Latest / Comprehensible Tagalog Podcast / #241 - Interview - Buhay sa Bicol, Korupsyon, Vote Buying at War On Drugs (ft. John Paul - 1/3)
Transcript
- 0:00Yun magandang hapon. Pwede ka bang magpakilala?
- 0:04Ang magandang hapon po ah. Ako po si john paul arana.
- 0:08At nakatira ngayon dito sa bicol sa daet, camarines norte,
- 0:14philippines. So ikaw sir taga taga bicol ka
- 0:19talaga. Opo alaking bicol po ako.
- 0:23Um okay sa. Saan mismo sa bicol sir yung
- 0:28hometown mo. Ah daet camarines norte po.
- 0:33Pwede mo bang ikwento sir yung? Yung camarines norte o yung yung
- 0:39yung bicol? Anong meron sa bicol?
- 0:42Anong makikita doon? Okay dito sir sa ano dahil
- 0:46kamarines norte um. Medyo mahirap ang pamumuhay.
- 0:51Hindi naman kahirapan ang mga pasyalan dito is tulad ng
- 0:54bagasbas beach ang mga pulls at mga paliguan mga.
- 1:01Ma'am purog river ganun. May mga parang nature na pwedeng
- 1:06bisitahin. Opo typically ang mga ano dito
- 1:11pinagkakakitaan yung pagtanim ng pinya bigas palay at may mga
- 1:18ganun sir mga gulay. Yung pangingisda sir sa dagat.
- 1:24Opo opo malapit po ito sa dagat kaya ma ano din ang pangingisda
- 1:28dito. Kalimitan yung mga isda ditong
- 1:32nahuhuli dinadala sa manila. Yun ba yung lumaki ka ba sir
- 1:37malapit sa dagat? And ano mga five kilometers mala
- 1:43medyo five kilometers po mula sa bahay papunta sa dagat.
- 1:48Kamusta naman yun sir? Yung lumaki ka malapit sa dagat.
- 1:53Ayos naman sir kasi pag gusto mong mag mag unwind kunyari
- 1:57stress ka ngayon araw pwede kang pumunta sa dagat.
- 2:00Malapit lang eh magpahangin. Dun naman kasi sa dagat marami
- 2:05din doon bilihan ng pagkain na mga ano ah sidewalk vendor.
- 2:12Ang mga balot. Mani.
- 2:15Mga ganun. Marami bang pumupunta sa mga
- 2:20dagat diyan sir sa diet. Opo kada hapon po maraming
- 2:25pumupunta at nagjo jogging sila. Yun iba nagpapahangin kasama
- 2:29yung pamilya nila. May mga tourista din.
- 2:32Opo ah may tourist din may mga turistang pumupunta dito pag ano
- 2:37eh pag. Yung summer na summer kasi
- 2:40maraming nagsu surf din dito. Tas nagpapara glide mga ganon.
- 2:46Uhm malakas yung alon tsaka yung hangin.
- 2:50Ah yun nga may ano lang sir ah may ano lang may month lang na
- 2:54malakas yung alon at yun hangin. Tapos sir yung daet ano ba siya
- 3:00ah? Develop ba na na lungsod?
- 3:03Ano siya ah? Talagang parang town pa lang.
- 3:06Hindi pa siya city eh malapit din to sa camarines sur mga.
- 3:14Tingin ko mga two hundred kilometers one hundred
- 3:16kilometers papuntang camarines sur.
- 3:19Okay so hindi pa sya masyadong develop.
- 3:23Medyo develop naman may may s m año na dito sir may s m na rin
- 3:27dito sa daet. Kalimitan lang talaga makikita
- 3:31mo pag andito ka sa daet yung mga puno palayan.
- 3:35Ganun pag gusto mo pumunta sa sentro andon andon yung mga
- 3:39kainan mga chowking greenish jollibee.
- 3:43At yung iba pang fast food po. Pero may mga parte na tahimik na
- 3:48may mga palayan ganun. Opo.
- 3:51Anong napansin mo sir na pagbabago dyan sa.
- 3:56Sa inyo ha nung bata ka pa tapos ngayon malaki ba yung pagbabago?
- 4:02Opo malaki kasi nung bata pa ako itong bagasbas beach ah parang
- 4:08maliit pa lang yung boardwalk niya.
- 4:11And onti pa lang yung nasasakop ngayon hanggang ano na siya eh
- 4:15parang nasasa nasakop na ng boardwalk yun ano eh yun bayan
- 4:19ng talisay mercedes parang pinagdugtong na.
- 4:24Uh kaya mahabang masyado yung boulevard dito.
- 4:27Ah okay parang maganda hindi pa ako nakapunta dyan eh hehe pero
- 4:33yung kinukwento mo parang ang gandang tumira.
- 4:38Opo maganda talaga sir kasi maganda dito lalo na kung mag
- 4:42mayroon kang stable na income kasi tahimik dito yung hangin
- 4:46napakasariwa malamig ang hangin dito.
- 4:50Pwede ba malaman sir kung may pamilya ka?
- 4:53Opo ah may anak may asawa't anak na po ako yun isa kong anak ay
- 4:58ten years old yun isa po ay three months old pa lang.
- 5:03Tapos sir um nag aaral din yung ten years old dyan.
- 5:07Sa yes po ah ngayong pasukan ano na siya grade seven.
- 5:13Ay grade six sorry grade six po pala.
- 5:16Naiisip mo ba sir yung halimbawa kapag nasa kolehiyo na siya?
- 5:22Maganda bang ituloy yung pag aaral dyan o halimbawa pumunta
- 5:26sa manila o sa ibang lugar. Okay naman dito mag aral ng
- 5:31college sir kaso mas naisip ko kasi mas maganda mag aral sa
- 5:35manila kasi once na grupo nag kapag tapos ka sa magandang
- 5:41paaralan sa manila kilala madali ka makapasok sa mga trabaho kasi
- 5:45eskwela yung pinasukan mong eskwelahan ay kilala.
- 5:49Okay sir so yung pangalan pa din ng ng school malaking bagay na
- 5:54sa pilipinas. Malaking bagay talaga yun sir.
- 5:58Kasi pag alam nilang galing ka sa magandang eskwelahan talagang
- 6:02ano eh. Mas madali kang makapasok hindi
- 6:06yung pag yun yung pinasukan mong eskwelahan galing kang probinsya
- 6:10mag apply ka dun. Medyo mahirapan kang konti.
- 6:14So pano yun sir kapag nag aral sila sa maynila?
- 6:18Makakauwi ba sila dyan sa bicol? Opo makakauwi kasi ano may byahe
- 6:24naman po ng bus dito ah. Mula kasi dito sa daet hanggang
- 6:29sa alabang nasa three hundred kilometers ang byahe.
- 6:36Mga around nine hours to twelve hours.
- 6:39Okay ano yun sir ah kung magba bus ka.
- 6:43Nine hours yon. Opo mga nine hanggang twelve
- 6:46sir. Kasi balita ko yung yung daan pa
- 6:50bicol para mahirap imaneho yan noh.
- 6:53Tama ba yun? Ah okay naman sir ah medyo may
- 6:58mga traffic lang tas syempre yung mga daan medyo may pakurba
- 7:02yung mga delikado talaga kaya dapat yun dahan dahan lang pag
- 7:08first time mong magbiyahe papunta dito.
- 7:10Okay sir ngayon naman pag usapan natin yung.
- 7:14Kung ano para sayo yung mga magandang aspeto ng buhay sa
- 7:20pilipinas. Tapos yung mga hindi magandang
- 7:24aspeto yung mga pwede pang i improve.
- 7:27Ano yung mga tingin mo sir? Ang maganda lang para sakin
- 7:31manirahan dito sa pilipinas lalo na kung dito sa parteng mga
- 7:35bicol eh mura yung bilihin makakain mo talaga yung mga
- 7:39sariwang gulay prutas. Ang kailangan mo lang talaga
- 7:44dito sa bicol. Pag tumira ka dito yun may
- 7:47malaki kang income yung may pera ka or ipon kasi pag nagtayo ka
- 7:51ng negosyo dito madali din palaguin kasi.
- 7:55Kokonti pa lang may negosyo dito eh.
- 7:58Malaking oportunidad. O ang problema lang dito sa atin
- 8:03sa pilipinas kasi yung korapsyon baga sir tulad nung mga
- 8:06ginagawang kalsada dito samin madaling masira.
- 8:10Wala pang two years. One year pa lang nga sira na
- 8:14ngayon nga may ginagawang kalsada.
- 8:17Tinibag yung kalsada. Eh habang ginagawa pa lang
- 8:21nagigiba na. Grabe.
- 8:24Grabe nga sir. Yun lang pangit dito.
- 8:28Oo yung korapsyon tapos apektado apektado kayo kasi kalsada mismo
- 8:34di ba? Opo and nata traffic kasi giba
- 8:38na lang ng giba maganda pa yung kalsada gigibain na papagawa pa
- 8:43gagawin ng bago eh habang ginagawa pa lang nasisira na
- 8:46ulit. Okay naman yung huling eleksyon
- 8:49sir. Okay naman at nanalo yung
- 8:53kandidato na. Ano parang yung maayos
- 8:57magpatakbo ng bayan kasi yung kalaban nyang governor dito eh
- 9:02twelve years nang naupo dito sa bicol.
- 9:05Ah halos yun nga may nagawa siya mga kalsada kaso nga yung
- 9:09pinagawa niyang kalsada mga. Ano ah kung saan madaling masira
- 9:14kulang sa materyales kasi ang kontraktor na kinuha niya yung
- 9:19kapatid niya din. Oo halata ano.
- 9:24Um uso yan dito sa bicol yun. Ano pag may posisyon ka sa
- 9:30pulitika tapos may kapatid kang mga may budget na lang din eh
- 9:35syempre yung budget nung kukunin na rin dun sa pulitika tapos
- 9:38pagka hahatiin na lang nila parang ngayon.
- 9:42Pagkakakitaan nila yung pagiging.
- 9:46Nasa posisyon niya. Para makapag kuha ng mga
- 9:49kontrata tapos gagawin nila sa ano yun sa big standard yung mga
- 9:54mahinang klase talaga. O para yung yung madaming matira
- 9:59sa budget. Oo kasi subs.
- 10:01Malaki ang makukuha nila. Oo tapos yung yung pera umiikot
- 10:06lang sa kanila sa pamilya nila. Sa mga kakilala di ba?
- 10:10O yun nga po ah. Yung huling ngayong eleksyon
- 10:14yung dating governor na naupo dito at tumakbo ulit namigay ng
- 10:20pera bago mag eleksyon. One day bago mag eleksyon, ang
- 10:24dami niyang binigyan ng pera. Tingin ko ang gastos nun nasa
- 10:27ano eh nasa two hundred million pero hindi pa rin siya nanalo.
- 10:31Hindi kasi ang laki naman ng kinita niya dito sa daet non.
- 10:35Alam mo yung twelve years nang naupo ah nagka meron siyang
- 10:38quarry. Hanggang ngayon meron na siyang
- 10:41construction firm. Dito sa daet.
- 10:45Uh kaya siya lang ang yumaman dito.
- 10:48Negosyo talaga no? Oo.
- 10:51Ginagamit nya lang yung ibang pangalan ng tao para hindi siya
- 10:55masilip. Pero alam naman ng mga taong
- 10:58bayan na sa kanya yun. Oo so yung yung sinabi mo sakin
- 11:04na parang vote buying. Parang nakita niyo ba talaga yun
- 11:07nakikita niyo ho namimigay sila. Opo ah dun sa ano niya sa
- 11:12mansion niya malapit sa beach. Pumunta dun ng mga tao talagang
- 11:15pila. Grabe.
- 11:18Kasi namimigay ng stab tas pupunta ka dun para makuha yung
- 11:21pera. Magkano yung inaabot sir mga
- 11:25libo libo? Opo ah one five hanggang ano one
- 11:29thousand two, one five. Ganun sir sa kanya pa lang yun
- 11:34para sa governor pa lang yun. Okay sabi yung corruption na.
- 11:39So yun sir nabanggit mo yung gusto mo na mura yung pamumuhay
- 11:44sa pilipinas mura yung mga bilihin tapos yung korapsyon
- 11:48naman yung. Sana ma improve.
- 11:51Meron ka pa bang idadagdag sir? At tsaka yun ah siguro mas
- 11:55maganda maalis yung ano dito. Yung drugs talaga at grabe.
- 12:00Yun ang nakakasira dito sa pilipinas eh yung drugs grabeng
- 12:06problema tingnan ang daming naghihirap na pamilya.
- 12:09Ang daming nasisirang pamilya mga namamatay dahil sa droga.
- 12:14Yun ang problema dito eh. Kahit sa bicol.
- 12:19Oo sir alam mo yun dati nung hindi pa naupo dito si ano si
- 12:23duterte. Alam mo yung pag may pumunta ka
- 12:26sa isang lugar may nagkukwentuhan tungkol sa droga.
- 12:29Pag parang pumunta ka dito ah sasabihin nila uy nag ano ako
- 12:33nagdroga ako ngayon. Sasabihin naman ni sabay di mo
- 12:37ko inaya alam mo yun harapan nasa kalsada kayo parang ganon
- 12:40maririnig mo pag dumaan ka. So parang normal lang parang
- 12:45parang inuman lang noh? Parang ganun.
- 12:47Oo. Ano parang hindi na sila
- 12:50nahihiya. Pero nung naupo na yun si
- 12:53duterta yun ubos ang adik dito sa bicol.
- 12:57So nung naupo si duterte? Parang natakot sila.
- 13:01Ay natakot talaga kasi ellan din ang pinatay dito ah dahil sa
- 13:06drugs. So madaming may mga pinatay yung
- 13:11iba kinulong. Iba po natakot.
- 13:14Pero. Pero kasi hindi na pinapaabot sa
- 13:17kulong eh lalo yung mga may record na talaga tapos ilang
- 13:20beses na naka long nakalaya dahil syempre may pambayad sa
- 13:24judge. O kung ano syempre madi dismiss
- 13:28yung kaso kahit mabigat eh kasi may pambayad ka.
- 13:31Dito sa bicol bumayad ka lang ng two hundred thousand sa judge
- 13:36lalo na may kakilala ka. Makakalaya ka madi dismiss yung
- 13:39kaso mo kahit mabigat. Pero syempre wag lang yun
- 13:43murder. Medyo mahihirapan daw doon.
- 13:46Grabe pala. Ngayon ang kagandahan at yun.
- 13:52Dahil nga si duterte pala ang kagandahan lang nung naupo si
- 13:55duterte nabawasan yung krimen dito sa bicol.
- 13:58Alam mo yun hindi ka na matatakot maglakad sa kalsada
- 14:02dito. Hindi tulad dati maglakad ka
- 14:04lang. Mahoholdap ka may snatchan ka
- 14:09lahat. Delikado dito noon.
- 14:13Nung talamak pa yung droga. Eh nung natapos yung term ni
- 14:19duterte anong nangyari sir? Eto.
- 14:24Medyo bumabalik naman ang mga tao dito sa pagdo droga.
- 14:28Kaya medyo. Okay pa naman wala pa naman
- 14:32masyadong krimen. Di tulad dati noon talagang
- 14:36talamak siya. Eh kaso syempre iba pa rin yun
- 14:39talagang noon panahon ni duterte.
- 14:42Malinis dito eh. Uh so sa tingin mo sir yung yung
- 14:46war on drugs ni duterte kasi ngayon di ba may mga issue nasa
- 14:51dahig siya di ba may trial? Sa tingin mo ba okay yung naging
- 14:56pagkama niya na war on drugs? Para sa akin okay yun kasi
- 15:00maraming ano eh. Maraming naayos na tao dito eh
- 15:05kahit papano. Oo madaming namatay pero.
- 15:09Ganun talaga ayaw nilang tumigil.
- 15:12May kakilala nga ako eh ilang beses nang balik balik sa
- 15:15kulungan paglabas nga sabi niya magtatrabaho siya yan pinabaho
- 15:20ulit magtinda ng droga ngayon nakakulong na naman.
- 15:23Sayang naman yung buhay na ganun noh.
- 15:27Oo eh inano na siya eh noon nga bago siya makulong winarningan
- 15:32na siya nun isa may pumunta na sa kanya hitman.
- 15:35Inakbayan na siya babarilin siya buti na lang sumunod yung anak
- 15:39niya. Naawa pa sa kanya pinagsabihan
- 15:41na siya na tumigil ka na sa pagbebenta.
- 15:44Hindi hindi tumigil pero ayun kinulong na lang sya.
- 15:49Nakulong na lang.