Latest / Protokół Zbrodni / Chłopak o niebieskich oczach (1977)
Transcript
- 0:00Ok, cofnijmy się w czasie, jesteśmy w Warszawie jest
- 0:04listopad 1977 roku. Wyobraźmy sobie to miasto szare,
- 0:08takie trochę zmęczone codziennością PRLUI nagle w te
- 0:13monotonie wbija się taki ostry, paraliżujący strach.
- 0:14Kobiety zaczynają się bać, boją się wracać do własnych domów,
- 0:20boją się wchodzić do wind, bo w tych windach czai się młody
- 0:24chłopak. Niewinna twarz, niebieskie oczy,
- 0:29ale w ręku żyletka analizujemy dzisiaj wiesz absolutną klasykę
- 0:34polskiego reportażu kryminalnego tekst Krystyny chrupkowej,
- 0:39chłopak o niebieskich oczach. Opublikowany w kultowym
- 0:42detektywie. Dokładnie 10 lat po tych
- 0:45wydarzeniach w osiemdziesiątym siódmym roku i to nie jest taka
- 0:48zwykła kronika. Zbrodnia to jest raczej próba
- 0:50wejścia w głęb. W głęb tego mrocznego umysłu.
- 0:54I to tło jest tutaj, wiesz, kluczowe mówimy o czasach, kiedy
- 1:00poczucie bezpieczeństwa. No mimo wszystko było na dość
- 1:04wysokim poziomie. Tak się wydawało.
- 1:06A tu nagle pojawia się zagrożenie, które uderza w samo
- 1:10serce tego bezpieczeństwa. Winda to jest przecież
- 1:12przedsionek mieszkania, prawie część domu.
- 1:15No tak. A tak w takim miejscu to jest
- 1:17pogwałcenie najbardziej intymnej sfery.
- 1:20To nie był napad na ulicy, to było wtargnięcie do czyjegoś
- 1:24życia tuż przed progiem. Panika była więc absolutnie, ale
- 1:27to absolutnie uzasadniona. Wiesz, ta historia jest pełna
- 1:31pytań, które nie dają mi spokoju.
- 1:33Co tak naprawdę działo się w głowie tego człowieka?
- 1:36Jak to w ogóle możliwe, że jedne ofiary uciekały, a inne, no
- 1:42rozbrajały go słowami, no i wreszcie jak śledztwo w sprawie
- 1:47tych napadów w windach odkryło zbrodnię, o której nikt nawet
- 1:51nie miał pojęcia. Dobra rozpakujmy to zaczyna się
- 1:55wszystko. 7 listopada 1977 roku. Jest chwila przed jedenastą rano
- 2:01ulica czerniakowska. Młoda uczennica wraca z zakupami
- 2:05do wieżowca. W holu czeka na nią młody, taki
- 2:09wiesz, pulchny chłopak wchodzą razem do windy i wtedy gdzieś
- 2:13między trzecim a czwartym piętrem winda staje.
- 2:16I w jego ręku pojawia się żyletka.
- 2:19A dziewczyna słyszy szept, nie krzycz, bo pożne tę śliczną
- 2:23buzię po napaści seksualnej po kradzieży biżuterii on ucieka.
- 2:28Ale to, co dzieje się potem, jest chyba równie wstrząsające.
- 2:32Dziewczyna w szoku dociera na swoje piętro, dobija się do
- 2:35drzwi sąsiadów. I co?
- 2:37Dwoje z nich otwiera, patrzy na nią i.
- 2:40Zatrzaskuje drzwi przed nosem. Niewiarygodne, dopiero kobieta z
- 2:44wyższego piętra wpuszczają do środka, wzywa pomoc.
- 2:48Sąsiadami mówi bardzo dużo o atmosferze tamtych dni.
- 2:52O strachu. To niekoniecznie znieczulica, to
- 2:54mógł być po prostu, no paraliżujący strach.
- 2:58Ludzie bali się otworzyć drzwi, ale z kryminalistycznego punktu
- 3:01widzenia fascynujący jest jego modus operandi.
- 3:04Winda to jest idealna pułapka, ciasna bez możliwości ucieczki.
- 3:10A żyletka to nie jest narzędzie do zabijania, to narzędzie
- 3:14terroru psychologicznego. Broń, która budzi taki pierwotny
- 3:17lęk przed oszpeceniem. To pokazuje, że jego cele.
- 3:21Była tylko przemoc, była nim totalna dominacja i upokorzenie.
- 3:25I on się dopiero rozkręcał. Tego samego dnia atakuje jeszcze
- 3:29kilka razy ulica okrąg, potem chorza puławska.
- 3:32I tu dochodzimy do czegoś, co jest dla mnie.
- 3:35No najbardziej niepojęte w tej sprawie.
- 3:38Ten sam człowiek ta samogroźba, ale reakcje ofiar są tak
- 3:42skrajnie różne, że prowadzą do zupełnie innych finałów.
- 3:47Jak to w ogóle możliwe? Bo to jest właśnie sedno jego
- 3:50zaburzenia. Tu nie mamy do czynienia z
- 3:52wyrachowanym zimnym psychopatą. Który realizuje jakiś precyzyjny
- 3:57Plan jego zbrodnie, to były raczej nie wiem.
- 4:00Erupcję wulkanu, wynik potężnego wewnętrznego ciśnienia, którego
- 4:05on sam nie był w stanie kontrolować, działał w amoku i
- 4:10dlatego właśnie każda nieoczekiwana reakcja ofiary
- 4:13potrafiła go kompletnie zbić z tropu.
- 4:16No właśnie przy ulicy okrąg zmusza kobietę, żeby patrzyła
- 4:19jak on się masturbuje. Ale już na chorzej trafia na
- 4:22lekarkę, a ona ona nie zamierza być bierną ofiarą.
- 4:27Zaczyna walczyć. Zaczyna się z nim szarpać,
- 4:30walczyć, krzyczy, że ma znajomości w milicji i że go
- 4:33zniszczy i on po prostu ucieka. Dokładnie opór i fizyczny i
- 4:39słowny wytrąca go z równowagi. Jego poczucie dominacji zostaje
- 4:43zachwiane, ale to, co wydarzyło się na puławskiej, to już jest
- 4:47zupełnie inny poziom psychologiczny.
- 4:50To jest absolutnie niewiarygodne.
- 4:52Atakuje kobietę w czwartym miesiącu ciąży przykłada jej
- 4:56żyletkę do gardła, a ona zamiast krzyczeć.
- 5:00Zaczyna mówić do niego łagodnie, niemal matczynym tonem.
- 5:05Coś w stylu taki młody z takimi ładnymi, niebieskimi oczami.
- 5:10Co ty robisz, chłopcze i to działa, on natychmiast przestaje
- 5:14być agresywny. Winda jedzie dalej, a on zaczyna
- 5:18jej się żalić na swój los. Niesamowite.
- 5:21Kiedy drzwi się otwierają, on po prostu wysiada i odchodzi.
- 5:25Został kompletnie rozbrojony słowami.
- 5:28To jest kluczowy moment dla zrozumienia jego psychiki.
- 5:31Ta kobieta zrobiła coś, czego się kompletnie nie spodziewał,
- 5:35zamiast widzieć w nim potwora, zobaczyła w nim zagubionego
- 5:39chłopca zwróciła się do tej jego infantylnej dziecinnej części,
- 5:44która jak się później okaże, dominowała w jego osobowości,
- 5:49wytrąciła go z roli agresora. Na chwilę przywróciła mu ludzką
- 5:53twarz. To pokazuje, jak niestabilna i
- 5:56chwiejna była jego agresja. Znalazła jego wyłącznik
- 6:00awaryjny. Dokładnie tak nieświadomie, ale
- 6:04znalazłam. Następny dzień 8 listopada i
- 6:07seria ataków trwa. Mimo.
- 6:10Że cała warszawska milicja jest już postawiona na nogi?
- 6:14Wieczorem w dzienniku telewizyjnym, czyli głównym
- 6:17programie informacyjnym w kraju, pojawia się jego rysopis.
- 6:21No to powinien się ukryć zapaść pod ziemię.
- 6:24A on działa dalej. To tylko potwierdza te teorie o
- 6:27wewnętrznym przymusie. On już nie panował nad swoimi
- 6:30impulsami. Strach przed złapaniem był
- 6:32słabszy niż potrzeba. Ataku.
- 6:35Tak, a świadomość, że całe miasto go szuka, mogła nawet
- 6:39paradoksalnie potęgować u niego to poczucie perwersyjnej
- 6:42ekscytacji. I tego dnia dochodzi do
- 6:45zdarzenia, które wiesz przeszło do miejskiej legendy.
- 6:49Ulica trzymaja kolejna kobieta wraca z zakupami, kiedy on ją
- 6:53atakuje, ona chwyta pierwszą rzecz, jaką ma pod ręką w
- 6:57siatce. I co to było?
- 6:59I zaczyna go okładać. Porem trudno to sobie nawet
- 7:02wyobrazić w sytuacji śmiertelnego zagrożenia jej
- 7:06bronią staje się warzywo. To jest tragikomiczne.
- 7:11Ale i absolutnie heroiczne zaczyna krzyczeć, wzywa na pomoc
- 7:13mieszkającego w tym bloku sierżanta milicji, a napastnik
- 7:17kompletnie zaskoczony atakiem zupy jarzynowej ucieka w
- 7:21popłochu. I znowu to pokazuje, jak bardzo
- 7:23jego pewność siebie była krucha, spodziewał się strachu
- 7:27uległości, a dostał ciosy porem. I wyzwanie milicji.
- 7:31To nie pasowało do jego scenariusza.
- 7:33Uciekł jak spłoszony chłopak. A nie jak groźny bandyta.
- 7:37Ostatni dzień terroru to 9 listopada jeszcze 2 napaści.
- 7:42Tym razem niestety bardzo brutalne z gwałtem i rabunkiem,
- 7:47ale jego czas się kończy. Tego samego dnia około
- 7:51siedemnastej zostaje zatrzymany. Gdzie go złapali?
- 7:54Wychodził z kina Atlantic po seansie radzieckiego filmu
- 7:58wojennego. Oni walczyli za ojczyznę.
- 8:00Dzięki czujności obywateli rozpoznali go na ulicy z
- 8:05rysopisu i tu kolejne zaskakujące element nie stawiał
- 8:09absolutnie żadnego oporu. Żadnego od razu na miejscu
- 8:12przyznał się do wszystkiego. Terror w warszawskich windach
- 8:15dobiegł końca. Miasto mogło odetchnąć.
- 8:18Tak, ale śledczy nie mieli pojęcia, że to jest dopiero
- 8:22początek odkrywania całej prawdy o tym człowieku.
- 8:25I tu właśnie cała sprawa przybiera zupełnie, ale to
- 8:28zupełnie nieoczekiwany obrót. Milicja jest przekonana, że
- 8:32złapała bestię z windy. Mają sprawcę serii napadów.
- 8:37Sprawa wydaje się w zasadzie zamknięta, ale podczas
- 8:40przesłuchania w komendzie stołecznej dzieje się coś, co
- 8:43kompletnie zmienia obraz sytuacji.
- 8:47Coś, co pokazuje, że te 3 dni terroru były zalewnie echem
- 8:50czegoś znacznie gorszego. No właśnie musimy na chwilę
- 8:53cofnąć się do 7 listopada, czyli do dnia, w którym zaczęła się
- 8:57seria napadów. Tego samego dnia w mieszkaniu
- 9:01przy ulicy elektoralnej odkryto zwłoki Kobiety.
- 9:05Leżała naga w wannie uduszona. Ofiarą była trzydziestoletnia
- 9:09prostytutka, znana w środowisku jako oleńka.
- 9:12I dla policji to były 2 oddzielne sprawy.
- 9:14Dokładnie z jednej strony seryjny napastnik z windy, z
- 9:18drugiej brutalne morderstwo nikt absolutnie nikt nie łączył. 2
- 9:23historii. Aż do tego przesłuchania
- 9:25zatrzymany chłopak o niebieskich oczach.
- 9:28Pytany o napady nagle sam z siebie, bez żadnej presji mówi
- 9:32coś, co mrozi krew w żyłach śledczym.
- 9:36Co takiego? Mówi, zrobiłem zło i chciałem
- 9:39sam to ujawnić, a potem ze spokojem przyznaje się do
- 9:43zamordowania oleńki. To jest moment, w którym sprawa
- 9:47wchodzi na zupełnie inny poziom złożoności.
- 9:50Śledczy musieli być w szoku. Na pewno byli.
- 9:53Nie mieli żadnych dowodów, które by go łączyły z tym zabójstwem.
- 9:56On sam wpakował się w oskarżenie o zbrodnie, za którą
- 9:59Przypomnijmy. Groziła wtedy kara śmierci.
- 10:03I to rodzi fundamentalne pytanie, dlaczego to był jakiś
- 10:07atak sumienia, chęć oczyszczenia?
- 10:10Motywacje są tu niezwykle mętne. Z jednej strony tak mógł to być
- 10:14jakiś szczątkowy przebłysk sumienia, ale z drugiej w
- 10:18kontekście jego psychiki mogło to być coś zupełnie innego.
- 10:21Perwersyjna chęć pokazania pełni swojej w cudzysłowie mocy.
- 10:25Czyli. Jakby mówił, myślicie, że Jestem
- 10:28tylko jakimś tam bandytą z windy?
- 10:31Nie, ja Jestem mordercą, to mogła być ostateczna,
- 10:35makabryczna próba zaistnienia. Opowiada im wszystko ze
- 10:40szczegółami, co wydarzyło się 3 listopada 4 dni przed pierwszym
- 10:44atakiem w windzie był klientem oleńki.
- 10:49Po wszystkim, jak sam twierdzi, bez żadnego konkretnego powodu,
- 10:52bez kłótni po prostu zacisnął na jej szyi białą szmatę i dusił.
- 10:57Po prostu. Potem wrzucił jej ciało do
- 11:00wanny, odkręcił wodę, zabrał pieniądze zegarek i wyszedł, a
- 11:04potem przez kilka dni normalnie funkcjonował.
- 11:08I ten brak motywu jest tu najbardziej przerażający.
- 11:10To nie była zbrodnia z namiętności, z chciwości czy z
- 11:13zemsty. Nie, to był czysty, impulsywny
- 11:16akt przemocy. Coś w jego głowie po prostu
- 11:19przeskoczyło, a ta seria napadów, która nastąpiła
- 11:22później, mogła być jakąś formą odreagowania, próbą poradzenia
- 11:25sobie z tym, co zrobił. To był człowiek, którego
- 11:28wewnętrzny Chaos po prostu eksplodował, no.
- 11:31Dobrze to kim w końcu był ten człowiek.
- 11:34Z opisów reportażu wyjaśnia się obraz pełen sprzeczności
- 11:38zaledwie 21 lat. Z wyglądu sympatyczna, pulchna
- 11:42twarz, dziecinne rumieńce, pochodził z tak zwanego dobrego
- 11:46domu z rodziny urzędniczej. Z pozoru zwykły chłopak.
- 11:50Dokładnie. Ale pod tą powierzchnią krył się
- 11:53no, podręcznikowy przykład drogi ku katastrofie.
- 11:57Ojciec był alkoholikiem. W liście do sądu sam napisał, że
- 12:01jego metody wychowawcze można określić jednym słowem żadne.
- 12:05Mocne w. Domu była ciągłe przemoc,
- 12:08awantury, do tego problemy samego chłopaka już we wczesnym
- 12:11dzieciństwie. Lęki nocne, moczenie się,
- 12:14nadpobudliwość od małego był pod opieką poradni zdrowia
- 12:18psychicznego. To była tykająca bomba zegarowa.
- 12:21Reportaż chrupkowej wskazuje, że w jego życiu dominowały 2
- 12:25potężne obsesje. Pierwsza to seks prostytutki,
- 12:29okradał własnych dziadków. W jednym roku wydał na to
- 12:33bagatela 200000 zł. Zawrotna kwota na tamte czasy.
- 12:38A jednocześnie, co jest kolejnym paradoksem?
- 12:40Opowiadał, że jego największym marzeniem jest mieć.
- 12:44Porządną dziewczynę. I to jest właśnie ta dwoistość z
- 12:47jednej strony pogrążał się w świecie mrocznych fantazji i
- 12:51płatnego seksu, a z drugiej tęsknił za czymś czystym i
- 12:54normalnym. Nie potrafił nawiązać zdrowej
- 12:57relacji, więc realizował swoje potrzeby.
- 13:00W jedyny dostępny mu patologiczny sposób.
- 13:03To był człowiek głęboko samotny i zaburzony kluczową rolę w.
- 13:06Zrozumieniu jego umysłu odegrali w trakcie procesu biegli
- 13:10psychiatrzy. Co oni właściwie stwierdzili to?
- 13:12Oni rzucili światło na jego psychikę.
- 13:16Stwierdzili u niego zespół psychoorganiczny i żebyśmy
- 13:20dobrze zrozumieli, co to znaczy, to nie jest choroba psychiczna w
- 13:24potocznym rozumieniu jak schizofrenia to jest raczej
- 13:27trwałe uszkodzenie struktury mózgu, które wpływa na
- 13:30osobowość, emocje i co najważniejsze na kontrolę
- 13:34impulsów. Czyli jakby brakowało mu
- 13:36bezpieczników? Idealne porównanie, każdy
- 13:40silniejszy bodziec mógł prowadzić do spięcia i
- 13:43niekontrolowanego wybuchu. Czyli on nie do końca panował
- 13:46nad tym, co robił. Biegli orzekli, że w chwili
- 13:49popełniania czynów miał w znacznym stopniu ograniczoną
- 13:52poczytalność. Wielokrotnie w ich opinii
- 13:55pojawiały się takie określenia, jak infantylność niedojrzałość
- 13:59emocjonalna, duże dziecko. Duże dziecko.
- 14:02Tak uznali, że jego czyny w tym zabójstwo oleńki miały charakter
- 14:06czysto impulsywny. To nie był zły człowiek w sensie
- 14:09moralnym, tylko człowiek z uszkodzonym oprogramowaniem.
- 14:13Jego zachowanie w sądzie zdaje się to potwierdzać.
- 14:17Z rozbrajającą szczerością przyznawał się do wszystkiego,
- 14:21kiedy jedna z jego ofiar zeznając, zemdlała na sali, on
- 14:26wstał i powiedział do sędziego, pragnę przeprosić tego świadka,
- 14:31że sprawiłem jej przykrość. Sprawiłem przykrość, to brzmi
- 14:35jak ponury żart. Właśnie to pokazuje jak bardzo
- 14:38był oderwany od rzeczywistości. On nie rozumiał skali krzywdy,
- 14:42którą wyrządził. Gwałt to było sprawienie
- 14:46przykrości, a. Na sam koniec procesu, po
- 14:48wysłuchaniu aktu oskarżenia, który obejmował 17 najcięższych
- 14:52przestępstw. Poprosił o łagodny wymiar kary.
- 14:57Jak dziecko, które nabroiło i ma nadzieję, że nie dostanie klapsa
- 15:00ostatecznie. Sąd wymierzył mu karę łączną 15
- 15:04lat pozbawienia wolności i co ważne orzeczono również
- 15:07przymusowe leczenie w zamkniętym szpitalu psychiatrycznym.
- 15:10Podsumujmy więc mamy historię trzydniowego terroru, które
- 15:14paraliżuje całą Warszawę. Mamy szokujące, dobrowolne
- 15:18przyznanie się do morderstwa, o które nikt go nie podejrzewał i
- 15:21wreszcie mamy portret psychologiczny człowieka, który
- 15:24był jednocześnie. Bestią z żyletką i zagubionym
- 15:27dużym dzieckiem z uszkodzonym mózgiem.
- 15:29I na koniec pojawia się jeszcze jeden, niemal ironiczny detal z
- 15:33tego reportażu w szpitalu psychiatrycznym, w którym
- 15:36odbywał karę, poznał pracującą tam kucharkę i nawiązał z nią
- 15:41bliską romantyczną relację. Czyli w pewnym sensie spełniło
- 15:44się jego marzenie. W ten przewrotny, tragiczny
- 15:47sposób za murami. Spełniło się jego marzenie o
- 15:51własnej, porządnej dziewczynie. Zgodnie z wyrokiem miał wyjść na
- 15:56wolność w 1992 roku. I to zostawia nas fundamentalnym
- 16:01pytaniem. Pamiętajmy.
- 16:03Reportaż powstał w osiemdziesiątym siódmym roku,
- 16:06kiedy do końca jego kary zostało jeszcze 5 lat.
- 16:09Historia kończy się w zawieszeniu.
- 16:11Z niedopowiedzeniem, a to prowadzi do refleksji, która
- 16:14jest niezwykle aktualna. Również dzisiaj, co dzieje się,
- 16:18gdy osoba z tak głębokimi zaburzeniami organicznymi
- 16:22zdiagnozowana jako nie w pełni odpowiedzialna za swoje czyny
- 16:26kończy odbywać karę. I wychodzi na wolność czy.
- 16:29System jest w stanie zapewnić nam bezpieczeństwo.
- 16:32No właśnie. Czy jest w stanie zapewnić
- 16:35bezpieczeństwo społeczeństwu, jednocześnie próbując leczyć
- 16:39sprawcę, którego być może wyleczyć się nie da?
- 16:43To jest dylemat, z którym wymiar sprawiedliwości i psychiatria
- 16:46zmagają się od dekad, a historia chłopaka o niebieskich oczach
- 16:51jest jego wstrząsającym, ponadczasowym przykładem.