Latest / AI Report / Google overweldigt met nieuwe AI + wanneer werkt er een robot bij jou thuis? | AI Report

Transcript

Google overweldigt met nieuwe AI + wanneer werkt er een robot bij jou thuis? | AI Report · AI Report

• 0:00
  Welkom bij AI Report, de Nederlandse podcast over kunstmatige intelligentie, waar we uitzoeken welke invloed AI heeft op ons werk, ons leven en de samenleving.
• 0:08
  Vandaag duiken we in een fenomeen dat sciencefiction wel echt realiteit lijkt te gaan maken, namelijk humanoïde robots. Dat zijn robots die eruitzien als mensen.
• 0:18
  Niet alleen kunnen ze denken, maar dus ook veel dingen voor ons doen. Ze worden nu getest om uiteindelijk te gaan werken in fabrieken en magazijnen. Misschien ook zelfs wel in je eigen huis.
• 0:29
  En het grappige is dat je vroege versies van deze humanoïde gewoon al in een webwinkel kunt bestellen. Dan komt er een krat naar je huis en dan kun je gewoon een robot in je keuken neerzetten.
• 0:38
  Met andere woorden de technologie die we kennen van ChatGPT krijgt nu armen en benen. Dat verandert een hoop. Want wat gebeurt er als diezelfde AI die nu kantoorwerk overneemt, ook fysieke arbeid kan verrichten?
• 0:51
  En hoe verandert onze maatschappij als robots niet alleen maar ons denkwerk, maar ook ons handwerk overnemen? Dit is AI Report.
• 1:09
  [muziek] Oh mijn god Wytse, wat was het weer een week. Ja, ik heb een, uh, samenvatting laten schrijven door Gemini. Door Gemini. Dat is mooi, want Google heeft onwaarschijnlijk grote aankondigingen gedaan.
• 1:21
  Daar moeten we het over hebben. We moeten het over OpenAI's Codex hebben, hun nieuwe programmeer, ja, hulp. Uh, en we moeten het hebben over de samenwerking tussen Jony Ive en Sam Altman die samen gaan werken.
• 1:34
  De voormalige, die, uh, hoofddesigner bij Apple. Ik vind het allemaal vrij intens. [lacht] Het is veel. Dus ja, ik weet niet, uh, waar je wilt beginnen. Ja, ik denk toch wel bij, bij Google. Google I/O.
• 1:47
  Is dat het belangrijkste? Om het even verwarrend te maken, dat, dat ding van Jony Ive en, en, uh, Sam Altman en ook, dat heet ook I/O. Maar we hebben het nu even over Google I/O. Ja.
• 1:56
  Nou oké, laten we beginnen bij Google. Maar al die, al die andere twee, die krijg je dan zo meteen van ons. We beginnen bij Google.
• 2:02
  Want waar Google al, nou ja, een tijdje, uh, hele interessante dingen doet, o-om maar een understatement te maken, lijken ze elke keer niet de cultuur mee te hebben. Het is OpenAI waar alle aandacht naartoe gaat.
• 2:15
  Zelfs Apple, waar veel aandacht naartoe gaat over AI. En Google lijkt elke keer het onderspit te delven in hoe er over ge-gesproken wordt. En nu leek er toch even een soort van glow up moment te zijn.
• 2:27
  Consolidatie van jaren aan werk, waarbij het nu lijkt alsof ze toch wel, nou ja, ze lieten een hoop spierkracht zien. Laten we het helemaal uitpakken wat ze, uh, gelanceerd hebben, want het is een hoop.
• 2:39
  Allereerst het ding wat voor mij het meest tot de verbeelding sprak, Wytse, was hun nieuwste video model Veo 3. Ja. Wat niet alleen, uh, ja, hele goede beeldkwaliteit video, uh, genereert. Echt, uh, nou ja, w- uh,
• 2:54
  next level. 4K60 fps. Ongelooflijk realistisch beeld. Maar, en dat verraste mij, ik zag dit echt niet aankomen, daarbij ook audio genereert.
• 3:04
  Dus niet alleen genereert dit, dit model, uh, video, maar ook de bijpassende audio. En dat betekent dus geluidseffecten, omgevingsgeluid, zelfs dialogen, zelfs musicals.
• 3:15
  Waarbij die audio dus native mee gegenereerd wordt met het beeld. Zeg daar eens iets nuttigs over. Nou ja, kijk, ik, [schraapt keel] ik ben er weer, uh, een beetje van, van slag, uh, merk ik.
• 3:26
  Ik zeg het een soort van chill, maar ik bedoel ergens ja, het lag allemaal in de lijn van verwachting. Het zal wel.
• 3:31
  Maar het is toch een beetje moeilijk in te schatten van: is dan het zorgen dat die-- kijk, dat ze audio konden maken, los van beeld, dat wisten we, hè, want dat, dat doen ze al heel knap in NotebookLM.
• 3:41
  En daar zit dan Advanced Voice Mode achter. En we kennen het van Udio en van Suno. Ja, dus we, we wisten- Audio generatie tools.
• 3:47
  We wisten eigenlijk al dat dat medium, als het ware, het geluidsmedium, het audiomedium, ook al, uh, uh, ja, dat daar heel veel geavanceerde AI bestaat. Maar voeg, voeg dat maar even samen.
• 3:58
  En dat die mond goed beweegt en zo. En dan, [schraapt keel] ik zat gisteren bijvoorbeeld even, gewoon voor mijn gevoel, dit raad ik echt wel mensen aan die nu luisteren. We zijn best wel jaded aan het raken.
• 4:06
  Ik gebruik even dat Engelse woord, maar een soort van gewend aan het raken. We zijn een beetje- Gewend en verwend.
• 4:11
  Nou ja, ik zit, ik zit de, de reacties eronder te luisteren, uh, te kijken en het ging bijvoorbeeld over een van de Veo 3 video's.
• 4:16
  Een soort video ergens op een autobeurs die nooit gebeurd is, maar mensen- Het zijn een soort vox-popjes die, alsof ze op de Amerikaanse tv zijn uitgezonden, waarbij mensen, ja, geïnterviewd worden op een autobeurs inderdaad.
• 4:28
  En het bizarre is dat, je ziet aan die mensen, je lijkt te zien aan deze AI-gegenereerde mensen dat ze ter plekke aan het bedenken zijn wat ze gaan zeggen. Ja.
• 4:38
  Er zit een soort twij-- menselijke twijfel in die het zo echt maakt. Ja, en ik denk dat, kijk, voor mij, d-d-dan lees ik, lees ik de reacties. Dat gaat een beetje van: oké, wauw, ik wist niet dat het al zover was.
• 4:50
  Tot, uh: oh, inderdaad veel leuker met audio. Best wel een leuke dimensie, maar ook best wel een flinke groep.
• 4:55
  Ja, op de achtergrond staan auto's die niet echt bestaan [gelach] en ik zag ergens in de verte iemand achter iemand verdwijnen. Dat ik denk van: really?
• 5:03
  Maar goed, [schraapt keel] wat ik, mijn tip is eigenlijk om even te kijken naar de video's van Synthesia.
• 5:08
  Dat was een beetje, de dienst Synthesia, hè, kan je een, een soort virtuele avatar maken in videoformaat die een verhaaltje vertelt. Als je die nu kijkt en daarna kijk je een Veo 3 video. Dat is gewoon echt dag en nacht.
• 5:19
  Ja. Je bedoelt, dat is een jaar of twee jaar geleden- Ja. En dan dit nu. Ja, zeker. En ik, ik, dat, dat is gewoon echt een enorme sprong.
• 5:26
  En voor mij eigenlijk het me-- een heel suf voorbeeldje, want nu vliegen dan, je hebt allemaal Veo 3 voorbeelden van Google zelf, hè. Cherry picked, maar prima.
• 5:34
  Als ze dit eruit weten te krijgen, ook al zijn ze gekozen, vind ik het nog steeds knap. Zeg maar als één op de 100 zo goed is, ben ik nog steeds impressed.
• 5:40
  Uh, maar er vliegt ook het een en ander rond op, op X wat van andere, uh, mensen zelf hebben gemaakt.En ik kwam er één tegen en dat was een video dat je iemand eigenlijk iets ziet uitleggen.
• 5:49
  Volgens mij ergens in, uh, voor een, uh, uh, uhm, hoe noem je zo'n ding?
• 5:54
  Een piramide ergens in de tijd van de farao's die daar met een soort van, nou ja, kleedje om, uh, bij een steen een verhaal staat uit te leggen als een docent.
• 6:02
  En op die steen staat dan ook gewoon een, een grafiek die scherp is met termen en zo. Ja. Ik dacht: dit is gewoon [lacht] een, een e-learning. Ja. Een e-learning. Ja.
• 6:10
  En ook nog een soort, het leek als, of een soort, of een slecht, een slecht toneelstuk, hè, met een soort slechte props. Maar, ja, dat, goed, in mijn hoofd en volgens mij werkt dat bij jou precies zo.
• 6:19
  Ik pauzeer het dan echt en denk: ja, maar dit kan dus- Dit, maar dan onderwijs. Ja, en dan alle kanten op. En dan inderdaad cursussen ga, gaan maken, et cetera. Ik bedoel en ik, we, we za-, we zagen hem al.
• 6:29
  De meeste mensen die, die ons al een tijdje luisteren zagen hem al. Maar wat hier nu gebeurt, zeg maar, dat heeft ook een beetje te maken met [schraapt keel] dat idee dat, dat je lang consistent kan zijn, hè.
• 6:40
  Dus heel vaak liepen die video's, zonder audio toen nog, aan de eerste paar seconden ging het wel lekker, maar daarna raakte hij een beetje de draad kwijt. Dat is met Sora ook echt zo.
• 6:49
  Dat is, dat is totaal random wat er de hele tijd gebeurt. Hele beetje wauwe, dromerige, psychedelische sfeer, zeg maar. En ook hier zie ik daar nog inklings van. Ja.
• 6:58
  Maar de tijd dat, dat het, uh, model, zeg maar, dat Veo 3 het volhoudt om iets consistents te presenteren en waarbij, ja, dit is misschien al een beetje over, uh, of niet, hoeft bijna niet meer gezegd te worden, maar de prompts zijn vaak ook AI generated prompts over scripts, scripts die AI generated zijn met audio die, het is, zeg maar, ik moet nog een beetje bijkomen van het hele idee dat eigenlijk de hele setup, hè, dus niet alleen maar de beelden van de curse, cursus, de slides die getoond worden in die e-learning, maar het hele script van de e-learning zelf ook allemaal AI generated is, zeg maar.
• 7:31
  Het is in de breedste zin. Uhm, en wat er nu, en dat, dat, dat vond ik nog het laatste, uh, duit in het zakje die Google deed, dat ik echt dacht: maar wacht even, is Flow.
• 7:41
  Dat is hun tool waarbij ze eigenlijk zeggen: maar wil je niet een, een productie maken? Wil je niet een, een, een feature length film, film maken?
• 7:49
  En wat Flow eigenlijk doet, is een soort de Adobe Premiere zijn van generative video en zeggen: leuk dat jij van die B-roll hebt, hè, uh, uh, clips, maar volgens mij wil jij gewoon een cursusvideo maken van vijftien minuten en dan heb je eigenlijk een, een systeem nodig dat al die clips in een soort geheel tot een, tot een geheel doet.
• 8:08
  En dat, dat is eigenlijk wat Flow kan. Ja, dus je hebt, je, het is een soort videobewerkingsprogramma voor, uh, AI-gegenereerd beeld.
• 8:15
  Maar je kunt dan, je kunt- Achter elkaar zetten en- Ja, maar ook soort van vertellen hoe ze, uh, tot elkaar verhouden, die, die clipjes, waardoor het één lang geheel wordt.
• 8:24
  En je kan de camera manipuleren en- Ja, ja, want dat is ook nog even een ding, hè. Dus dat je, wat, vroe-, hiervoor was het wel een beetje een soort van: je trok aan een hendel en dan hopen dat er iets tofs uitkwam. Ja.
• 8:34
  En nu kan je echt zeggen van: nou, het is wel tof, maar ik heb eigenlijk liever dat je even zo zoomt. Zoom even op dat in. Ja. Ja, als een regisseur. Ja.
• 8:41
  Ja, uh, we zouden alleen al bij Veo 3 anderhalf uur kunnen stilstaan, denk ik. Om te bedenken: wat betekent dit voor film, voor acteurs?
• 8:50
  Uh, ze, ze introduceerden hun eigen keynote met een met Veo 3 gegenereerde introductievideo van een soort Pixar-achtige figuurtjes die in een soort van cowboy, uh, westernfilm lopen. Ja. Dat was extreem goed.
• 9:04
  Dat was leuk om naar te kijken. Nou, ik moet zeggen, ik vind het leuk dat je dit aanhaalt, want ik, ik, sowieso schrok ik een beetje. Uh, The Verge doet altijd van die supercuts. Ja.
• 9:13
  En die supercutten altijd naar tien minuten en deze was supercut- Dat past niet. Tweeëndertig minuten.
• 9:17
  Dus toen dacht ik: oh, ik weet niet welke, alle afdelingen hebben laten zien wat ze hebben gezeten te kopen, zeg maar, al die tijd. [lacht] Ja.
• 9:22
  Dus dat is, uh, was echt- Bij een Apple Event kun je tegenwoordig makkelijk terugknippen naar een minuut of zes. Ja, dan heb je- En dat kan niet bij Google. Het lukte niet meer. Het is echt roggebrood, zeg maar.
• 9:30
  Er zit een hoop in. [lacht] Dus, dus die, uh, uh, maar die, wat ik interessant vond is even een beetje de, misschien, jij hebt het nu over die best wel leuke Pixar-intro. Ja.
• 9:39
  En als in: het werkt ook, het is entertainment, het is, het is best wel goed misschien of zo, hè, in, uh, kwalitatief goed. Wat mij opviel,
• 9:47
  die hele presentatie, want ik heb, uiteindelijk heb ik die 32 minuten gekeken en daarna nog wat stukjes ingezoomd voor mezelf die ik belangrijk vond.
• 9:53
  Ik heb niet het hele ding gekeken, maar alles was geanimeerd, alles was kapot geanimeerd, zeg maar. Dit waren niet meer bullet point slides, zeg maar. Het kwam invliegen. Er waren allemaal visualisaties.
• 10:03
  Het wa-, ik was jaloers, laat ik het zo zeggen. Ik heb vaak ook wel een visie over hoe een goede deck moet zijn. Ja. [schraapt keel] Toen herinnerde ik mij dat er een, uh, dat heet Material UI.
• 10:11
  Dat is eigenlijk waarop alle Android dingen gebaseerd is. Die hebben een nieuwe, dat heet Ma-Material UI 3 en daarin zit het hele idee van expression, van eigenlijk- Je hebt het nu over de vormgeving van Android.
• 10:22
  Ja, en, en eigenlijk het hele, de Google wereld. De Google beeldtaal. En toen dacht ik: ik denk dat dit een generative deck is. Ja.
• 10:30
  Ik heb het idee dat die kwaliteit van die hele, uh, uh, presentatie van Google van die tot 32 minuten teruggeknipt is, is zo hoog omdat zij nu generative AI aan het gebruiken zijn om- Ze hebben een geheime versie van Google Sheets.
• 10:44
  Nou, ik weet niet wat zij- Deel ik met ons. [lacht] Ik weet niet wat ze draaien. Oké, Wytse, we moeten door. We moeten door, want er zijn, niet alleen Veo 3 is gelanceerd, ook Gemini Live.
• 10:51
  Dat is nu iets wat op Android telefoons gewoon, uh, werkt en volgens mij trouwens op iOS ook wel in de Gemini app. Ja.
• 10:57
  Dat is dus dat je niet alleen die voice mode aan kan zetten, dat er dus een stem aan het praten is, maar dat je dus b-, video kan laten zien aan het, uh, model live en dat je dus met dat ding kan praten terwijl je dingen aan dat ding kan laten zien.
• 11:10
  En Google- Dit haakt, haakt heel erg in op ons wea-, op onze wearables aflevering. Want het idee is dan natuurlijk dat dat cameraatje in jouw bril- In je bril zit. Nu is het allemaal nog een beetje ongemakkelijk.
• 11:18
  De, de, de demo die ze gaven was iemand die zijn fiets aan het fixen was en die had dan een Pixel telefoon, lag dan een beetje op een soort van, uh, ja, verhoginkje waardoor dat ding kon meekijken naar: dit is een, uh, dit is een schroefje en dan vraagt ie: hé, hoe, hoe, wa-wat voor schroefje moet ik eigenlijk hebben?
• 11:32
  Deze schroefjes heb ik. Liet die camera zien wat hij aan de muur had hangen.En vervolgens begeleidt die stem je, ja, door het fixen van een fiets.
• 11:39
  Het is misschien wel goed om een klein beetje de verwachtingen te managen. Je, er is Gemini Live die nu kan meekijken. Bizar, uitgerold gisteren, kan je gebruiken op iOS en Android.
• 11:48
  Die fi-, die jongen met die fiets, dat is Project Astra en Project Astra is deels research, deels wat we kunnen.
• 11:54
  Want dat stukje in die video wat jij nu beschrijft, dat ie een, dat hij ook nog het bakje aanwijst waar dat, waar dat schroefje in zit. Ja, dat kan hij nog niet.
• 12:01
  Nee, maar ik wou zeggen en, want die kan ook namelijk, uh, browsen op YouTube rondklikken en je hele telefoon besturen. Ja, precies. Wou ik even zeggen.
• 12:07
  Ja, oké, in die demo gaan ze nog verder, want dan zeggen ze inderdaad: uh, zoek even de handleiding op van deze fiets. Gaat ie door een pdf heen scrollen? Ja, nee, zeker. Dus je ziet inderdaad dat ding scrollen.
• 12:17
  Ja, dat is inderdaad weer. Maar alleen al het feit dat je iets aan een AI kan laten zien waarbij dat ding live, uh, meekijkt.
• 12:24
  In de demo, uh, vond ik ook heel grappig, liepen ze op straat en wezen ze naar een, uhm, een vuilniswagen en zeiden ze: dat is een leuke convertible.
• 12:32
  En dan gaat dat ding je corrigeren door te zeggen: dit is een vuilniswagen. Of je ziet een schaduw en je zegt: wacht, iemand volgt mij. En dat dat ding dan zegt: dat is je schaduw.
• 12:40
  Ja, dit was een dik naar OpenAI, omdat die natuurlijk hun model hebben teruggetrokken laatst, omdat hij alles met je eens was. Ja. Als een sycophant, zeg maar. Ja, ja, ja.
• 12:47
  En deze AI zal je eigenlijk alleen maar terechtwijzen. Ja, ja, mooi, mooi. Uh, dus dat is live en dat is daadwerkelijk iets wat je kan proberen.
• 12:53
  Dat is VO3 waar we het net over hadden, is voor Amerikanen live, uh, maar niet voor Nederlanders. Natuurlijk, uh, in Europa krijgen we dat niet. Oké, laten we doorgaan, want er is nog veel meer.
• 13:03
  De, er zit nu een, er zitten allerlei agents, heeft Google nu gelanceerd op verschillende niveaus. Eén daarvan is de agent mode in de Gemini-app.
• 13:12
  Dat wordt een systeem waardoor je, uh, kan, dat ding kan dan voor jou het internet opgaan en dan op de achtergrond browsen. Een beetje vergelijkbaar met Manus, als ik het goed begrijp. Ja, hoor.
• 13:23
  Ja, zij noemen het, dat is hun Project Mariner. En eigenlijk al die soort van researchprojecten krijgen nu een plekje in delen of in zijn geheel in de daadwerkelijke consumer facing apps.
• 13:34
  Maar het is allemaal onbegrijpelijk, want dit is Gemini, in de Gemini-app. Absoluut onbegrijpelijk. Ja.
• 13:38
  Die kan dus, in de cloud heeft hij een of andere computer die hij dan zelf kan bedienen en dan krijg jij, zeg maar, het eindresultaat van zijn zoektocht, als ik het goed begrijp. Ja, let me browse the web for you.
• 13:47
  Let me browse the web for you. Maar ook dingen doen, dus niet, dus hij gebruikt het web niet alleen maar om informatie op te zoeken, maar ook door te zeggen: nou. Hij doet dingen daar. Ik ga naar Funda.
• 13:55
  Ik pas de filters aan naar, weet ik veel, huizen o-onder de bla en dan krijg je alleen maar dat. Wat mensen dachten dat Siri was vijf jaar geleden. Nu kan het. Ja, nou ja, nu kan het. Dat is de belofte. Ja.
• 14:07
  Ja, goed dat je dit, ja, ja. Aangekondigd dat het komt. Nee, want ik, ik moet zeggen: er wordt nu natuurlijk terwijl wij praten van alles getest, hè, mensen krijgen beta-toegang, et cetera.
• 14:14
  Even heel grof gezegd: ik denk dat 50% van wat we hebben gezien tijdens hun verhaal is legitiem bruikbaar en de andere 50% zijn de beste demo's [lacht] die ze konden maken. Absoluut. Nou, dit zit dus in de Gemini-app.
• 14:25
  Ze, ze hebben dus ook een agent functionaliteit in Chrome gebakken, waar je een zijbalk hebt gekregen in Chrome waardoor je kan, dingen kan vragen over de webpagina en ook over alle andere tabs die openstaan.
• 14:38
  Voor wie komt dat nou beschikbaar? Geen idee, eerlijk. Dit is, maar dit- Is wel echt moeilijk...wordt wat problematisch. Dat de hosts van de AI podcast niet weten wat nou echt en nep is. Nou ja.
• 14:47
  Nee, ik bedoel, [lacht] ik dacht dat jij met Google regiona-regionaal. Maar, uhm, kijk, uiteindelijk misschien ook wel even een goede meta remark om nog te maken op dit hele ding.
• 14:56
  Dit zijn allemaal verschillende teams binnen Google. Ja, nee, dat is duidelijk. Die als opdracht hebben gekregen: doe iets met Gemini. Ja. Hè, wij gaan nu AI uitrollen to the max. Ja.
• 15:05
  En daardoor krijg je dus ook dat er drie soortgelijke producten tegelijk gelanceerd worden door drie teams. Ja. En het Chrome-team zegt: dat doen we binnen Chrome.
• 15:12
  Die soort van hetzelfde doen en een andere naam hebben en waarschijnlijk over een half jaar weer een andere naam hebben gekregen, want ook dat is gebeurd. Gemini Advanced heet voortaan Gemini Pro, Wietse.
• 15:22
  [zucht] En, uh, Gemini Pro is weer aangevuld met Gemini Ultra. Dat wordt de $250 per maand versie. Ja, het is wel een ding, hè? Dit is wat al die AI bedrijven nu aan het doen zijn.
• 15:32
  Het is niet alleen een bedrag, uh, niet alleen een abonnement van $20, maar ook een abonnement van $250 per maand. Dus je kan wachten dat er nog een nul achter komt over een jaar.
• 15:40
  Uh, daarin komen nu alle grote nieuwe dingen, zoals die agent mode in de Gemini-app. Als ik het goed begrijp zit dat alleen maar in de, uh, dure versie.
• 15:51
  Alle coole dingen worden het eerst uitgerold in het, in de duurste tiers, maar, uh, pak, pin daar niet op vast, want het is allemaal onbegrijpelijk. Dat is wel weer, uhm, dat is wel weer een beetje jammer.
• 16:02
  Ja, het zou wel lekker zijn om een soort website te hebben waar je gewoon een hele grote tabel hebt met de features binnen verschillende AI applicaties en dan per regio.
• 16:09
  En is het een paper launch, hè, een verhaal of is het daadwerkelijk beschikbaar? Dit is toch verschrikkelijk, Wietse, wat een tijd. Het is gewoon veel.
• 16:16
  Maar ik moet wel zeggen [schraapt keel] bijvoorbeeld, uh, een NotebookLM is even een, die is eigenlijk al voor IO aangekondigd, maar die is nu ook visueel geworden. Dus je kunt decks maken. Ja.
• 16:27
  En dan praten de twee podcast hosts mee terwijl ze doorklikken op een PowerPointpresentatie. Eigenlijk is het in plaats van een podcast genereren kan hij een TED Talk voor je genereren.
• 16:36
  En dat is dus, het maffe is, is, ik was daar best wel, nog steeds, hoor, van onder de indruk.
• 16:40
  En toen kwam [lacht] VO3 en toen dacht ik: o, maar nu kan er dus ook een perso-, die twee mensen uit die, je gaat er dan naast staan in een soort keynote-achtige setup. Nou ja, goed, uh, I digress, maar.
• 16:51
  Nu ben je dus aan het doen, wat, wat is in Nederland beschikbaar? Onder welke naam? Wat is in Amerika beschikbaar? Onder welke naam? Wat is toekomstig in Amerika beschikbaar? Ja, ja. En wat is daarna, uh, nou ja. Goed.
• 17:04
  Uh, daarnaast introduceerden ze personal context. Eigenlijk wat voor, in ChatGPT alleen maar beperkt kan zijn tot het geheugen wat dat ding opbouwt doordat je met dat ding communiceert.
• 17:13
  Dus bijvoorbeeld als jij een keer, uh, tegen ChatGPT hebt verteld dat je een piano hebt, dan kan hij in latere gesprekken daarnaar, uh, verwijzen.
• 17:21
  Dat is iets wat, uh, ja, beperkt is tot, tussen alle, tot alle interactie die je met ChatGPT hebt gehad. Het geheugen reikt natuurlijk niet verder dan wat je dat ding expliciet verteld hebt.
• 17:31
  Google heeft, weet meer van jou, want ze hebben waarschijnlijk ook, uh, bestanden van jou in Google Drive en je gebruikt Gmail en misschien gebruik je wel, uh, nou ja, je hebt talloze, sorry, talloze tools die je gebruikt om informatie van jezelf achter te laten.
• 17:46
  EnZe hebben nu aangekondigd dat ze al die informatie gaan, uh, bundelen in iets wat ze noemen personal context.
• 17:53
  Dat wordt een knopje wat je aan of uit kan zetten, waarbij Gemini toegang krijgt tot al die persoonlijke informatie.
• 18:00
  Dus als een vriendje vraagt naar die roadtrip die je vorig jaar maakte, dan duikt Gemini in je Gmail en in je Drive om een antwoord te formuleren dat klinkt alsof jij het zelf schreef. Dat is een ding.
• 18:10
  Het is best wel een groot ding. En het is ook wel interessant dat, uh, Apple hier een eigen antwoord op heeft waar we nog niet bij kunnen.
• 18:15
  Maar die, dat heeft ook iets, dat heeft een naam met context, doet er even niet toe. Het was onduidelijk voor mij. Ik kon er ook niet goed achter komen.
• 18:23
  Apple heeft aangegeven, daarom duurt het ook allemaal zo lang, dat ze zeiden: als jij die personal context of however zij het noemen, aanzet, hè, waardoor, uh, e-, Apple Intelligence, uh, weet wie jouw moeder is, uh, weet waar je bent op dat moment en weet waar je naartoe gaat vliegen morgen, want daar komt het eigenlijk op neer.
• 18:38
  Want al die apps en al die mails en al die wallets zijn allemaal ineens zichtbaar voor dat model. Dan doen ze dat lokaal.
• 18:44
  En ik kreeg niet helemaal uit, uh, Google's verhaal goed, als ik die personal context aanzet, wat gebeurt daar dan op dat moment? Ja, ja. Daar heb je keuzes in te, daar kan je keuzes in maken technisch.
• 18:55
  Het is wel een, uhm, als ik het goed begreep, opt, opt-in toggle. Dus jij gaat naar een ding toen je zegt: ik wil dat jij meer over mij weet. Ja, het is nu nog opt-in.
• 19:06
  Ik kan er eigenlijk op wachten dat dat op een gegeven moment automatisch gaat, maar dit is waarschijnlijk in de,
• 19:11
  ja, toch de, de, het vertrouwen wat wij als burgers hebben op te brengen ten opzichte van het, dit soort enorme AI bedrijven, uh, is dit natuurlijk een gevoelig dingetje, dus waarschijnlijk maken ze het daarom opt-in.
• 19:22
  Ja. Uh, dan introduceert Google AI mode in Search. Oftewel we hebben het nu over Google.com. Misschien, uh, iets wat je herkent uit je jeugd.
• 19:31
  Uh, de nieuwe versie van Search is, uh, er één waarbij je, ja, een soort, soort, soort mix tussen, uh, Google zoals we dat kennen van zoektermen invoeren en resultaten krijgen.
• 19:42
  Met daarboven een samenvattingskaartje kun je nu veel langere, complexere zoekopdrachten geven die uit meer delen bestaan. Een beetje Perplexity. Het is een soort van deep research for the masses. Ja.
• 19:51
  Ik moet zeggen, de eerdere AI mode of whatever die ze hadden gelanceerd waar al die grapjes uit kwamen van benzine op je pizza gooien, zeg maar. Benzine op je pizza. Ja, dat was echt een hack.
• 20:00
  Als in een goed-- er was iets met een pizzarestaurant of, of recept, daar zat, pie-, benzine in om hem lekker spicy te maken. [lacht] Dat was toen het, een beetje het mediamomentje rondom die AI mode.
• 20:09
  Als in Google ben je van gewend dat er feiten uitkomen en dat ding kwam regelmatig met dingen die niet konden.
• 20:13
  Wat er nu eigenlijk gebeurt, en dat, daar hebben wij het ook vaak over gehad, is, is, is ten dele een kwestie van model swapping.
• 20:19
  Dus dat houdt in: je hebt een hele applicatie gebouwd waar een taalmodel onder-onderdeel van is en zonder verder die applicatie al te veel aan te passen switch je naar een nieuwer model, waardoor die hele applicatie beter wordt.
• 20:30
  Hè, dus wat Google nu zei in de presentatie, ik zeg expres zei, is: we hebben de nieuwere Gemini eronder gezet, want er zat nog een hele oude Gemini onder.
• 20:37
  Het zijn vaak die Flash-modellen van hun, dus die snelle, kleine, goedkopere modellen die ze achter Google Search zetten. Want er zijn heel veel Google searches per seconde, per nanoseconde. Dat is niet normaal.
• 20:47
  Anders is het onbetaalbaar. Ja, dus er zat een oude Gemini achter die ook nog eens, uh, lobotomized was, zeg maar. Dus een heel dun dingetje. Daar zit nu de nieuwste Flash.
• 20:56
  Dus nog steeds klein, maar super s-slimmer dan de vorige. Dat heeft heel erg geholpen.
• 21:02
  En al die, uh, uh, dingen die ze geleerd hebben rondom: hoe werkt, in, dat heet bij hun Deep Search, uh, wat OpenAI Deep Research noemt, uh, en NotebookLM en al dat soort.
• 21:12
  Hoe breng je nou context eromheen om hem een beetje te gronden in de realiteit, waardoor hopelijk die hallucinaties afnemen? Ja. En, uh, praten met Google.
• 21:21
  Want dat, dit is eigenlijk de unified search interface, dat ze zeggen: we willen, even vanuit heel, uh, commercieel marketingperspectief, dat waar jij nu nog naar ChatGPT gaat om een typische ChatGPT-vraag te stellen, dat jij je psychologie weer omgooit en zegt: die kan ik ook prima intypen in het zoekveld van Google.
• 21:39
  En Google bepaalt wel of dat een soort zoekopdracht wordt of een soort Perplexity-achtige researchvraag.
• 21:44
  Ja, nou ja, in de meeste gevallen gaat het er natuurlijk op neerkomen dat Google gewoon het antwoord op de vraag gaat geven in plaats van jou gaat linken naar een website.
• 21:52
  En daarmee is ook wel een beetje die, ja, dit is toch wel een beetje de nagel aan de doodskist van bedrijven die afhankelijk zijn van Google-traffic. Ja. Die za-, maken zich natuurlijk al een tijdje zorgen.
• 22:01
  Als je bijvoorbeeld de Volkskrant bent, dan krijg je nu een groot deel van je verkeer via Google.
• 22:06
  Of als jij Coolblue bent, krijg je een groot deel van je verkeer via, uh, Google, uh, Ads of, of, uh, soort organische zoekresultaten. Dit is gewoon, uh, Google zegt dat nu dus ook zelf voor het eerst.
• 22:16
  Soort van, dat is inmiddels legacy. Dat, dat gaat gewoon weg.
• 22:20
  Ja, het is alsof je bij de bibliotheek komt en die persoon daar achter de balie jou of meteen het antwoord geeft of begint iets uit te printen wat ze zelf hebben geschreven, wat het antwoord geeft.
• 22:28
  Maar er gaat geen boek meer de bibliotheek uit. Precies. En dat is een groot ding, uh, voor, uh, bedrijven en mensen die afhankelijk zijn van, uhm, ja, mensen, z-, toegang hebben via Google, traffic krijgen via Google.
• 22:39
  Oké, we moeten door, Wytse. Uh, tenslotte, uh, Gemini heeft ook weer zelf een update gekregen. Uh, 2.5 Pro heeft een nieuwe versie gekregen, wat ook weer onmogelijk is om te begrijpen. Ja, maar hij mag langer.
• 22:52
  Waarom een versienummer met een nieuw nummer? Hij mag langer nadenken. Ja. Deep Think of zo heet het volgens mij. En dat, goed, dat doet dan van alles in de benchmarks.
• 22:59
  Uhm, lang verhaal kort daar: op dit moment, terwijl wij praten, weet ik, d-er zou ook iets vanuit OpenAI moeten komen vandaag. Ik weet dat niet zeker. O, god.
• 23:07
  Dat zag ik, maar we ha-, ik, het was er nog niet voordat we gingen opnemen. Dat is het leven. Dus als het er straks wel is: joe joe.
• 23:12
  Op dit moment, uh, at the time of recording, is Gemini 2.5 Pro Deep Think het allersterkste supermodel ter wereld. Nu. Ja, maar waarschijnlijk als je het luistert alweer achterhaald. Nou ja, dat is onze podcast.
• 23:25
  [muziek] Dan OpenAI's Codex. Vertel over deze-- ik, ik zag een heel grappig momentje over de, dit is dus een, een nieuwe programmeerhulp van OpenAI.
• 23:35
  Ik zag een heel grappig fragmentje waarin een mevrouw van OpenAI met haar collega's op een bank zit.
• 23:41
  En dan is er dus een moment waarop zij zegt dat zij al een tijdje Codex gebruikt, deze nieuwe tool waar jij zo over gaat vertellen.En dan is er een ongemakkelijk moment waarop zij zegt: uh, ik, uh, praat eigenlijk liever met, uh, Codex dan met mijn collega's.
• 23:56
  Dan heb je de crème de la crème van de programmeurs van de wereld, want die werken bij dat bedrijf onder andere. En die zitten dan-- dus zij zegt dan letterlijk: ik praat liever met die AI dan met jullie.
• 24:05
  En dat levert heel ongemakkelijk gelach op en daarna gaan ze gewoon weer door. En toen dacht ik: dit is een metafoor voor wa-wat er aan de hand is. Vertel over Codex Wietse.
• 24:14
  Nou, het is, uh, Codex bestaat al een tijd, grotendeels intern binnen OpenAI, want deze OpenAI, of deze AI-labs hebben ook hun eigen AI tooling.
• 24:23
  En die dogfooden dat natuurlijk voordat het naar de eindgebruiker gaat, hè, dus je- Het blijft iets wonderlijks, maar ze gebruiken hun eigen AI om hun eigen AI beter te maken.
• 24:31
  Ja, en dat, en hun eigen processen en hun eigen Slacks. Er zitten waarschijnlijk allemaal botjes overal.
• 24:36
  Ik bedoel, het zijn mensen die echt, uh, diep in een, in, in de AI, uh, rabbit hole zitten, dus die zien waarschijnlijk alles als een potentieel agent vraagstuk. Of zo gaat dat. Hun eigen laboratorium.
• 24:47
  Ja, en, uhm, ja, tot nu toe hebben we al, ik bedoel, jij noemde net even Manus. Uh, ik roep het va-, ik roep vaak Aider. Uh, Copilot heeft tegenwoordig een agent mode.
• 24:57
  Allemaal manieren om te programmeren met AI als buddy die jou tips geeft, maar ook als iets waar jij het soms aan, eventjes aan overgeeft en dan gaat zitten wachten terwijl jouw copiloot, uh, agent aan de gang gaat.
• 25:11
  Maar er is een grotere visie. Die zat, uh, vooral in Google, in GitHub Workspaces bijvoorbeeld, namelijk software, grote softwareprojecten, serieuze softwareprojecten hebben versiebeheer.
• 25:22
  En versiebeheer houdt in dat mensen met elkaar gaan samenwerken aan een groot stuk code en dan wil je niet dat je elkaars spullen kapot maakt.
• 25:28
  Dus je wil én kunnen zien wie wat gedaan heeft, dingen kunnen terugrollen in de tijd. Maar dat soort versiebeheer omgevingen, uh, waaronder bijvoorbeeld GitHub, daar zit veel meer omheen dan enkel dat versiebeheer.
• 25:40
  Namelijk ook een soort projectmanagement van een softwareproduct. Iemand heeft bijvoorbeeld een bug. Nou, dan maak je een issue aan en dan zeg je: dit is de issue.
• 25:48
  Je kunt ook een issue aanmaken voor een feature die je wil. Of beide, is maar net hoe jij met elkaar het product-- daar zullen allemaal ideeën over, hoe je dat met elkaar moet doen.
• 25:54
  Dat mogen mensen lekker zelf uitzoeken, maar er zit wel een soort basis in dat je een issue aanmaakt. Dan fixt iemand de issue. Die maakt dan een, eigenlijk de vraag: mag mijn fix de codebase in?
• 26:04
  Nou, in een goed professioneel bedrijf kijken er dan even wat mensen naar, een soort peer review, zoals dat gaat in de academische wereld, enzovoorts.
• 26:11
  Die processen lenen zich natuurlijk enorm om ook helemaal agentified te worden, hè, uh, uh. Dus dan heb je bijvoorbeeld iemand die zegt: uh, ik ben tester van deze software.
• 26:20
  Ik programmeer zelf niet, maar ik heb eigenlijk een request gehad vanuit de servicedesk binnen onze organisatie dat er iets fout gaat in een van onze applicaties. Ik heb dat kunnen reproduceren. Het lukt mij nu ook.
• 26:30
  Nou, dan ben je altijd blij, want dan heb je het te pakken. Ik omschrijf die hele issue en dan zeg ik eigenlijk wat ik had verwacht dat daar gebeurde, hè, dus wat gebeurt er? Wat had ik verwacht?
• 26:39
  Nou, dan kan, uh, Codex die issue lezen en zeggen: nou, ik wil wel een poging doen als agent zijnde om jouw probleem op te lossen. Ja, ja. En dan, uh, kan, uh, maakt ie een, uh, pu-, uh, pull request aan.
• 26:51
  Oftewel: dit moet naar binnen getrokken worden in de code. Hij schrijft code. Ja. En dan doet hij dus, dan stelt hij eigenlijk voor: dit is wat ik heb gemaakt. Wil je dat ik dit doe?
• 26:58
  Ja, dus én de code én de omschrijving wat, wat hij gedaan heeft, zodat mensen het weer kunnen lezen. Want we willen humans in de loop op dat moment.
• 27:05
  Ja, en een programmeur krijgt letterlijk dan te zien: dit is wat ik heb veranderd en dit is een, een vinkje of een kruisje. Ja, wil jij dit? Uh, gaan we dit doen of niet? Ja.
• 27:12
  Of, of wil je dat ik nog even wat andere dingen doe? Wil je dat ik wat aan-- je kan in gesprek gaan dan natuurlijk, want deze processen waren dus al heel erg geformaliseerd en, uh, gebaseerd op informatie.
• 27:23
  En die lenen zich dus enorm, als het al zo procesmatig is, om ze door een coding agent te laten doen.
• 27:28
  Nou, dan kan je zeggen: die coding, uh, coding agent draait bijvoorbeeld op de laptop van de developer of op de computer ergens binnen de, binnen het team, hè. Maar Codex is ook nog eens een cloud based code assistant.
• 27:40
  Wat kan je dan dus uiteindelijk doen? Zeggen: ik heb een repository, hè, mijn code bij GitHub staan bijvoorbeeld. We hebben al wat issues openstaan. Misschien al een paar maanden, want niemand had zin om ze op te pakken.
• 27:52
  Of ze hebben weinig prioriteit. Hé, Codex, ga jij eens even er doorheen en doe maar even wat pogingen. Wij gaan er wel naar kijken. En dat wil je dan dus laten gebeuren in de cloud.
• 28:02
  Want dan, hè, dat, dat wil je niet per se om andere redenen, maar dat is wel prettig dat jouw assistant niet een lokale assistent is in dit geval, maar echt een collega die meedraait vanuit, uh, de cloud.
• 28:14
  Voor I-IP van je code en zo moet je hier allemaal supergoed over nadenken, want het is een product. Maar, maar dus dat ding, als ik het dus goed begrijp. Je hebt, je, je hebt een software, uh, uh, product als bedrijf.
• 28:27
  Ja. Dan, uh, staat die code van die software staat al in de cloud. Dat is al jaren zo. Maar wat nu nieuw is, dat wat normaal gesproken die hele waslijst aan dingen waar je maar niet aan toe komt.
• 28:37
  Want dat is natuurlijk in ieder bedrijf aan de hand. Iedereen heeft wensen. Die waslijst, die moet normaal gesproken opgepakt worden door programmeurs. Die zijn beperkt in hun tijd.
• 28:45
  En nu kan er dus een cloud tool van Sam Altman dit op de achtergrond doen. Ja. En dan krijg jij gewoon voorstellen van dat ding. Exact. Van: dit zijn suggesties. Wil je dat ik dit allemaal doe voor jou?
• 28:57
  En ik ben dan uiteraard gedoken in, want er was een opmerking in de, uh, [schraapt keel] presentatie van Microsoft vorige week, waar een soortgelijk product is aangekondigd.
• 29:07
  De banden zijn, uh, erg nauw, uh, waarin, uhm, uh, werd ge-, werd gesuggereerd: joh, wij hebben zelf, wij gebruiken dit al binnen Microsoft ook en ook in een aantal van onze open source producten.
• 29:20
  Dus allemaal ontwikkelaars gingen vorige week: oh, nou, dan gaan we eens even meekijken, want dat, dat, dat zijn repositories, die kan je meelezen. Als in: je kan die code zien die hij geschreven heeft.
• 29:28
  Ja, en, en hoe hij het heeft aangeboden, et cetera. Nou goed, daar komt dan nu uit in, uh, in het Copilot geval, wat ongeveer dezelfde modellen zijn. Ja. Mwah. Oké.
• 29:37
  Maar ik bedoel, goed, [schraapt keel] ik had het net al over model swapping. Ik wil niet iedere keer, het gevaar is dat, dat wij heel de tijd de AI-belofte naar de toekomst gaan verschuiven. Wacht, maar wacht, maar.
• 29:47
  Ja, ja.Hoe dit integreert nu is gewoon best wel knap. Hoe de, de hele context begrepen wordt, hoe de interface werkt, namelijk human language, taal. Wij kunnen gewoon meelezen.
• 29:59
  Ja, kijk, zelfs een, zelfs een, uh, dit gaat natuurlijk naar het punt toe dat zelfs simpele zielen zoals ik begrijpen wat daar, wat dat ding voorstelt.
• 30:07
  Meelezen, testen, misschien, kijken, misschien, weet je, waarschijnlijk voegt hij op een gegeven moment een videootje toe. Ja. Kijk, dit is hoe mijn oplossing eruitziet. Ja, dat kan een simpele ziel als ik ook begrijpen.
• 30:15
  En dan kan je je voorstellen dat deze processen, hè, dit gaat dus nu bijvoorbeeld, laten we zeggen typisch op het niveau kleine issue, uh, zou een junior developer kunnen oppakken.
• 30:25
  Heeft geen prioriteit, doet nu een, uh, het is een Gemini of een GPT-4.1, pakt dat op, schrijft een issue-rapportje en het is redelijk oké. Mhmm.
• 30:34
  En als we er dan even van uitgaan, aanname, dat die modellen krachtiger zullen worden en het proces ligt er al. Juist. Dan kan je, en die modellen multimodaal zijn.
• 30:44
  Dan kan je je voorstellen dat je uiteindelijk een pull request krijgt met een video erbij, vanuit, gemaakt door VO3, met een collega van je die daar op een slide uitlegt in een pakje uit de tijd van de Romeinen, uh, dat hij een aanpassing heeft gemaakt met een video erbij in de Chrome-browser die, die zelf heeft bestuurd, waarin hij laat zien hoe de aanpassing eruitziet.
• 31:01
  En dan ga jij dat goedkeuren.
• 31:02
  Ik denk dat die, uh, stappen die gemaakt gaan worden de komende tijd van een, uh, ja, collega, een nieuwe collega in jouw ontwikkelteam, die in dit geval draait vanuit Codex OpenAI, iets is wat de luisteraar die in dit werkveld werkzaam is serieus moet nemen.
• 31:20
  Er wordt aan alle kanten, uh, aan gewerkt. Collega in pak van de Romeinen. Dat is denk ik belangrijk. Uhm, hoe, uh, hoe big deal is dit nou?
• 31:29
  Want het klinkt een beetje alsof ze een, alsof ze een, een nieuwe user interface hebben bedacht. Ik vind, uh, het, het, ik bedoel, Codex is, uh, denk ik,
• 31:40
  belangrijk als nieuwsitem om, om goed te begrijpen waar we eigenlijk over praten als er wordt gezegd: AI, je nieuwe collega of whatever, van hoe uitziet dat dan? Precies.
• 31:50
  Dit is hoe, voor programmeurs is dit nu de uitingsvorm, maar dit geldt straks ook voor de marketing en de HR-afdeling, want daar gaat het op dezelfde manier, zo gaat, op dezelfde manier gaan wij met die AI-collega's werken.
• 32:01
  Ja, je kunt je voorstellen als jij veel meer in het visuele zit, hè, dus je zit in Figma of iets, waar je ook, uh, reacties kan plaatsen, versies kan beheren, et cetera.
• 32:08
  Want het is heel erg geïnspireerd op elkaar, dat je daar op een gegeven moment in diezelfde systemen suggesties gaat krijgen van: ik zou het zo aanpakken, et cetera. En dat ik, ik, dus ja, ik denk dat de hoofdboodschap
• 32:20
  van ons de laatste maanden al is dat wat wij zien in de, in de krochten van de softwareontwikkeling, wat allemaal in de mijnen voelt voor heel veel mensen. Gaat ook naar grafiekjes daar naartoe komen. Ja, ik begrijp het.
• 32:32
  Oké. Ten slotte. [muziek] Van het nieuws dan, want daarna begint deze podcast pas, luisteraar. Uh, OpenAI, uh, wil graag AiO overnemen.
• 32:43
  Dat is een startup die vorig jaar door Jony Ive, Sir Jony Ive, moet ik zeggen, is opgericht. Uh, Jony Ive is voornamelijk bekend als de designer van de MacBook Pro, uh, of de MacBook mag ik zeggen, uh, en, uh, de iPhone.
• 32:55
  Toch, uh, geen twee kleine voetnoten in de geschiedenis. En dat is een, uh, overname waar miljarden mee gemoeid zijn en waarbij dus de twee grootheden, uh, op dit moment in de tijd gaan samenvatten.
• 33:09
  Zij, het is eigenlijk een aankondiging van een aankondiging, want ze concl-, ze, ze kondigden dus aan dat ze een eigen hardwaretak gaan maken voor het produceren van hardware AI-producten voor OpenAI.
• 33:19
  Dat is een gerucht dat al langer gaat en wat ze nu dus officieel weer aankondigen. Ik wil je even een kort, ma-, moment laten horen van deze twee heren in een geweldige, uit een geweldige video.
• 33:28
  Je hebt hem gezien, toch, Wytse? Zeker. Ja. Ja, we, we hebben het hier nog niet over gehad, maar ik smeulde van deze video van 10 minuten.
• 33:35
  Een kort, uh, uh, moment waarbij de twee heren aan een bar zitten en elkaar vertellen over wat die, wat die hardware moet gaan doen. Beetje vaag, maar je krijgt toch een idee.
• 33:43
  And I think it is the coolest piece of technology that the world will have ever seen. The products that we're using to deliver and connect us to unimaginable technology, they're decades old.
• 34:01
  Yeah. And so it's just common sense to at least think: surely there's something beyond these legacy products. We have, like, magic intelligence in the cloud. If I wanted to ask ChatGPT something right now,
• 34:15
  about something we had talked about earlier, think about what would happen.
• 34:18
  I would, like, reach down, I would get on my laptop, I'd open it up, I'd launch a web browser, I'd start typing, I'd have to, like, explain that thing, and I would hit enter, and I would wait, and I would get a response.
• 34:27
  And that is at the limit of what the current tool of a laptop can do. Dit is op zoveel manieren interessant, vind ik, wat hier gebeurt en ik ken jou ook als groot Apple-fan.
• 34:36
  Het voelt als een terugblik in de tijd van toen Apple nog echt een vet bedrijf was. Uh, de tijd van Steve Jobs en dat Jony Ive, uh, de, de, de, de, scepter zwaaide. En wat, wat hier gebeurt is een hoop.
• 34:50
  Eén is, ze kondigen aan, dus dat er een, een een of andere AI-tool of hardware komt waarmee ze eigenlijk zeggen: we gaan de hele computer opnieuw uitvinden.
• 34:58
  Ze zeggen: eigenlijk zijn laptops en, uh, iPhones, MacBooks en iPhones, bijna letterlijk, wordt door de uitvinder van deze producten legacy producten genoemd. Het is een onwaarschijnlijke dig naar Apple, dit.
• 35:11
  Überhaupt, dat, ja, eigenlijk de ziel van Apple, uh, die nog leeft, de levende ziel van Apple zit in Jony Ive, meer dan in Tim Cook of in, in, in andere mensen zou je kunnen zeggen.
• 35:23
  En die gaat nu met Sam Altman, de grote vijand, ervandoor. Dus het, in de, in de Hollywoodversie van OpenAI is dit zo'n belangrijk moment, zou ik zeggen, Wytse. Hoe heb je dit, uh, hoe consumeer jij dit?
• 35:34
  Ik zat, uh, een aantal weken geleden was een interview met, uh, Jony Ive. Ik weet even niet waar, maar die kan je wel vinden. Best hype. Dank je wel. Kijk, het is lekker, hè? Ja.
• 35:43
  Uhm, en die heb ik helemaal gekeken, om, toen merkte ik: wauw, wat zit hij ineens af te geven op zijn eigen legacy. Ja. Hè, van: ja, we zijn de verkeerde kant op gegaan. We're stuck in time.
• 35:51
  Ja, maar ook echt wel vanIk ben niet blij met wat de technologie is, wat het effect is van de technologie waar ik zelf aan meegewerkt heb. Ja. En dus ik had na dat, bij de video dacht ik: o, wat interessant, een soort,
• 36:06
  in mijn persoonlijke mening, een soort voice of reason van, van een soort gezondheid van: jeetje, al die mensen op die telefoons, hè, de, nou ja, de hele- Ook een vibe shift, hoor, over voornamelijk het bedrijf Apple.
• 36:18
  Want dat is, dat- Ja, ik vind het. Ik moet zeggen, is het nodig? Weet ik niet zo goed, want, uhm, ik ben het wel eens met Pete Sampras: laat je tennisracket praten. Wauw, een sportmetafoor. Ja, leuk, hè?
• 36:28
  Dat dat in deze podcast nog zou gebeuren. En praat met je tennisracket, als in: sla gewoon mooie ballen. Dus Jony, laat maar zien dan, zou ik zelf zeggen. Ja, tot nu toe maakt ie vooral jassen, heb ik het begrepen.
• 36:37
  Ja, ik snap ook wel dat je een soort verhaal wil maken. Uh, en dat interview daar blijkt dus achteraf natuurlijk een beetje gepland in het hele narratief van. Ja. Nou ja, whatever. Ja.
• 36:46
  Goed, ik had na het interview zoiets van: ik ben nu geïntrigeerd, want wat ga jij dan doen? Nou, als je dan, uh, met Sam Altman gaat samenwerken binnen OpenAI, heb ik mijn vraagtekens bij, dat ik denk: ja, volgens mij,
• 37:00
  kijkende naar alle andere initiatieven die de man, Altman, maakt, is hij niet zo heel erg bezig met het per se bewaken van onze privacy. Of het, hè, dus ik, ik begon toen te twijfelen.
• 37:10
  Wat bedoelde Jony dan bij de soort van negatieve bijeffecten van de technologie die hij heeft ontwikkeld? Ik denk dat hij het vooral heeft over waar die, uh, interfaces zich bevinden, hoe je interacteert met.
• 37:20
  Dat hoor je ook in dit bargesprek, zeg maar, van, uh, dat je die telefoon uit je zak moet halen, dat die telefoon tussen jou en je mede, uh, de mensen om je heen in zit.
• 37:30
  Hè, dus dan, dan kom je een beetje op ons wearable verhaal. Oftewel, het moet- Het moet sowieso een wearable zijn. Ja, een broche. Dus het wordt echt een dingetje. Uhm, en ik denk dat,
• 37:40
  waar de Humane, uh, toch even de Humane pin er nog even bij te pakken, zeg maar. Dat was een broche, een high broche, die failliet is gegaan na een jaar. Precies.
• 37:48
  Wat daar een soort van geprobeerd werd, zit meer in de lijn met wat, hè, een soort pendant-achtig dingetje waar je dan Star Trek Communicator mee gaat praten. Het is allemaal de lame versie die Wietse kan bedenken.
• 37:59
  Ik ga er dan vanuit dat Jony Ive met iets- Jij voorspelt een broche. Nou ja, iets wat, wat ook fashionable is waarschijnlijk en zo, dus dat moet, daar heb ik helemaal geen verstand van. Neem van mij aan. Uhm,
• 38:09
  ik vind het een, een interessante samenwerking. Het voelt ook als je hem wat cynischer bekijkt als een beetje een desperate move vanuit OpenAI die nu sinds gisteren helemaal door Google weggeblazen is. Absoluut.
• 38:21
  Ik weet niet wat er, wat er gebeurt de komende week, maar ik, uh, uh, goed, ik praat [gniffelt] praat in ieder geval op de, als programmeur alleen nog maar met Gemini, dus er is gewoon, heel veel gebeurt ineens, zeg maar.
• 38:30
  Ja. En, uhm, dat maakt niet ineens OpenAI van de ene op de andere dag niks meer. Er kan nog van alles gebeuren, maar ze gaan naar product toe.
• 38:38
  Er moet hardware gemaakt worden, hè, de, het hele besturingssysteem moet vervangen worden.
• 38:43
  De hele paradigma van hoe wij met, uh, uh, intelligentie buiten ons praten, want daar komt het eigenlijk op neer, moet op de schop, hè, dus, op.
• 38:51
  En op zich, als je dan je, uh, je gok neemt, zeg maar, ja, als je Jony Ive kan strikken. Ik snap het wel. Ja. Zeg maar, hè. Kost 6,5 miljard, maar dan heb je ook wat. Precies.
• 38:59
  En, uhm, maar ja, uh, er is, er is wel vaker een, uh, hele goede voetballer bij een ander team toegevoegd. Dat, dat was, daar kwam heel veel publiek op af. Maar ik moet- Weer een sportmetafoor. Die moet je echt ophouden.
• 39:09
  [gniffelt] Ja, ik, laat ik het zo zeggen: ik moet het nog maar zien. Ik ben benieuwd.
• 39:14
  Voor de luisteraar, keyword die je in je tool naar keuze kan gooien is, uh, ubiquitous computing namelijk, uh, ubicomp, eigenlijk uit de jaren 80 uit mijn hoofd.
• 39:25
  Dat gaat over een visie uit de labs destijds waarin ze zeiden: het hele feit dat jij bewust aan het interacteren bent via verschillende interfaces, muizen, toetsenborden, touchscreens, uh, et cetera, is een heel, wordt een heel kleine blip in de historie van de mens.
• 39:43
  Want uiteindelijk wil je een computing environment waarbij jij een woning binnengaat, er is geen thermostaat, er is niet eens een voice assistant, er is gewoon de temperatuur die klopt. Ja.
• 39:55
  En ik denk een beetje- Technologie die opgaat in de ruimte in plaats van via dit soort krakkemikkige glazen interfaces. Niet eens meer, uh, het, het moet op jou reageren, zoals een bloem opengaat als de zon komt.
• 40:07
  Nou Wietse, ik kan jou één ding vertellen: dat gaat de firma Google niet uitvinden en dan verwacht ik toch iets meer van de heer Sir Jony Ive.
• 40:13
  Ik denk als het gaat om mensen en ook wat mensen bereid zijn te dragen, dat je aan Jony Ive een goeie hebt. Ja. Want hij heeft tot nu toe wel bewezen dat het hem lukt.
• 40:22
  Dat het niet alleen maar een technologie is waar mensen over het algemeen, uh, de waarde van inzien, maar ook nog eens bereid zijn om dat op zich te dragen. Ja. Dat is denk ik de hele pitch van zijn persoon. Ja.
• 40:34
  Dus we gaan het zien. Ik ben heel benieuwd wat daar in zes maanden of zo. Volgend jaar, wil ik over zeggen. Ja, oké. Ik ben benieuwd. Het is waarschijnlijk nog een jaar, vermoed ik dan. Een broche.
• 40:42
  Goed, straks gaan we naar het hoofdonderwerp, namelijk, uh, humanoïde robots en het effect daarvan op de arbeidsmarkt.
• 40:48
  Maar eerst vertellen Marjan en Lucas van Depche hoe je AI kan gebruiken om conversie op e-commerce websites te verhogen. [muziek] Hi here marketing en techbro Depche.
• 40:58
  Elke week bespreken wij hoe wij merken helpen in de wondere wereld van AI. En wist je dat je met AI de prestaties van je e-commerce website flink kunt verbeteren?
• 41:06
  Wij hielpen een van onze klanten om zowel de user experience als de conversie te optimaliseren. Yes!
• 41:12
  Door een AI continu te laten meekijken met de analytics data en daarmee eigenlijk gedrag wat gebruikers op het platform laten zien en daarnaast hem ook, uh, het design en de content te laten scannen, zijn we in staat om, uh, probleemgebieden of gebieden voor optimalisatie te identificeren.
• 41:27
  Omdat we de AI daarnaast ook getraind hebben op best practices rondom optimalisaties, is hij in staat om datageonderbouwde, uh, verbetersuggesties voor te stellen. Oké, en wat kunnen merken daar dan mee?
• 41:39
  Ja, nu eigenlijk al best wel veel en straks denk ik nog veel meer. Dus op dit moment helpt het het team om sneller problemen te identificeren en aan de slag te gaan met voorgestelde oplossingen.
• 41:47
  Op dit moment zijn we de AI aan het uitbreiden, waardoor hij ook in staat is om zelf de test te ontwikkelen en op termijn misschien zelfs de implementatie daarvan ook te doen.
• 41:55
  Op die manier is de AI in staat om op een schaal te testen die voor veel merken op dit moment simpelweg, uh, onhaalbaar is. Duidelijk. Oké, niet afwachten maar doen dus, want wie vandaag begint loopt straks voorop.
• 42:06
  Wil je meer weten?
• 42:07
  Ga dan naar depcheagency.com/ai-report en tot volgende week!Een jaar 25 geleden maakte de wereld kennis met de ASIMO-robot van Honda.
• 42:28
  Journaals openden ermee. Het zag eruit als een soort astronaut met een rugzak en hij kon trappen oplopen, zelfs een beetje voetballen. En mensen waren, nogmaals 25 jaar geleden, volledig weggeblazen.
• 42:43
  Maar wat weinigen toen doorhadden, was dat die robot aan een kabel hing, amper 10 minuten batterij had en volledig voorgeprogrammeerd was. Oftewel hij reageerde helemaal niet op zijn omgeving.
• 42:54
  Het was een soort sciencefiction poppentheater en niet meer. Maar nu? Wie door testhallen loopt in China kan zomaar een slungelige figuur van metaal en kunststof tegenkomen die dozen aan het stapelen is.
• 43:08
  Zonder kabel, zonder operator die dat ding bestuurt met een afstandsbediening, gewoon aan het werk.
• 43:14
  We praten in deze podcast veel over hoe AI kenniswerk overneemt van schrijvers, programmeurs en grafisch ontwerpers die allemaal terecht bezorgd zijn. Maar dat gesprek gaat over bits, over pixels en tekst op een scherm.
• 43:29
  Vandaag gaan we het hebben over atomen. Over een machine die niet alleen je tekst kan schrijven, maar ook in de toekomst misschien wel je huis kan schoonmaken of je oma uit bed kan tillen of zelfs oorlog kan voeren.
• 43:41
  Fysiek aan het front. Het was een grappige vondst anderhalf jaar geleden. Een Amerikaans bouwbedrijf had een billboard opgehangen op een bouwplaats in de trant van: onder indruk van AI.
• 43:54
  Je ziet ChatGPT niet zo snel een gebouw bouwen, maar bij deze technische revolutie zouden niet alleen kantoorklerken aan de beurt kunnen zijn.
• 44:02
  Want ondertussen wanen praktisch opgeleiden zich onterecht veilig voor de gevolgen van AI. We staan op een kantelpunt en er is geen handleiding. AI blijft niet langer opgesloten in een scherm.
• 44:16
  Het zal je gaan aankijken, bewegen door je keuken, door je woonkamer, door je slaapkamer. Het tilt nu al dozen, maar over een tijdje misschien ook je kinderen. En dit is waar we het vandaag over gaan hebben.
• 44:27
  Over hoe AI uit onze schermen kruipt en een lichaam krijgt. Over de beloftes, de angsten en wat dit betekent voor ons allemaal. The robots are coming, zei dus altijd in Hollywood, maar dat klopt niet. Ze zijn er al.
• 44:47
  Oké, Wietse. Over tien jaar werken de meeste mensen nog maar twee dagen per week. Robots en AI doen de rest. Was getekend Bill Gates in maart van dit jaar. Wat denk je als je dat hoort? Ehm,
• 45:01
  dat loopt wel los, maar er is wel iets aan de hand. Ja, je gelooft het niet. Tien jaar, hè? Ehm, nou ja, daar gaat, er gaat een hoop gebeuren in die tien jaar. Absoluut.
• 45:10
  Ja, het is wel een beetje mijn tijdslijn ook waar ik vaak op zit. Verder kijk ik ook niet meer, dus dat is het. Maar je zegt dus eigenlijk dat je het met Bill Gates eens, eens bent.
• 45:18
  Ik denk dat we deze tijd [gniffelt], dat we dit even moeten gaan gebruiken om dat te nuanceren, denk ik. Waar wel, waar niet, zeg maar.
• 45:26
  Oké, nou, we gaan het vandaag, uh, in detail hebben over het fysieke aspect van de AI-revolutie. Want tot nu toe hebben we het heel veel gehad over, uh, dingen die via een scherm of via audio tot je komen.
• 45:37
  Maar in ieder geval alles wat door een internetkabel kan.
• 45:40
  En we gaan het vandaag hebben over de vertaling naar, ja, een lichaam, uh, met servo's, sensoren en batterijen, waardoor zo'n systeem niet alleen maar kan denken, kan uitvoeren, maar ook dingen in de echte wereld kan doen.
• 45:54
  Wat, wat zit er als eerste in jouw hoofd als ik vraag jou te laten voorstellen, uhm, als AI op een punt is dat het niet alleen maar denkt, maar ook dingen doet in de fysieke wereld, waar denk je dan als eerste aan?
• 46:09
  Nou, stapsgewijs zijn het een soort van losse ledematen. Uh, dit is wel daadwerkelijk al zo in de fabrieken, hè. Dus je zou kunnen zeggen dat de oude
• 46:19
  auto-industrie productiestraten met die grote robotarmen, uh, die kunnen lassen en, uh, kunnen, uh, schroeven et cetera. Dat is natuurlijk al heel lang zo. Soort, maar dat zijn in essentie hele grote armen. Ja.
• 46:30
  En dan heb je al een, een ledemaat. Alleen die werden en worden vaak aangestuurd in een ander paradigma, namelijk die hebben een hele route geleerd en eigenlijk geprogrammeerd.
• 46:41
  Dat is, dat is de, ja, dat is wat Google Translate was tegenover wat ChatGPT nu doet, hè. Dus het voelde al een beetje intelligent en cool dat het kan vertalen.
• 46:50
  Maar de technologie achter Google Translate was niet wat nu ChatGPT is. M-hm. En eigenlijk die grote robotarmen, daar zat niet een al te snugger brein achter.
• 46:59
  Maar die armen zelf, die konden al wel, uh, op heel fijn detail, uh, lassen. Die hadden servomotoren die eigenlijk de punt van die robot naar een, naar een dartboard konden sturen en precies de roos konden raken.
• 47:13
  Dat hadden we al. Zelfs, uh, opereren met- Absoluut, ja. Uh, en zelfs opereren op afstand door een arts die dan een, een, die dan tele operated. Dit, dit, dit hebben we eigenlijk al.
• 47:23
  Ja, dus je bedoelt de mechaniek van de daadwerkelijke, ja, de arm of wat dan ook de ledemaat is met een beetje fantasie. Dat is er allemaal al.
• 47:32
  Ja, ja, en eigenlijk wil je, want je hebt natuurlijk nodig, uhm, ja, om eigenlijk de, uh, ja, het fingerspitzengefühl van de mens. Dat hebben die Duitsers mooier gezegd dan wij ooit. Uhm, omdat,
• 47:43
  er zijn heel veel plekken waar voorheen mensen werkzaam waren, uh, waar we inmiddels al robotica hebben, want de automatisering is al gebeurd, hè.
• 47:53
  Ik krijg dit namelijk heel vaak terug vanuit publieken waar ik voor sta als ik praat over robots. Dat er dan altijd iemand zegt: ja jongen, zit je niet op te letten, dat is er toch al?
• 48:02
  En dan probeer ik uit te leggen dat er nog een best wel een substantieel deel is. Bijvoorbeeld de raamrubbers bij auto's.
• 48:07
  Over het algemeen worden nog door mensen gedaan, want dat is nou net eventjes een exponentieel moeilijker ding dan een deur lassen.
• 48:14
  Ja, dus als ik je goed begrijp is de kritiek die mensen dan op jou geven als je zegt: robots gaan de wereld overnemen, is dat ze zeggen: ja, maar er zijn- Nee, wacht even. Oké, nee. Er is iets aan de hand met robots.
• 48:23
  Slaat heel plat. Ja. Ja, oké, maar robots, er, er gaan meer robots praktisch werk doen. Ja. Uh, dan zeggen mensen: dat gebeurt al. En dan zeg je: ja, maar nog niet alles. Ja, dus dit is eigenlijk het hele.
• 48:34
  Kijk, als er een bepaalde taak, uh, te vervangen is door een robot die die kan herhalen, dan is het het best wel, uh, waard om zo'n hele complexe taak een hele specifieke robot voor te ontwikkelen.
• 48:47
  En dan, en dan ga je, dat is ook wel eens wat wordt gezegd in, in productie.Sommige bedrijven, daarbij is eigenlijk het eindproduct bijna niet meer hun product, maar de productielijn het product.
• 48:58
  Als je begrijpt wat ik bedoel, hè. Dus de grootste innovatie is hoe ze hun product bouwen. Nou, dat heeft ermee te maken dat je dan dus zegt: nou, het is ons eindelijk gelukt hoor, raamrubbers.
• 49:07
  We hebben de raamrubberrobot gemaakt of zo, maar dan heb je iets heel specifieks. Dat kan je niet op andere plekken inzetten, et cetera.
• 49:13
  Dus als je door zo'n fabriek loopt, ik loop er alleen maar virtueel doorheen op YouTube, waar nu auto's gemaakt worden, zie je mega veel robotica, zeg maar. En ook, uh, megatronics.
• 49:23
  Echt gigantische, uh, platen worden daar geslagen, et cetera. Alleen daar zie je ook nog een hoop mensen rondlopen. Mhmm. En dat is niet per se omdat de eigenaar van die fabriek zegt: ik heb er graag een paar mensen bij.
• 49:34
  Nee, vind ik gezellig. Ja, is leuk. Is gewoon fijne sfeer. Goede sfeer. Ja, hè, want het is vaak ook gevaarlijk, hè. Er lopen allemaal gele lijnen over de grond, want je mag daar niet bij.
• 49:42
  Overal, uh, spatschermen zodat er geen vonken in je gezicht komen.
• 49:45
  Het is best wel een serieuze fabriek waar je dan- Die fabrieken worden ook, is, uh, zijn op hoog tempo de afgelopen decennia verplaatst vanuit Nederland, omdat er elders goedkoper arbeidskrachten- Ga je ook genoeg video's over vinden.
• 49:56
  Dat zijn ook niet echt per se prettige plekken over het algemeen. Nee.
• 49:59
  En, uhm, daar is het nu zo dat eigenlijk, uh, ja, de, de ambitie, uh, al langer is geweest bij een substantiële groep industrialisten om ook die rol daar van die laatste mensen, uh, soms, uh, uh, dat, dat die geautomatiseerd kan worden.
• 50:15
  En daar heb je dus veel meer voor nodig dan een paar armen. Ja, en wat is dan, wat is dan de-- want je zegt eigenlijk: heel veel van die armen zijn er al en misschien ook wel benen.
• 50:25
  Of misschien wel, of een soort van, uh, ogen en oren. Maar wat is dan nu de, wat is dan nu daadwerkelijk anders door de komst van AI?
• 50:35
  Nou, dat je eigenlijk, als we, a-, als we, e-, onder AI beschouwen de multimodale omnimodellen zoals een o4o, Gemini en Claude.
• 50:46
  Dat die modellen, omdat die eigenlijk een soort menselijk brein simuleren, uh, uh, nadoen, hè, laten we het daar even bij houden.
• 50:54
  Kunnen die ook beeld pakken, daar objecten uit detecteren, uh, plannen interpreteren, uh, daar weer nieuwe plannen voor schrijven.
• 51:02
  En ook als ze weten wat een servomotor is, de juiste commando's sturen naar een motor, waardoor je dus eigenlijk een soort van, uh, spin in het web krijgt die, uh, heel veel verschillende vormen, uh, modaliteiten van informatie tot zich kan nemen om daar vervolgens weer acties uit te uitvoeren.
• 51:19
  En dat is een soort van meest platgeslagen robotische versie van een mens, hè. Wat kan er dan meer dan wat er nu kan in een autofabriek?
• 51:26
  Uhm, nou, wat er in essentie, uh, kan is dat je ten eerste een, uh, robotisch platform hebt. Dus dat is iets wat kan bewegen door de fabriek, hè. Dus de Boston Dynamics die we kennen van Spot.
• 51:36
  Dat is dat gele hondje die al jarenlang, uh, YouTube rondgaat, zeg maar. Ja, dat zijn die enge YouTube-video's van die robothonden die zich onzorgvuldig een trap in hun buik geven en dan blijven staan.
• 51:44
  Boston Dynamics was daar destijds altijd, ja, weet je, die had de gaafste video's om het even helemaal plat te slaan. Ja.
• 51:50
  Maar wat je ook bij hun ziet, en dat zie je nu ook op hun productpage, is dat humanoids, daar gaan we het straks verder over hebben, die, die, die staan op hun research tab, hè, dat staat bij, bij research bij hun, want daarvoor zat een hele productlijn met allerlei platforms.
• 52:04
  Namelijk een, een soort rijdende, uh, grasmaaier met een arm op zijn rug.
• 52:09
  Of, uh, een grote, grote Roomba met een hele grote arm op zijn rug die bijvoorbeeld dozen uit vrachtwagens kan pakken om die dozen vervolgens met zuignappen uit dat ding te trekken en dan op een lopende band te zetten.
• 52:20
  Allemaal plekken waar mensen stonden. Mhmm. En dan kan je zeggen: is dat nou een humanoid? Uh, nee, maar het is ook niet meer die arm, uh, die op een vaste plek.
• 52:29
  Ja, oké, dus je bedoelt dit is dan een, dit is dan een soort van robotstofzuiger met een arm die een pakket van A naar B kan brengen. En daarvoor moet, moet dat ding kunnen begrijpen hoe de, hoe de omgeving eruit ziet.
• 52:39
  Ja, het moment dat die arm gaat rijden. Om het even heel, uh, concreet te maken voor de verandering [lacht].
• 52:44
  Die, die arm gaat door die fabriek heen rijden en dan moet je ineens mensen ontwijken, want die lopen daar nog steeds. Weten wat de fabriek is, waar je in de fabriek bent, wat je wel en niet mag aanraken. Ja.
• 52:53
  Of je de juiste doos te pakken hebt, of je die doos wel kan dragen, nou, enzovoort, enzovoort. Want eigenlijk, uh, pak je een hele gecontroleerde arm die de hele dag hetzelfde deed.
• 53:03
  Die geef je een stuk vrijheid en daar komt een hoop intelligentie bij kijken. Ja, er is dus echt wat aan de hand op dit gebied.
• 53:09
  Want al die losse elementen van robotica, daar is, daar zijn de afgelopen decennia heel veel, uh, sinds, sinds die, die, die Honda Asimo-robot is er een hoop gebeurd.
• 53:20
  Al die, al die elementen, die losse elementen zijn beter geworden.
• 53:24
  En die hersenen bestonden, als ik het goed begrijp, uit een soort van losse, ja, als, of, alsof het losse elementen waren die niet samen een brein vormden. Dus ze praatten niet in real time met elkaar.
• 53:36
  Uh, en daarnaast waren er ook allerlei beperkingen, zoals dat ze, dat de batterijduur bijvoorbeeld kort was, waardoor ze maar een paar minuten konden opereren in plaats van uren.
• 53:43
  Nou, daar heb je natuurlijk geen reet aan in een, in een, in een daadwerkelijke fabriek.
• 53:47
  Dat ze sterk leunden op teleoperatie zoals dat met, met, zoals ze dat met een soort van operaties, dat een arts aan het, uh, of een chirurg bezig is met een robot, dat heel normaal vinden dat dat via teleoperatie gaat.
• 53:57
  Oftewel er zit een mens de dingen uit te voeren. Uhm, de optelsom van al deze dingen maakt dat ongeveer negen jaar geleden nog niet $1 miljoen geïnvesteerd werd in startups die alleen maar gefocust waren op humanoids.
• 54:12
  Oftewel, uh, de robots waarbij dit allemaal bij elkaar gebracht wordt, namelijk mensachtige robots met AI in hun hoofd, was 10 jaar geleden eigenlijk gewoon een niet-bestaande sector.
• 54:25
  Maar vandaag, uhm, is het bij de startups beland in plaats van bij de grote labs en maakt de CEO van Nvidia de dikke claim: humanoid robotics is likely to be the next million multi trillion dollar industry, de multi trillion dollar industry.
• 54:42
  En ook Sam Altman van OpenAI is dit soort, uh, sentimenten aan het echoën op dit moment dat hij zegt: we hebben het nu over AI en over wat dat gaat betekenen voor, uhm, voor kenniswerk.
• 54:52
  MaarBegin met nadenken over wat, uh, wereldmodellen waar we het dadelijk over gaan hebben en humanoids gaan betekenen voor de mensen.
• 55:01
  Waarom is de huidige belofte van humanoids, want laten we het daar over gaan hebben, nou echt zo anders dan die vorige, uh, ja, robotbeloftes zoals we die al, al 25 jaar nu zien? Nou, ik denk dat, uhm,
• 55:18
  ik ben op zoek naar een metafoor. Ik ga mijn best doen. Ik ga, ik ga het anders doen. Als je nu-- ik, ik heb ASIMO gezien in Japan, want dat wilde ik. Ik weet niet, heb jij ASIMO gezien toevallig? Video, zoiets.
• 55:29
  Oh, nou, ik ben er geweest, uh, want die wordt, die-- ik weet niet of dat nu nog zo is, maar een aantal jaar geleden kon je naar een soort van plek toe en dan kwam ASIMO oplopen op het podium en wij allemaal klappen.
• 55:38
  [lacht] Maar dan sta je, dan zit je dus te klappen voor een Efteling-attractie. It's fully scripted. Dat ding- Wat bedoel je met fully scripted? Nou, die, die robot heeft een pad wat ie bewandelt.
• 55:47
  Die gaat op een gegeven moment staan zwaaien, maar die ziet ons niet. Nee. Die is niet met ons bezig. Die is helemaal nergens mee bezig. Alleen maar drie meter naar voren, arm omhoog, zwaaien, draaien, teruglopen.
• 56:00
  En trouwens, hij zei nog- Het is zoals een kind Lego kan programmeren. Gewoon drie stappen vooruit en dan zwaaien. En dan draait ie een mp3 af. Hello, I am ASIMO. Dat was niet eens text to speech.
• 56:10
  [lacht] Nee, het was gewoon een mp3. Oké. Of een wav. Nou ja, een wav, absolute wav. Ja. Dus dat, dat, dat was dat. Maar zou je precies die ASIMO pakken.
• 56:19
  Ja, en dan zeg je, uh, wat normaal het script is wat ie afloopt, gaan we door ChatGPT laten schrijven. Ja, ineens gaat hij dan al, exact dezelfde robot, het podium zelf over kunnen.
• 56:29
  Nou, het cameraatje sluit je aan op, uh, Gemini Live. Ja, dan zegt ie: hé, ik zie publiek zitten. Je geeft hem, uh, sp-, uh, wat is het, uh, advanced voice mode via een API. Je geeft hem eigenlijk gewoon wifi. Mhmm.
• 56:40
  Zelfde robot. Dan kan je eigenlijk daar ineens een soort van teleoperated by AI, om het lekker complex te maken. Als je hem maar een bruin, be-brein buiten zichzelf geeft, hoeven we die robot verder niet aan te passen.
• 56:51
  Dan gaan we hem live aansturen vanuit iets slimmers. En dan zou je daar al met exact dezelfde robot ineens een veel interessantere presentatie kunnen hebben.
• 56:59
  Hij komt oplopen en hij zegt: zo druk met een kinderklas hier vandaag. Ik zie jullie zitten. Hij draait ernaartoe, zwaait. En zeker jij daar vooraan. [lacht] Leuk rood shirt heb je aan, rood shirt heb je aan.
• 57:09
  Lekker weer, hè jongens, buiten? Hij doet even een toolcall naar de weather API. Ik bedoel, ineens kan dat allemaal en dit is ook mijn, uh, een van mijn, nou ja, uh, frustraties. Het is op dit moment,
• 57:21
  uh, best wel ingewikkeld en dat gaan we proberen uit te leggen in deze aflevering, uh, met moeite, nog goed te begrijpen voor mensen van: huh, waarom zijn dingen dan nu ineens anders of beter?
• 57:31
  En waarom kunnen dan nu ineens dingen? Omdat
• 57:34
  de software en het brein en de intelligentie versus de hardware, namelijk die servomotoren, dat ie kan lopen, dat ie niet omvalt, et cetera, die- Huid, dat ie kan voelen, uh, voelen, dat ie goed kan zien. Ja, kijk.
• 57:48
  Dus al die, al die menselijke percepties voor taal, beeld en geluid en voelen dat dat allemaal, ja, op een of andere manier samenwerkt.
• 57:55
  Ja, en dat daar dus ook zeer zeker wel, om het nog lekker in-- nog complexer te maken, natuurlijk wel ontwikkelingen zijn geweest sinds ASIMO, hè, sinds, ik bedoel de, de humanoids, uh, die je rond ziet rennen, letterlijk, van Unitree, hè, die gewoon een grasveld, een heuvel over rennen, omdraaien, taekwondo doen en dan weer terugrollen en dan zwaaien naar je.
• 58:16
  Dat is wel even wat anders dan ASIMO, maar dat mag ook wel met de tijd die er tussen die twee robots zit. Je bedoelt al die losse elementen in de hardware zijn ook an sich verbeterd de afgelopen 25 jaar? Tuurlijk wel.
• 58:27
  Want, en waar gaat het het meest om uiteindelijk, uh, uh, vaak is dus die, uh, bewegingsvrijheid en de handen, namelijk de mogelijkheid om heel veel verschillende objecten op te kunnen pakken zonder ze kapot te maken- Ja...en weer neer te zetten zonder ze kapot te maken.
• 58:43
  Ja. Voorbeeld daarvan: nee, stel de meest dun geblazen theepot. Of een ei. Ja, of een ei. Dat moet dan vervoerd worden. Dat moet opge-- erkend worden, opgepakt worden, vastgeknepen worden en ergens neergezet.
• 58:56
  Dat is allemaal echt wel beter geworden. Dat komt er eigenlijk nog bovenop. Juist. Dus we hebben een soort upgrade van het brein, hè, van het bewustzijn tussen aanhalingstekens van de robot zelf.
• 59:07
  Plus ook nog eens een prettige, uh, vo-doorontwikkeling van alle onderdelen, alle ledematen van die robot. Ja. En die twee samen komen nu samen, hè, dus we hebben eigenlijk ASIMO 2 qua hardware plus ASIMO 100 qua brein.
• 59:23
  Want het was een soort rule based scripted toneelstukje naar iets wat doet alsof het een soort wezentje is. Juist. En als je die dan in één vat giet samen, dan krijg je een soort nieuwe elixer.
• 59:33
  En dat is eigenlijk waarom humanoids nu ineens een, uh, aflevering waard zijn. Op zijn minst. Want? Omdat, uh, ik het idee heb dat
• 59:44
  door die, uh, trage vooruitgang op het gebied van robotica, door al die eerdere sciencefictionfilms en beloftes, daar weer net als bij de zelfrijdende auto, veel overlap tussen dit onderwerp en de zelfrijdende auto, terecht heel veel cynisme is.
• 59:58
  Wat ik, uh, uh- Zo van: ze beloven het al 100 jaar, dus, uh. Ja, joh, ze lopen al los. Ja. Ook komen ze weer- Ik zie het niet gebeuren, hoor-...met die robots...een robot in mijn huis. Ja, precies.
• 1:00:07
  En, uhm, tot het, en dan, tot het moment dat ik filmpjes laat zien aan jou, Alexander Klöpping, die tegen mij zegt: Wietse, check even of het niet een render is, [lacht] hè, want ik sta- Jij laat dan beelden zien van een robot die op een bepaalde manier beweegt.
• 1:00:21
  En dat ik dan denk: dit is CGI, dit is niet echt. En da-jouw intuïtie, want ik heb daar na-- over nagedacht. Dat zei jij een aantal weken geleden tegen mij van: wat gebeurde daar op dat moment?
• 1:00:31
  Want ik, uh, ik zit veels te diep erin waardoor ik dat filmpje-- die was wel echt, maar eigenlijk jouw CGI-intuïtie klopt. Want die beweging die daar gemaakt wordt, zeg maar,
• 1:00:43
  net als dat we nu van die balletjes op mensen plakken en dan, uh, laten we ze een rondje rennen of dansen en dan daarna gaat een CGI in Star Wars of zo gaat een vervangend 3D-object in die film dat nadoen die eigenlijk aangestuurd wordt door een mens erachter.
• 1:00:56
  Ja, hij doet de mens na. De exacte bewegingen van een mens doet ie na. Ja, waardoorEigenlijk zo'n ork of zo in Lord of the Rings een heel organisch menselijke beweging maakt.
• 1:01:05
  Dat is logisch, want die is opgenomen van de 3D-informatie van een daadwerkelijk mens. Juist die robots die jij ziet bewegen in die video's, die doen bewegingen na.
• 1:01:15
  In dit geval niet meer opgenomen, maar die doen bewegingen op basis van een bewegingsmodel getraind op mensen en intuïtief bij jou en bij velen.
• 1:01:24
  Want ik laat die kung fu, uh, uh, schoppende Unity-robot vaak aan mensen zien van word even wakker, we zijn Asimo wel even voorbij.
• 1:01:33
  Dat die bijna altijd zeggen dit is CGI en dat ik dan zeg ja, maar niet op de manier dat jij denkt.
• 1:01:40
  Het is een fysieke robot in de fysieke ruimte die jou een schop zou kunnen geven als je ernaast zou staan als die niet oplet.
• 1:01:47
  Die bewegingen doet die eigenlijk niet van de robot zijn, maar die zijn geïnspireerd op heel veel beelden van, uh, Aziatische vechtkunst.
• 1:01:56
  En daarom triggeren wij erop omdat we denken ja, nee, maar dat ding is aan het faken. En het is ook omdat de bewegingen inderdaad zo snel gaan.
• 1:02:05
  Wij zijn gewoon gewend dat robot-- en dat is ook gewoon de cultuur waar we, waar we in leven. De cultuurproducten die we consumeren. Daar zijn robots toch nog steeds.
• 1:02:13
  Ja, kijk, als je aan een gemiddeld mens op straat vraagt wat is een robot, dan krijg je te horen maar er zijn nog acht wachtenden voor u. Dat is een beetje de- Zeker.
• 1:02:22
  En een, en een, en een, een, iet, ide-, iet, idee dat een robot dat je, dat die gewoon normaal kan lopen zoals een mens kan lopen, dat voelt nog heel ver weg.
• 1:02:30
  Tegelijkertijd komen er allerlei video's, vooral uit China, waarbij robots dus is het van ja, uh, hoe moet je dat nou zeggen, een soort van snelheid van beweging en nuance van bewegingen hebben die dus fake voelen.
• 1:02:43
  En jij zegt: het is fake in de zin van dat dat ding niet zelf heeft bedacht hoe hij moet bewegen, zoals dat voor ons heel onderbewust gaat. Maar het is ook geen computergegenereerd beeld.
• 1:02:55
  Het is wel een robot die echt in de echte wereld leeft. Het is een gecomp-computergegenereerde beweging.
• 1:03:00
  Ja, en het is dus ook niet, uh, dat zoals je die, die, die, uh, Asimo nog zei ga drie meter lopen en ga daarna zwaaien.
• 1:03:08
  Nee, het is-- hij heeft als het ware geïnterpreteerd wat alle menselijke bewegingen zijn door naar video te kijken en dan maakt hij zelf daar een soort mix van.
• 1:03:17
  Het is alsof, alsof hij het leert en dan het opnieuw doet zonder het exact na te doen. Begrijp ik dat goed? Jazeker. En ik denk als je daar meer gevoel voor wil krijgen.
• 1:03:25
  Er zijn heel veel, uh, video's te vinden van, uh, digital twins, oftewel robots in een droomwereld die door Nvidia, uh, uh, Unity- Wat bedoel je met een droomwereld? Dus zie je meer een computergame voor je.
• 1:03:37
  Het ziet er ook zo uit. Een soort van een beetje lege 3D-wereld, hè, als, alsof iemand die, uh, een architect in een computerprogramma zit. Grijze achtergrond, witte lijnen op de grond.
• 1:03:46
  Een overduidelijke computergegenereerde wereld met daarin een hele ruwe versie van een robot die lijkt op zo'n Unity-robot. Maar het is ook, het is, het is nep.
• 1:03:55
  En dat niemand probeert ook jou te overtuigen dat die video echt is. Het is namelijk gewoon een render. Ja. Wat gebeurt daar? Daar staat een zo com-, uhm, compleet mogelijke twin, uh, een tweeling in een digitale wereld.
• 1:04:06
  Digital twin van die Unity-robot met zwaartekracht erin en servomotoren. Allemaal nep, allemaal in een simulatie. Die dan, uh, met 10.000 broertjes van hem. Vaak staan er nog 10.000 andere robots omheen.
• 1:04:20
  Een soort leger staan ze naast elkaar. Ja, ziet er best wel indrukwekkend uit, maar goed, het is, het is een game, hè, dus valt allemaal wel mee dan nog. En die dan eigenlijk opdrachten krijgen van,
• 1:04:29
  uh, joh, hier heb je een, uh, uh, hier heb je heel veel, uh, beweging. Krijgen ze eerst te zien als het ware. Die gaan niet met elkaar in de bioscoop zitten voor de luisteraar.
• 1:04:37
  Maar stel je even voor en dan wordt er gezegd ga van A naar B. Er zit een soort berglandschapje tussen. Succes! Zie maar hoe je er komt. Ja, ja. Jij hebt zoveel mensen zien strugglen op stenen. Doe ze maar na. Leer maar.
• 1:04:53
  Hè, dus, en, en als een van die robots dan met twee benen, niet, zonder op de grond te vallen een paar stappen verder komt, gaat de rest slapen. Echt zo.
• 1:05:01
  Die, dan wordt die ene die het meest succes heeft behaald om één steentje omhoog te lopen gekopieerd en laten ze gewoon evolutionair keer voor keer, honderdduizenden keren desnoods, die robots strugglen over die rotsen heen in een virtuele wereld tot die aan de andere kant van die doos of aan de andere kant van die berg rotsen op twee benen staat zonder te vallen.
• 1:05:22
  En hoe brengen ze dan die virtuele wereld, zeg maar, hoe brengen ze dan die rots, dat rotlandschap in die virtuele wereld? Dat was gewoon een verzonnen landschap, hè, dus.
• 1:05:29
  Oké, dus als ik het goed begrijp heb je dus een, een soort gameweergave van zeg duizend robots die in een soort van formatie bij elkaar staan. De-- iedere robot heeft zijn eigen belevingswereld zou je kunnen zeggen.
• 1:05:42
  En dan is het dus een computergegenereerde omgeving met allerlei obstakels, rotsen of wat dan ook. En dan zeggen ze dus tegen die duizend robots tegelijkertijd: navigeer daar overheen.
• 1:05:53
  Dan mogen ze allemaal individueel bedenken op basis van wat ze allemaal geleerd hebben over de wereld- Ja...hoe ze eroverheen zouden komen en de mensen, en de robotmensen, de robots die dat lukt, die mogen blijven doorgaan en de rest moet gaan slapen.
• 1:06:08
  Ja, dan komen er-- [gelach] ja, ik zeg ook even slapen voor het gemak. Ja, die zijn af. Ja, dus, die kan je dan, hè, dus die, dit is eigenlijk, uh- Soort evolutie. Ja, een soort, uh, reinforcement learning.
• 1:06:17
  Je bent be-, je bent ze ook een, je geeft ze ook als het ware een prijs, hè, van: ja, zo, jij bent het verst gekomen. En hé, het is een soort Hunger Games. De rest doei. Ja, het zijn audities.
• 1:06:25
  Ja, en dan iedere keer start het opnieuw, maar met de slimste van de vorige groep, hè. En als je dan blijft gaan op een gegeven moment-- want waarom, uh, doen ze dit in die laboratoria? Uhm,
• 1:06:37
  digital twinning doe je zodat die dure robots die jij hebt staan niet constant tegen de muur aan rennen en je nieuw moet bouwen. Ja. Gewoon, het is duur en echt zonde.
• 1:06:46
  Je ziet, je hebt best wel wat filmpjes online dat die robots [lacht] op hol slaan. Nou, gelukkig hingen ze aan kabels. Is niet best. Best wel een stevige robot ook, hè, dus daar kon je niet, uh- Een klap van krijgen.
• 1:06:55
  Is niet best. Dus dat doe je liever in een soort veilige, uh, wereld. En dat kan dus blijkbaar. Je kan ze laten oefenen in die veilige computer. Absoluut. Dit is al lang, uh, feit, zeg maar.
• 1:07:04
  Ik bedoel, uh, sterker nogOké, stap voor stap. Je doet, je doet daar dat trainen. Dus je traint in een soort droomwereld, noem het een simulacrum van de daadwerkelijke wereld. Maar daar is wel zwaartekracht.
• 1:07:16
  En die robot moet goed genoeg kloppen, anders heb je niks aan die training. Hij begrijpt, die, die gamewereld begrijpt heel goed wat die fysieke robot die datzelfde bedrijf heeft gemaakt kan allemaal.
• 1:07:24
  Hoe snel zich dingers kunnen bewegen en et cetera.
• 1:07:28
  En in plaats van dat je dan dus een parcours gaat uittekenen over die rotsen als mens gaat proberen te begrijpen wat lopen eigenlijk is, om vervolgens stap voor stap, dit gebeurt al lang niet meer hoor, maar even voor de andere kant van het spectrum- Zoals het vroeger ging.
• 1:07:41
  Van heel vroeger, Asimo-tijd, ga je gewoon zeggen: luister, een baby ga je ook niet een boek geven als die, die leert kruipen, zeg maar. Daar zit een soort aanleg in, plus, uh, oefening.
• 1:07:53
  Dan laat je die robots, uh, oefenen. Het voordeel van die digital twinning is dus: punt één, scheelt een hoop hardware en gevaar eigenlijk.
• 1:08:01
  Uh, punt twee: waarom zou je die oefening daar in die, in die, uh, droomwereld op menselijk tempo doen? Ja, precies. Het gaat natuurlijk veel sneller. Spoel de tijd gewoon vooruit.
• 1:08:13
  Dus duizend tegelijk, duizend keer zo snel voor het gemak. Oké. En hoe, hoe-- want d'r, d'r is dus een, er is wel iets wat die robots in die game van de echte wereld begrijpen.
• 1:08:25
  Maar wat hebben ze dan precies meegekregen waardoor zij überhaupt begrijpen wat lopen is? Nou, dat begrijpen ze eigenlijk niet.
• 1:08:31
  Dus je ziet, uh, als je die video ziet, ik vind het altijd een soort ongemakkelijk om naar te kijken, want in eerste instantie liggen ze op de grond te rollen, echt te rollen en hun, en hun ene, enige opdracht is dan: wie kan zijn hoofd het langst hoog houden?
• 1:08:45
  En dan gaan ze- Hoog houden? Hoger dan, vanaf de grond, zeg maar. Dus er is een grond- Wie kan opstaan? Ja, en lang.
• 1:08:51
  En dan, en dan, dus op een gegeven moment liggen ze daar een beetje op de grond te rollen als een soort wormpjes. Heel weird.
• 1:08:56
  En op een gegeven moment is er één die heel eventjes omhoog komt en dan gaat de rest weer slapen en dan mag die door. Jezus. En dan op een gegeven moment staat ie en dan is, gooi je er een bal tegenaan.
• 1:09:03
  Dit zie je dus vaak ook in de fysieke filmpjes. Met zo'n hockeystick komen die klojo's er dan omheen om dat ding te slaan. Blijf staan. Ja. En dan- Is dan de opdracht.
• 1:09:09
  Ja, dus op een gegeven moment is het: uh, ga staan, blijf staan, blijf staan met dingen die tegen je aankomen. Wind gesimuleerd, ballen, stokken, noem maar op. Maar dit is echt een spul uit koortsdromen.
• 1:09:19
  Gewoon, als ik duizend robots zie liggen die als wormen aan het, uh, soort van bewegen zijn tot ze kunnen opstaan. Ja, dit is gewoon echt. Ja, maar dan dus- Ja, het is niet echt, maar [lacht] We begrijpen elkaar, toch?
• 1:09:31
  Ja. Ja. Het is een echte droom. Ja. Ja. Nou en dan op een gegeven moment heb je die, uh, kijk,
• 1:09:36
  uh, o-o-op een gegeven moment zit daar dan, uh, zo'n neuraal net is dan getraind eigenlijk, hè, want daarom, daarom is die stap tussen Gemini en een robot niet zo gek.
• 1:09:44
  Want deze principes worden ook toegepast om VO3 te maken.
• 1:09:48
  Even voor, voor de luisteraar, zeg maar, die videomodellen zijn ook getraind en geoefend en hebben prijzen gekregen op, prijzen en rewards op betere beelden en zo.
• 1:09:56
  Dus dit is een soort van evolutionair leren en zo, dat, dat is in de breedte toepasbaar. Maar laten we even bij de robot blijven, anders worden de mensen, die vallen van hun fiets, uh, net als de robot.
• 1:10:06
  Je moet je even voorstellen hoe die robots op een gegeven moment, uh,
• 1:10:10
  stabiel kunnen functioneren binnen een droom waarbij de zwaartekracht genoeg overeenkomt met die van ons en ook de gewichten van hun onderdelen als robot kloppen. En hoe ver ze kunnen bewegen met hun servomotoren.
• 1:10:23
  Al die variabelen moeten kloppen, anders ben je heel veel tijd aan het kwijt om robots te laten lopen in een droom.
• 1:10:28
  Het idee is, en dat lukt dus ook, om uiteindelijk een berg stenen random in de echte wereld neer te gooien.
• 1:10:35
  Dan je die robot uit de kast te pakken en te zeggen: heel even wachten hoor maat, kabel in zijn nek, update van zijn droomwereld en dan zeggen: loop er eens overheen en dan loopt hij dus over die berg stenen heen. Ja.
• 1:10:46
  Dat is, en dit is zo'n, ja, je hoort het aan mijn, aan mijn, uh, stem. Ja. Dit is zo groot. Ja, het is echt trainen. Maar is het dan, is het dan trainen zoals een mens dat doet?
• 1:10:57
  Namelijk een mens heeft, hoeft ook niet per se eerst, uh, een wandelroute gedaan te hebben om die te kunnen doen, maar heeft gewoon eerder in haar leven wandelroutes gedaan waardoor ze die ene wandeling door de Pyreneeën ook kan doen.
• 1:11:09
  Is het een beetje dat? Ja, het generaliseert. Dat is natuurlijk ook de hoop, want anders moet je alles gaan oefenen.
• 1:11:14
  En dit gaat eigenlijk, kijk, wij kijken- Maar goed, dat is de vergelijking met die, die auto, uh, die autorobots is, is dus niet gegeneraliseerd, want die voeren de hele tijd hetzelfde dingetje uit en reageren op voorgeprogrammeerde events.
• 1:11:26
  En dit is daar, dit is iets totaal anders. Het breekt daar helemaal uit. Ja. En ik denk dat, uhm, ik had net, ik zei, had het over Piet Sampras en tennis. Wij als mens trainen ook, hè.
• 1:11:38
  Je bent als kind, ga je naar de tennisvereniging en dan balletje hooghouden, balletje stuiteren, balletje slaan, nog een keer slaan en dan maar oefenen, oefenen, oefenen.
• 1:11:46
  Nou, daar ben je dan niet met 10.000 kinderen van jezelf tegelijk. Het moet allemaal in jou gebeuren en het duurt allemaal best wel lang. Maar je bent aan het trainen en je wordt daar beter in.
• 1:11:54
  En als je dan op een gegeven moment een eitje gaat bakken met een pan, kan ik je garanderen dat jij die pan met die pannenkoek of dat eitje ook beter vast kan houden omdat je dat racket beter kan vasthouden.
• 1:12:02
  Dus dat generaliseert, het vasthouden van een object in je hand. En dat je leert om hem bij de hendel vast te pakken in plaats van bij de zijkant. Nog beter, hè? Die, die robot die dat doet, mogen gaan slapen [lacht].
• 1:12:12
  Die ging slapen. Of, of, of, en dit gebeurt dus ook wel eens.
• 1:12:15
  Dit gebeurt dus ook wel eens, even als, uh, grappige si- [lacht] sidetrack, dat ze dus terugkomen om te kijken in de droom en dat er dus een robot soort van op één enkel aan het rondspringen is, want dat is best wel, dat werkt, weet je wel, die komt heel hoog [lacht] door op een hele maffe beweging te maken, zeg maar.
• 1:12:32
  Ja. Maar dan moet je, en als je dat dus hebt, dat hij dus gaat optimaliseren richting een plek waar je denkt: oké, dit zou in de fysieke wereld een soort hele rare kangoeroe zijn die je nu bent geworden.
• 1:12:41
  Dan heb je dus niet goed, dan moet je dus zeggen: wacht even, het moet wel op twee benen.
• 1:12:46
  Hè, we hadden, we hadden blijkbaar jou nog even één extra regel moeten geven omdat je nu- Ja, want als, als, als die robot zelf echt dingen mag bedenken, dan gaat hij ook dingen doen die mensen eigenlijk helemaal niet logisch vinden, maar waarmee hij wel zijn doel alsnog zou kunnen bereiken.
• 1:12:59
  Ja, en dit gebeurt dus ook heel vaak in andere domeinen van schaken of het spel Go, dat daar de meest wauwe moves worden uitgevonden.
• 1:13:06
  Daar waar wij eerst om lachen en daarna denken: dit, dit, dit- Is eigenlijk best slim bedacht door die robot. Ze pakken gewoon een, uh, een buitendeur.
• 1:13:11
  Maar dit is wel een interessant punt, want die, die robot, die, die humanoids, daar zit niet voor niks het woord human in.
• 1:13:18
  Er is dus een, deze robot anders dan fabrieksrobots zoals we die gewend zijn uit fabrieken waarbij eigenlijk één deel is genomen, een arm of, of, uhJa, vingers of, of wat dan ook de menselijke metafoor is.
• 1:13:30
  Dus een humanoïde probeert echt een soort van menselijk lijf na te doen. Waarom hebben die Chinese bedrijven die nu vooroplopen met deze, ja, deze robotrevolutie, waarom passen die dan de menselijke vorm toe?
• 1:13:42
  Want je zou ook kunnen zeggen: dat beperkt juist in een wereld waarin die robots aan het dromen zijn, de meest gekke trucs kunnen uithalen die eigenlijk veel beter zijn dan hoe wij gemaakt zijn.
• 1:13:52
  Ik denk dat, ik denk dat, uhm. Is die gewoon marketing? Ook. Absoluut, want het doet iets anders met ons.
• 1:14:00
  Dus je hebt jouw soort van, uh, uh, argwaan bij humanoids is terecht, want het, het, het, het investeringsgeld gaat gewoon eerder stromen op het moment dat jij iets, een kungfu move kan laten doen ergens.
• 1:14:16
  Want op een of andere manier is het dan: dit zal, dit is waardevol of dit is krachtig of zo. Dat, dat weten we, dat, dat weet, dat wordt niet eens meer bevraagd. Kijk, een mensachtige.
• 1:14:24
  Kijk, uhm, maar Boston Dynamics bijvoorbeeld heeft dus ook humanoids. Ja.
• 1:14:29
  Maar echt een beetje gek gezegd als een bijzaak op hun website van: hé, wij doen dit ook, hoor, maar tegelijkertijd zijn we ook gewoon een bedrijf die al daadwerkelijk robots verkoopt, namelijk armen op stofzuigers.
• 1:14:39
  En dat, die zijn namelijk heel handig. Ja, als je een magazijn [overspraak]. Daar kunnen we al genoeg waarde mee toevoegen. En, uh, maar goed, we doen ook wel mee met humanoids.
• 1:14:48
  Wat is dan de plek van de humanoïde in de wereld, zou je kunnen zeggen. We, uh, leven in een menselijk materiële cultuur. Oftewel deuren hebben een bepaalde grootte. Deurhendels hebben een bepaalde verwachten een hand.
• 1:15:01
  Uh, er zijn allerlei technologieën, technologische objecten in de wereld, van fysieke gebouwen tot en met heggenscharen, ja, die allemaal aangepast zijn op en gevormd naar de mens. Dus je wil eigenlijk iets bouwen.
• 1:15:17
  Op zijn minst een van de robotvormen, want het is gewoon een van de robotvormen. Auto's zijn robots, hè, stofzuigers zijn robots. Uh, allemaal prima.
• 1:15:23
  Een van de robotvormen is de humanoïde vorm en de humanoïde vorm is het meest compatible met de bestaande technologisch materiële cultuur van de mens. Wauw!
• 1:15:33
  Jij kijkt eigenlijk nu naar de wereld als in: wauw, hier staan allemaal objecten in deze wereld die zijn aangepast voor menselijke vingers en zijn aangepast voor armen.
• 1:15:43
  En je gaat er niet van uit dat je kan reiken naar een supermarktplank die hoger is dan de gemiddelde mens. Oftewel onze hele wereld is aangepast aan mensen. [lacht] Ja.
• 1:15:53
  En dat betekent dus dat als je daar mee wil interfacen, want dat is het, de wereld zoals hij nu is, is een auto met een stuur dat gemaakt is voor mensen. Of een lift met knopjes die gemaakt is voor mensen.
• 1:16:05
  Daar, als je wil dat robots daarin kunnen helpen, moet je die robots dus ook zo maken. Dat is, dat is logisch om ze menselijke handen en voeten te geven. Ja, op dezelfde manier als dat agents
• 1:16:18
  niet een menselijke avatar zouden hoeven hebben of Engels zouden hoeven spreken. We zijn daar ook dat aan het doen. Ja. Want we willen interfacen met de win-- menselijke wereld, hè.
• 1:16:27
  Dus we doen het in het digitale, doen we het nu al. In ieder geval dat- Ja, ze zouden ook bliep, bliep, bloep, bloep op de achtergrond kunnen doen. Maar wij, dat, dat werkt niet, want wij willen ermee kunnen praten.
• 1:16:35
  Ja, of zich uiten als dier. Weet ik veel, ik noem maar wat sufs, maar dat doen we niet, want we willen meedoen. Ja. En, ik bedoel, en die parkeer ik nog even voor een verdere aflevering, bij deze beloofd.
• 1:16:44
  Het zaakje is gepland. De vraag is sowieso: moet AI zich eigenlijk wel uiten als een agent of een humanoïde?
• 1:16:52
  Daarmee bedoel ik niet ethisch of zo, maar, uhm, we zouden er ook voor kunnen kiezen dat we zeggen: wij doen die mensendingen fysiek, want daar is, de wereld is fysiek met hendels en, en deuren en zo.
• 1:17:04
  Laat ons dat maar doen en laat AI maar gewoon hele goede, uh, verkeersborden aansturen en, uh, tuinen onderhouden met kleine, uh, Roomba-robotjes. Alles behalve de menselijke vorm.
• 1:17:15
  Maar goed, uh, we, wij gaan er nu van uit dat dat logisch is.
• 1:17:18
  En als je dan eenmaal, uh, dus je, je, je-- er zijn dus robots die zich dan, stel dit wordt allemaal, uh, die servo's, die motoren, die, die, die, die, die, de tactielen van die huid waardoor die heel precies kan bewegen.
• 1:17:32
  Dat wordt allemaal zo goed of is in sommige gevallen al zo goed dat als je het combineert met de grote taalmodellen zoals die nu zijn, of de omnimodellen moet ik eigenlijk zeggen, die ook beeld kunnen herkennen, waardoor de ogen van die robot ook daadwerkelijk door die AI begrepen kunnen worden en dat hij daarop kan reageren.
• 1:17:49
  Uhm, dan heb je dus mensachtigen die kunnen kijken en horen als een mens, ook kunnen voelen als mens en kunnen meedoen in onze voor mensen geoptimaliseerde fysieke wereld.
• 1:18:00
  Is dan, uh, die, die vorm van, uhm, van, uh, van humanoids, is dat niet ook gewoon een nadeel omdat ze, weet je, alle nadelen van mensen krijgen ze er ook bij.
• 1:18:10
  Dus we zijn, mensen zijn instabieler dan een, uh, iets op, op vier wielen.
• 1:18:16
  Uh, wij, wij, wij zijn sneller om te duwen dan een, uh- Je ziet, je ziet dus ook bij Unitary dat een van hun form factors is dus het hondje wat Spot is bij Boston Dynamics en bij hun heeft hij een of andere codenaam en daar hebben ze dan ook nog eens wielen onder gezet nu, want er zijn geen dieren met wielen.
• 1:18:32
  In ieder geval bedacht. [lacht] Ik hoor het, ik hoor het. Er zijn geen dieren met wielen, mensen. Ja. Ja. Er zijn wel dieren met tandwielen erin trouwens. Zoek dit op. Fucking bizar. Oké. Van bot gemaakt. No joke. Oké.
• 1:18:44
  Even dat gezegd te hebben. Een soort kaaktandwiel zit volgens mij- Nou door wie. Whatever. Ja. Geen dieren met wielen. Nee. Uhm, maar de, het wiel wat wij hebben uitgevonden, hebben wij gedaan. Aap met kleren aan. M-hm.
• 1:18:56
  Uh, is best wel bizar als je dat combineert.
• 1:18:59
  Dus dan krijg je eigenlijk een, uh, een, een robot met vier poten die dus stuk stabieler is dan die bipedals die wij zijn, zeg maar op twee poten.Die ook nog eens snelheid kan maken, maar ook nog eens die, die wielen als een soort voetjes kan inzetten.
• 1:19:14
  Want als je die wielen stopzet, dan worden het ineens gewoon rubber voeten, hè. Dus dit zie je ook ontstaan nu bij Unitary, waardoor je een soort hybrids krijgt tussen- Mens en dier.
• 1:19:23
  Ja, wat het, wat, wat, uh, wat de evolutie heeft uitgevonden en wat wij hebben uitgevonden in een soort nieuwe hybride vorm.
• 1:19:29
  En ik moet zeggen, dat is ook de video's van Unitary van dat ding, zeg maar die vierpotige rijdende superquad. Ja, beschrijf dat eens.
• 1:19:37
  Wat is nu de soort cutting edge aan Chinese robottechnologiefilmpjes die jij hebt bekeken?
• 1:19:43
  Ja, en ik denk dus dat, uhm, voor wat ik kan vinden is, want Unitary, ik zeg ik Unitary meteen, uh- Dat is een Chinese robotbedrijf. Ja, en die, beetje de DJI van robots zeg ik altijd.
• 1:19:52
  Als je DJI kent van de drones en, uh, de gimbals et cetera. Ze zijn, ze zijn goed met hun spulletjes. Ja, het is best wel knap wat er allemaal gemaakt wordt. Voelt heel erg als wat Boston Dynamics voelde.
• 1:20:03
  Uh, maar goed, in, de, de robotvormen, uh, die Unitary heeft zijn Spot, zo dus met de vier wielen, uh, zoals die bij Boston Dynamics heet en, uh, vier poten met vier wielen, die ook trouwens op twee benen kan staan. Ja.
• 1:20:16
  Hè, als een soort, je, je hebt wel eens, honden gaan ook wel eens op twee benen staan en katten ook. Nou, dat kan deze ook en echt lang ook [lacht].
• 1:20:21
  Die kan als een soort segway, hij kan ook een soort van tolletjes doen als een soort van acrobaat. Het is bizar. Daar ben ik van onder de indruk.
• 1:20:28
  Uhm, en dan wil ik altijd bij zeggen: daarmee is niet meteen het oordeel gemaakt: dit moeten we willen. Maar ik ben absoluut onder de indruk van wat ik daar zie. Onwaarschijnlijk knap.
• 1:20:36
  Ja, en, uh, dat doet mij gewoon nadenken van: jeetje, wat, waarom nu ineens zo snel? En ze hebben hun, uh, humanoid vorm. Een heel klein, uh, uh, robotje in verhouding zeg maar.
• 1:20:48
  En betaalbaar, hè, want in het intro had jij het over: je kunt het bestellen en dat, dat kan ook. Weet dan wel dat je een robot thuisgestuurd krijgt die in potentie iets kan.
• 1:21:00
  Die kan heel vrij bewegen, die kan kung fu, die kan- Ja, de hardware is heel goed. Maar ja, de, de, de software is allemaal nog heel erg in bèta en ook heel erg niet in de robot op dit moment.
• 1:21:09
  Het brein zit, er zit een thin client in. Om even terug te pakken op vorige week. Het zijn hele dunne breintjes die nu in die robot zitten, niet de dikke brein.
• 1:21:16
  Ja, het is eigenlijk als je nu zo'n Unitary-robot bestelt en dat kan gewoon. Je kan gewoon een Unitary googelen en dan kijken welke types ze hebben. Dan kun je zo'n hond of zo'n mensachtig ding gewoon kopen.
• 1:21:26
  Ja, we hebben ze in de studio gehad bij Eva samen en daar stonden ze een soort van ongemakkelijk als objecten. No offense. Maar er staat ook een meneer achter de schermen en die heeft een joystick in zijn handen.
• 1:21:35
  Teleoperation. Ja, het is gewoon zoals je een radiografisch bestuurbaar dingetje van de Intertoys bestuurt. Asimo vibes, hè. Als in scripted. Ja.
• 1:21:43
  En, uhm, alleen- Is dat teleoperated, is dat een, gaat dat nog lang een, een, uh, een deel hiervan zijn? Want kijk, v-, die Asimo rob-- kijk, als je nu een A-- ik, ik probeer me dan voor te stellen.
• 1:21:56
  Nu heb ik, uh, stel je voor die Asimo ro-- of sorry, die, uhm, die, uh, Unitary-robot. Ik koop er eentje. Dat ko-- wat kost zo'n ding? 10.000, 15.000? Voor invoer [lacht]. Ja, voor invoerrechten, ja. $18.000.
• 1:22:10
  Nou, zeg, zeg €20.000, hè, is er één voor jou. Ja. Uhm. Duur speelgoed, maar ja. Ja, maar ja, hè.
• 1:22:17
  En dan vervolgens heb je, uh, heb jij besloten: nou, ik wil dat dat ding in mijn huis gaat helpen bij, wat zou nou iets zijn waarbij die qua hardware nu zou kunnen helpen? Nu, vandaag, nu? Ja, ja, ja.
• 1:22:28
  Nou ja, om eerlijk te zijn, ik, i-, uh, wat jij dan nodig hebt is een of ander ziek Unitary control center die een world model heeft die daar- Nee, maar dat bedoel ik niet. Ik bedoel, want daar komen we uit.
• 1:22:38
  Maar ik, ik bedoel wat kan het nu qua hardware als je zo'n robot koopt voor €20.000 en je zet dat ding in jouw keuken. Niks. Maar als je, o-, met de joystick, als je hem met een joystick bedient.
• 1:22:48
  Dan ga je een hoop, ga je een hoop, uh, kopjes op de grond gooien. Oké. Ja, dit, dit, dit is goed dat we dit bespreken, want dat, dat is dus nu het hele punt. Hij kan lopen en hij kan met zijn armen bewegen.
• 1:22:57
  En als we naar YouTube-video's kijken kan hij ook, weet je, dansen en kungfu. Ja, maar dat is dus als jij zegt: kan ie, als in, als in dat kan ie. Technisch zou het kunnen, maar. Nou,
• 1:23:07
  ik denk dat, dat, het dat, dat het belangrijk is dat je, uhm, omdat het, omdat er, uh, als we zeggen: kan ie, dan hebben we het waarschijnlijk over de robot. Alleen omdat die robot komt, m-, die komt zonder brein.
• 1:23:23
  Ja, oké, maar laat ik het dan anders vragen. Stel je geeft dat ding een bezem in zijn handen. Kan hij dat? Kan hij een bezem vasthouden?
• 1:23:31
  Uhm, ik denk dat hij een bezem kan grijpen als hij een lokaal grijpdingetje aan heeft staan. Waar ik aan moet denken namelijk is de, bijvoorbeeld, uh, wat jij eerder zei over hoe Pixar-films gemaakt wordt.
• 1:23:44
  Namelijk dat er een vrouw in een studio met een bolletjespak staat. Dat er allemaal microfo-, of allemaal camera's omheen hangen die die bolletjes ziet.
• 1:23:50
  En dat die animatie die computer vervolgens maakt de perfecte kopie is van wat er in het echte leven is gedaan. Ja.
• 1:23:56
  Gaan wij een tijd krijgen voordat al die AI-modellen zo goed zijn dat ie snapt hoe je moet vegen in een huis, dat er iemand in een ander land gaat zitten, zoals er nu droneoperators zijn die, uh, weet je, in, uh, in, uh, in oorlogsgebieden bommen, bommen werpen, hè, die dan in een container ergens aan de andere kant van de wereld zitten om dat werk te doen.
• 1:24:18
  Gaan we datzelfde krijgen met robots? Dat er een schoonmaker ergens in een laagloonenland zit die daadwerkelijk een bezem in zijn of haar handen heeft, die dan de robot bestuurt die in jouw huis aan het schoonmaken is.
• 1:24:32
  Ik bedoel, gaan we dit, uh, ga-, kan dit technisch zo zijn? Ja, absoluut. Ja. Gaan we dit daadwerkelijk krijgen? Dat weet ik niet. Waarom denk je, waarom twijfel je hierover? Uhm.
• 1:24:42
  Want er zit nog tijd tussen het moment, want als je nu zegt: die, die, die robot van €20.000 kan nog niet een kopje vasthouden op dit moment, ondanks dat hij technisch wel, wel.
• 1:24:50
  Ik denk dat mijn punt daar was dat, dat, dat maakt dat woord teleoperation een beetje complex. Uhm, teleoperation, oftewel tele als in telefoon, televisie, uh, via- Op afstand. Op afstand.
• 1:25:04
  Dan kan je doen teleoperation by humans of teleoperation byAI.
• 1:25:09
  Dat klinkt misschien gek, maar dat is niet zo gek, want zit het, het is gewoon heel suf om vooralsnog in ieder geval die complete hardware voor die AI in die robot te stoppen.
• 1:25:21
  Als die heel de tijd in jouw huis is, kan je hem net zo goed aan de wifi hangen en het brein buiten de robot brengen. Dat geloof ik.
• 1:25:27
  Ja, en dus dit gebeurt nu ook en daarom worden die robots dus s-, ineens veel beter omdat ze gekoppeld worden aan een beter brein op afstand. Hè, dus, uh, en dat maakt ook teleoperation zo'n belangrijk feit.
• 1:25:41
  Als je namelijk, zoals in de presentaties van de Optimus robot van, uh, Tesla destijds met het event waar de robot taxi rondreed, het waren allemaal fully teleoperated robots.
• 1:25:52
  Er was een event een tijd geleden, ik denk een half jaar geleden of iets langer, waarbij, uh, er robots waren die cocktails aan het shaken waren en dat vervolgens in schonken achter de bar.
• 1:26:03
  En ook nog met je praten zelfs. En met je spraken. Ja. Dat waren robots die hardware allemaal prima onder controle hadden, maar er was een mens die dat ding helemaal fysiek bediende.
• 1:26:15
  Ja, en, we, ik heb er nooit beelden van gezien, maar de vraag was: hebben die mensen ook handschoenen aan waardoor ze die cocktailshaker pakken? Of, hè, want teleoperation.
• 1:26:23
  Of begrijpt ie dat deel dat ie dat, dat ie dat wel zelf kan? Ja, en dat, dat sluit denk ik mooi aan op het punt dat ik eigenlijk wilde maken is dat,
• 1:26:31
  uhm, laten we er even van uitgaan, voor het gemak van de discussie, dat de robot die jij thuisgestuurd krijgt een thin client is, waar alleen maar, die alleen maar de hele tijd tegen je zegt: "Connect me to wifi, scan my QR, connect me to wifi."
• 1:26:43
  Ga ik helemaal van uit, Wytse, want dat is mijn iPhone nu ook. Ja. Dus dit is voor mij geen nieuws. Top. Het is een cloud bot. Ja. Ja?
• 1:26:49
  En dan is de vraag: oké, wanneer je hem koppelt aan de cloud, koppel je hem dan aan een mens die daarin, uh, toegang heeft tot jouw robot, in een pak zit, ergens in een soort telefooncel, hè, en dan jouw huis begint schoon te maken.
• 1:27:04
  En/of, zeg ik alvast, dus niet of, maar en/of is het een teleoperation via een omnimodel, namelijk een AI-achtig model dat die robot vanuit het datacenter bestuurt.
• 1:27:17
  En ik zeg en/of omdat je, net als wat je nu met zelfrijdende auto's ziet, uhm, takeovers gaat hebben. Dus op het moment dat er, dat de robot er niet, dat de AI er niet uitkomt in de cloud, kan een mens het overnemen.
• 1:27:30
  En als een mens het overneemt, kijkt de AI weer mee.
• 1:27:33
  En als 90% teleoperated is by human, hè, van jouw robotbedrijf, jouw cloud bot, dat je kan zeggen na een jaar: ik haal daar 30% van af, want er hebben algoritmes meegekeken.
• 1:27:43
  Die hebben de hele nacht liggen dromen over bezems vasthouden en kopjes koffie schenken. En inmiddels hebben die zo lang geoefend in hun evolutionaire broertjes eromheen dat ze het ook kunnen.
• 1:27:52
  Want ik heb het over robots omdat dat, uh, de eigenlijke ding is waar we al zijn begonnen met rob-, uh, robots in huis, uh, die schoonmaken, zijn we al mee begonnen. De Roomba.
• 1:28:02
  Daar, ja, daarom, daarom denk ik aan de humanoid die een bezem vasthoudt. Ja.
• 1:28:07
  En, uh, het is al voor een paar honderd euro heb je een robotstofzuiger die in je huis rondrijdt en stofzuigt en dan ook nog begrijpt of er katten of hondenkak ligt, waardoor die er een rondje omheen maakt.
• 1:28:19
  Uhm, dat zijn, uh, dat zijn dus, dat is dus een gebied waar wij robots toestaan in ons huis. Die zien er niet uit als mensen, maar ja, ze ruimen wel op en het is een robot.
• 1:28:31
  Om daar te komen bij een apparaat dat meer kan dan alleen maar de, uh, vloer schoon zuigen en, uh, en, uh, boenen
• 1:28:40
  en dat ie meer kan doen, is er waarschijnlijk een tussenfase waarin niet alleen die AI zelf allerlei dingen doet bij het schoonmaken, maar waarbij die soms dus momenten tegenkomt dat ie het niet begrijpt of iets doet wat niet helemaal goed was.
• 1:28:54
  Dat dan een mens in een of ander, ja, op een of andere plek ergens op de wereld, waarschijnlijk in een lagelonenland, het overneemt en dan die robot op afstand bedient en waarschijnlijk een soort van duizend robots onder zijn of haar supervisie heeft.
• 1:29:08
  Ja, en ik denk dat de vraag is, dan denk ik: is dat, uh, het is deels live mogelijk, hè, technisch mogelijk dat een persoon het overneemt.
• 1:29:17
  Dan is de vraag: is het niet handiger om een groep mensen, uh, de training te laten doen in een soort laboratorium waarin je zegt: we spelen het allemaal na.
• 1:29:25
  We trainen daar al die situaties en als we hem down hebben, zeg maar, dus ik moet eerlijk zeggen. Dat zou dus ook kunnen, dus dan.
• 1:29:30
  Dit gebeurt, als in, zeg maar, uh, bijvoorbeeld de handen, want de ledematen worden over het algemeen los ontwikkeld, net als met de auto's, zijn verschillende fabrikanten.
• 1:29:38
  Dat voelt natuurlijk heel logisch om het allemaal in één keer te ontwikkelen, maar neem van mij aan. Er zijn handenfabrikanten. Ja, een, een ei oppakken, een ongekookt ei, daar kan je een heel bedrijf omheen bouwen. Ja.
• 1:29:47
  Zo ongelooflijk goed zijn onze menselijke handen, ja. En om dat te trainen hebben ze dus een fabriekshal. Ja, plek in ieder geval waar mensen, waar mensen eieren pakken en objecten pakken. Allemaal naast elkaar.
• 1:29:59
  Eigenlijk die koordstroom die jij net toonde van die duizend robots, maar dan mensen naast elkaar. Dit is hoe, dit is wat nu al gebeurt.
• 1:30:07
  Ik heb begrepen van de verschillende partijen die handen maken dat zij zeggen: we zijn heel veel data aan het verzamelen van mensen die objecten pakken.
• 1:30:14
  En omdat we weten welke daat-data er nog mist in onze datasets, kunnen we mensen heel actief sturen om bepaalde dingen te doen, hè, hendels om te draaien, schroeven vast, schroef, boortjes vast te houden.
• 1:30:26
  Al die, uh, dat fijne motorgevoel, zeg maar, na te doen. En dat wordt dan gefilmd of zo. Ja, opgenomen zoals in Hollywood met die balletjes. Dus die doen gewoon talloze stupide taakjes, zijn mensen nu bezig.
• 1:30:37
  Ja, je kan ze stom noemen, maar robots konden ze nog niet. Nee, oké, maar laten we een ei pakken uit een bakje. Daar heb je dus, daar heb je, daar heb je dus hele goede algoritmes voor nodig en hele goede modellen.
• 1:30:48
  Ja, maar er zijn dus ook mensen die op dit moment in de tijd dit aan het voordoen zijn aan een, aan een bak met sensoren. Nee, maar ik bedoel, dit is, dit is. Dit vind ik, alleen dit al vind ik weer zo bizar.
• 1:30:58
  Ja, en het, het, het komt denk ik in de buurt met de mensen die de hele dag captchas aan het invullen zijn of de hele dag data aan het, aan het labelen zijn of de hele dag, uh, uh, gekke data in, uh, Meta en YouTube aan het vinden zijn.
• 1:31:08
  Er zijn miljoenen mensen bezig om AI te vertellen hoe de wereld dient te werken.
• 1:31:13
  Wat ze de schaduw noemen van AI is namelijk dat het, dat het gesourced wordt uit menselijk, uh, gedrag en, uh, uh, dat, dat het leert van ons.
• 1:31:21
  Ja.Vertel ons over die, die omni modellen, want die spelen een grote rol in deze, in, in, in deze revolutie.
• 1:31:30
  Dat er eigenlijk modellen zijn die niet alleen maar goed zijn in het produceren van tekst en produceren of het herkennen en produceren van beeld, maar eigenlijk de wereld begrijpen. Wat is een wereldmodel?
• 1:31:42
  Als je een, uh, wat je het liefst hebt, is eigenlijk op het moment dat jij een robot zichzelf laat leren om over een, uh, stapel rotsen te gaan.
• 1:31:53
  Dat je eigenlijk iedere stapel rotsen kan neerleggen en dat dan die training op die ene stapel generaliseert naar iedere stapel, stap één.
• 1:32:01
  Dan wil je eigenlijk dat, uh, een, z-zand op een strand, da-, nou ja, voor de mensen die luisteren die wel eens op een strand hebben gelopen. Dat is anders lopen dan op asfalt.
• 1:32:12
  Of op een boot zijn is wat anders dan aan het land. Wij zijn op een of andere manier bizar goed in het wisselen tussen die ondergronden. Zelfs in één moment, zelfs met één voet in het zand en één voet op het asfalt.
• 1:32:24
  Regelen wij, zeg maar. Uh, zolang je jong en gezond bent, kan je dat allemaal aan. En zelfs hardlopen op het strand van het harde stuk naar het zachte stuk en heen en weer. Niet normaal. Ja.
• 1:32:32
  Nou, toen de robots werden gebouwd, lang geleden al, kregen wij een soort herwaardering voor onszelf.
• 1:32:37
  Want oh, oh, oh, wat is het moeilijk om een niet menselijk wezen, die wij zelf hebben ontworpen en zelf proberen, uh, te configureren, op zand te laten lopen. Het lukte gewoon helemaal niet.
• 1:32:49
  Dat we nu zien dat op het moment dat je een, uh, ei-eigenlijk wil je die, uh, robots dan al niet op afstand, dan al niet in de robot zelf, dat even daar gelaten hebben, een model geven van de wereld.
• 1:33:05
  Oftewel informa-, genoeg informatie om om te kunnen gaan met een wereld waarin heel veel verschillende dingen gebeuren.
• 1:33:13
  Niet alleen maar een ondergrond, maar ook bijvoorbeeld lopen in plaats van zwemmen of zwemmen in plaats van lopen. Het is maar net hoe je het wil zeggen. Of kruipen in plaats van lopen of in een boom klimmen.
• 1:33:23
  En dan is er een verschil tussen een boom, want die buigt mee als je erin hangt en een stalen mast die niet meegeeft, zeg maar.
• 1:33:30
  En je wil eigenlijk de onderliggende fundamentele eigenschappen van de wereld in een model vangen, zodat je niet de hele, alle scenario's, alle potentiële werelden, alle potentiële, uh, situaties waarin zo'n robot terechtkomt erin moet programmeren, maar iets meegeeft wat zo breed toepasbaar is dat je eigenlijk 99%, het liefst natuurlijk 100%, maar 99% van de situaties die je nog niet eerder hebt gezien toch aankunt.
• 1:34:02
  Concreet: je traint een, uh, wereldmodel. Laten we beginnen met een fabrieksmodel, dus een, de, de wereld als een fabriek. Dus de robot gaat nooit de fabriek uit. Die blijft binnen de fabriek.
• 1:34:11
  Is een wat kleiner model dan de hele wereld. Er is geen zand in de fabriek als het goed is. De ondergrond is, uh, vaak beton. Ja, ja, het is makkelijker om in kaart te brengen omdat je een fysieke locatie hebt die- Ja.
• 1:34:19
  -gewoon aan beperkingen, uh, ja, het heeft beperkingen, want je gaat niet naar buiten, om maar een voorbeeld te noemen. En de ondergrond is altijd hetzelfde.
• 1:34:27
  Maar ook weer binnen die fabriek zijn er allerlei dingen die onverwachts. Er loopt iemand langs met een kopje koffie en dan, daar moet je niet tegenaan rijden. Om maar een heel simpel voorbeeld te geven.
• 1:34:35
  Het maakt, het maakt het allemaal wat meer, de scope wordt wat kleiner.
• 1:34:38
  Ja, en dan in de praktijk, wat je dan bijvoorbeeld kunt doen is zeggen: we verzamelen heel veel data over heel veel daadwerkelijke fysieke fabrieken, hè, en dan kunnen we de, de, da-data is dan beperkt tot hoeveel toegang we krijgen tot die fabrieken en hoeveel verschillende fabrieken er zijn.
• 1:34:53
  Meer hebben we niet. Dit doet Nvidia dus bijvoorbeeld. Onder andere met hun world model. Maar dus die filmen dan in fabrieken. Ja, eigenlijk. Is dat zo ongeveer?
• 1:35:00
  Ja, zoals, precies, dat zijn, nou ja, filmen is dan inderdaad ook lidar, hè, dus 3D, de diepte. Oh, ja. Niet alleen maar beeld, uh, maar zoveel mogelijk als we daar kunnen verzamelen, zeg maar.
• 1:35:09
  Uh, hebben ze uiteraard toestemming toe. En vaak zijn dat dezelfde robots die al wat meer kunnen. Dus die zijn niet, die zijn en een soort inzetbaar in de fabriek op een heel simpel niveau.
• 1:35:18
  Bijvoorbeeld doosjes heen en weer rijden, maar die zitten ook lekker data te verzamelen, want dan heb je een soort dubbele, uh, uh, twee vliegen in één klap. Mhmm.
• 1:35:25
  Nou, dan heb je allemaal 3D, uh, uh, uh, versies, uh, digital twins van, hè, want digital twinning gaat niet alleen maar over tweelingen maken van humanoids, maar ook over tweelingen maken van fabrieken.
• 1:35:38
  Dus dan heb je de daadwerkelijke fabriek en de digitale tweeling ervan en heb je op een gegeven moment een hele verzameling van allemaal digital twins die ooit ergens echte fabrieken waren of nog steeds zijn.
• 1:35:48
  Dat is top, hè. Dan heb je namelijk een dataset die redelijk schoon is. Die heb je zelf bedacht. Wat je dan gaat doen is,
• 1:35:54
  uit die, uh, pool van geverifieerde, uh, 3D-scans van fabrieken, het liefst ook met beweging erin, hè, dus, d-dat je ook een beetje weet wat daar gebeurt, zeg maar.
• 1:36:06
  Een soort door de tijd heen dus geen statische modellen, maar wat gebeurt er allemaal in een fabriek? Dan ga je daarop door evalueren en er nog, even voor het gemak van het gesprek.
• 1:36:15
  Je hebt 300 digital twins, die heb je echt opgenomen ergens in de realiteit. 300 fabrieken. Ja, dan verzin je er nog 700 bij via generatieve AI. Ja, ja.
• 1:36:23
  Zie daar de koppeling tussen al deze AI-achtige uitvindingen, zodat je 1.000, uh, dat je er nu 1.000 hebt. Die droom je erbij, de rest. Dan ga je daarbinnen met tienduizenden robots oefenen.
• 1:36:34
  Alles omgooien, maak allemaal geen reet uit, want het is een, uh, uh, synthese. Als je dan de juiste doelen eraan hangt, hè, dus de robot die het minst raakt, uh, of de robot die het minst in de weg loopt, et cetera.
• 1:36:44
  Die, die wint en de rest gaat slapen. Dat laat je dan allemaal keer 1.000 doordraaien in een datacenter. Dat is waarom al die stoom uit die datacenters komt, want die staan de hele tijd te dromen. Dure droom. Kijk, zo.
• 1:36:54
  En dan ultieme test, zeg je: we hebben nu in die dataset één fabriek niet gestopt, namelijk fabriek 301. Mhmm. Stiekem. Mhmm. En dan sturen we die robot erin en kijk eens even. Het gaat goed.
• 1:37:09
  Dat is dan het doel natuurlijk. Mhmm.
• 1:37:11
  En dan heb je laten zien dat je zegt: nu hebben wij iets wat breder inzetbaar is, want we hoeven niet bijvoorbeeld eerst jouw hele fabriek in te meten voordat de robot bij jou kan rondlopen.
• 1:37:23
  En vaak is dat uiteindelijk een combinatie van dat je zegt: deze robot komt met een cloud of niet. Heel goed fundamenteel wereldmodel bij jou de kamer in.
• 1:37:32
  Maar, hè, net als dat je je Sonos-speakers even moet instellen op jouw kamer, hè. Er zit al een heel mooi ruimtelijk geluid in die Sonos, maar als je even een scan doet van jouw ruimte is die nog net wat mooier.
• 1:37:43
  En dit is dan de wereld die de fabriek is?Maar is dan de doel om om de hele wereld om een soort van digital twin van de hele wereld te maken? Nou ja, het is, het is wel goed om te weten dat, uh, uh, ja.
• 1:37:56
  Hoe gaat dat ding anders bewegen in mijn huis? Of hoe gaat dat ding anders bewegen in, op straat? En digital, zeg maar even een kleine, uh, nuance.
• 1:38:06
  De digital twin is altijd een, uh, matige representatie van de daadwerkelijke wereld. Wat, het, zeg maar, je moet een keuze maken in wat de resolutie is van je scan. Ja. Als je begrijpt wat ik bedoel.
• 1:38:17
  En de echte wereld is bijzonder complex. Ja, de resolutie van de realiteit is een stuk hoger dan die digital twin. Ja.
• 1:38:23
  Maar wat blijkt, hè, dat zelfs met alle wetenschappelijke modellen, modellen zijn uiteindelijk simplificaties van de realiteit, is dat zelfs een simpli-simplificatie, als je de juiste dingen in je model stopt, is bruikbaar.
• 1:38:34
  Kan een auto van Waymo 200.000 ritten maken. Ja. En dan kan je zeggen: het model is incompleet. Prima, hij rijdt, hè. Ja. Dus dat is de pragmatische waarde van wetenschappelijke modellen.
• 1:38:44
  Ook de digital twin heeft een bepaalde resolutie, heeft ook dingen die er niet, de geur van de ruimte bijvoorbeeld niet. Of wel, uh, de lichtsterkte. Je moet allemaal keuzes maken daarin. Ja. Wat is belangrijk? Ja.
• 1:38:55
  En dat is ook weer contextafhankelijk, want de geur op een, op een boorplatform [gniffelt] is waarschijnlijk heel erg belangrijk. Ja. Dus dat zie je ook vaak bij Spot bijvoorbeeld.
• 1:39:03
  Die heeft op zijn rug, hè, die robot van Boston Dynamics, een array. Dat ruggetje is een soort van platform noemen ze dat. Dus dan allemaal dingen- Allemaal sensoren.
• 1:39:09
  Ja, want dat is voor de, dus ook daar, hè, in dat opzicht. Uh, wij hebben best wel, zitten, m-, grapjes gemaakt over Google en hun Gemini. En Google heeft de transformer uitgevonden. Nou gaat OpenAI ermee vandoor, hè.
• 1:39:24
  Was een beetje ons verhaal een jaar geleden van: jeetje, al, al die chat, alle innovatie gebeurt grotendeels bij OpenAI en iedereen gebruikt ChatGPT, terwijl Google, Google zou dat toch moeten doen?
• 1:39:33
  Nou, vandaag de dag zijn we op een plek waar Google OpenAI voorbij rent.
• 1:39:37
  Zulke, zou je ook kunnen zeggen dat Boston Dynamics, ik blijf ze maar even noemen met hun Spot, onderschat ze niet, hè, die zitten gewoon op een, veel meer op toepassing nu en op een soort realisme in hun bedrijf.
• 1:39:48
  Maar die hebben echt alles in huis om ook gewoon, dat hebben ze al gemaakt ook, best wel brute humanoids neer te zetten en wereldmodellen te ontwikkelen. Noem het allemaal maar op. Ja. Maar,
• 1:39:57
  jouw vraag: gaan we nou een digital twin maken van de wereld? We gaan digital twinnen tot een niveau waarin die robot meer dan alleen- Wat nodig is voor die robot om te kunnen functioneren wat we van ze vragen.
• 1:40:09
  Ja, en ik denk dat wij- Vooral als schoonmaker. Ja, en ik denk dat, dat, dat daar dus uiteindelijk de, de keuze in gaat komen. Uhm, dat vond ik wel leuk aan jouw Roomba-voorbeeld, hè, of de grasmaaier, uh. De was vouwen.
• 1:40:21
  Mijn god, Wietse. Ik denk dat je, je kunt je voorstellen dat die, uh, de ziekenhuiscontext, uh, de boorplatform, het boorplatformcontext, de boorplatformcontext, enzovoort, enzovoort, enzovoort.
• 1:40:34
  Gaan we dan op zoek naar het superwereldmodel zodat die overal ingezet kan worden? Of zeggen we gewoon,
• 1:40:40
  zoals ze nu bijvoorbeeld bij Google ook zeggen met hun modellen: nee joh, dit is gewoon een model die supergoed in doventolk zijn en, ja, dat, dat die hele doventolkinformatie hebben we niet nodig op het moment dat we voor die taak bezig zijn.
• 1:40:51
  Dus dat je meer een soort expertmodellen krijgt. Maar goed, hè, dus heb je een, moet die, moet die robot van Unitary direct inzetbaar zijn in alle contexten?
• 1:41:01
  Of als die jou, als je hem aanzet zegt ie: yo, ben ik thuis aan het werk? Wat gaan we doen? Ja, ja. Want ik kan nu datasets inladen voor jou. Ja. De home, de home model. Ja. Maar ik kan ook de health model inladen.
• 1:41:11
  Nou ja, ik zag een filmpje van een Chinese vrouw in Shanghai die haar boodschappenmandje op haar robothond zette. Ja. En die robothond die werk, loopt dan vervolgens die spullen rond te wandelen.
• 1:41:22
  Wat, wat is, wat denk jij dat er daadwerkelijk gaat gebeuren binnen nu en drie, vier, vijf jaar? Als je denkt aan al die filmpjes die jij uit China ziet. China en, de Amerikanen moet je ook niet te simpel over doen.
• 1:41:34
  Boston Dynamics is ook goed bezig. Amerikaans, uhm, een soort van Amerikaanse humanoid-start-ups zijn ook lekker bezig, maar China is gewoon ook niet te onderschatten.
• 1:41:42
  Wat, wat, wat voor scenario's denk je dat we binnen nu en drie tot vijf jaar gaan zien over, uh, mensachtige of dierachtige robots? Ja, ik denk dat we eerst een soort segway-fase krijgen.
• 1:41:56
  Een beetje gek voorbeeld misschien, maar de segway, [gniffelt] de grote technologische innovatie wat nu niet anders dan stadstours is.
• 1:42:02
  Uh, de segway, i-, dook als eerst op en is daar ook vast blijven zitten in de niche van een soort stadstour. Mhmm. Want het is namelijk een grappige gimmick.
• 1:42:12
  Ik zie ze bijna amper meer, hoor, maar goed, een grappige gimmick om een stad door te gaan en het trekt mensen aan. Wauw, ik heb nog nooit op een segway gestaan, hè. Mhmm.
• 1:42:19
  Dus dat tikt heel veel aan en het had een springplank kunnen zijn naar een soort last mile mobility. Dat bleek het stepje te zijn en de fatbike achteraf. Maar goed, de segway deed mee.
• 1:42:28
  Wat ik daarmee probeer te zeggen is dat ze een bepaalde entertainmentfunctie hebben, een bepaalde aantrekkingskracht, een bepaalde gimmick. Dat zie je dus nu ook met humanoids, hè, die worden in pretparken gebruikt.
• 1:42:38
  Op conferenties lopen ze daar een beetje te zwaaien naar iedereen, krijg je een kopje koffie aangeboden van een ru-, van een humanoid.
• 1:42:44
  Verwacht daar meer van, hè, voor de mensen die in, uh, conferentiecircuit zitten of hoe dat heet. Ja, ja, dat gaan we het eerste zien.
• 1:42:49
  Ja, als jij ergens een handje gaat geven aan die robotjes van Unitary is dat ergens op een beurs in de RAI. Ja. Want daar, daar ga je-- dus als je ze wil zien, hang daar rond.
• 1:42:56
  Ze komen, ze lopen er al, maar er worden er alleen maar meer. Ja. Dan, maar dat is dan nog, uh, een soort van kennismaking. Ja. Hè, uh, ze gaan meedoen. En een gimmick. Ja. Het heeft geen enkele, uh, echte waarde.
• 1:43:07
  En hun enige wereldmodel is de beurs. [lacht] Ja. En dat is dat. En niet mensen aanraken zo zonder dat ze dat vragen, weet je wel. Gewoon geef een hand, whatever.
• 1:43:14
  En, uh, dan denk ik dat je, wat je zal gaan zien is dat, uh, dat, dat zie je dus nu met Boston Dynamics gebeuren, dat basistaken in, uh, distributiecentra bijvoorbeeld, waar nu de armen nog vaststaan, de armen gaan rijden, hè, de arm op, een arm op de rug van een Roomba.
• 1:43:29
  Die zijn er nu. Dat wordt uitgerold. Uh, dus dan, uh, als jij, als dat jouw werkplek is, als dat jouw, uh, uh, dagelijkse realiteit is, dan zal jij meer en meer rijdende armen gaan zien.
• 1:43:41
  Dan komt er een punt en dat, dat is, uh, dat zijn- Rijdende armen? Ja, zo noem ik ze maar even.
• 1:43:45
  Dus dat, dat is nog, want weIk denk de reden dat wij het over humanoids hebben is om meerdere redenen, maar is omdat het denk ik de vorm van robotica is die het meest bij mensen doet op een hele diepe intuïtie van ons zijn.
• 1:43:57
  Dus ik-- hij helpt om aandacht te trekken naar het onderwerp van robotica. Ik denk dat hij compatible is met de bestaande materiële technische wereld.
• 1:44:05
  Daarom is hij ook daadwerkelijk potentieel waardevol voor de tussentijd dat de wereld nog voor ons gemaakt is. Laat ik het dan even zo zeggen. Uhm, maar er zijn allerlei vormen denkbaar.
• 1:44:14
  Het is zomaar denkbaar dat er nog steeds een Roomba is straks. Ja. Dat je, dat de stofzuiger, dat het gewoon heel handig is om een heel klein plat schijfje te hebben die jouw huis stofzuigt, hè.
• 1:44:23
  Ik bedoel, we kunnen een grapje maken dat diezelfde zak in [lacht] in je Siemens apparaat stopt, je humanoid.
• 1:44:28
  Maar misschien zegt die humanoid wel: joh, ik heb daar, ik heb, ik heb voor jou een, ik heb voor mezelf een Roomba besteld. Nou, ik vind wat dat betreft, er is een, een bedrijf in Amsterdam, dat heet Monumental.
• 1:44:37
  Uh, full disclosure, ik ben investeerder in dit bedrijf en zij maken bouwrobots. Dus zij bouwen huizen met robots. En dat is wat jij nu beschrijft, namelijk een arm op een rijdend platform. Letterlijk.
• 1:44:49
  En wat die arm doet, is, uh, die, uh, doet keurig na wat die computer vertelt dat hij moet doen, namelijk het muurtje bouwen zoals de opdrachtgever dat voor, uh, zich ziet.
• 1:45:00
  En dan pakt die arm vervolgens, pakt bakstenen van een stapel, legt die op de juiste plek, doet daar specie overheen en, en totdat hij daadwerkelijk een muur of een huis gebouwd, uh, heeft.
• 1:45:10
  En dat ding moet rekening houden met, met de echte wereld. In de zin van dat het soms waait en dat het soms regent en dat het ding soms niet helemaal stabiel staat.
• 1:45:17
  En hij moet zich stabiliseren op de echte wereld en daar wordt een hele bak aan AI voor gebruikt. En dat is in feite wat jij nu beschrijft, namelijk een, een arm op een rijdend platform.
• 1:45:30
  Dan kan je je afvragen: waarom doe je dat in plaats van zo'n humanoid?
• 1:45:34
  Wat, ja, als jij een mens nadoet, namelijk metselaar, een metselaar nadoet, dan, uh, weet je, als, als soort van drop-in replacement is het misschien logischer, in de toekomst, dat als een humanoid vorm bestaat, dat één generiek ding wat, zeg maar, in je huis kan schoonmaken ook kan metselen.
• 1:45:53
  Maar misschien is het een tussenversie waarin we robotsarmen als op rijdende platforms gebruiken. Of misschien gaan we gewoon altijd allebei blijven zien. Ik denk dat- Of dat laatste.
• 1:46:03
  Ja, dus dit is puur intuïtie, maar, dat is intuïtie gebaseerd op, uh, wat er tot nu toe in de technologie gebeurd is, in software en in hardware, is dat je purpose built software en hardware hebt.
• 1:46:15
  Dus context niche en heel sterk in die niche. Concreet voorbeeld: als het bijvoorbeeld om bouw gaat, wil je niet gewoon een arm die megasterk is? Ja. Hè, in bepaalde gevallen die hele muren optilt, noem maar wat, hè.
• 1:46:26
  Dus dan is die humanoid helemaal niet handig. Uhm, dus, ik denk dat het ook te maken heeft, kijk, net als nu in fabricage en automatisering.
• 1:46:34
  Kijk, als het een, een plek is waar eigenlijk heel vaak dezelfde handeling gebeurt en die kan je gewoon de komende jaren daar blijven doen, dan kan het best wel zinvol zijn om te zeggen: die humanoid vorm daar gaan we, gaan we wegbouwen of, of specialiseren.
• 1:46:47
  Die krijgen hele grote armen, dan kan hij eigenlijk niet meer lopen. Maar ja, hij hoeft helemaal niet te lopen. Ik zeg het even andersom nu, hè. En hebben die dingen dan wel iets gemeen? Ja. Wat dan?
• 1:46:56
  Nou precies, dat, dat, dat is, dat is heel mooi. Want
• 1:46:59
  kijk, op het moment dat je, uh, je wilt eigenlijk wanneer je, uh, uh, robotica doet, hè, dus, uh, fine motor control, uh, objecten, uh, uh, erkennen, oppakken en, uh, het gewicht kunnen begrijpen, voelen, tactiliteit, uh, vingerspitsgevoel, al die dingen.
• 1:47:15
  Kijk, dat kan jij als, uh, bedrijf, firma, whatever, allemaal zelf gaan uitvinden, iedere keer voor jouw context. Maar het is natuurlijk prettiger als we met elkaar op schouders kunnen staan van algemene wereldmodellen.
• 1:47:26
  Mhmm. Hè, en dus dat, dat zijn eigenlijk gewoon de frameworks of de SDK's die we beschikbaar hebben. En dan kan, uh, aan de hand van de specificaties, zie je dat bijvoorbeeld ook in, uhm,
• 1:47:38
  ja, de, de, de, de, [klikt met tong] quadcopters, zeg maar. Quadcopters, uh, die, die, die drones, die, die wereld, uh, die hebben allemaal pilots. Daar zitten kleine pilootjes in. Mhmm.
• 1:47:49
  Niet fysiek, maar dat zijn chips en stukjes, uh, software. Uiteindelijk gaat het er allemaal om dat je evenwicht moet houden in de lucht, op dezelfde locatie moet blijven, de motors aanstuurt, et cetera.
• 1:47:59
  En dan kan je natuurlijk gewoon ingeven als je dat installeert, die piloot van Ardupilot bijvoorbeeld. Ik heb zeven motoren, of dit is mijn ontwerp, acht motoren. Dit zijn de specificaties, et cetera.
• 1:48:09
  En dan gaat Ardupilot, ik weet wat, ik weet genoeg.
• 1:48:11
  Ik weet wat ik heb als, als vorm en ik ga, en dan heb je zelfs, ik ga mezelf even, ik ga even omhoog en daar ga ik even een paar kunstjes doen en dan weet ik wat ik moet doen. Dan ben ik gekalibreerd, zeg maar.
• 1:48:21
  En je wil natuurlijk niet voor iedere drone een andere piloot moeten, moeten bouwen. Je wil eigenlijk een, een basis piloot die dan heel snel de context traint. Mhmm.
• 1:48:30
  En zo wil je eigenlijk ook wereldmodellen hebben die én toepasbaar zijn in het geval van Monumental, maar ook toepasbaar zijn op een hele andere plek, maar wel al een heel mooie basis hebben, zeg maar, een hele mooie ondergrond waar je eigenlijk alleen nog maar het liefst in context training doet of digital twin training doet.
• 1:48:48
  Ja, en het gaat dan neem ik aan daardoor ook makkelijker worden om robotbedrijven te starten. Ja, en dat, dit zie je dus nu ook al.
• 1:48:53
  Want zeg maar die armen waar ik het steeds over heb, wat ik denk wel een, een, een prima, uh, aanknopingspunt is, omdat die hebben we al zo lang, zo'n, zo'n, je, zo'n arm die in zo'n fabriek staat, dat is geen goedkope arm.
• 1:49:06
  Ik weet niet precies wat de prijs is, maar dat is echt flink. Een kleine versie daarvan, uh, ge-3D-print en gekalibreerd, et cetera. Die zijn inmiddels betaalbaar aan het worden. Duizenden euro's.
• 1:49:15
  Maar oké, volgens mij heb je kleintjes, die zitten rond de € 1.000. Dan zou je kunnen zeggen: oké, wat heb je daaraan dan? Nou, er zijn genoeg taken die helemaal geen zware stevige arm, uh, vereisen.
• 1:49:28
  Uh, en je kunt oefenen. Was vouwen. Ja, jij wil dit, hè? Ja. Nou en de vraag is ook nog eens: is dat allemaal nodig? Want je, je kunt ook zeggen stel dat jij hiermee wil experimenteren. Je zegt:
• 1:49:40
  uh, ik heb een hele, ik heb een hele grote berg lego thuis en die wil ik sorteren en daar bestaat geen product voor.
• 1:49:45
  Ik ga een lego sorteermachine bouwen.Vet project kan je, ik, die is al gebouwd, maar i-ik zou zeggen: oefen, oefen, oefen lekker. Bouw dat ding gewoon eerst virtueel. M. Ga nou eerst digital twinnen.
• 1:49:57
  Ik bedoel, je hoeft geen lego te kopen of een robotarm of whatever. Je kan gewoon een Lego Universe maken, daarin oefenen en als het dan werkt misschien zelfs een armpje kopen thuis.
• 1:50:07
  Wat is de, wat is de voorspelling die jij gaat doen, uh, voor waar wij zijn over, uh, drie tot vijf jaar of iets? Want daar blijft toch een beetje op hangen. Ja, nee, ik denk dat, uhm,
• 1:50:18
  er gaat dus een Segway-achtige introductie komen van die fysieke vorm in een soort gimmick-achtige versie. Ja. Dat is al gaande. Dat gaan we meer en meer zien, hè.
• 1:50:26
  Dus op de beursvloer word je geconfronteerd met een espressobot die jou een kopje koffie geeft. Fine.
• 1:50:32
  Uh, dan ga jij, uh, op de plek waar jij fysieke arbeid doet, geconfronteerd worden met, uh, collega's die komen trainen, namelijk, uh, humanoids, maar ook, uh, data recording devices, namelijk, uh, lidar scanners, dingetjes.
• 1:50:44
  Mensen die fysieke arbeid doen gaan merken dat in hun omgeving opeens shit wordt gemeten. Ja, en ik, ik bedoel, dit zegt genoeg over de bubbel waar ik in leef achter mijn laptop.
• 1:50:54
  Uh, waarschijnlijk wordt dit al lang gedaan, uh, en weet ik daar gewoon niet genoeg van. Ja. Uh, dus, uh. Maar goed, dit zouden we ervan kunnen gaan merken. Ja, en, uhm,
• 1:51:03
  uiteindelijk ga je natuurlijk de, uh, kijk, dit, wat, wat ik merk en dat is altijd een beetje het puntje van de ijsberg of zo van, dit AI-verhaal heeft een puntje van een ijsberg nu een beetje boven water waar wij dan met elkaar over kunnen praten.
• 1:51:16
  En nu kwam VIO3 vanochtend, uh, of gisteravond uit het, uit het water met een enorme punt, uh, ijs omhoog van: wow, wat zit daar allemaal onder?
• 1:51:23
  Uh, die, die fysieke, uh, indicaties in de komende vijf tot tien jaar gaan meer en meer plaatsvinden. Dat jij één op één geconfronteerd wordt met robots. Meer dan een Roomba. Echt veel meer dan een Roomba.
• 1:51:37
  Waarschijnlijk in eerste instantie in demonstraties, uh, uh, in video's, zeg maar, dan, uh, in de IKEA waar ze aan het rommelen zijn ermee. Ja, ja. Een soort product demo's.
• 1:51:47
  En zo langzaam sluipt dat dan onze fysieke ruimte in. Uh, en, en met, uh, daarbij natuurlijk, uhm,
• 1:51:54
  de meerdere vraagtekens: hoeveel van, wil, daarvan willen wij, accepteren wij, welke ruimtes mogen ze wel of niet in, et cetera. Wat voor ruimtes verwacht je dat, eer, als eerst? Waar het gevaarlijk is. IKEA.
• 1:52:05
  Oké, waar het gevaarlijk is.
• 1:52:07
  Ja, omdat ik denk dat, uhm, uh, 's nachts op de snelweg, uh, waar een stukje, uh, weg hersteld wordt of helemaal opnieuw geasfalteerd wordt, uh, waar ik wel eens, uh, met de, uhm, wettelijke snelheid passeer.
• 1:52:20
  Uh, dat is volgens mij niet een plek waar mensen 's avonds, uh, bezig zouden moeten zijn. Ja, ja.
• 1:52:24
  Uh, of je zou kunnen zeggen waar mensen dichter bij de vangrail bezig zouden moeten zijn, terwijl, uh, machines de plek innemen waar het een stuk gevaarlijker is.
• 1:52:32
  Uh, ik noem maar, hè, dus ik wil niet meteen iedereen die daar aan de weg werkt, uh, naar huis sturen. Maar er zijn, het is het typische voorbeeld van Boston Dynamics met hun Spot, is, die gaat langs hele zware machines.
• 1:52:42
  Machines die kunnen exploderen, uh. Ja, ja, ja. Op plekken waar gaslekken kunnen ontstaan, et cetera. Ik denk ook precies hetzelfde als met het, uh, AGI/LLM-debat, uhm,
• 1:52:53
  de, wat we daar de bullshit jobs noemen, hè, dus de taken waar mensen over het algemeen eigenlijk verdrietig van worden, laten we die weg automatiseren in de positieve zin.
• 1:53:01
  Dat we in de fysieke ruimte ook bullshit jobs hebben, daar kunnen we mee aan de gang. Maar ook al, als aller-, allereerst gevaarlijke, uh, jobs. Mhm. Hè, dit,
• 1:53:11
  het is niet voor niets dat, uh, explosieven verwijdering bots zijn al gelijk- Ja, ja, ja. Aan het doen, maar met armen. Ja. Hè, dus die, di-di-die lijn kan je vrij makkelijk, uh, uh, doortrekken.
• 1:53:20
  Maar goed, i-ik zie wel nu, en dat, dat komt gewoon door de, ik ga op een aantal signalen baseer ik mijn onderbuik dat het, dat het, uh, de tijd van de robots, uh, in essentie gekomen is de komende jaren.
• 1:53:34
  En dat baseer ik op, uh, superveel paddenstoeltjes die uit de grond komen in de vorm van kleine labs en bedrijven die met robotica bezig zijn.
• 1:53:42
  De verschillende wereldmodellen die aangeboden worden vanuit de verschillende labs om die startups allemaal een, een steun in de rug te geven, zeg maar, of een duw in de rug, een, een stuk, stuk fundament te geven onder hun robotica.
• 1:53:55
  En, uhm, daarnaast denk ik dat we eigenlijk een hardware realiteit hebben, hè, dus servomotoren et cetera, die eigenlijk al vrij op niveau was, maar die nog de spark miste van de intelligentie tussen aanhalingstekens die nodig is om door een fabriek, een huis of een ziekenhuis heen te kunnen navigeren zonder dat je daar schade aanbrengt.
• 1:54:18
  En de, er zijn nu gewoon echt een aantal puzzelstukjes die daar op hun, uh, op hun plek aan het, uh, vallen zijn. Dat was hem, Wietse. Uh, wij danken Sam Hengeveld voor de edit, Pankraj voor de vormgeving.
• 1:54:30
  Als je nou meer Wietse wil horen in je week, want ja, dat is, is 2.00u genoeg wel genoeg. Je kan het, 2.00u per week wel genoeg, je kunt je afvragen, kun je een lezing van hem krijgen. Of van mij als je dat wil.
• 1:54:39
  Uh, mail daarvoor naar lezing@aireport.email. Als je op de hoogte wil blijven van het laatste AI-nieuws, dan kun je twee keer per week, uh, tips en tools ontvangen, uh, via aireport.email.
• 1:54:49
  En als je vandaag wil beginnen met AI binnen jouw bedrijf kun je gaan naar deptagency.com/aireport. Volgende week zijn wij hier weer. Tot dan! Tot dan!
• 1:54:59
  [afsluitend muziek]