Latest / Anlamak+ / Orta Çağ Hristiyanlığından İslam'a yönelik dersler

Transcript

Orta Çağ Hristiyanlığından İslam'a yönelik dersler · Anlamak+

0:00
Herkesi tekrar merhaba. Bugün konuşacağımız konu
0:03
muhtemelen dinler tarihinin en provokatif söylemlerinden bir
0:07
tanesini içeriyor. Tabii ki insanlar haklı olarak
0:11
inandıkları dinin bütün meziyetlerini sınırsız bir düzen
0:14
içerisinde test etmeye çalışıyor.
0:17
Ne demek istiyorum? Anlatının herhangi bir yerine
0:20
şerh getirdiği zaman genelde buna yalıma.
0:24
Iyiyse ya da çok sert eee defans geliştirecek şekilde söylemleri
0:30
ötekileştirmeye çalışıyorlar ama tabii ki hakikatin peşinde
0:34
olanlar olarak yani anlamak artık kanalı olarak bizim bir
0:37
yükümlülüğümüz var. Biz gerçeğin peşindeyiz.
0:40
Biz dogmaların biz prensip olarak.
0:43
Doğru kabul edilen yanlışların savunuculuğunu yapmak gibi bir
0:46
yaşamsal felsefemiz yok. Sorgulamak demek tanrının
0:50
varlığını sorgulamak, onun ibadetlerini, onun ritüellerini,
0:54
onun kavramlarını eşelemek anlamına gelmiyor.
0:57
Aksine daha merkezi ve daha otoriter bir inanç sistemini
1:01
dizayn edebilmek için yaptığımız gerçeklik gibi gözüküyor.
1:05
Anlamak artı bir dostluk kanalıdır.
1:08
Çünkü Thomas sakinyasında söylediği gibi sanırım erdem
1:12
için tek kurtuluş, yol, dostluktur.
1:14
O yüzden biz erdemi inşa ederken dogmaları veya anlatılmak
1:19
istenen konuların ötekine ötesine, daha doğrusu
1:22
taşıyabilerek söylemimize gerçeğin tam olarak merkezine
1:26
gitmek istiyoruz. Şimdi bugün konuşacağımız konu
1:29
hristiyanlık dünyasından bugünkü islam medeniyetlerine taşınması
1:34
gereken söylemlerin mihenk taşları ne demek istiyoruz?
1:38
Şimdi gayri nizami olarak insanlar hep şunu düşünüyorlar,
1:42
işte tevrat ayrı bir şey söylüyor, incil ayrı bir şey
1:46
söylüyor. En doğru şeyi kur'an-ı kerim
1:48
söylüyor. Bugün 153 ve 135 batlar
1:52
açtığınız zaman zebrada veya mezurlarda.
1:56
Şunu göreceksiniz, tanrıya şükredin, tanrıya bira dedin
2:00
tanrının güzel adını zikredin. Tanrının söylemleriyle
2:03
krallığını yüceltin, tanrıdan başka tanrı yoktur gibi hem
2:08
monalatrik hem de bugünkü anladığımız tek tanrı dine
2:12
inanan bir düzen içerisinde hazreti davut'un yakarışlarını
2:16
görüyoruz. Ne demek istiyorum de bora'nın
2:18
şarkısında da bu iş değişmez. Bütün kutsal metinlere düşmüş
2:22
biliyorsunuz hakimler kitabında yer alır, debola'nın şarkısı da
2:25
o mistik şarkıda. Tabii ki o zaman israil
2:28
krallığının monologrik bir düzen içerisinde tesis eden museviler
2:32
o dönemki Yahudiler gayri nizami olarak diyorlar ki insani bir
2:36
yorumla bu bizim tanrımız başka tanrılardan da büyük bir tanrı.
2:40
Çünkü zaten mezunlarda 130 beşte çok ciddi bir ifade geçer, diğer
2:44
ilahlardan da üstündür. Israil'in tanrısı der ancak bu
2:48
hikayede aslında anlayışsal bir farklılıktan bahsetmek gerekir.
2:52
Monoatrik döneminin edebi kısmını zaten farklı
2:55
konuşmuştuk. Peki hristiyanlık bize neyi
2:58
anlattı? Müslümanlık neyi anlattı ve bu 2
3:02
dinin yanlışsal olarak kesiştiği kümeler var mı?
3:06
Tabii ki yanlış deyince insanları iritem eden bir kavram
3:09
bu ne demek yani yanlıştan islami hayır, islamiyete yanlış
3:12
diyen yok zaten hristiyanlığa da yanlış diyen yok museviliğe de
3:16
yanlış diyen yok, anlamak artı her dini.
3:19
Meşrebe her dini meselebe aynı uzaklıkta durmaya gayret
3:23
gösteren, sadece terimlerin ve terminolojinin hakimiyeti
3:27
üzerine bir sistem inşa etmeye çalışan ve hakikatle beslenen
3:31
bir kanal olduğu için buradakileri bir eleştirel
3:34
yaklaşım gibi görebilirsiniz. Ama daha da önemlisi islamiyeti
3:39
ortodoksel olarak pürüzten sınıfına ulaştırmak ve kendi
3:43
anlatmak istediğim mesajların temeline indirgemek için aslında
3:47
bu podcast var. O yüzden sakın irite olmayın.
3:50
Şimdi ne demek istiyoruz? Bundan bir girizgah yapalım.
3:53
Şimdi hristiyanlık halimi biliyorsunuz.
3:55
Orta çağ denilen karanlık bir dönem yaşadılar ve bu dönem
3:58
içerisinde helenistik unsurların ihmal edilmesi veya
4:01
ötekileştirilmesi suretiyle. Yeni bir kapsamlı terminoloji
4:05
yaratıldı. Tesis inancının antik dönem
4:08
medeniyetlerine isabet eden anlayışında düşündüğümüz zaman
4:11
aslında roma yeni bir külliyat meydana getirdi ve bunu isa'nın
4:15
öğretileriyle beraber şekillendirdi.
4:18
Ancak kaidelerle yola çıktığımız zaman bazı anlayışların zaman
4:21
içerisinde sekteye uğradığını veya söylemsel farklılıklara
4:25
eriştiğini de görebiliyoruz. Müslümanlıkta da bu hikayenin
4:28
bir paydaşı olarak. Sanki kontrastlık varmış gibi
4:32
değerlendirdiğimiz bu anlayış içerisinde gerçekten de
4:35
gelişimsel olarak kontrastlığa net bir şekilde görebiliyoruz.
4:38
Islam tabii ki ilk dönemde tüccarlığın elinde olan bir din
4:41
olmasından da mütevellit aydınlanma yolculuğu içerisinde
4:45
Hazreti Muhammed peygamberimizin söylemlerini anlamaya çalışan
4:49
insanoğlu, hem iskenderiye kütüphanesinden kalan antik
4:52
yazmalar başta olmak üzere hem de diğer kökendeki.
4:57
Bu neredeyse metropol ağalarının merkezinde olan bugünkü bölgeden
5:03
dolayı mezopotamya topraklarının o kudretinden dolayı ve hızlı
5:07
yayılma politikalarından dolayı çok ciddi bir bilgi birikim
5:10
yelpazesine tabi oldular. Ve bir başka podcasti
5:14
anlatacağımız islamın felsefesinin nasıl değiştiğini
5:17
ve yani nasıl gerilediğini veya nasıl ilerlediğini anlattığımız
5:20
podcast kaydına saklayacağım. Bazı hezeyanlara girmeden önce
5:24
şundan bahsetmek isterim. Mesela hristiyanlıkla ilgili en
5:27
önemli problemlerden bir tanesi. Hristiyanların yaptığı en önemli
5:31
zamanında orta çağ hristiyanlara dediğimiz bu karanlık çağın
5:35
felsefesindeki en önemli problemlerden bir tanesi nedir?
5:38
Tabii ki. 1.050 dörtteki büyük şizmaya da isabet eden dil
5:43
tercihi, yani incil'in hangi dilde okunması gerektiği şimdi
5:47
incil kodesiyle ilgili tabii ki tarsuslu sağol başta olmak üzere
5:51
aziz pavlus yani birçok ismin bu noktada temasta bulunduğunu
5:55
görebiliyoruz ve bu incil kodesinin seçimi esnasında bazı
5:59
hususların bazı hususların önüne geçtiğinin de farkındayız.
6:02
Tabi ki bunu beşer tabiat içerisinde sosyolojik düzeyi
6:06
indirgemek birazcık kolaycı bir yaklaşım olabilir.
6:08
Ancak en önemli problemlerden bir tanesi.
6:10
Özellikle musevilerinde erken dönemde yaptığı Amerika karşı
6:14
kutsal metinlere çok da fazla müdahale edebilerini sağlayacak
6:18
şekilde okuma yazma veya onun dilinde orijinal olarak
6:22
okuyabilme veya isabet eden söylemi değiştirmeleri.
6:26
Hristiyanlar bugün işte müslüman'da da arapca okumazsan
6:29
anlamanı anlamazsın dediğimiz kutsal Metin kodex içerisinde o
6:33
zamanki latincenin temel. Gücünü ekarte etmeden grekçi
6:37
gibi diğer dillere çevrilmesini ciddi şekilde karşısındaydı.
6:41
Zaten kiliselerin arasındaki temel problemlerde bu dil
6:45
karmaşası üzerine kurulmuş bir dizayndan ibarettim.
6:48
Oysa ki isa'nın bütün apostilleri tarafından kaleme
6:52
almış inciller arasından seçilen kodex de dahi siyasi ve dünyevi
6:57
faaliyetlerin eşlilik şekilde değerlendirildiğini
7:00
görebiliyoruz. Evet dedik ekleja yani kilise
7:02
kavramın öncüllemesi tesis inancına doğrudan atıfta.
7:06
Yani insan reenkarnasyon fikrine sadık olması çok önemli bir
7:10
kısıtlı ama bu incilerin hepsini okuduğumuzda gördüğümüz bazı
7:14
anekdotlar var. Mesela aziz sağolun oluşturduğu
7:17
bu tarsuslu sağ olun veya aziz pallus'un oluşturduğu bu
7:20
kodex'in dördüncü yüzyıla isabet eden bu kodesin önemli bir
7:24
anekdotu vardır. Isa zenginliği her zaman kötü
7:28
gösteren isa zenginliği, dünyevi hırsla yanık düşmüş insanlar
7:32
gibi tanımlamaya çalışan. Bir söylem üretmiştir ve bu
7:35
aslında haklıdır da yer yer değişik incil kodexler
7:38
içerisinde. Daha sonra incil muhteviyatı
7:42
içerisinde gerçekten bu deyişlerin isa'nın zenginliğe
7:46
karşı tutumunun net bir şekilde belirdiğini görebiliyoruz ve
7:50
zenginliğin çok büyük bir meziyet olmadığı da ısrarlı bir
7:53
şekilde söylenir. Şimdi bunu niye söylüyorum?
7:56
Aziz pallus bir şey fark ediyor. Hristiyanlığa inanan insan
7:59
sayısı, roma'nın o günkü siyasal düzeniyle çok uyumlu bir şekilde
8:03
kölelerden oluşabilir. Dolayısıyla popülasyonun
8:06
çoğunluğu. Incil vasıtasıyla kendi
8:09
sorularına cevap bulabilir. Bu dünyadaki fakirliğinin bu
8:12
dünyadaki yoksulluğunun temel sebebi ne?
8:15
Incil'de öğütlerinden isa'nın insanlara vermeye çalıştığı
8:18
mesajın temel mihenk taşı olduğunu görebilir ve bu
8:22
dokunuşlar aslında latince kodex'in erken dönemde sadece
8:26
rahipler veya papa sınıfı tarafından insanların
8:29
anlatılması anlamına geliyordu. Bugün tabii ki türkiye'de çok
8:32
fazla konuşulan ve ne yazık ki çok talihsiz olan bir ifade
8:35
olarak kur'an-ı kerim sapkın. Fındıklı, onu okuyarak Müslüman
8:39
olacağını zanneden insanlar gibi böyle bazı hocaların, hacıların,
8:42
şeyhlerin ifadeleri söz konusudur.
8:44
Bu da tabii ki protestanlık döneminde ifade edilen solo
8:47
script dediğimiz kendi kutsal metinleriyle hakikat ateşi
8:50
içerisindeki devinimi çok net bir şekilde özetleyen bir
8:54
anlayışı ifade eder. Ancak tabii ki bu dil karmaşasız
8:57
içerisinde arapçanın çok daha ulvi bir dil gibi veya
9:01
latincenin o dönem içerisinde çok daha ulvi bir dil gibi.
9:04
Anlatılması felsefesi tabii ki insanların kutsal metinleri
9:07
okumaktan ziyade ritüellik faaliyetlere odaklandığı, daha
9:11
doğrusu odaklanabildiği veya odaklandırıldığı bir düzenin
9:14
test edilmesinin de imkan sağladı.
9:16
Kilisenin merkezi otoritede otoritesi roma'nın en önem
9:20
verdiği konuların başında geliyordu çünkü.
9:23
Kilisenin söylem üretebilme kapasitesi ve kurumsallaşabilen
9:27
yapısı itibariyle roma'nın bir sözcüsü gibi hareket etmesi
9:30
aslında roma'nın da işine gelen bir durumdu ve roma bunu
9:34
yüzyıllar boyutu devam edecek hatta sonrasında kendisinin
9:38
bölünmesinden sonra meydana gelen ülkelerde dahi bölük
9:41
pörçük ülkelerde dahi batı kilisesinin söylem üretebilme
9:45
kapasitesi, devletlerin krallarından çok daha ulvi bir
9:49
vasfa sahipti. Canosa yürüyüşü sembolik olarak
9:51
bu anlamda çok önemliydi. Bir podcast kay.
9:53
Tık bununla ilgili o yürüyüş gibi aslında krallar bile.
9:58
Papadan icazet istemek durumunda kalıyorlardı.
10:01
Bu diller karmaşasının en önemli problemlerinden bir tanesi.
10:05
Şimdi anlamak artı kardeşim sen bu dil meselesini biraz fazla
10:08
büyüttün diyebilirsiniz. Ancak şöyle söyleyeyim,
10:11
protestanlı kakımı 16 17 18. Yüzyılın belki de son
10:14
dönemlerine kadar isabet eden hızlı bir devinim süreci içerir.
10:17
Kendi içerisinde isa ne zaman geldi?
10:20
Milattan sonra 67 yıllarda yaşadı isabet ediliyor.
10:24
Kuran şey kur'an demişim incil kodex'in zaman oluştu dördüncü
10:28
yüzyıllarda. Tekabülen bu koleksiyonu
10:31
tamamlandığını biliyoruz yani. Dolayısıyla en iyimser senaryoda
10:34
dahi 10 300 yıllık bir tek dil devriminin faaliyette olduğunu
10:39
görebiliyoruz. Peki kutsal kitaplarını
10:41
okunmaması protestanlıkla beraber ortaya çıkan sola
10:44
script'a ve farklı dillere çevirme prensibi ne sağladı?
10:47
Aslında incil'i okumayan insanlar onun meziyetleriyle
10:50
onun işte bir takım pasajlarıyla.
10:54
Kiliselerde yaptıkları ayinler esnasında tam da merkezi
10:58
otoritenin istediği gibi sadece tekrar eden sadece saklamentlere
11:02
sığınan, sadece kilisenin gösterdiği doğrultuda hareket
11:06
etmeyi dinin temel yapı taşı olarak değerlendiren bir
11:09
popülasyonun oluşmasına vesile oldu.
11:11
Ama protestanlık akımıyla beraber insanlar incil'i
11:14
okuduğumda aslında anlatılan şeylerin çoğunun da doğru
11:17
olmadığını veya menfaatler uğruna değiştirildiğini, restore
11:21
edildiğini tekrardan düzenlendiğini fark ettiler.
11:24
Hal böyle olunca insanların aklına bir problem ortaya çıktı.
11:26
Bu zamana kadar kilise sınıfında anlattığı şeyler doğru muydu?
11:29
Oysa ki bu seküler devrim aşaması rönesansla başlamıştı.
11:33
Biliyorsunuz daha öncesinde belki farklı problemlere de
11:36
isabet eden siyasal düzlemdeki tartışmalar da yine aynı şekilde
11:40
bu değişimin ve yeniliğin ön ayak sesleri olabilir.
11:43
Ancak günün sonunda baktığımızda bu hikayenin bağlandığı temel
11:47
nokta pek tabii ki inanç yelpazesinde insanların gerçeğe
11:52
daha yakın hissettikleri ve. Ne kutsal metinlerine daha rahat
11:56
okuyabildikleri bir düzene indirgendi.
11:59
Şimdi birincisi dil problemiydi. Yani latince ve grekçe ve daha
12:03
sonrasında avrupai dillere çevrilmesi üzerindeki stres
12:07
sürekli oluşturulan baskı ve bunun net bir şekilde refi
12:10
edilmesi özellikle batı Kilisesi tarafından en önemli
12:13
problemlerin başında geliyor. Ama daha büyük de bir problem
12:16
vardı. Bu problemin temelleşiyor.
12:18
Roma zamanındaki insan popülasyonu çok ciddiye almanız
12:22
gerekiyor çünkü ciddi bir cihale söz konusu.
12:25
En önemli problemlerinden bir tanesi madencilik fikri
12:28
özellikle kölelik anlayışının kodex teodosusus zamanında OO
12:33
basılan bildiri 429. Yıllarda basılan bildiriyle
12:34
beraber aslında roma'nın temel demografik yapısıyla ilgili de 3
12:39
aşağı 5 yukarı fikirler elde edebiliyoruz.
12:41
Dolayısıyla erken dönem hristiyanlar içerisinde gönül
12:43
vermiş. Hani ruh ruhani sınıfa
12:48
yükselememiş ama. Isa'nın öğretmeni takip etmeye
12:52
çalışan insanların da genel olarak eğitim düzeyini çok düşük
12:55
olduğunu görebiliyoruz. Şimdi bu böyle olunca tabii ki
12:58
şu beraberinde geldi ikinci bir problem olarak siz okusanız da
13:01
bir şey anlamazsınız. Çünkü bu çok daha ulvi bir Metin
13:04
gibi bir ifade var. Evet, yohanna gibi bazı incirler
13:08
de bazı deyişler başka başka yerlere isabet edebiliyor ama
13:12
bunun önüne geçen kişi tabi ki Thomas hakkinyas'dır.
13:16
Toma, sakinyas, aziz augustinus'un milattan sonra
13:19
dördüncü yüzyıllarda oluşturduğu skolastik düşüncenin temellerini
13:22
attığı skolastik düşüncenin farklı bir devinimini meydana
13:26
getirmiş ve aslında hristiyanın temel öğretilerine anlatmaya
13:29
gayret etmiştir. Şimdi hristiyanlar burada şöyle
13:32
bir problemle karşılaştılar, bu metinlerin çok ulvi olmasından
13:35
dolayı temel eğitim düzeyini düşük olduğunu düşündükleri
13:37
topluluklar içerisinde bunun anlatılmasını çok doğru
13:40
olmadığını düşündüler ve bu bal başkaldırı aslında eski
13:44
hellenistik döneminin temel oturmuş yapı taşlarını da inkar
13:47
etmek suretiyle insanların zihnini bulandırmasının önüne
13:50
geçmek için belki iyi niyetli, belki de kötü niyetli bir
13:52
çabanın sonucuydu. Ibni ibni sina gibi temel
13:56
isimlerin avicenna gibi mesela çok önemli diyoruz ya bu isimler
13:59
niye bu kadar latinciye? Silmiş niye?
14:02
O dönem içerisinde o coğrafyada kabı görmüş?
14:04
Çünkü bunlar aristoteles gibi platon gibi önemli düşünürleri
14:07
tekrardan avrupa'yı tanıtmışlar. Özellikle bu dedik ya, islamın
14:12
erken döneminde ciddi bir bilim yelpazesi var.
14:14
Mesela huru filig bunlardan bir tanesidir.
14:17
Ne kadar başkaldırı gibi aldatılsa da şimdi bu böyle
14:20
olunca şimdi ikinci bir problemdi şurada ortaya çıktı.
14:23
Ya bu Metin çok ulvi ise benim eğitim düzeyi yetmiyorsa
14:25
okumayayım, hocadan dinleyeyim. Şimdi hocalar dinlediğiniz zaman
14:28
bu hikayelere vardığına yakın dönemde bizzat
14:30
dinleyebiliyorsunuz. Çok yanlış şey.
14:32
Doğru gibi anlatıldı. Hiçbir kuru kuramda da olsa
14:35
incil'de de olsa hiçbir temel olmayan tevrat'ta da olsa hiçbir
14:38
temelde olmayan ifadelerin sanki doğruymuş gibi anlatıldığını
14:41
söylüyoruz. Şimdi burada şöyle bir yanılgı
14:43
söz konusu. Tabii ki beni dinleyen podcast
14:45
takipçilerin hiçbiri bu hataya düşmüyordur ama toplumun
14:48
genelinde olduğu için söylüyorum.
14:50
Bu kutsal metinlerim temel anlamda hep söylediğim üzere
14:53
sanki bir şeyleri yasaklayan bir şeyleri serbest bırak.
14:56
Her gün günlük hayatın her anında müdahale edebilecek
14:58
yetiye içerisinde bulunduran ve insanların kafa karışıklığını
15:02
her anlamda. Sebeb metinler olduğunu
15:04
düşünüyoruz ama bu metinler öde metinler değil.
15:07
Özellikle incil izan hayat hikayesi ve isa'nın sürekli
15:10
olarak kullandığı benzetmelerin belki de 100 tane farklı anlamı
15:14
beraberinde getirmesi ve zaten kaldı ki apostilerin bile
15:17
yanındaki havarilerin bile ya işte yarabbi sen bunları
15:21
söylüyorsun da artık kafamız karışıyor, bazen
15:23
anlamayabiliyoruz. Sen bunları bize açıkla dediğini
15:26
de biliyoruz. Biz sahil kasabasından.
15:29
Şimdi hikayenin önemli kısmı zaten dediğim gibi burası.
15:32
Eee, burada platon, aristoteles gibi önceki düşünürleri
15:35
referanslayarak o zamanki madencilik faaliyetleriyle
15:39
çiftçilik faaliyetiyle meşgul olan alt sınıf tabakanın bu
15:43
metine eğer kendi düşüncelerine ister istemez nakşettikleri ki
15:47
buna senkronizm diyoruz. Kendi kültürel miraslarını,
15:51
günlük yaşantılarını mişna geleğinin elinde olduğu gibi
15:54
tevrat'ta direkt geçirebilmesi. Belki 10 yılda değil belki
15:58
yüzyılda değil ama 200 yılda hristiyanlığın tekrardan bir
16:02
devinim içine girebileceği gibi bir kaygıyı beraberinde
16:04
getirdiği için din sınıf onları sadece saklamentleri tekrar
16:08
eder. Hiçbir şekilde dini anlayış
16:11
üzerinde düşünmeyen hakikatin peşinde koşmayan, sadece batı
16:15
kilisesinin doğru veya yanlış dediği şeyler üzerine hareket
16:18
etmeye çalışan bir müfredata kavuştu.
16:21
Şimdi bu bugün de müslümanlık camiasında ısrarlı bir şekilde
16:25
tekrar edilen bir şey. Bunun ilmi çok yüksek, çok vakıf
16:29
bir insan. Onun bildiği işte gizli
16:31
kelimelere gizli sembolleri dediğiniz zaman nerede kaldı?
16:35
Valencilar set yanist ekoldekiler.
16:39
Eee veya Simon magnus nerede kaldı?
16:41
Yani hristiyangonosik misiniz arkadaşlar?
16:43
Kısacası yani gizli bir Metin değil aslında işte Yaşar.
16:47
Nuri Öztürk mekan cennet olsun tabii nurlar içinde yatsan çok
16:51
güzel ifadelere imza atmıştı vakti zamanında.
16:54
Islamı saklamentleri değildir. Temel olan islamın en önemli
16:57
meziyeti öğretmeye çalıştığı ısrarlı bir şekilde kurgulamaya
17:01
çalıştığı iyi insan, Kamil insan olma sıfatının nelere tabi
17:05
olduğunun anlaşılmasıydı. Şimdi hal böyle olunca ikinci
17:08
bir problemde burada ortaya çıkıyor.
17:10
Kutsal bir metinleri okuyup bir yere varmak mı önemlidir veya
17:13
insan beşer sıfatıyla okuduğu veya bildiği kadarıyla kutsal
17:18
metinlere her seferinde farklı anlamlar?
17:21
Yükleyebiliyor mu? Bu en basit kitap okurken bile
17:24
karşımıza gelen bir senaryo, bir konunun ardını, önünü veya
17:27
herhangi bir düzlemde yan okumalarını yaptığınız zaman
17:31
kitabın manasının değiştiğini veya farklı manalar
17:34
çıkarabildiğinizi görebiliyorsunuz.
17:36
Şimdi bu kutsal metinlerde bu kadar toleransa sahip olamayacak
17:39
bir şey. Gayrim tabii ki insanlar da dedi
17:43
ki, o zaman sen bu metinleri bilgi düzeyinle yorumlamaya
17:46
kalkarsan kilisenin önüne geçersen kiliseden iyi bildiğini
17:49
düşünürsen halt yersin işte kitap komp komple değişir.
17:53
Tamam güzel. Kitabın komple değişmesi
17:56
hikayesi zaten komik bir ııı sava dayanır.
17:59
Eski ahit olarak bildiğimiz aginta kodex'i milattan sonra
18:03
yedinci yüzyılda masolitik metin'le beraber
18:05
değerlendirilebilecek septo aginta, kodexi, gayrie,
18:09
ihtiyari, misina gibi sözlü geleneklerden de yani Musevi
18:13
yaşantısından yani Kenan topraklarında yaşayan israil
18:16
halkından da ciddi bir şekilde referanslar barındırıp
18:19
dolayısıyla. Bu kavramın eklene eklene gelen
18:23
bir medeniyet temsili olduğunu fark etmemek aslında dini tarihe
18:28
binmemek demektir. Dolayısıyla yerel halkın temel
18:31
yaşantısının kutsal metinler üzerinde oluşturabileceği
18:34
düşünsel farklılıkları inkar etmekte.
18:37
O zaman kilisenin çok doğru bir sav olarak öne sürdüğü ama günün
18:41
sonunda yanlışlının buradan buradan anlaşıldığı da bir
18:44
hikayeye dönüştü. Hacılardan, hocalardan,
18:47
şeyhlerden kişisel menfaatine yenik düşenlerin o isa'nın
18:50
söylediği bünyevi faaliyetler üzerinde yoğunlaşan
18:53
yaklaşımlarından dolayı zaman içerisinde hem kralların
18:57
baskısı, hem aristokratların baskısı hem de proletarya
19:00
üzerine kurulmaya çalışılan düzenden dolayı söylemler z
19:04
olmaya başladı ve bu da aslında belki de okuyan cahil kesimin
19:08
bile götürmeyeceği kadar bataklık bir alana sevk ettir.
19:12
Solo script türlü akımı bunun akabinde ortaya çıktı.
19:15
Sürekli siyasal mü? Bizlerle değişen söylemlerin
19:17
sürekli olarak farklı şeylerin sanki diğeri yani geçen farklı
19:21
şeyi söyleyen kendisi değilmiş gibi söylenmesi sona siktiro
19:25
dediğimiz kutsal metinleri kendi başına okuma, kendi
19:29
medeniyetiyle eşlik bir şekilde değerlendirme fikri veya
19:33
sosyokültürel düzeyine uygunluğu ile beraber bunu kabul etme
19:36
fikri kişinin içsel sınav alanına çok ciddi şekilde isabet
19:40
eden bir anlayışı bünyesinde barındırdı.
19:42
Bugün hem islamiyette hem de hristiyanlıkta sınavın
19:45
kişiselliği çok fazla. Konuşulan bir tematik tabii ki
19:49
hareketinde bu mücadelenin şahsi olduğu üzerine ciddi bir anekdot
19:54
barındırıyor. Tabii ki sağdu ütüler gibi toplu
19:57
yok olma prensibiyle eskatolojik olarak değerlendirenlerin halen
20:01
daha aşırı uçları olsa da musevilikte de bu hikayenin
20:05
kişisel bir mücadele unsuru olduğunun ortaya çıktığını
20:10
söylüyor. Şimdi gliyonlar falan demiyorum
20:12
işte protonlar alt meziyet, belki simülasyon teorisi falan
20:14
onlara girmiyorum sadece kişinin.
20:17
Sel sınavı belki de sırat köprüsü dediğimizi oradan
20:20
geçerkenki mücadelesi. Peki şimdi o zaman bu hikayeyi
20:23
bir de şöyle okuyalım, evet, hristiyanlık zaman içerisinde
20:25
siz okusanız da anlamazsınız demiş ama belki de okuyup
20:28
anladığımız kadarıyla bir imtihana geleceğimiz.
20:31
Sınav sonuçta sınav bireysel şimdi bu da ben okuyup anlama
20:35
kapasitemi geliştirmediğim sürece aslında bir metni
20:38
okumamın. Çok da bir önemi yok.
20:40
Çünkü kur'an-ı kerim gibi incil gibi tevrat gibi mezunlar gibi
20:44
ki mezurlar bir dediğim gibi tanrıya yakarış mektuplarıdır.
20:48
Hazreti Davut tarafından kaleme alınanlar şimdi bu hikayede
20:51
önemli olan bu alt kavramların tematiğini güçlendirebilmek
20:55
tabii ki antropomorfik bir tema gibi anlaşılıyor.
20:58
Ama hikayenin temelindeki unsur temele atılmaya çalışılan bu
21:02
ifadelerin altını üstüne kendi sosyokültürel becerileri
21:06
doldurmaya çalışması gereken. Insanoğlundan beklenen bir
21:10
yaklaşım şimdi gayri ihtiyari batı Kilisesi ile bugün islam
21:14
teorisi arasında da bir kesişim kümesi olarak tabi ne oldu o
21:17
zaman işte ibni üçler var ibni sinalar var nesiimiler var ibne
21:21
arabiler var, imam gazaliiler var.
21:24
Dönem içerisinde çok etkin bir felsefi akım var.
21:27
Islam içerisinde hristiyanlık o dönem içerisinde batı
21:30
kilisesinin kroçek mekanizmasıyla hareket etmeye
21:33
çalışıyor. Dolayısıyla bir söylem üretme
21:36
gibi potansiyeli yok. Ne zaman fark ediyor?
21:37
Batı Kilisesi artık insana o kadar dersi hissettirmeye
21:40
başlıyor ki kendisine sanki hiçbir önemi yokmuş.
21:44
Buradaki sınavların hiçbirinin onların dışında kimse
21:47
düşünemezmiş gibi davrandığından dolayı kilise rönesans gibi
21:51
hümanizm temasının yoğun olduğu ve sonrasında Fransız devrimi
21:55
gibi özellikle seküler devrimlerin temelinde insanı
21:58
merkeziyetleştiren ve kiliseye karşı bir mücadele aslında bu
22:02
dine karşı değil, kilise merkeziyetine karşı mücade.
22:05
Nasıl oluşturuyor? Şimdi bugünkü anlayışta da
22:07
sürekli olarak islam coğrafyasında hep bir üst
22:09
merkezden yürütülen bir şiiri hüküm mekanizması aslında
22:13
gündelik fonksiyonlarda önemli bir problemlerinde temelini
22:15
oluşturuyor. Şeriatın temelini oluşturan
22:18
felsefenin biliyorsunuz özellikle içeriye sızan veya
22:21
Müslümanların erken döneminde birlikte yaşamaya gayret
22:24
gösteren Musevi ve hristiyanların politik
22:27
problemlerini çözmek üzerine dizayn edilen anlatıların bir
22:30
bütünselliği olduğunu söylemiştik.
22:32
Dolayısıyla şeriatın teması zaten insan faktörünü elimine.
22:36
Için tanrının yasası olamaz. Kur'an-ı kerim'de de bugünkü
22:40
bütün fonksiyonları cezalandırabilecek bir
22:42
diyalektik her zaman insan yorumuna gayri ihtiyari temas
22:46
eder. Bu bir handikap değildir.
22:48
Zaten kur'an-ı kerimin temasında da insanoğlunun kendini
22:52
geliştirip Kamil insan olduktan sonra 3 aşağı 5 yukarı ideal
22:56
insan formunda ve düşünselliğinde hareket
22:59
edebilmesini sağlayacak bir meziyetler bütünü olmasını var
23:02
sayar. Dolayısıyla kur'an-ı kerim gibi
23:04
bir şey zannediyor. Insana hadisler yanına koydum,
23:07
şimdi 10'a çıkart da. Bu arada Halil seryan'na koydum.
23:11
Tamam, şimdi Burhan yetmese oradan bakarım hemen cezai hayır
23:13
öyle değil işte. Şimdi hadis hikayesi gayri
23:16
nizami olarak tabii ki bunu da hani inkar etmek mümkün değil
23:20
ama gerçekten nizami bir unsur değil.
23:22
Ne oluyor? Tabii ki temas ediyor mişnaya
23:25
Musevi külliyatında musevilerin günlük yaşantılarını kaleme
23:29
geçirdikleri, kendi içlerinde bir kas sistemi veya hukuk
23:33
sistemi dizayn ettikleri musa'nın yasalarına uysa da
23:36
uymasa da onunla çok uyumlu olduklarını düşündükleri
23:39
frekanslar. Bir yan okuma aksi olarak.
23:43
Tabii ki mihna'yı ortaya koymuşlar.
23:45
Yani bir Musevi gün içinde ne yapar?
23:47
3 aşağı 5 yukarı belli ferisiler ekolüne göre baktığımız zaman ki
23:51
michnaya ferislilerin temasına inkar etmek imkansız.
23:54
Şimdi hadis dediğiniz şeyler buna isabet eder.
23:57
Halbuki kur'an-ı kerim birçok ayette söylediği üzere biz size
24:01
hani bu kitap tam bir kitap. Bu kitap tanrının nuruyla
24:04
allah'ın nuruyla yazılmış bir kitap bu kitapta eksik aramaya
24:07
çalışmayın. Bu kitap size tek ve.
24:10
Tek başına yeter diyen birçok ifadenin benzer türevlerini
24:14
görebiliyoruz işte bu hikayeye kime yarar sağlamaz?
24:17
Bu hikaye kur'an-ı kerime göre yanlış olduğu ayan beyan ortan
24:21
şeylerin esnetilmesinden fayda görecek kimselere, yani maddi
24:25
dünyanın imkanlarını kendi manevi dünyasından daha önde
24:29
tutanlara tabii ki fayda sağlamaz.
24:31
Michnanın da zaman içerisindeki bu devinime tabii ki ayrı
24:35
fraksiyonların oluşmasına vesile oluşturuyor.
24:37
Sağlıkiler esseniler başta olmak üzere feristler baş.
24:40
Olmak üzere şimdi bu ayrışmaların temelinde tevratın
24:44
kendi kodeksinde bir problem yoktu.
24:46
Problem michina dediğimiz sözlü geleneğin asırlar boyunca devam
24:50
ettirilen ve değişen sürekli gelişen anlayışı vardı.
24:53
Hadistleri yan okuma olarak baktığınız zaman belki sağlıklı
24:56
sonuçlara varabilirsiniz. Tabii ki sahi kaynak olarak
25:00
kabul ettiğimiz hadiselerden bahsediyorum.
25:02
Belki insanın ııı düşüncelerine çok ciddi katkılar sunabilir ama
25:06
şimdi kur'an-ı kerim'de yanlış olan bir şeyin hadis kaynağıyla
25:09
doğruya çevrilmesi, sadece pragmatik açıdan birilerine
25:13
fayda sağlıyorsa makbusa kabul edilebilir hristiyanlar da bunu
25:17
yaptı. Özellikle Hristiyan kodex'in
25:19
tabii ki eski ve yeni ahit birleşme olan kitabı mukaddesi
25:22
olarak adlandırılan kitabın yan okumalarıyla beraber mesela aziz
25:25
paltus'un mektupları bunlardan bir tanesidir.
25:27
Şimdi bu kodex içerisinde yer alan ama.
25:30
Kaynak olarak kutsal bir referanstan ziyade anlatılardan
25:34
tema oluşturan bir kaynak olduğu zaman ki iznik konsolosluğun
25:39
Kudüs konsulü olsun, Selanik konsulü olsun.
25:41
Bunların hepsini 3 aşağı 5 yukarı değerlendirdiğimiz zaman
25:44
roma'nın müdahaleleri ne hesaba bile katmadım.
25:46
Şimdi bu hikayede şu ortaya çıkıyor.
25:49
Tabii ki o zaman herkes kendinden bir pay ekleme çabası
25:53
içerisine girmiş olabilir mi? Zaten dinlenen en önemli hem
25:57
mucizevi hem de hatalı olabilecek kısmı burasıdır.
26:01
Dolayısıyla o zaman içerisinde michina gibi sözlü geleneğin
26:05
tevrat'ta olmayan bazı şeyleri makbul gibi veya yanlış gibi
26:08
kabul ettiği bir düzen içerisindeki fikrin hadis
26:11
kaynağıyla da örtüştüğünü görüyoruz.
26:12
Bugün bazı güncel teknoloji o dönem içerisinde olmayan
26:16
kavramların tartışıldığı diyalektikte halen hadis
26:19
referanslarıyla bir söylem üretmeye çalışmanın prensip
26:22
olarak çok da doğru olmadığını, belki de bu kutsal metinlerin
26:25
hiç anlaşılmadığının ifadesi olduğunu görüyoruz.
26:28
Çünkü kutsal metinlerden önce ahlak zaten vardı.
26:30
Bunu söyledik ama kutsal metinlerin temel kaidesi tanrı.
26:34
Nuruyla beraber onun eşsiz perspektifiyle insanoğluna yeni
26:39
bir bakış açısı kazandırabilmek ve sürekli gelişim belki de
26:42
japonların kazan dediği sürekli iyileşme prensibiyle insanoğlunu
26:47
bir yüksek mertebeye eriştirip tanrının düşleyeceği kıvama
26:52
getirebilmek. Şimdi bu olmadığı zaman yani
26:54
değerler asırlar boyunca asıl içerisinde değişmediği,
26:58
gelişmediği. Kendine istikamet tayin
27:01
edemediği zaman içerisinde de şu ortaya çıkıyor.
27:04
Işte hadiste demiş ki tamam da. Md'dan sonra yedinci sekizinci,
27:09
dokuzuncu yüzyıldaki şartlarla bugünkü şartlar eşlenik mi?
27:13
Bu su demek değil. O zaman ahlaksızlık olan şey
27:15
bugün ahlak demek değil ama mesela tarih içerisinde bazı
27:19
şeylerin değişti. Mesela kölelik kavramının o
27:21
dönem içerisinde bu kadar ayıp bir şey olmadığı ortada.
27:24
Insan hakları gibi temel kaydedir ve o zaman içerisinde
27:27
bu kadar problem olmadığı ortada.
27:29
Insanı rahat rahat öldürüldüğü bir ortamdan bahsediyoruz.
27:32
Kadınların erkeklere göre bu kadar.
27:35
Dezavantajlı olmasın o zaman problem olmadığı ortada ama
27:38
zaman içerisinde hem kutsal Metin.
27:41
Çünkü kur'an-ı kerim'i hep söylüyorum, kadına özgürlük
27:43
tanıyan anlayışı itibarıyla zaten çok ciddi bir avantaj
27:47
sağlıyor. Insanoğluna ve aslında yeni bir
27:49
perspektif kazandırıyor. Yani belki kadın erkeklerin
27:52
üstün görmüyor, hatta belki eşit bile görmüyor ama kadına da
27:56
tanrının yarattığı bir canlı olması sıfatıyla.
28:00
Hak ve özgürlük belki de saygı mekanizmasına en az erkek kadar
28:04
değerli olduğunu hissetmesine imkan sağlıyor.
28:06
Bu söylemler tabii ki hadis kaynakları değişik yerlere
28:09
götürebiliyor. O yüzden belki belki dedim.
28:11
Aslında kur'an-ı kerim net bir eşitlik sağlarken kendi
28:13
içerisinde. E tabii ki yorumlar ya öyle
28:16
değil, şimdi ben erkek kadının sahibidir falan gibi böyle
28:19
hiçbir teması olmayan o günkü yaşayan kabile düzeninden alınan
28:23
temalarla bugünün anlayışının inşa edilmeye çalışıldığını
28:26
görüyoruz. Oysa ki kadın islamiyette en az
28:29
erkek kadar kutsaldır. Ne demek istedim?
28:32
Kültürel geleneklerin nakşedilmesinin böyle bir
28:34
problemi de var. Milattan sonra 21.
28:37
Yüzyılda halen dokuzuncu yüzyılın normlarıyla yaşamaya
28:39
çalışan bir anlayış ama bunun genelde bilim ve felsefenin
28:43
geliştiği tasavvufun geliştiği alanlarda.
28:46
Kölendiğini görüyoruz. Bu çok güzel bir şey.
28:48
Yani mesela ibnar abi zamanı veya imam gazali zamanı veya
28:53
veya ibni sina ibni rüs zamanı rönesans'ın temelini oluşturan
28:57
bu adamlar alisoteles'i avrupa'ya tanıtan bu adamlar,
29:01
antik Yunan düşünürlerin temel felsefelerine kusursuz bir
29:04
şekilde tercüme eden bu insanlar bu kadar meziyetli bu kadar
29:08
yetili açıklamalarıyla beraber. Ciddi bir yelpaze oluşturabilen
29:12
bu insanların zamanında bu tarz prensiplerin zayıfladığını ve
29:17
günün anlayışına uygun şekilde hareket eden yeni insan
29:22
düşüncelerinin ortaya çıktığını görüyoruz.
29:25
Bu çok önemli bir hikaye. Yani hristiyanlar bunu da
29:28
yaptılar. Hristiyanlar yaptı derken bu şu
29:30
anda hristiyanlar ne yaptı? Ibrahim'i tam tersine döndürdü
29:34
ve hataların her zaman mutlak sunucu olarak bir çözüm
29:37
mekanizması oluşması gerekir ve hristiyanlıkta ne oldu?
29:39
Rönesans başta olmak üzere. Form başta olmak üzere birçok
29:42
hareket daha sonrasında bir sürü akım var.
29:45
Bu arada kafa karıştırmak istemiyorum.
29:47
Zaman içerisinde bu yanlış sayılan yanlış kabul edilen
29:50
prensiplerin değişmesiyle beraber bugünkü seküler bir
29:54
anlayışın temasını oluşturdu. Ama sekülerliğin sekülerliğe
29:59
giden yolun temelinde aslında ciddi bir baskı ve doğruluğu
30:03
tartışmalı metinler üzerinden. Bu arada kitapları
30:06
kastetmiyorum. Yan okumalar, yapılan kaynakları
30:09
bahsediyorum işte michne'den bahsediyorum.
30:12
Mesela hikayenin kendisinde. Şimdi bunlar yerine gerçek sahip
30:17
bilgi ve kutsal kitabın kendisi referans alınmaya başlandı.
30:21
Şimdi dolayısıyla burada da mutlak bir sonuç ortaya çıktı ve
30:24
insanoğlu tanrıyla olan diyalektiğine, kendi kişisel
30:28
normlarını geliştirerek hakikate ulaşmak.
30:32
Aşamasında atacağı adımlara indirgedi.
30:34
Dolayısıyla saklamentlerle bezeren bir anlayış ki en son
30:38
hataların en büyüklerinden bir tanesi budur.
30:40
Sakrentlerin bugün hep söylüyorum.
30:43
Işte mişnawth abdest bunların hiçbir tematiği farklı değil.
30:48
Yani dünyanın hangi çağına denk gelirseniz gelin suyla
30:52
temizleneceğini 3 aşağı 5 yukarıya hepiniz idrak
30:54
edebilirsiniz. Bu ibadetlerin temel prensibe
30:57
aslında insanın düşünmesine vesile olmaktır.
31:01
Insanın düşünmesine vesile olmayan hiçbir düzeni veya
31:05
tanrıya mutlak ibadeti o içsel rahatlamayı sağlamayan hiçbir
31:09
düzeni. Insanoğlunun faydası yoktur.
31:12
Yani bir ölünün arkasından mevcut okulunca para vermek işte
31:15
etrafa para dağıtmak falan. Bunlar sonradan çıkmış
31:17
adetlerdir ve hristiyanlıkta da işte ya bunlar cennetten toprak
31:22
satmışlar. Canım deyip türk toplumunda
31:25
nereden geldiği de belirsiz bir şekilde ölenin günahlarını
31:29
bağışlamak için para vermeniz gerekiyor gibi bir anlayışa
31:31
isabet ediyor. Yakın zamanda yaşadım.
31:35
Şimdi para vermezsen tanrı günahları affetmiyor, tanrıım
31:38
tanrı gibi kudretli bir kavramın parayla işi olur mu?
31:41
Insan yapımı olan bir şeyle niye öyle bir şey olsun ha desen ki
31:45
şöyle bir ibadet yaparsan belki günahların Allah affeder bilemem
31:48
desen ki bu da sakıncalı bir söylen.
31:50
Çünkü suçun şahsiliği hukuken varsa dinen de var şimdi.
31:54
Dolayısıyla bu tarz ifadelerin hep kişisel menfaat odaklarıyla
31:59
beraber. Dinlerin içine enjekte
32:01
edildiğini görüyoruz ve bu gerçekten çok talihsiz bir
32:04
söylem sonrasında ne oluyor? Dinlerin hiçbir kitabı okumadan
32:07
kur'an-ı kerimin türkiye'de okuyan hakkıyla okuyan
32:10
felsefesine varmaya çalışan, onun işlemeye çalıştığı
32:14
tematikleri güçlendirmeye çalışan kaç insan vardı?
32:17
Hiç sıfır çok az ama ibadette de herkes kusursuza yakın yapmaya
32:21
çalışır. Cumaları hiç kimse kaçırmaz.
32:23
Ramazan doruk oruç tut. Şimdi bunları tekrar tekrar
32:27
tartışmayacağız. Dolayısıyla saklamentler aslında
32:29
ne kadar güçlendiriliyorsa bu çok ciddi bir dini tezdir.
32:31
Bu arada saklamentlerden ne kadar çok bahsediliyorsa
32:34
gösteriş üzerine ne kadar çok odaklanılıyorsa.
32:38
Dinin temel felsefesi o denli zayıflıyor demektir.
32:42
Şimdi şaşıracağınız bir anekdotla beraber aslında
32:46
kapanış yapmak istiyorum. Mehmet Akif ersoy'un Birinci
32:49
Dünya Savaşı akabinde cenabı hakka kendi içini döktüğü bir
32:55
pasaj vardır. Çok meşhur bir pasaj değildir
32:57
ama önemlidir. Ya işte der ki bize yok
33:01
ediyorlar ya ya rab diyor. Sen bizi görmüyor musun?
33:04
Bu çektirdiğin zulm yetmez mi diyor, şimdi bir başkaldırı mı
33:08
değerlendirirsin? Yoksa tanrıya dair beklentisinin
33:12
ne kadar yüksek olduğunu yorumlarsın.
33:14
Bu da bugünkü podcastimizin bence tartışma konusu olsun.
33:18
Yani Mehmet Akif Ersoy gibi hiç kimsenin imanından şüphe
33:21
etmediği ki bu bizim haddimiz değil aslında imanından şüphe
33:25
etmediği birinin bile söylemlerinin ne kadar
33:28
çarpıtılabileceğini enel hattı gördüğümüz o yoğun felsefenin
33:33
yanı sıra burada bir yakarış mı olduğu burada bir başkaldırı mı
33:37
olduğu ya da mesela anne ve. Size yardım etmediği zaman ondan
33:43
bulduğumuz samimiyetle ondan bulduğunuz içtenlikle 10'a
33:47
çıkart karşı bir sitem etmek midir bu?
33:50
Onu da kendi içinizde değerlendirin.
33:53
Herkese iyi haftalar diliyorum. Beni dinlediğiniz için çok
33:56
teşekkürler.