelerinde apsente meze
9:56
ediliyor. Teo bizim Vincent.
9:58
Abisini çevresiyle tanıştırmaya başlıyor ve Vincent ilk kez 10
10:03
meşhur empresyonistlerle yani izlenimcilerle karşılaşıyor.
10:07
Claude monne'nin eserlerine bakıyor.
10:09
Edgar degas'in balerinlerini inceliyor Kamil pisaro ile
10:13
tanışıyor. Görüyor ki adamlar karanlığı,
10:16
gölgeyi çamur falan çoktan çöpe 60 sadece ışığı o anlık
10:21
parlamayı güneşin suyun üstündeki dansını çiziyorlar.
10:25
Vinsentin kafasında. Resmen şimşekler çakıyor
10:29
kardeşine yazdığı mektuplardaki o karanlık ton bir anda
10:33
değişiyor. Siyahı kahverengi paletinden
10:36
öyle bir söküp atıyor ki bir daha hayatının sonuna kadar o
10:39
karanlık renklere geri dönmüyor. Renkleri keşfediyor hem de ne
10:42
keşfetmek burada araya küçük bir bilgi sıkıştırayım.
10:45
Çok ilginçtir. Bu dönemde sanayi devriminin bir
10:48
getirisi olarak kimya sektörü de coşmuş durumda.
10:52
Sentetik boyalar, kurum sarıları, kobalt mavileri, yeni
10:55
yeni üretiliyor ve en önemlisi boyalar artık metal tüplerin
10:59
içine konabiliyor. O tüpler olmasa empresyonizm
11:02
diye bir şey asla olmazdı. Çünkü ressamlar stüdyoya
11:06
hapsolmaktan kurtulup o tipleri çantalarına attıkları gibi
11:11
doğaya çıkmaya başlıyorlar. Linsont da o Chrome sarısını o
11:14
zehirli Paris yeşilini alıyor. Bazen fırçayı bile boş verip
11:18
boyayı doğrudan tüpten tuvalin üstüne sıkmaya başlıyor.
11:22
Içimdeki o meşhur üç boyutlu boya katmanları, yani teknik
11:26
adıyla inpaso işte o coşkunun ve yeni boya teknolojisinin bir
11:30
sentezi aslında mum art sokaklarında gezerken, bir
11:34
yandan da çok tuhaf bir ekiple arkadaşlık kuruyor.
11:37
Kimler yok ki? Yani gecelerin adamı,
11:39
pavyonların ve kabanelerin sadık müşterisi tuzlu ile kadeh
11:45
dokuşturuyor. O dönem daha çiçeği burnunda bir
11:47
ressam amel Bernard ile tanışıyor, sanat tartışıyor ama
11:51
valla yalan yok. Vinsant ile ar.
11:53
Olmak dünyanın en zor işiymiş. Adam o kadar tutkulu inandığı
11:58
şeyi o kadar ateşli savunuyor ki bir kafe masasında tartışırken
12:02
masayı yumrukluyor, insanların yüzüne bağırıyor.
12:05
Saatlerce susmak bilmiyor, turlus luthere gibi adamlar bile
12:09
bu enerji karşısında yaka silkiyor.
12:11
Bazen saf bir alev topu gibi ortalıkta dolanıyor.
12:15
Bu yenilik arayışı sırasında karşısına çok disiplinli, çok
12:19
kuralcı bir adam çıkıyor. George roa soha noktacılık.
12:24
Hani pointlisim diye bir teknik icat etmiş adam fırça darbesi
12:28
kullanmıyor. Onun yerine böyle yan yana
12:30
minicik matematiksel bir hazsiyetle renkli noktalar
12:34
koyuyor. Göz uzaktan bakınca o noktaları
12:37
birleştirip bir renk algılıyor. Optik bir illüzyon yani Vincent
12:41
buna hayran kalıyor ve tamam ben de bunu deneyeceğim ama dostlar
12:45
Vincent van hoe gibi içi Volkan kaynayan.
12:48
Fırtınalı bir adam öyle saatlerce santim santim nokta
12:51
koyabilir mi? Mümkün değil sabredemiyor. 10
12:54
noktalar uzamaya başlıyor, tire'lere dönüşüyor.
12:57
Sonra o trelerde birleşip kıvruluyor ve o bildiğimiz
13:01
hipnotize edici girdap gibi dönen meşhur van, hohh fırça
13:05
darbelerine dönüşüyor yani adam. Başkasının disiplini denerken
13:10
kendi imzasını kendi fırtınasını yaratıyor istemeden ama Paris
13:14
dönemindeki asıl kırılma asıl oha dedirten detay başka bir
13:18
yerde saklı uço e yani Japon ahşap baskı sanatı diyeceksiniz
13:23
ki, Hollandalı ressamın paris'te Japon sanatıyla ne iş olur?
13:26
Fırat olay şu abi o dönem avrupa'da Japon mallarını
13:30
özellikle çay takımlarına ve porselenleri inanılmaz muazzam
13:34
bir talep var. Japonlar bu porselenleri
13:37
gemilerle. Avrupa'ya gönderirken
13:39
kırılmasınlar diye buruşturulmuş kağıtlara sarıyorlar.
13:43
Peki o kağıtlar ne? Okusayin hiroşigenin basıp halka
13:47
sattığı japonya'da pek de sanatsal değeri olmayan sıradan
13:51
gravürleri porselenleri açan avrupalılar, ambalaj
13:55
kağıtlarındaki o resimleri görünce akıllarını
13:58
kaybediyorlar. Bütün paris'i bir japonizm
14:00
furyası sarıyor. Vincent bu ucuza satılan Japon
14:04
baskılarına kafayı takıyor. Abi yüzlercesine alıp odasının
14:08
duvar. Yöneliyor, onları da böyle
14:10
büyüteçle inceliyor. Ne fark ediyor biliyor musunuz?
14:13
Japon resimlerinde gölge yok, renkler dümdüz uygulanmış,
14:17
nesnenin etrafında kalın siyah kontörler var ve abi batı
14:22
resmindeki 10 meşhur perspektif kuralları tamamen hiçe sayılmış.
14:27
Vincent bu sadeliğe bu doğrudan ifadeye aşık oluyor.
14:30
Öyle bir etkileniyor ki tablolarında arka planları Japon
14:34
estetiği ile doldurmaya o net çizgileri kendi sanatına
14:37
yedirmeye başlıyor. Hatta kendini Japon bir keşiş
14:41
gibi saçları kazınmış halde çizdiği portreleri bile var.
14:45
Batının melankolisi ile doğunun zensefesini renkler üzerinden
14:50
birleştiriyor. Fakat Paris iki ucu keskin bir
14:53
bıçaktır. Hocam bir yandan sanatını
14:55
zirveye taşırken, diğer yandan be.
14:57
Ve ruhunu adeta bir kıyma makinesinden geçiriyor.
15:01
O dönem sanatçı tayfasının vazgeçilmezi olan yeşil peri
15:04
yani apsent şu %70 80 alkol oranına sahip.
15:09
Pelin otundan yapılan insanı halüsinasyonlara sürükleyen bir
15:14
içki vinsend. Sabah kahve gün boyu pipo tütünü
15:18
ve akşamları litrelerce bak litrelerce apsetle besleniyor.
15:22
Doğru düzgün yemek yediği yok frengi kapmış dişleri dökülmeye
15:26
başlamış aynaya bak. 34 yaşında olmasına rağmen çürümüş yaşlı
15:31
bir adam görüyor. Şehir hayatının bitmek bilmeyen
15:34
entelektüel tartışmaların ve o Dumanlı kafelerin gürültüsü
15:38
beynini tırmalamaya başlıyor. Tükeniyor.
15:41
Tabii 1888'e gelindiğinde ise kışın paris'te felaket soğuk
15:47
geçiyor. Binsen ili'yi kemiği donuyor.
15:49
Japon resimlerindeki o parlak güneşi o canlı doğayı arıyor.
15:53
Gözleri japonya'ya gidecek parası yok elbette.
15:56
O yüzden fransa'nın güneyine güneşin her şeyi kavurduğu bir
16:00
yere gitmeye karar veriyor. Aarles kasabasına gidiyor.
16:03
Hayalinde devasa bir proje var abi güney'e gideceğim ve orada
16:07
geleceğin sanatçıları kolonisini kuracağım.
16:10
Bütün dostlarımı oraya çağıracağım, hep birlikte resim
16:12
yapacağız. Bu ütopik tertemiz hayalle
16:15
yorgun bedenini toparlıyor, boyalarını sandığına dolduruyor
16:19
ve 1 Şubat sabahı güneye doğru yola çıkıyor.
16:22
Cennette ışığın ve huzurun kaynağını gittiğini zannediyor.
16:26
Oysa bindiği tren onun sanat tarihinin en büyük
16:30
trajedilerinden birinin tam kalbine fırtınanın merkezine
16:34
doğru götürüyor. O daha bundan habersiz tabii
16:37
tren aralık garına yaklaştığında takvimler 1888'in Şubat sonunu
16:43
gösteriyor. Vincent kapıdan bir adım atıyor
16:45
ve sürpriz hayalindeki o sıcacık güneşli Japonya atmosferini
16:51
beklerken. Ağrıda son yılların en sert kışı
16:54
yaşanıyordu. Yerde yarım metre kar var ama bu
16:58
bile bizim inatçı. Hollanda'nın moralini bozmuyor.
17:01
Çünkü o Güneydoğu fransa'nın keskin rüzgarı misal estiğinde
17:05
gökyüzündeki bulutlar öyle bir dağılıyordu ki, ortaya çıkan o
17:09
parlak keskin ışık vinc'in beynindeki bütün karanlık
17:13
köşeleri aydınlatmaya yetiyordu işte o an anlıyor doğru yerde
17:17
olduğunu paris'in borcu havasından kurtulmuş.
17:20
Şimdi de o büyük ütopya. Netleştirmekte lamartin
17:24
meydanında köşede duran dış cephesi sarıya boyanmış ufak
17:28
tefek bir bina buluyor. Sanat tarihine 10 meşhur sarı ev
17:32
olarak geçecek olan yer burasıydı.
17:35
Dostlar ayda 15 franga kiralıyor.
17:37
Bu döküntü yeri içi bomboş, doğru dürüst eşyası bile yok ama
17:41
vinsının gözünde burası bir ev değil bir tapınak güneyli stüdyo
17:45
adını verdiği o devasa sanatçı kolonisinin merkezi olacak.
17:49
Ay abindeki plan şu, paris'teki bütün o yoksul değeri bilinmeyen
17:53
yetenekli adamlar buraya gelecek.
17:55
Hep birlikte aynı masada yemek yiyecek, aynı doğayı resmedecek
17:59
ve komün bir hayat sürecekler. Tabi bu büyük hayalin bir başrol
18:03
oyuncusuna ihtiyacı vardı. Kimi gözünü kestirdi dersiniz?
18:07
Dönemin en havalı en burnu havada ama bir o kadar da
18:10
yetenekli isimlerinden birini polgent.
18:14
Google'a tabiri caizse kafayı takıyor abi.
18:17
Ağırla getirmek için kardeşi theo ya günlerce haftalarca
18:21
yazıyor, abi ne olursun ona para gönder yol masrafını karşıla
18:25
buraya gelsin diye başının etini yiyor.
18:27
Teo sırf abisi mutlu olsun kardeşim mutlu olsun, yalnız
18:31
kalmasın diye pola bir nevi maaş bağlamayı kabul ediyor.
18:35
Düşünün yani pol arla vinson'ın karakaşa karagözü içinde
18:39
iltie'nun parası için gelmeyi kabul ediyor ama vincsen
18:42
dünyasında böyle şeylerin yeri yok.
18:44
O büyük ustayı ağırlamak için çocuk gibi heyecanlı.
18:48
Ki paul gelecekte ne olacak yani nerede kalacak adamın odasına
18:52
hazırlamak lazım dimi işte dostlar.
18:55
Sanat tarihinin en ikonik paha biçilemez serilerinden biri.
19:00
O meşhur ayçiçekleri işte sırf bu yüzden paul'un odasını
19:04
süslemek için yapılıyor. Vinsont paula olan minnettarının
19:08
dostluğunu ve güneyin o kavurucu güneşini ona sunmak istiyor.
19:11
Neden mi ayçiçeği? Çünkü gül ve zambak gibi zarif
19:14
ve pahalı değiller. Ayçiçeği kabadır köylüdür,
19:18
güneşe aşıktır. Tıpkı vinsentin ta kendisi gibi
19:21
ve burada çok acayip bir detay var.
19:23
Vinsent bu tabloları yaparken o dönemin yeni icat olan krom
19:28
sarısı adlı bir boya kullanıyor. Renk o kadar parlak, o kadar
19:31
canlı ki insan bakarken kör olacak gibi hissediyor ama ufak
19:35
bir sorun var. Chrome sarısı felaket derecede
19:38
toksik içinde ciddi miktarda kurşun barındıran bir maddewingt
19:42
o dönem boyayı fırçayla sürmekle kalmıyor bazen.
19:46
Sarının o parlak hissini içine çekmek, o mutluluğu adeta tatmak
19:51
için fırçanın ucunu ağzına götürüp boya yutuyor.
19:55
Yanlış duymadığınız zaten absente bağımlı olan beslenmesi,
19:58
sıfırın altında olan bu adam 1'de üstüne ağır metal
20:01
zehirlenmesi yaşıyor. Yani o tablolarındaki coşkulu
20:05
sarılar aslında onun beynini yavaş yavaş kemiren bir zehrin
20:09
ta kendisi. Nihayet 1888'in ekim ayında
20:13
beklenen an geliyor. Google'ın arlas'a ayak basıyor,
20:17
yani arla diyeyim. Daha doğrusu ilk başlarda her
20:20
şey rüya gibi iki dev ressam yan yana tuvallerini kuruyorlar.
20:23
Sabahlarıalice.com mezarlığına gidip resim yapıyor.
20:27
Akşamları sarı evde yemek yiyorlar.
20:29
Bu balayı tabii ki çok kısa sürüyor.
20:31
Çünkü iki adam karakter olarak birbirinin o kadar zıttı ki paul
20:35
inanılmaz ki birliği hesaplı resimlerini hafızasından hayal
20:40
gücünden yapan disiplinli bir adamwinsen tam bir kaos şö.
20:45
Model olmadan doğayı karşısında görmeden tek bir fırça darbesi
20:50
bile vuramayan boyayı tuvale adeta kusarcasına süren her an
20:54
patlamaya hazır bir bomba. 9 hafta dile kolay, 9 hafta aynı
20:59
çatı altında kalıyorlar. Bu süreç resmen bir psikolojik
21:02
savaşa dönüyor. Paul vinsının o paspal halinden,
21:06
dağınıklığından sürekli hararetli tartışmalar
21:09
yaratmasından inanılmaz daralıyor.
21:11
Vincent'ta paul'un üsttenci tavırlarını, onu sürekli
21:14
eleştirmesini ve en fenası. Gidiyorum arkadaş, paris'e
21:18
döneceğim tehditlerini kaldıramıyordu.
21:20
Vincent'in en büyük korkusu neydi?
21:22
Hatırlayın terk edilmek çocukluğundan beri taşıdığı o
21:26
devasa terk edilme travması, ponun gitme ihtimali ile
21:29
tetiklendiğinde ortaya korkunç bir canavar çıkıyor.
21:33
Aralık ayına geliyorlar, havalar iyice bozuyor, evden çıkamaz
21:36
oluyorlar. O küçücük sarı evin içi boya
21:39
kokusu tütün numanı absend buharı ve iki devasa egonun
21:44
çatışmasıyla zehirli bir gazolasına dönüşüyor.
21:47
Masada otururken tartışıyorlar. Birbirlerine nesneler
21:50
fırlatıyorlardı düşünün. Hatta bir seferinde vinsent'in
21:53
elindeki bardağı pulun kafasına fırlattığın söylenir.
21:57
Tansiyon o kadar yükseliyor ki. Paul geceleri uyurken vinsentın
22:01
odasına girip karanlıkta öylece yatağının başında dikildiğini
22:04
anlatır. Sonradan düşünün yani korkuyu ve
22:07
10 meşhur gece her şeyin koptuğu an gelip çatıyor. 23 aralık 1888
22:14
gecesi kesin olarak ne yaşandığını sadece o iki adam
22:18
biliyordu. Rivayete göre sokakta şiddetli
22:21
bir kavga ediyorlar. Paul arkasını dönüp bir otele
22:24
gitmek üzere uzaklaşıyor. Vinsente beyninde çalan o sağır
22:28
edici alarmlarla ter. Bilmişliğini o dayanılmaz
22:31
acısıyla sarı eve geri dönüyor, eline usturaya alıyor, aynanın
22:35
karşısına geçiyor. Yani dostlar insan kendine niye
22:38
böyle bir şey yapar aynada kendi yansımasına bakarken o
22:42
dayanılmaz halüsinasyonları kafasının içindeki o bitmek
22:46
bilmeyen gürültüyü susturmak için mi yoksa pola bana bunu
22:50
yaptın demek için bir kefaret mi ödetmek istedi?
22:53
Usturayı sol kulağına götürüyor ve kesiyor.
22:56
Bazı yeni araştırmalar sadece meme ucunu değil, kulağının
22:59
neredeyse tamamını kestiğini söylüyor.
23:02
Düşünün ortalık kan gölüne dönüyor abi boyun atar damarı
23:06
kıl payı kurtuluyor ama hikayenin asıl tuhaf, asıl
23:10
tüyler ürpertici kısmı bundan sonra başlıyor.
23:13
Bizimki kanlar içinde kafasını bir havluyla sarıyor, kesik
23:16
kulağı alıyor, güzelce yıkıyor. Böyle bir gazeteye sarıyor paket
23:20
yapıyor. Sonra gecenin o dondurucu
23:22
soğuğunda ağır sokaklarına çıkıp sık sık gittikleri yerel bir
23:26
genele bekliyor. Kapıyı çalan o kanlı figürü bir
23:29
düşünün abi kapıyı açan reyle adında bir kadının bazı
23:33
kaynaklara göre temizlikçi gebinin eline bu paketi
23:37
tutuşturuyor ve bunu hayatın pahasına koru.
23:40
Bu benim sana hediyem diyor. Kadın paketi açıp kan.
23:43
Daha görünce tabii çığlık çığlığa bayılıyor.
23:46
Vinsont oradan ayrılıyor, evine dönüyor ve kanlı yatağında derin
23:50
bu uykuya dalıyor abi ertesi sabah polis sarı evin kapısını
23:54
kırıp içeri giriyor, ölü sanıyorlar, zar zor nefes
23:56
alıyor. Apar topar ağrıdaki hastaneye
23:59
kaldırılıyor. Paul o sırada çoktan pılını
24:02
pırtını toplayıp paris'e dönmek üzere trene binmiş bile.
24:05
Bir daha da hiç 100 yüze görüşmüyorlar.
24:08
Tabii Vincent hastanede gözünü açıyor.
24:11
Artık kasaba halkı için kızıl saçlı deliden başka bir şey
24:15
değil ahalisi 80 kişinin imzaladığı bir dilekçe toplayıp
24:19
polise veriyor. Diyorlar ki biz bu tehlikeli
24:21
adamı mahallemizde istemiyoruz abi bu adam manyak canavar
24:24
diyorlar. Düşünebiliyor musunuz?
24:26
Adamın hissettiği dışlanmışlığı yani ama hatalı değiller yani
24:30
bir yandan kulağını kesmiş adam sanatla dünyayı kucaklamak
24:33
isteyen bizim Vincent bir kasaba dolusu.
24:36
San tarafından bir veba hastası gibi kapı dışarı ediliyor.
24:40
Peki bu adamın derdi neydi? Niye bu kadar uçlarda yaşıyordu?
24:44
Tıp dünyası 100 yıldan fazladır bu 23 aralık gecesini vewsontın
24:49
durumunu tartışıyor. Kimi temporalop epilepsi diyor.
24:54
Özellikle beynin o bölgesindeki nöbetler tuhaf işitsel
24:57
halüsinasyonlar ve ani şiddet patlamaları yapar, kimi bipolar
25:01
bozukluk diyor, o inanılmaz üretken oldu.
25:04
Manik dönemler ve ardından gelen devasa.
25:07
Buna çok uyuyor, aslında işin içine litrelerce içilen zehirli
25:11
absend boyalardan alınan kurşun zehirlenmesi, açlık ve genetik
25:15
yatkınlıkta eklenince ortaya çıkan tablo aslında bir mucize
25:19
mi yoksa felaket mi? Karar vermek zor ama bildiğimiz
25:22
tek bir şey var. O gece sarı, evdeki rüya sonsuza
25:25
dek ölüyor. Vincent artık özgür bir ressam
25:28
değil, toplumun gözünde tehlikeli bir hasta ve onun için
25:32
sırada demir parmaklıklar ardındaki o uzun yıldızlı
25:36
geceler var ar. Nesinin o toplu linç
25:39
girişiminden o bu adamı burada istemiyoruz.
25:42
Defolsun gitsin. Dilekçesinden sonra vinsının
25:45
önünde pek bir seçenek kalmıyor. 8 Mayıs 1889'da yakasını
25:48
kaldırıp kendi rızasıyla ağırlığa 20 km uzaklıktaki
25:52
sanırım provons kasabasında bulunan san paul ve muzooğlu
25:57
akıl hastanesinin kapısını çalıyor.
26:01
Şimdi gözünüzde o öyle modern tertemiz klinikleri falan
26:04
canlandırmayın burası aslında 12 yüzyıldan kalma eski bir
26:09
manastır. Kalın taş duvarlar, buz gibi
26:11
yankılanan uzun koridorlar ve gecenin bir yarısı sessizliği
26:15
yırtan diğer hastaların çığlıkları düşünün abi adamın
26:18
ruhu zaten paramparça olmuş 1'de üstüne bu kasvetin bu delilik
26:22
panayırının tam ortasına kendi ayaklarıyla gidiyor.
26:26
Yani büyük cesaret mi diyeyim dipsiz bir çaresizlik mi
26:29
diyeyim, siz karar verin hastanenin.
26:31
Çekimin doktor telefil fairunwinsentı muayene ettikten
26:35
sonra defterine akut mani, işitsel ve görsel
26:38
halüsinasyonlar diye not düşüyor.
26:40
Peki tedavi ne? Dönemin psikiyatrisi maalesef
26:43
daha emekleme evresinde. Hocam adama alıp buz gibi su
26:47
dolu küvetlere sokuyorlar. Yani meşhur hidro terapi tabi
26:51
onun dışında bol bol, dinlenme ve izolasyon.
26:54
Ama burada hakkını yemeyelim. Kardeşi theo yine o devasa
26:58
koruyucu kanatlarını açıyor. Hastaneye ekstra para ödeyerek
27:02
vinsonta iki ayrı hücre tahsis edilmesini sağlıyor.
27:05
Bir yatması için diğeri de stüdyo olarak kullanması için
27:09
ironiye bakar mısınız? Yani hayatı boyunca dünyada
27:12
kendine ait özgür bir köşe arayan adam, en verimli
27:16
stüdyosunu demir parmaklıklar ardında bir akıl hastanesinin
27:19
hücresinde kuruyor. Ilk haftalar dışarı çıkması
27:22
bahçeye inmesi bile yasakwinsin dünyası o doğu cephesine bakan
27:26
hücresinin demir parmaklıklı penceresinden ibaret.
27:29
O pencereden sadece etrafı taş duvarlarla çevrili küçük bir
27:33
buğday tarlasını ve uzaktaki alpiyi dağlarının eteklerini
27:37
görebiliyor. Sabaha karşı herkes uykudayken
27:40
uyanıp o demirlerin arasından gökyüzüne bakıyor.
27:43
Etrafta çıt yok, sadece rüzgarın sesi var, içindeki ot devasa
27:48
fırtına o anlamsız gürültüler doğanın o.
27:51
Siz ve sessiz bir yandan da ihtişamlı devini mi karşısında
27:55
bir anlığına doğusu susuyor işte o sabaha karşı nöbetlerinden
27:59
birinde gökyüzünde parlak kocaman bir yıldız görüyor.
28:03
Çoban yıldızı yani Venüs. Ve o an eline fırçayı alıyor
28:07
1889'un o Haziran ortasında o hastane odasında bugün müzelerde
28:14
önünde yüzlerce insanın fotoğraf çektirmek için kuyruğa girdiği
28:18
kahve kupalarımızı, tişörtlerimizi süsleyen o
28:20
muazzam başyapıt yıldızlı gece tablosu doğuyor abi tabloya
28:24
şöyle bir alıcı gözüyle bakın, hemen açın gökyüzü resmen
28:27
kaynıyor o sarı yıldızlar gökyüzünde uslu uslu parlamıyor.
28:31
Adeta patlayan el bombaları dönen ateş topları gibi fırıldak
28:35
misali dönüyor. Koyu mavi gökyüzü devasa bir
28:38
dalga, bir tusnami gibi kıvruluyor.
28:41
Sanat tarihinde gece hiç bu kadar aydınlık, hiç bu kadar
28:45
hareketli ve şiddetli resmedilmemiştir.
28:47
Vinsont gördüğü manzarayı değil, yani o manzaraya bakarken
28:52
içinden geçen o kozmik dehşeti o varoluşsal çırpınışı kusmuş
28:56
tuvale burada size çok güzel bir bilgi vereceğim.
28:59
Lütfen iyi dinleyin yıllar sonra 2004 yılında falan
29:02
matematikçiler ve fizikçiler özellikle akışkanlar.
29:07
Dinamiği üzerine çalışan bilim insanları, yıldızlı gece
29:10
tablosunu inceliyorlar. Ne fark ediyorlar biliyor
29:13
musunuz? Tablodaki o dönen gökyüzü
29:15
girdaplarının orantısı rus matematikçi andree kolmun,
29:20
doğadaki türbülans teorisiyle matematiksel olarak birebir
29:25
aynı, yani suyun akışındaki rüzgarın fırtınaya dönüşürken ki
29:29
o kusursuz kaotik matematiğiniwinsent bir akıl
29:32
hastanesinde beyninin kimyası iflas etmiş durumdayken tamamen.
29:37
Ezgisel olarak fırçasıyla tuvale döküyor.
29:40
Yani akıl alır gibi değil. Adam çıldırırken evrenin gizli
29:44
fiziğini çözüyor resmen üstelik tablodaki o küçük köy ve kilise
29:47
kulesi pencereden görünen manzara falan değil.
29:50
Hollanda'daki çocukluğundan hatırladığı kiliseyi o
29:53
fırtınanın ortasına kondu vermiş geçmişle şimdiki zamanı yerle
29:58
göğü birleştirmiş. Aynı dönemde o manzarayı ortadan
30:03
bölen başka bir figür var. Selvi ağaçlarına kafayı takıyor.
30:07
Akdeniz kültüründe Selvi ağacı ne demektir hocam mezarlık
30:11
demektir, ölüm demektir ama Vincent mektuplarında diyor ki
30:14
selviler mısır obezitleri yani dikili taşları kadar güzel ve
30:18
orantılıdır. Neden kimse onları benim
30:20
gördüğüm gibi resmetmiyor böyle diyor onun gözünde Selvi.
30:25
Ölümünde değil, yeryüzünden fışkırıp gökyüzüne o dönen
30:29
yıldızlara uzanan taranlık bir alevdir.
30:31
Boyayı tuvale o kadar kalın o kadar yoğun sürüyor ki biz buna
30:35
arada bir yerde dediğim gibi impasto diyoruz tablolara yandan
30:39
baktığınızda o ağaçların üç boyutlu birer heykel gibi
30:42
tuvalden taştığını görebilirsiniz.
30:44
Fırçayı, tuvale bir silah gibi bir keski gibi vuruyor.
30:48
O selvilerde adamın inatla hayata tutunma çabasını o dikey
30:52
direnişini iliklerinize kadar hissediyorsunuz. 1'de
30:55
zeytinlikler var. Tabi biraz toparlayıp hastane
30:58
bahçesine ve civardaki zeytinliklere çıkmasına izin
31:01
verdiklerinde bu sefer de o yaşlı zeytin ağaçlarının peşine
31:04
düşüyor. Zeytin ağacı nedir?
31:06
Kuraklığa yakıcı, güneşe fırtınaya rağmen o taşlık
31:10
toprakta hayatta kalan gövdesi acıdan yıllardan kıv.
31:15
Kıvrım olmuş, inatçı bir ruh Vincent, o ağaçların boğumlu,
31:19
çarpık gövdelerinde kendi yaralı ruhunu görüyor.
31:22
Onları gümüşü yeşillerle titreşen renklerle öyle bir
31:26
çiziyor ki ağaçlar topraktan acı çekerek çıkıyormuş gibi duruyor.
31:30
Aslında o zeytin ağaçlarını çizerken kendi dayanıklılığını
31:33
test ediyor diyebiliriz. Siz nasıl bu cehennem sıcağında
31:37
meyve veriyorsanız ben de bu deliliğin içinde.
31:41
Sanat üreteceğim diyerek doğayla bir nevi sessiz bir antlaşma
31:45
yapıyor. Fakat hastalık abi hiç acımıyor
31:48
adama nöbetler bazen haftalarca sürüyor.
31:50
Kriz anlarında halüsinasyonlar tavan yapıyor.
31:53
Vincent kendi boyalarını yemeye hastanedeki gaz lambalarının gaz
31:57
yağını içmeye çalışıyor. Zehirlenmesin diye boyalarını
32:00
fırçalarını elinden alıyorlar. Düşünebiliyor musunuz bu dünyada
32:04
sadece resim yaparak nefes alabilen bir adamın elinden
32:08
fırçasını yani oksijenini alıyorsunuz.
32:10
Onu diri diri mezara koymakla aynı şey tabii ne yapacaklar
32:14
mecbur alacaklar. Nöbetler geçip de aklı başına
32:17
geldiğini hissettiği o utanç o ezilmişlik duygusu mektuplarını
32:21
öyle bir yansıyor ki okurken insanın içi parçalanır.
32:25
Ben kırık bir testeyim diyor. Teoya içimde hiçbir şey
32:28
tutamıyorum. Söylemlere bakar mısınız?
32:30
Dışarı çıkamadığı, doğayı göremediği o kapalı dönemlerde
32:34
manevi bir teselli bulmak için eski ustalarına sığınıyor.
32:38
Teo ona paris'ten rembrant'ın. Ron'un milleni'nin siyah beyaz
32:43
baskılarını gönderiyor. Bizimki hücresinde oturup bu
32:47
siyah beyaz gravürleri renklendirmeye kendi tabiriyle
32:51
onları tercüme etmeye başlıyor. Hani yetenekli bir müzisyen
32:55
beethowe'nın bir sonatını alır da kendi tarzıyla kendi ruhuyla
32:58
baştan yorumlar ya vincent'da aynen öyle yapıyor.
33:01
Özellikle milen'in tarla işçilerini kopyalarken o
33:04
figürlerin içine, kendi yalnızlığını, kendi acısını öyle
33:08
bir üflüyor ki. Kopyalar orijinallerinden bile
33:11
daha sarsıcı, daha dramatik bir hale bürünüyor.
33:14
Bu onun için bir sanat terapisi deliliğe karşı çektiği bir set
33:17
aslında. Ama işte o hastane duvarları
33:21
arasında bir yıl geçtikten sonra işler yavaş yavaş değişmeye
33:25
başlıyor. Vincent bakıyor ki nöbetler
33:27
geçmiyor. Üstelik diğer hastaların sürekli
33:30
bağırması, o çaresizlik ortamı onu daha da dibe çekiyor.
33:33
Burası beni iyileştirmiyor. Aksine içimdeki hastalığı
33:36
besliyor diye düşünerek bir yandan da paris'ten çok acayip
33:40
haberler geliyor. Canı ciğeri teo evlenmiş yohanna
33:43
adında çok zeki bir kadınla hayatını birleştirmiş ve üstelik
33:47
1'de oğulları olmuş. Ve tahmin edin bebeğin adı ne?
33:50
Tabii kiwinsentwilliam van co abisinin adını vermiş.
33:55
Yani nasıl bir kardeşsin oğlum sen vinson bu haberi alınca hem
33:59
havalara uçuyor, o meşhur çiçek açmış badem dalları tablosunu
34:03
yeğeni için çiziyor hem de inanılmaz bir suçluluk duygusuna
34:06
kapılıyor. Artık evli ve çocuklu olan
34:09
kardeşine maddi manevi bir kambur, bir asalak gibi
34:13
hissetmeye başlıyor. Artık güneyinwson'ta verecek bir
34:17
şeyi kalmamış. Mayıs 1890'da bir yıl süren o
34:20
uzun ve karanlık hastane serüvenine noktayı koymaya karar
34:24
veriyor. Hedef kuzey teo ya daha yakın
34:26
bir yer ama paris'in o gürültülü absend kokulu karmaşasına
34:30
dönecek mecali de yok. Sanatçı dostlu Kamil pisaro
34:33
teo'ya akıl veriyor. Paris'in hemen dışında aver
34:37
schovers umarım doğru telaffuz ediyorumdur adında bir sessiz
34:41
yemyeşil köy var. Üstelik orada doktor paul gsh.
34:45
Adında bir hekim yaşıyor. Hem sanatçılarla arası çok
34:48
iyidir. Kendisi de amatör ressamdır hem
34:50
de diyor. Sinir Hastalıkları Uzmanı senin
34:53
abine o bakar diyor. Vincent'da bu fikre tutunuyor
34:56
eşyalarını o fırtınalı, gökyüzlerini kıvrılan,
34:59
selvilerini ve yıldızlı geceyi böyle rulo yapıp sandığını
35:03
atıyor abi. Demir parmaklıkların ardından
35:05
geçen o bir yıllık hapsini ardından bir sabah trenine
35:09
binerek son durağına kendi kıyametini yaşayacağı o küçük
35:13
köye doğru yola çıkıyor. Karşısına çıkacak olan.
35:16
Dur gişe onun kurtarıcısı mı olacak?
35:18
Bakacağız bu köyün yeşil sessiz sokaklarına adımını attığında
35:22
takvimler 1890'ın Mayıs ayını gösteriyor.
35:26
Paris'in o bunaltıcı karmaşasından sadece bir saatlik
35:30
uzaklıkta pastoral bir sığınak burası pizza ronun'un tavsiye
35:34
ettiği o meşhur doktor paul g ile nihayet tanışıyor.
35:38
Bu gshe sadece bir doktor değil, az önce de söylediğim gibi
35:41
amatör bir ressam, sanat sevdalısı bir adam evinin
35:45
duvarlarında. Biza'nın falan tabloları asılı
35:48
bizimki Vincent ilk birkaç gün adama bakıp tamam ya bu adam
35:53
beni anlar, aynı dili konuşuyoruz diyor.
35:55
Ama sadece birkaç gün geçtikten sonra teoya yazdığı 10 mektupta
36:00
tarihi bombayı patlatıyor. Bu doktor benden daha hasta bir
36:04
kör, başka bir köre nasıl yol gösterebilir ki inanılmaz bir
36:08
tespit. Doktor gerçekten de melankolik
36:11
tuhaftikleri olan eşinin yeni kaybetmiş fazlasıyla depresif
36:15
bir adam vinsont. Doktor geşhenin o meşhur
36:18
portresini tam da bu hislerle çiziyor.
36:20
Hani şu elini çenesine dayamış, gözlerinde dünyanın bütün
36:24
yorgunluğu bütün o ağır hüzününü taşıyan, önünde de mor bir çiçek
36:28
olan meşhur tablo dostlar. 10 masanın üstündeki çiçek ne
36:31
biliyor musunuz? Yüksek kotu yani tıbbi adıyla
36:35
dijitaliz kalp yetmezliği tedavisinde kullanılıyor ama
36:38
aynı zamanda yüksek dozda alındığında halüsinasyonlara ve
36:42
en önemlisi her şeyi sarı renkte görmeye sebep olan bir bitki.
36:46
Bazı modern tıp tarihçileri. Oksikologlarwinsont'ın o dönem
36:49
tablolarındaki o inanılmaz baskın, sarı rengin ve ışık
36:53
halelerinin aslında doktor geşhenin veya daha önceki
36:57
hekimlerin ona reçete ettiği bu yüksü yüzünden ortaya çıkan bir
37:01
yan etki bir tür santopsi durumu olabileceğini söylüyor.
37:06
Yani adamın sanatsal dehası ve vizyonu kısmen maruz kaldığı
37:09
ağır ilaçların optik bir sonucu olabilir.
37:12
Neyse efendim bu köyde geçirdiği sadece 70 gün var dilek olay
37:16
topu topu 70 gün. Bu kısacık sürede ne yapıyor?
37:19
Günde ortalama bir bazen de iki tablo çıkarıyor. 70 günde 70'in
37:24
üzerinde devasa eser bu normal bir insan evladının, hele hele
37:29
ruhsal buhranlar yaşayan bir adamın yapabileceği bir şey
37:32
değil. Bu bir üretim değil.
37:33
Bu bir kusma, fışkırma, bir var, oluşsal çığlık resmen zamanla
37:37
yarışıyor, içindeki o devasa enerjiyi o çığlığı tuvallere
37:42
boşaltıp sanki dünyadan öyle ayrılmak istiyor.
37:45
Yetiştirmesi gereken bir şey var.
37:47
Breaking bad gibi düşünün. Sabahın köründe buğday
37:49
tarlalarına gidiyor. Akşama kadar o yakıcı güneşin
37:52
altında boyalarla bulanmış bir halde aç susuz resim yapıyor.
37:56
Kaldığı döküntü ravox hanı'nın sahibi onun bu haline acıyıp
38:01
bazen zorla çorba falan içiriyor adama.
38:03
Ama kafasının içindeki o karanlık sesler o kronik
38:07
suçluluk duygusu bir an olsun susmuyor.
38:10
He onun işleri paris'te bozulmaya başlamış.
38:12
Karısı ve yeni doğan çocuğuyla zar zor geçiniyorlar.
38:15
Üstüne 1'de abisinin aylık boya tuval kira masrafı eklenince teo
38:20
iyice çöküyor. Vinsont kardeşiyle yaptığı kısa
38:23
bir Paris ziyaretinde teo'nun ne kadar yorgun ve endişeli
38:26
olduğunu, gözlerinin altındaki morlukları fark ediyor ve işte o
38:30
an beynindeki o son sigortada atıyor.
38:32
Ben diyor bu adama koca bir kamburum, kendi kendine bunu
38:36
diyor. Hayatı boyunca kanına emdin
38:38
başarısız bir ressam olarak onu. Çoksululuğa sürüklüyorum yıllar
38:42
önce ağır da kulağını keserken hissettiği o devasa değersizlik
38:47
duygusu. Bu köyün o geniş buğday
38:49
tarlalarında yıkıcı bir kasırgaya dönüşüyor ve işte tam
38:52
o karanlık günlerde sanat tarihinin en ürpertici en
38:56
tartışmalı eserlerinden birine imza atıyor.
39:00
Kargalarla buğday tarlası çoğu kişi bu tablonun onun yaptığı
39:03
son eser olduğunu sanır kronolojik olarak tam son
39:07
tablosu değildir ama. Ruhani olarak psikolojik olarak
39:10
kesinlikle bir veda tabloya şöyle bir alıcı gözüyle
39:13
baktığınızda o güneydeki canlı umut dolu sarıların gittiğini,
39:17
yerine kirliliği boğucu insana daral getiren bir fırtına sarısı
39:22
geldiğini görürsün. Gökyüzü neredeyse simsiyah
39:25
fırtına koptu kopacak tarlaların ortasında üç tane yol var, biri
39:28
sağa biri sola giriyor. Ortadaki yolda hiçbir yere
39:31
varmıyor. Tarla'nın ortasına birdenbire
39:33
kesilip kayboluyor ve o kapkara fırtınalı gökyüzünden tıpkı ölüm
39:38
melekleri gibi simsiyah kargalar izleyicinin bizlerin üstüne
39:42
doğru uçuyor. Bu tablo bizlere aslında bas bas
39:46
bağırıyor, dostlar yol bitti gidecek hiçbir yerim kalmadı.
39:50
Takvimler 27 Temmuz 1890 paz. Gününü gösteriyor.
39:54
Vincent, her zamanki gibi resim malzemelerini şövalyesini alıyor
39:58
ve hanından çıkıp tarlalara doğru yürüyor.
40:01
Olayın geleneksel anlatısı şöyle, akşam geç saatlerde ravox
40:05
hanıa geri döndüğünde sendeleyerek yürür eliyle
40:08
karnını tutmaktadır. Ancı mösebinsend iyi misiniz ne
40:12
oldu diye sorduğunda paltosunu aralayıp göğsünün hemen
40:15
altındaki o kanlı deliği gösterir, kendimi vurdum.
40:20
Der sadece apar topar o küçük çatı katındaki odaya çıkarırlar.
40:23
Doktor kaşe çağırılır, kurşun hayati organları sıyırmış.
40:28
Ama omurgaya saplı dönemin şartlarında o mermiyi çıkarmak
40:31
imkansız. Ertesi gün canı ciğeri teo
40:34
telgrafı alıp koşa koşa köye geliyor.
40:36
Abisinin baş ucuna çöküyor. Teo perişan bir halde gözyaşları
40:40
içinde abi niye bunu yaptın diye hıçkırırken, vinsont 10 meşhur
40:44
insanın kalbine paslı bir bıçak gibi saplanan son sözlerini
40:48
söylüyor. Üzülme eteo keder sonsuza dek
40:51
sürecek düşünün bir insan hayata dair nasıl bir karanlığa, nasıl
40:56
bir mutlak umutsuzluğa kapılmalı ki öl.
40:58
Şeyinde bile kederin asla bitmeyeceğine inansın. 29 Temmuz
41:02
1890'ın ilk saatlerinde kardeşi theo'nun kollarında son nefesini
41:06
veriyor ve sadece 37 yaşında. Hayatı boyunca 9 yüzden fazla
41:10
yağlı tablo yağlı boya tablo pardon 1000 yüzden fazla çizim
41:14
yapmış ama yaşarken sadece tek bir evet dostlar sadece tek bir
41:19
tane tablo satabilmiş bir adam o daracık çatı katında 5 parasız
41:22
ve anlaşılamamış olarak hayata veda eder.
41:25
Tabii hikaye burada bitmiyor. Biraz daha anlatıp kapanışı
41:30
yapıcam. Son yıllarda ortaya atılan ve
41:32
biyografi yazarları Stephen naife ile gregorywhite simitin,
41:37
10 yıl boyunca didik didik araştırıp yazdığı inanılmaz bir
41:41
teori var. Diyorlar ki abi Vincent intihar
41:44
etmedi. Bir cinayete veya ölümcül bir
41:47
kazaya kurban gitti. Anlatıları şu, o yaz o köyde
41:50
takılan zengin parisli ailelerin şımarık çocukları var.
41:54
Özellikle rene sakretan adında vahşi batı kostümleri giyip
41:58
belinde gerçek. Bozuk bir silahla kovboyculuk
42:01
oynayan 16 yaşında bir velet bu çocuklar sürekli o tuhaf
42:06
Hollandalı ressamı dalga geçiyor.
42:08
Şapkasına tuz atıyor, içkisine ilaç karıştırıyor.
42:11
Resim yaparken onu taciz ediyorlar.
42:13
Teoriye göre o pazar günü tarlada yine karşılaşıyorlar.
42:16
Çocuğun elindeki o ağızalı silah kazara veya bilerek ateş alıyor
42:20
vewinsentı karnından vuruyor. Mantıklı mı derseniz destekleyen
42:24
acayip kanıtlar var ortada bir kere binsent o gün tarlaya resim
42:28
yapmaya gidiyor 1'de yanında yani.
42:30
Olabilecek parası da yok. Adamın intihar edecek bir adam
42:33
yanına neden ağır şövalyesini boyalarını katlanır taburesini
42:36
alsın, ikincisi o meşhur silah hiçbir zaman hiçbir yerde
42:40
bulunamıyor. Üçüncüsü tıp uzmanlarının
42:43
raporlarına göre merminin giriş açısı düz değil, çapraz
42:46
yaniwingsin o silahı kendi kendine o açıyla tutup tetiği
42:50
çekmesi fiziksel olarak neredeyse imkansız.
42:53
Pekiwinson polisler ona ne olduğunu sorduğunda niye kendimi
42:57
vurdum? Kimseyi suçlamayın diyor.
42:59
Çünkü aslında zaten ölmek istiyordu.
43:01
O iki serseri çocuğun hayatını mahvetmemek, polisi işin içine
43:05
sokmamak, en önemlisi Teoman üzerindeki o devasa maddi manevi
43:10
yükü tamamen kaldırmak için kusursuzda bir fırsat.
43:13
Bir nevi zaten bu dünyadan gidecektim, bu da bahanesi oldu.
43:16
Bırakın sessizce öleyim deyip o gençleri koruyor.
43:20
Yani bu teori bana o dramatik intihar hikayesinden çok daha
43:23
vinson. Çok daha onun o fedakâr trajik
43:27
ruhuna uygun geliyor. Siz hangisine inanmak istersiniz
43:30
bilmiyorum ama benim gözümde de vinsont cinayete kurban gitmiş
43:33
gibi duruyor. Tabi o öldükten sonra sadece 6
43:37
ay sonra cam yongası teo da bu acıya o derin yasa ve ilerleyen
43:42
hastalığına dayanamayarak hayata gözlerini yumuyor.
43:45
Geriye kim kalıyor abi teon'un genç karısı yohanna fangoh
43:50
bonger kucağında da 6 aylık bir bebekwinsentın adını taşıyan
43:54
bir. Adını taşıyan o çocuk,
43:57
paris'teki o dairesine satılamayan o dönem kimsenin
44:00
yüzüne bakmadığı yüzlerce tuhaf kalın boyalı deli işi tabloda o
44:04
eve gidiyor. Yohanna'nın ailesi, ato çöpleri
44:06
gitsin yeni bir hayat kur diyor. Tabi kadın inanılmaz vizyoner ne
44:10
yapıyor biliyor musunuz? Kocasının anısına ve vinsontın
44:13
dehasına o kadar inanıyor ki o tabloların hepsini paketleyip
44:17
hollanda'ya taşıyor. O yüzlerce sayfalık karmaşık
44:21
mektubu tek tek okuyor, düzenliyor, yabancı dillere
44:24
çeviriyor. Avrupa'nın 41 yanındaki sanat
44:27
simsarlarıyla, eleştirmenlerle bıkmadan, usanmadan mektuplaşıp
44:32
sergüsüne sergi açıyor. Evet dostlar.
44:35
Bugün dünyada bir van hoh efsanesi varsa ben bu bölümü bu
44:39
potkes i çekip sizler de bunu dinliyor.
44:42
Yohanna van youh bongır, bu kadının insanüstü inadı ve
44:47
muazzam zekası sayesindedir. Vinsontın o yıldızlı ruhunu o
44:51
fırtınalı fırça darbelerini dünyaya bu kadın ezberletmiştir.
44:55
Onsuzwinson, sadece sanat tarihinin tozlu raflarında bir
44:59
dipnot olarak kalırdı. Belki de hiç tanınmazdı.
45:02
Ne büyük bir ironidir ki bugün bir van gogh tablosu müzayedeye
45:07
çıktığında. 80 100.000.000 dolarlardan kapı açılıyor.
45:11
Tişörtlerimizde bez çantalarımızda kahve
45:14
kupalarımızda o yalnız adamın çığlıkları estetik bir obje
45:18
olarak duruyor. Üzerine lowingwinson gibi
45:20
binlerce yağlı boya kareden oluşan filmler çekiliyordu.
45:25
Ona özel hepimizi ağlatan meşhur bölümler yapıldı.
45:28
Dünyanın her yerinde devasa dijital sergilerde o dönen
45:32
sarıların o girdaplı gecelerin içinde gülümseyerek selfie
45:35
çekiliyor. Modern zaman insanları
45:37
hayattayken hayatının belli bir döneminde bir somun ekmek alacak
45:41
bir kahve içecek. Arası olmayan keşke bir kafe
45:44
duvarında resimlerimi sergileyebilseydim diyen adam,
45:46
bugün sanat dünyasının kelimenin tam anlamıyla tartışılmaz
45:51
biçimde tanrılarından biri ilan edilmiş durumda.
45:54
Hayat bazen şakasını o kadar acımasız ve gecikmeli yapıyor ki
45:58
insan ne diyeceğini kime kızacağını bilemiyor.
46:00
Kendi yarattığı yıldızlara ulaşmak için o derin
46:03
karanlığında boğulan fırçasıyla dünyayı değiştiren ama kendini
46:07
kurtaramayan o kızıl saçlı deriyi anlattık.
46:11
Bugün sekizinci gün. 25 saat podcastimizin bu bölümünün
46:15
sonuna geldik. Dostlar ben Fırat bu renkli
46:18
trajik ve sarsıcı yolculukta beni yalnız bırakmadığınız için
46:22
çok teşekkür ederim. Programı takip etmeyi,
46:24
bildirimlerinizi açmayı unutmayın ki yeni bölümlerde
46:27
yine bir araya gelebilelim. Bir sonraki bölümde başka bir
46:30
bilinmezin içinde kaybolmak üzere kendinize ve içinizdeki o
46:35
inatçı yıldızlara iyi bakın hoşça kalın.