Latest / Mama Baas Podcast / Mama Baas Podcast: over straffen en belonen
Transcript
- 0:06SPEAKER_00: Welkom in de podcast van Mama Maat.
- 0:09SPEAKER_00: Ik ben nog altijd Tine de Donder, uw gastvrouw, en zoals elke keer praat ik met een expert over een thema dat de ouders van jonge kinderen bezighaalt.
- 0:17SPEAKER_00: Vandaag hebben we het over straffen en belonen.
- 0:20SPEAKER_00: Daarvoor ben ik de gast bij Kinder- en Jeugdpsychologen Anke de Fran.
- 0:24SPEAKER_00: Dag, Anki.
- 0:25SPEAKER_00: Hallo, dag Tina.
- 0:26SPEAKER_00: We gaan het vandaag hebben over straffen en belonen.
- 0:28SPEAKER_00: Dat is soms toch een beetje een controversieel onderwerp.
- 0:31SPEAKER_00: Veel ouders doen dat liever niet.
- 0:33SPEAKER_00: Toch zeker dat straffen.
- 0:35SPEAKER_00: Wat vind jij?
- 0:35SPEAKER_00: Is dat nog van deze tijd?
- 0:37SPEAKER_01: We zien eigenlijk dat dat op lange termijn niet oplevert wat ouders, of mensen in het algemeen zouden willen dat dat oplevert.
- 0:46SPEAKER_01: Dus in dat opzicht, is het niet meer van deze tijd.
- 0:50SPEAKER_01: Tegelijkertijd stellen we vast dat heel veel ouders dat wel nog doen, of ook niet zo goed weten van ja, wat moet ik dan in de plaats doen?
- 0:58SPEAKER_01: Of ze merken van het werkt op korte termijn, want dat is een beetje het lastige, het werkt, het heeft effect.
- 1:04SPEAKER_01: Op korte termijn, stopt een kind vaak met het specifieke gedrag.
- 1:09SPEAKER_01: Of zien we minder van dat gedrag, maar op termin levert het helaas niet op wat we willen.
- 1:15SPEAKER_00: Nee.
- 1:17SPEAKER_00: Wat gebeurt er als we dan wel straffen, wat is het effect daarvan?
- 1:21SPEAKER_01: Ja, er gebeurt eigenlijk van alles.
- 1:23SPEAKER_01: Op korte termijn zien ouders vaak, ik geef een straf en mijn kind stopt met dit gedrag.
- 1:29SPEAKER_01: Dus denken ze, dat werkt.
- 1:31SPEAKER_01: Maar eigenlijk straffen, dat is eigenlijk een manier om controle uit te oefenen, om gedrag te controleren en dus ook het kind op een of andere manier te controleren.
- 1:44SPEAKER_01: En dat heeft heel wat effecten, namelijk in eerste instantie.
- 1:49SPEAKER_01: En wat voor mij een hele belangrijke king is, en ik denk voor veel ouders ook, heeft dat een effect op de relatie tussen u en uw kind natuurlijk.
- 1:55SPEAKER_01: Je gebruikt uw macht om je kind een beetje het gedrag te sturen.
- 2:04SPEAKER_01: We zien dat dat vaak een negatief effect heeft op hoe het kind naar zichzelf kijkt, omdat bij straffen vaak toch ook wel wat schaamte komt kijken, schuldgevoelens, soms ook angst.
- 2:16SPEAKER_01: We zien dat kinderen vaak meer gaan proberen om de straf te vermijden en dan niet altijd door het gedrag aan te passen, maar door het meer stiekem te doen.
- 2:28SPEAKER_01: Dat wil niet zeggen dat kinderen een bepaald gedrag niet meer zullen stellen, maar ze zullen er misschien beter in worden om het te weg te steken, dus ze gaan vaker ook liegen, dat is ook weer niet wat we willen.
- 2:42SPEAKER_01: Dat gedrag wordt soms wel aangepast, maar eigenlijk maar zolang er een straf, of, en daar gaan we het Sebiet nog over hebben, een beloning aan vasthangt.
- 2:51SPEAKER_01: En wat de meeste mensen willen bereiken of denken te willen bereiken bij een straf, is enerzijds het gedrag veranderen, maar ook dat kinderen snappen van dit kan niet en inzicht krijgen in wat kan ik dan wel doen.
- 3:05SPEAKER_01: Maar als je een kind bijvoorbeeld in time-out zet of huisarrest en zegt, maar eens goed na over wat je hebt gedaan, dan zien we eigenlijk dat kinderen helemaal niet gaan nadenken over wat heb ik gedaan en wat is het effect daarvan, op mijn omgeving of op anderen, maar eigenlijk vooral gaan stilstaan bij het effect op zichzelf en dat vooral heel oneerlijk vinden.
- 3:26SPEAKER_01: En dan gaan nadenken, hoe kan ik dat vermijden, hoe kan ik die straf vermijden.
- 3:32SPEAKER_01: Maar de inzichten die we dan hopen of zouden hopen dat er komen, dat is een illusie natuurlijk.
- 3:41SPEAKER_01: Nee, en dat moreel besef, want dat is eigenlijk wat we dan ook zo'n stukje willen, dat komt er zeker niet.
- 3:47SPEAKER_01: De focus ligt op als jij dit doet, dan is dat het effect voor jou.
- 3:52SPEAKER_01: Dus we leggen eigenlijk automatisch de focus op het kind en het effect op het kind, terwijl we eigenlijk net willen dat het ruimer getrokken wordt.
- 4:00SPEAKER_01: Wat is het effect van jouw gedrag op anderen.
- 4:03SPEAKER_00: Ja, maar Anki, hoe kunnen we er dan voor zorgen dat als je geen echte straf mag geven, dat er iets slechts toch niet nog is gebeurd een volgende keer?
- 4:11SPEAKER_01: Wel, het is altijd belangrijk om te gaan kijken wat maakt dat een kind een bepaald gedrag stelt.
- 4:17SPEAKER_01: De mensen die mij kennen en die mij al hebben horen spreken, die zullen weten dat dat mijn stokpaardje is, en niet alleen van mij, maar dat is wel de kern.
- 4:26SPEAKER_01: Want alle gedrag heeft een reden.
- 4:29SPEAKER_01: Dus ook lastig gedrag, of vervelend gedrag, of moeilijk gedrag, of als een kind niet voldoet aan onze verwachtingen, daar zit een reden onder.
- 4:37SPEAKER_01: Soms is dat onze verwachtingen niet passend zijn voor het kind, dat we te veel verwachten, dat een kind daar niet aan kan voldoen, dan zou het ook heel onterecht zijn om daarvoor te straffen, denk ik.
- 4:50SPEAKER_01: Maar daar kan nog van alles anders onder zitten.
- 4:52SPEAKER_01: Straf gaat eigenlijk totaal voorbij aan wat zit er onder dat gedrag zit.
- 4:55SPEAKER_01: Waar komt dat gedrag?
- 4:56SPEAKER_01: Wat is de oorzaak, maar focust echt alleen op het gedrag.
- 5:00SPEAKER_01: Gedrag dat we niet willen zien, gaan we bestraffen om dat te doen afnemen.
- 5:04SPEAKER_01: Gedrag dat we wel willen zien, dat we fijn vinden, dat gaan we belonen in de hoop dat het toeneemt.
- 5:10SPEAKER_01: We gaan zo'n gedrag proberen te sturen en te controleren.
- 5:12SPEAKER_01: Dat komt vanuit de gedragstherapie, het behaviorisme, ik ben ook een gedragstherapeut, maar er zijn verschillende, er is al veel in geëvolueerd.
- 5:23SPEAKER_01: Da hebben ze gezien bij dieronderzoeken dat gedrag van dieren heel goed te sturen is door te straffen en te belonen.
- 5:32SPEAKER_01: Je kunt een duif leren om eerst een rondje naar links te draaien en dan op een knopje te duwen door elke keer als je naar links draait, een beloning te geven als je naar rechts draait, een pijnprikkel toe te dienen, bijvoorbeeld.
- 5:44SPEAKER_01: En dan hebben ze eigenlijk wat gecopy-pasted naar hoe kunnen we dat dan met mensen doen.
- 5:48SPEAKER_01: Maar keer op keer zien we in onderzoek dat dat zo niet werkt.
- 5:54SPEAKER_01: Dus het is heel belangrijk om echt te kijken.
- 5:57SPEAKER_01: Mensen zijn complexer dan dieren, van waar komt dat gedrag komt.
- 6:00SPEAKER_01: En dat gaat u handvatten geven om ermee om te gaan.
- 6:04SPEAKER_01: Soms gaat u misschien zeggen van wat hij nu verwacht, dat is te moeilijk.
- 6:09SPEAKER_01: Dat kan dit kind nu nog niet.
- 6:11SPEAKER_01: Of er staat iets anders in de weg.
- 6:14SPEAKER_01: Misschien is een kind heel moe of overprikkeld, of duwt die een ander kind omdat hij een speelgoed heeft afgepakt en het kind heeft nog niet de vaardigheden om te zeggen, ik was daar nog mee bezig.
- 6:26SPEAKER_01: Sto daarmee, dat was van mij, of dat is van mij.
- 6:30SPEAKER_01: Dan moet je natuurlijk die vaardigheden aanleren.
- 6:32SPEAKER_01: Maar dat vraagt natuurlijk ook wel oefening.
- 6:35SPEAKER_01: Dus het is heel belangrijk om verder te kijken naar de oorzaak van het gedrag en niet alleen naar het gedrag aan zich.
- 6:42SPEAKER_01: En dat is wat we met straffen en belonen eigenlijk doen.
- 6:45SPEAKER_01: Puur kijken naar het gedrag, zonder te kijken naar wat zit eronder.
- 6:49SPEAKER_00: Maar zou jij het dan helemaal niet doen, nooit straffen, nooit belonen?
- 6:54SPEAKER_01: Er zijn verschillende vormen van straffen, als in, de straf, die de meeste mensen voor ogen hebben, is vaak iets wat niet per se gerelateerd is aan het gedrag als we ouders zeggen van oké, jij doet dit, dan is dit het gevolg.
- 7:13SPEAKER_01: Bijvoorbeeld, je hebt de broer geduurd, dan mag je straks geen filmpje kijken.
- 7:18SPEAKER_01: Dat is een straf, of in de hoek gaan staan, een straf.
- 7:23SPEAKER_01: En er is ook zoiets als logische gevolgen en natuurlijke gevolgen.
- 7:28SPEAKER_01: Logische gevolgen zijn dat meer gerelateerd aan het wat er gebeurd is.
- 7:34SPEAKER_01: Bijvoorbeeld, als je speelt met de bal in huis, dan pak ik de bal af.
- 7:39SPEAKER_01: Wat op zich niet precies slecht is, alleen mogen we niet vergeten, voor een kind voelt dat wel nog altijd als een straf.
- 7:46SPEAKER_01: Dus wij maken daar een onderscheid in het kind.
- 7:50SPEAKER_01: Niet echt.
- 7:51SPEAKER_01: Het is niet bedoeld als straf.
- 7:54SPEAKER_01: Dus het denkt er ook een stukje van af, hoe dat je doet, natuurlijk.
- 7:56SPEAKER_01: Je kunt ook zeggen van ergens is dat ook een grens.
- 7:59SPEAKER_01: En dat mag ook.
- 8:00SPEAKER_01: Je kunt ook uiteraard als je kind met een bal in huis speelt of met stiften op de muur tekent, dan mocht je ingrijpen en begrenzen en zeggen.
- 8:08SPEAKER_01: Oké, het lukt nu even niet om niet op de muur te tekenen met die stiften.
- 8:12SPEAKER_01: Je mag op papier tekenen, niet op de muur.
- 8:14SPEAKER_01: Maar als een kind daar niet in slaagt, dan moet je er niet gewoon naast gaan zitten en denken, oké, dan is mijn muur volgetekend.
- 8:23SPEAKER_01: Dan mocht je die stifte wel wegnemen.
- 8:24SPEAKER_01: Maar voor een kind voelt dat ook wel als een straf.
- 8:27SPEAKER_01: En ook, wat we soms vergeten, je kind negeren, of dat is iets positiefs wegnemen.
- 8:35SPEAKER_01: Je aandacht is positief natuurlijk, als je aandacht wegneemt, dat is ook een straf.
- 8:39SPEAKER_01: Ook al zien we dat niet echt als straf.
- 8:42SPEAKER_01: We zien straf als iets negatiefs toedienen, maar iets positiefs wegnemen of ontzeggen, of zeg je van, ah ja, als het zo zit, mag je straks geen filmpje kijken.
- 8:52SPEAKER_01: Dat is dus ook iets wegnemen.
- 8:55SPEAKER_00: Ja, maar Anke, als we dat allemaal niet meer doen, ik ga nu even advocaat van de Duivel spelen.
- 8:59SPEAKER_00: Maar kweken we dan niet veel te softe kinderen die niet goed kunnen omgaan met grenzen, die geen nee kunnen verdragen.
- 9:07SPEAKER_01: Het is niet dat je nooit nee mocht zeggen.
- 9:08SPEAKER_01: Grenzen zijn belangrijk, maar grenzen staan een stukje los van straffen.
- 9:12SPEAKER_01: Wij zien grenzen vaak als ik zeg dat je dat niet mag doen, en mijn kind doet dat toch, en dus ga je over de grens aan en dan moet je gestraft worden.
- 9:22SPEAKER_01: Maar we hebben al gezien dat kinderen leren daar niet per se uit wat we willen dat ze daaruit leren.
- 9:26SPEAKER_01: We moeten er eigenlijk van uitgaan dat kinderen het goed willen doen.
- 9:29SPEAKER_01: En als dat niet lukt, staat er iets in de weg.
- 9:31SPEAKER_01: De grens is eigenlijk iets wat je als ouder zelf doet, namelijk, ik ga jou niet op de muur laten tekenen met die stiften, dus ik ga die stiften wegnemen.
- 9:39SPEAKER_01: Een grens kan ook voelen als een straf voor een kind, maar dat is oké.
- 9:42SPEAKER_01: We moeten niet ten alle tijden vermijden dat een kind teleurgesteld is of iets niet fijn vindt, zeker niet, alle gevoelens horen bij het leven.
- 9:50SPEAKER_01: Dus die ook.
- 9:55SPEAKER_01: Maar je moet je eigen als ouder, je eigen rol niet allemaal onderschatten.
- 10:01SPEAKER_01: Je moet soms zelf ook fysiek tussenkomen.
- 10:03SPEAKER_01: Als een kind een ander kind slaagt en je zegt stop daarmee en die stopt niet, dan is het je taak om het veilig te houden en tussen te komen.
- 10:11SPEAKER_01: Je moet wel actie ondernemen.
- 10:13SPEAKER_00: Ja, dus wel grenzen stellen.
- 10:14SPEAKER_00: Maar jij bent niet bang voor miskweekte kinderen.
- 10:17SPEAKER_01: Nee, net omdat we als je gaat kijken naar wat zit er onder het gedrag zit.
- 10:23SPEAKER_01: Wat maakt dat een kind een bepaald gedrag stelt, dan weten we wat is de oorzaak en wat heeft dit kind nodig.
- 10:29SPEAKER_01: En dan kunnen we daarmee aan de slag gaan.
- 10:31SPEAKER_01: En dat gaan we veel meer handvatten geven om er iets mee te doen en om kinderen nieuwe vaardigheden aan te leren om een volgende keer met die situatie anders om te gaan.
- 10:41SPEAKER_01: We zien ook uit onderzoek dat straffen eigenlijk net een negatief effect heeft, dat kinderen vaak veel rebelser worden of veel moeilijker om kunnen met gezag, of net veel agressiever worden, heeft een negatieve impact op hun zelfbeeld.
- 10:54SPEAKER_01: Dus in dat opzicht is dat niet wat we willen.
- 10:58SPEAKER_01: Straffen aan zich zorgt voor, ben even aan het denken, wat het Nederlandse woord is, ja, eigenlijk gehoorzaamheid.
- 11:08SPEAKER_01: Eigenlijk willen we, en dat zou voor ons als ouder, heel makkelijk zijn dat kinderen gewoon doen wat we zeggen zonder dat in vraag te stellen.
- 11:15SPEAKER_01: Maar als we nadenken wat willen we op lange termijn voor ons kind willen, dan willen we dat die voor zichzelf kunnen nadenken.
- 11:21SPEAKER_01: Dat als hun vrienden zeggen: kom, we gaan hier veel wat doen, drugs kopen of dealen of whatever, dat die kunnen zeggen.
- 11:30SPEAKER_01: Ik vind dat geen goed idee, nee, ik ga dat niet doen.
- 11:33SPEAKER_01: Of als er iemand u wilt overtuigen van iets waar je zelf een slecht gevoel bij hebt, of één erbaar, dat je voor jezelf kunt opkomen, dat je niet klakkeloos doet wat iemand is, zeker iemand die macht over je heeft, als je een baas later zegt, als misschien te wat verdrijven, maar van, kom eens niet bij een bureau met niet al de beste bedoelingen, dat je je ook niet zomaar laat doen en dat je niet denkt, dieen heeft het hiervoor het zeggen.
- 12:00SPEAKER_01: Dus ik zal maar gehoorzamen.
- 12:02SPEAKER_01: Dat is niet wat ouders voor hun kind op lange termijn willen.
- 12:05SPEAKER_01: En dan moeten ze natuurlijk kunnen oefenen.
- 12:08SPEAKER_01: En wij zijn er dan om dat in goede banen te leiden en te begrenzen.
- 12:12SPEAKER_01: Zorgen dat ze dat veilig kunnen oefenen, dat ze dat kunnen uitproberen en dat ze leren voelen van wat loopt er mis, wat heb ik nodig, leren aangeven van hoe voel ik mij, wat vind ik lastig?
- 12:23SPEAKER_01: In plaats van dat met hun gedrag te tonen, maar dat is iets wat natuurlijk wel wat tijd vraagt.
- 12:28SPEAKER_01: Bijvoorbeeld impulscontrole speelt daar een supergrote rol in.
- 12:32SPEAKER_01: Dat is impulsencontrole dat je je impulsen kunt, of je drang kunt beheersen.
- 12:37SPEAKER_01: Als jij een snoepje ziet op tafel, dat je kunt denken, ja, nee, dat is voor gebied, dan is er bezoek.
- 12:42SPEAKER_01: Dus ik ga dat nu nog niet eten.
- 12:44SPEAKER_01: Dat duurt wel even voor kinderen dat kunnen.
- 12:46SPEAKER_01: Impulscontrole begint stilletjes aan te ontwikkelen op rond 3,5 jaar ongeveer.
- 12:52SPEAKER_01: Dus voor die tijd kun je niet verwachten.
- 12:55SPEAKER_01: Je kunt je helemaal niet verwachten dat een kind dat kan.
- 12:57SPEAKER_01: En zelfs vanaf dan nog.
- 12:58SPEAKER_01: Als er niemand in de ruimte is, is de verleiding vaak heel groot.
- 13:02SPEAKER_01: Ja, maar dat is misschien bij ons ook nog zo.
- 13:05SPEAKER_01: Ja, ik wou het niet zeggen.
- 13:07SPEAKER_00: Maar je zegt dat het kind moet zichzelf en zijn gevoelens leren begrijpen.
- 13:11SPEAKER_00: Maar hoe moet hij dat dan doen?
- 13:12SPEAKER_00: Een kind van drie is dat al in staat om na te denken over hoe hij zich voelt.
- 13:17SPEAKER_01: Zo de basisgevoelens wel.
- 13:20SPEAKER_01: Da lukt dat al wel mee.
- 13:21SPEAKER_01: Wij als ouders spelen daar een hele grote rol in, in hoe wij dingen voorleven en het voordoen en dat ondersteunen.
- 13:29SPEAKER_01: Ik heb daar ook een dagboekje voor gemaakt, een gevoelsdagboek heet het, dat is eigenlijk wel handig.
- 13:36SPEAKER_01: Om elke dag of wanneer je vindt dat het nodig is, of zinvol is, of als kinderen naar vragen te hebben over hoe het vandaag is.
- 13:44SPEAKER_01: Want vaak is het niet zo makkelijk voor kinderen, zeker jonge kinderen, om daar woorden op te plakken of om dat aan te geven, of om goed te snappen van dat is er gebeurd en daardoor voel ik mij zo.
- 13:58SPEAKER_01: En dat is natuurlijk onze rol als ouder om die linken ook mee te leggen.
- 14:02SPEAKER_01: En zou het kunnen dat je heel teleurgesteld bent, dat je niet naar oma kon gaan en dat je nu een vervelend gevoel hebt van binnen en dat je daarom je zus hebt geslagen, bijvoorbeeld.
- 14:15SPEAKER_01: Misschien zeggen die dan ja, of misschien zeggen jullie ik weet het niet.
- 14:19SPEAKER_01: Maar dat zijn wel dat zijn de linken die wij als ouder moeten proberen leggen, om kinderen te helpen om die linken bij zichzelf te leren leggen.
- 14:28SPEAKER_00: En het is dan de bedoeling dat je zo'n dagboek samen invult?
- 14:31SPEAKER_01: Ja, want heel vaak hebben ouders zoiets van dat is fijn, zeker bij oudere kinderen, dan kunnen ze dat zelf doen en dat mag ook.
- 14:39SPEAKER_01: Maar het is wel echt bedoeld ook als hulpmiddel om het gesprek aan te gaan en het gesprek open te trekken en nu als ouder ook wat meer inkijk te geven in het leven of de binnenwereld van je kind, waar zijn ze mee bezig.
- 14:52SPEAKER_01: En als je je kind dat alleen laat doen, dan mist je dat stuk natuurlijk.
- 14:57SPEAKER_01: Of dan kun je er als je het eraf over wilt hebben, is het moment misschien al gepasseerd of weten ze het zelf al niet meer van waarom heb ik dat aangeduid?
- 15:06SPEAKER_01: Dus het is wel echt de bedoeling om het samen te doen, omdat het net een hulpmiddel is om dat wat te ondersteunen tussen jullie beide.
- 15:13SPEAKER_01: Het gevoelsdagboekje.
- 15:15SPEAKER_00: Oké, Anki, dadelijk praten we verder.
- 15:16SPEAKER_00: Heb ik nog een aantal heel concrete situaties voor jou.
- 15:19SPEAKER_00: Maar eerst even tijd voor deze sponsorboodschap.
- 15:24SPEAKER_00: Elk kind begint klein.
- 15:26SPEAKER_00: Ook in het spelen, toch kunnen jonge kindjes al grote stappen zetten.
- 15:30SPEAKER_00: Lego Duplo gelooft trots vast dat leuk speelgoed daarbij helpt om een sterke basis te bouwen voor de vaardigheden die ze nodig hebben voor een grote eerste stap in het leven.
- 15:41SPEAKER_00: En dat met speelsets rond toffe thema's, fijne personages en kleurrijke stenen, waarmee je guidige spruiten op een speelse manier zelfvertrouwen ontwikkelt.
- 15:51SPEAKER_00: Doorzettingsvermogen en de nodige zelfexpressie.
- 15:54SPEAKER_00: Kleine stapjes voor een grootste start.
- 15:57SPEAKER_00: Ontdek de Duplo speelgoed voor de allerjongste op lego.com Slash Duplo.
- 16:03SPEAKER_00: Welkom terug, Anki.
- 16:05SPEAKER_00: Wij praten nog steeds over straffen en belonen.
- 16:08SPEAKER_00: En ik heb nu een reeks heel concrete problemen waar ik graag van jou van zou horen hoe jij daar in een ideale wereld op kan reageren.
- 16:16SPEAKER_00: Ik doe mijn best.
- 16:18SPEAKER_00: De eerste: het is ochtend.
- 16:20SPEAKER_00: Je kind wil zich niet klaarmaken voor school, weigert om haar kleren aan te doen, vindt niets goed van haar kleren, en ondertussen tikt de tijd vrees jij dat je te laat gaat komen, dan is het toch verleidelijk om te zeggen: als je nu snel je kleren aan doet, dan mag je nog dit of dat, krijg je een kleine beloning doen of niet doen.
- 16:37SPEAKER_01: Dat is heel verleidelijk en dat is op zich ook niet super verkeerd.
- 16:43SPEAKER_01: Er spelen we waarschijnlijk verschillende dingen mee.
- 16:45SPEAKER_01: Wat maakt dat het dan zo moeilijk is, heeft dat kind misschien op dat moment geen zin om naar school te gaan, kijkt ergens tegenop, is school altijd moeilijk, is die nog niet uitgeslapen.
- 16:55SPEAKER_01: Hun eigen stress zit daar ook.
- 16:58SPEAKER_01: Heel begrijpelijk bij ons, is het vaak het van, als we nu niet vertrekken, dan gaan we te laat zijn, dan mogen wij ook als ouder niet meer mee bieden in de klas, dan moeten ze alleen binnengaan en dat vindt mijn zoontje niet zo tof.
- 17:12SPEAKER_01: Dat is een natuurlijk gevolg, want daar hebben we het eigenlijk nog niet over gehad, denk ik.
- 17:16SPEAKER_01: Een natuurlijk gevolg is iets wat gebeurt.
- 17:18SPEAKER_01: Eéner wat je als ouder ook ligt wel buiten je macht.
- 17:22SPEAKER_01: Als je je jas niet wilt aandoen, als we naar buiten gaan, dan gaat je misschien koud hebben.
- 17:26SPEAKER_01: Dat is een natuurlijk gevolg.
- 17:28SPEAKER_01: Bij ons is dat in dit geval het natuurlijk gevolg.
- 17:31SPEAKER_01: Dan gaan we te laten en dan mag ik niet mee binnen, dan moet je alleen binnen.
- 17:34SPEAKER_01: Ik kan daar niks aan doen.
- 17:36SPEAKER_01: Dat is wat het is, natuurlijk.
- 17:40SPEAKER_01: Dat wil niet zeggen dat het daarom helpt.
- 17:41SPEAKER_01: Het kan helpen.
- 17:42SPEAKER_01: Je wordt herinnerd aan wat zijn eigenlijk de gevolgen van mijn gedrag, wat het resultaat zijn.
- 17:48SPEAKER_01: Dat wil niet zeggen dat kinderen altijd in staat gaan zijn om dan te beslissen.
- 17:52SPEAKER_01: In dat geval, dan zal ik toch maar meewerken.
- 17:56SPEAKER_01: Wat dat vaak wel goed kan helpen, is als je weet van wat zit er in de weg zit, wat maakt het nu lastig is, als je daar erkenning voor kunt geven en begrip voor kunt tonen.
- 18:07SPEAKER_01: Misschien is het een spannende dag of zo.
- 18:09SPEAKER_01: En kun je zeggen, vind je het misschien een beetje spannend.
- 18:12SPEAKER_01: Of er komen nieuwe kindjes in de klas als het een instapmoment is, of weet ik veel, wat er zou kunnen spelen.
- 18:18SPEAKER_01: Als je dat kunt benoemen en daar herkenning voor kunt geven.
- 18:21SPEAKER_01: Ah, dat is ook wel lastig.
- 18:23SPEAKER_01: Of dat is wel spannend.
- 18:24SPEAKER_01: En dan kun je ook kijken naar wat zou jou kunnen helpen om het minder spannend te maken.
- 18:28SPEAKER_01: En dan gaat je veel meer weer naar de onderliggende oorzaak.
- 18:33SPEAKER_01: Wat is er dan nodig om daar je pas te mee om te gaan dan het proberen te vermijden.
- 18:37SPEAKER_01: Want in dat specifieke voorbeeld is dat wat er gebeurt, dat het kind het te spannend vindt en liever wilt vermijden, en dus misschien treuzelt of dingen uitstelt of niet meewerkt.
- 18:47SPEAKER_01: Dat is natuurlijk gemakkelijk gezegd.
- 18:48SPEAKER_01: Je moet het dan wel weten, ten eerste, wat is het dan?
- 18:53SPEAKER_01: Of je moet dan ook zelf wel een beetje ruimte hebben als ouder.
- 18:58SPEAKER_01: Dat vraagt wat tijd.
- 18:59SPEAKER_01: De machtstrijd vraagt ook tijd.
- 19:01SPEAKER_01: Maar soms is het ook: denk je, ik moet echt nu vertrekken, want ik heb ze iets op mijn werk en presentatie.
- 19:06SPEAKER_01: Dat moet nu, dan kun je ook zeggen, ik snap dat je dat lastig vindt, maar ik ga jou nu gewoon pakken en in de auto zetten, want wij moeten nu vertrekken.
- 19:14SPEAKER_01: Ik vind dat niet leuk, jij vindt dat niet leuk.
- 19:16SPEAKER_01: Het is nu even wat het is.
- 19:18SPEAKER_01: Is dat dan geen straf, is dat een straf, soms is het, dat kan je misschien wel voelen als een straf, maar dat is ook een stukje begrenzen en doen wat er moet gebeuren.
- 19:31SPEAKER_01: In het ideale geval zou ik zeggen, ja, kijk wat er mogelijk is.
- 19:38SPEAKER_01: Maar soms is het ook gewoon wat het is.
- 19:40SPEAKER_01: Het is ook handig dat je als ouder voorbeelden hebt van wat kun je doen, in het niet zo ideale geval.
- 19:46SPEAKER_01: Want meestal is het niet de ideale situatie.
- 19:49SPEAKER_00: Absoluut niet.
- 19:50SPEAKER_00: Ik heb nog een volgende voor jou.
- 19:51SPEAKER_00: Je kind van vijf zit aan tafel prut met zijn eten, valt allemaal naast zijn bord.
- 19:56SPEAKER_00: Jij zegt dat dat niet mag, die doet toch verder.
- 19:58SPEAKER_00: Moeten die dan een soort van straffen door het hemzelf te laten opkuisen met een doekje of is dat geen straf.
- 20:04SPEAKER_01: Ik vind dat eerder, want op zich, als ze ouders vragen van wat moeten we dan doen, als hij iets heeft een stuk gemaakt of iemand heeft gekwetst.
- 20:13SPEAKER_01: Dan is herstel een heel belangrijk te weer goed maken.
- 20:17SPEAKER_01: En in dit geval is het dan opkuisen, is ook het stukje goed maken, het is belangrijk dat je ook kijkt naar hoe pak ik dat dan aan, is het van, nu ligt er allemaal eten op de grond, wat doen we dan, dat moeten we poetsen.
- 20:31SPEAKER_01: Of zeiden: Ja, als je nu niet maakt, heb je iets opgekuist, dat is ook weer iets heel anders.
- 20:36SPEAKER_01: Dat voelt heel anders.
- 20:37SPEAKER_01: En zeker bij jonge kinderen die dan misschien wel aan het spelen zijn met hun eten, of weet ik veel wat, dan is dat niet zoiets van oh, nee, ik word nu gestraft, hiervoor, dan is dat, ah ja, we gaan opkuisen, dat hoort erbij.
- 20:52SPEAKER_01: Dus ja, zeker een veel beter idee dan te zeggen van ja, dan mocht je niet meer, dit of dat doen, of dan moet je in de hoek gaan staan.
- 21:04SPEAKER_01: Teruggoedmaken of iets herstellen, is ook een belangrijke vaardigheid.
- 21:09SPEAKER_01: En vanaf welke leeftijd kunnen ze dat?
- 21:11SPEAKER_01: Vanaf heel jong.
- 21:14SPEAKER_01: Een tweejarige, en mijn zoontje van twee, als die gemorst heeft, dan zegt hij ook, en dan moet je een doekje en dan poetsen.
- 21:22SPEAKER_01: Dus die ziet dat niet als.
- 21:24SPEAKER_01: Dat is een beetje ook gevolg, maar dat is niet iets waar je schaamte of schuld bij komt kijken.
- 21:30SPEAKER_01: Dat is gewoon van ah, oei, het is vuil, dan moet je poetsen.
- 21:32SPEAKER_00: Ja, dat is geen straf.
- 21:34SPEAKER_00: Nee, oké, ik begrijp het.
- 21:36SPEAKER_00: Iets controversieels dan, ik durf het bijna niet vragen.
- 21:40SPEAKER_00: Je kent van twee, stopt niet met chips eten die op tafel staan voor het bezoek.
- 21:44SPEAKER_00: Hij luistert niet, je hebt al vijf keer gezegd dat hij eraf moet blijven.
- 21:47SPEAKER_00: En je denkt, zou ik nu niet gewoon een klets op zijn handen geven, dat hij het echt snapt?
- 21:51SPEAKER_00: Ook al weet je, een pedagogische tik, dat is niet meer van deze tijd.
- 21:54SPEAKER_00: Maar hij zou wel meteen doorhebben, ik moet stoppen.
- 21:58SPEAKER_01: Ja, dan zitten we aan een stukje van Verwachtingen zijn nu wel realistisch.
- 22:02SPEAKER_01: Misschien ook wel, wat leert een kind als je je kind slaagt, van pedagogische tik, of een tik geeft, ja dat slaan een goede oplossing is, dat dat kan, dan zien we vaak dat kinderen dat ook gaan doen bij andere kinderen.
- 22:16SPEAKER_01: Zelfs al doet je dat op een rustige manier, niet dat je zelf boos bent, maar echt vanuit oké, ik wil dat leren van dit kan niet.
- 22:25SPEAKER_01: Dan zien we dat kinderen dat ook gaan doen bij andere kinderen.
- 22:28SPEAKER_01: En vaak krijgen ze daar dan nog eens straf voor, want wij slagen niet.
- 22:32SPEAKER_01: Dus je geeft een hele dubbele boodschap.
- 22:34SPEAKER_01: In dit concreet voorbeeld, een tweejarige chips die binnen bereik staan, je kunt eindeloos vragen of zeggen, dat mag niet, stop daarmee.
- 22:44SPEAKER_01: Of je kunt er ook voor zorgen dat die chips buiten bereik staan, of dat die worden doorgegeven.
- 22:50SPEAKER_01: Je verwacht van een kind die eigenlijk geen impulscontrole heeft, dat die stopt met iets wat leuk is, want chips eten is lekker, leuk.
- 22:58SPEAKER_01: Dus het is gewoon moeilijk om daarmee te stoppen.
- 23:01SPEAKER_01: Dus is het je taak om te helpen, of is het dan je kind bij je pakken op de school dat hij er zo niet aan kan of die chips buiten aan bereik zetten, lijkt mij dan zinvoller.
- 23:10SPEAKER_00: Ja, en is dat dan ook niet een beetje een straf voor hem dat hij geen chips mag eten?
- 23:15SPEAKER_01: Ja, maar je mag helemaal geen chips eten, of je mag nu geen chips eten, of je hebt al genoeg chips gegeten en dat is niet goed voor je buik.
- 23:26SPEAKER_01: Zeker niet vanuit het idee van mag je geen chips meer eten, het hangt er wel van af van.
- 23:30SPEAKER_01: Wat zijn je verwachtingen en hoe ziet je het?
- 23:33SPEAKER_01: Wat is voor je belangrijk?
- 23:35SPEAKER_00: Bij zo'n kind van twee, bij een kleuter of peuter, lijkt het wel alsof je een hele dag kan bezig zijn met straffen of zeggen, dit mag niet, dat mag niet, blijf daaraf, kom daar af.
- 23:47SPEAKER_01: Die hun taak is een beetje grenzen verkennen, exploreren, zien wat er hier, wat kan er niet.
- 23:52SPEAKER_01: Gewoon puur ontdekken hoe zit het in elkaar hier, hoe zit de wereld in elkaar.
- 23:56SPEAKER_01: Jew eigen grenzen ook aftasten, dan raad ik vooral aan om de omgeving zo kindvriendelijk mogelijk te maken, dat je al je breekbare posturtjes en de planten, waarvan je niet wilt dat ze daarin zitten te grabbelen of op de grond gooien, dat die buiten bereik staan.
- 24:16SPEAKER_01: En mensen zeggen dan vaak ja, ze moeten dat toch leren.
- 24:20SPEAKER_01: Maar er blijven echt nog meer dan genoeg dingen over, waarbij je ook gaat moeten zeggen van dat mag niet, je mag wel dit.
- 24:27SPEAKER_01: Dat je je kind weghaalt bij het stopcontact.
- 24:32SPEAKER_01: Dit is geen speelgoed.
- 24:33SPEAKER_01: Je kunt wel met de blokken spelen.
- 24:35SPEAKER_01: Maar je moet wel ingrijpen.
- 24:37SPEAKER_01: Je kunt niet inderdaad een hele dag zeggen op die leeftijd van dat mag niet, stop daarmee, stop daarmee, kom daar af, dat mag niet, doe dat niet.
- 24:45SPEAKER_01: Maar dat is gewoon keiharmoeiend.
- 24:47SPEAKER_01: Het beste is om zelf fysiek in te grijpen, je kind een nieuwe richting uit te sturen, te zeggen dit kan wel.
- 24:54SPEAKER_01: En vooral ervoor te zorgen dat dingen die echt niet kunnen of mogen of gevaarlijk zijn, dat je daar al niet naar moet kijken.
- 25:02SPEAKER_01: Want er valt nog genoeg in de gaten te houden.
- 25:05SPEAKER_00: Ja, zeker.
- 25:07SPEAKER_00: Ik heb er nog eentje.
- 25:08SPEAKER_00: Je bent op restaurant, je kind is rustig op jouw gsm, nieuwe iPhone, een filmpje aan het kijken.
- 25:13SPEAKER_00: En ineens, out of the blue, klopt hij met jouw telefoon op de tafel.
- 25:17SPEAKER_00: Het scherm is kapot.
- 25:19SPEAKER_00: Je staat op ontploffen, zegt iets heel gemeens tegen je kind.
- 25:22SPEAKER_00: En achteraf denk je: ik moet die toch straffen of ik moet die toch duidelijk maken, of dit roepen van mij was dan een beetje te straf.
- 25:30SPEAKER_01: De vraag is ook weer daar, wat maakt dat die daarmee klopt, is dat gewoon omdat hij nog te jong is en niet snapt dat dat bereikbaar is en dat ook wel uit is of gewoon aan het spelen is.
- 25:45SPEAKER_01: Dan kun je daar op zich niet zo heel van, dan heb je ook gezien, oei, nu is het kapot, nu kunnen we daar niet meer op kijken, dat is ook weer een natuurlijk gevolg.
- 25:53SPEAKER_01: Of is het kind heeft misschien behoefte aan aandacht, want ze staan wel mee aan tafel, maar wordt eigenlijk een beetje hier kijk maar op je schermpje en wij doen wel ons ding, maar kinderen willen er ook gewoon bij horen, natuurlijk.
- 26:07SPEAKER_01: En inderdaad, roepen op je kind is voor een kind ook iets onaangenaam toedienen.
- 26:13SPEAKER_01: Dus het is eigenlijk ook een straf, om dan nog bovenop nog eens te gaan zeggen van ja, dat gaan we dat ook nog eens doen, dat is niet ideaal.
- 26:22SPEAKER_01: Ik zou dan eigenlijk eerder zeggen: misschien is het goed om als ouder dan achteraf je te verontschuldigen voor ik ben ontploffend, ik was ook gewoon heel boos en ik heb dan geroepen, en dat is misschien niet hoe ik wil, dat jij leert om met lastige situaties om te gaan.
- 26:36SPEAKER_01: Want we zeggen ook wel vaak: slaan mag niet, stop meer roepen, roepen mag niet, we roepen niet.
- 26:41SPEAKER_01: Maar ja, soms worden de emoties ook te veel en dan ontploffen, en dat is heel normaal.
- 26:47SPEAKER_01: Maar dan zit er een stukje herstel, wat we dan ook weer mooi kunnen voorleven.
- 26:52SPEAKER_01: En dan kun je zeggen, ja, ik was heel erg geschrokken, dat kost veel centjes.
- 26:57SPEAKER_01: Dus ja, ik was echt heel boos of heel erg geschrokken, wat dan ook dat er gaande was.
- 27:04SPEAKER_01: Dus heb ik geroepen, dat is niet oké.
- 27:08SPEAKER_01: Dat is breekbaar, dat mag je niet meer slaan.
- 27:13SPEAKER_01: En dan is het misschien ook aan u om te kijken: heb ik misschien mijn telefoon iets heel duur en breekbaar, misschien ook niet te snel, aan mijn jonge kind gegeven, die nog niet beseft van ja, dat kan kapot en hoeveel kost dat?
- 27:27SPEAKER_01: Win in hun hoofd en het is nog redelijk lang, dan komt er toch gewoon een nieuwe.
- 27:33SPEAKER_01: Weet je die veel?
- 27:34SPEAKER_01: Die hebben nog geen besef van geld en waarden.
- 27:37SPEAKER_01: Dus dat kunnen we ook niet verwachten.
- 27:39SPEAKER_00: En haalt het dan uit dat je dan als ik de week daarna opnieuw naar jouw telefoon vraagt, dat je dan daar nog eens op terugkomt van nee, je hebt dat toen kapot gemaakt.
- 27:45SPEAKER_00: Je bent gestraft, je mag daar een jaar niet meer aankomen of zoiets.
- 27:48SPEAKER_00: Zal ik dat snappen?
- 27:50SPEAKER_01: Ik zou dan eerder zeggen: het is nog wat moeilijk voor jou om daar op een zorgzame manier mee om te gaan.
- 27:56SPEAKER_01: En dat is niet erg, dat is wat het is.
- 27:58SPEAKER_01: Dus ga ik mijn telefoon nu niet aan jou geven.
- 28:02SPEAKER_01: Want ik wil niet dat die opnieuw stuk gaat.
- 28:05SPEAKER_01: Dat is ook weer anders dan jij hebt iets verkeerd gedaan.
- 28:07SPEAKER_01: Jij bent gestraft, eigenlijk heb jij het als ouder dan verkeerd ingeschat.
- 28:13SPEAKER_01: Kinderen leren wel, vaak willen we straffen om kinderen te leren van dat mag niet of dat kan niet.
- 28:19SPEAKER_01: Maar heel snel leren kinderen, of weten kinderen dat eigenlijk al wel.
- 28:23SPEAKER_01: Mijn zoontje van vier weet al lang dat slaan eigenlijk niet oké is.
- 28:30SPEAKER_01: En toch doet hij dat nog altijd wel eens.
- 28:32SPEAKER_01: Maar dat is dan omdat op dat moment die even niet weet van hoe moet ik met mijn gevoels omgaan.
- 28:38SPEAKER_01: Hoe kan ik dat verwoorden, hoe kan ik dat aangeven, hoe kan ik daar op een meer helpende manier mee omgaan.
- 28:44SPEAKER_01: Niet omdat hij niet weet dat slaan niet mag of dat dat niet oké is, maar omdat hij gewoon even niet weet wat dan wel.
- 28:52SPEAKER_01: En ik denk, ik maak altijd zo wat de vergelijking als je als ouder even de controle verliest en roept of met iets door de kamer gooit, of met een deur slaagt of whatever.
- 29:07SPEAKER_01: Wat heb je dan nodig?
- 29:08SPEAKER_01: Heb je dan nodig dat je partner naar u komt en zegt wat doe je nu?
- 29:11SPEAKER_01: Je weet ook dat dat niet goed is en dat je beter beter niet kunt doen, of wat voor negatieve effecten dat heeft, je weet hoe dat niet mag.
- 29:19SPEAKER_01: Of zou je het fijner vinden als je naar je toe komt en zegt.
- 29:22SPEAKER_01: Ik zie dat even wat veel is, zal ik het even overpakken.
- 29:27SPEAKER_00: Ja, laatste.
- 29:29SPEAKER_01: En dan weten we, we hebben het niet nodig om nog meer bij onze neus op de feiten gedrukt te worden van ah, je weet toch dat hij niet kan of niet mag.
- 29:37SPEAKER_01: Want dan komt die schaamte ook weer van oh, ik heb het slecht gedaan, met een slechte ouder, wat doe ik hier.
- 29:43SPEAKER_01: Maar eigenlijk hebben we net meer begrip en ondersteuning nodig.
- 29:46SPEAKER_01: Misschien van wat kan u helpen om de druk wat te verlagen.
- 29:50SPEAKER_01: Ligt er misschien te veel op je bord?
- 29:51SPEAKER_01: O kunnen we dat anders aanpakken?
- 29:55SPEAKER_01: Of eventueel ook nieuwe vaardigheden aanleren van hoe kan ik mijn emoties waar reguleren.
- 30:00SPEAKER_01: Dus niet zo anders voor ons dan voor onze kinderen.
- 30:03SPEAKER_00: Nee, nee.
- 30:05SPEAKER_00: En zo zouden we nog uren kunnen doorgaan, Ankie.
- 30:07SPEAKER_00: Want er zijn nog zoveel situaties met die kinderen van ons, maar dat is misschien voor een volgende podcast.
- 30:12SPEAKER_00: Hartelijk dank voor dit interview, Ankie De Fran.
- 30:14SPEAKER_00: Graag gedaan.
- 30:15SPEAKER_00: En ik vertel er graag nog bij dat het Gevoelsdagboek nog altijd te verkrijgen is in alle boekwinkels.
- 30:20SPEAKER_00: Absoluut.
- 30:22SPEAKER_00: Je luisterde naar de podcast van Mama Baas.
- 30:25SPEAKER_00: Interviews en montage waren in handen van mezelf, Tien het donder.
- 30:29SPEAKER_00: Ben je benieuwd naar de volgende aflevering of wil je niks van deze podcast missen?
- 30:33SPEAKER_00: Surf dan zeker naar Mamabaas.be of nog beter, abonneer je nu meteen op deze podcast.
- 30:40SPEAKER_00: Dat kan je helemaal gratis doen via Spotify of via een andere podcast-app.
- 30:45SPEAKER_00: Vond je een fijne podcast?
- 30:47SPEAKER_00: Vel het dan zeker door aan andere mama's en geef ons alsjeblieft een goede review.
- 30:51SPEAKER_00: Dat zorgt ervoor dat nog meer mensen deze podcast kunnen terugvinden.
- 30:55SPEAKER_00: Heel graag tot de volgende keer.