Latest / Aramıza Hoş Geldin / 38. Bölüm: American Apparel Davası

Transcript

38. Bölüm: American Apparel Davası · Aramıza Hoş Geldin

0:06
Herkese merhaba aramıza hoş geldiniz.
0:10
Ben plaza cadısı bu podcastte iş hayatında yaşanan gerçek mobbing
0:14
hikayelerini paylaşıp, çalışanlara zorlu koşullarla
0:18
başa çıkma yollarını anlatıyorum.
0:20
Amacım asla ifşa değil, sadece ve sadece bilgi paylaşımı
0:26
hazırsanız hadi başlayalım. Herkese yeniden selamalar bugün
0:38
ben yine plaza cadınız tek başımayım ama bu sefer kendi
0:43
hikayemi anlatmak için değil. Bugün dünyanın bence toksik iş
0:49
kültürdenince akla gelen ülkelerinden birine gidiyoruz.
0:54
Amerikan dream yaşayacaksın diye sömürülmeye açık olduğun ve şu
0:59
anki bu korkunç sistemin aslında en çok ele geçirdiği ülkeye
1:04
ışınlanıyoruz. Evet amerika'dayız ve 2 binlerin
1:08
bilinen markası american apalı ve onun korkunç ceo'sunu
1:13
konuşacağız bugün yani bu öyle bir ceo ki.
1:16
Gerçekten bizim bütün bu bölümlerdeki hikayelere tek
1:21
başına tüm şirkette uygulamış. Bu şekilde özetleyebilirim
1:26
kendisine. O yüzden şimdiden kendisine
1:30
diyoruz ki aramızdan hoş gittin. Eee, şimdi ben bu hikayeyi hem
1:35
netflix'te izlediğim tren rock Amerikan aperl belgeselinden
1:39
öğrendiklerimle hem de kendi araştırmalarımla size
1:42
aktaracağım. Sıkı tutunun başlıyoruz.
1:46
Evet dediğim gibi gözlerinizi kapatın ve kendinizi 2 binlerin
1:50
başında los angeles'ta bir giyim mağazasının ortasında hayal edin
1:56
rafları rengarenk basic tişörtlerle dolu ışıklar parlak
2:00
arka planda indi. Rock çalıyor.
2:03
Ve her şey çok cool ve çok hipp görünüyor.
2:06
Işte burası tam olarak Amerikan aperle o dönemin en havalı en
2:13
tırnak içinde etik ve en hip markası.
2:16
Ama tabii ki bu vitrin markasında öyle bir gerçek var
2:21
ki. Bence dinleyince ağzınız açık
2:25
kalacak. Şimdi öncelikle bu marka nasıl
2:28
bir vaatle kuruluyor ondan bahsedeyim.
2:30
Size etik üretim vadiyle yola çıkıyor.
2:34
Çalışanlarına asgari ücretin üzerine maaş verdiğini söylüyor
2:37
bu marka. Ama, tüm bu vaadlerin aksine
2:41
zamanla bir sömürü, cinsiyetçilik ve kült gibi yani
2:45
kalt dediğimiz bu tarikatımsı bir yönetim anlayışının merkezi
2:48
haline geliyor ve aslında bu distopik moda dünyasının başında
2:53
da bir adam var. Yani aslında her şeyi tek bir
2:56
siyonun eee nasıl desem en ilkel en, korkunç en, narsist en
3:02
manyak yönlerinden çıkıyor yani. Ve bu adamla da doğw charne
3:08
kendisi Amerikan apartmanı kurucusu, Kanadalı girişimci,
3:12
özellikle sektörde parlak zekasıyla dikkat çekiyor.
3:15
Biliyorsunuz bir takım sömürler yaparak hızlı büyüyen işte
3:20
çalışanlarına işkence çektiren ve sistemini aslında birilerinin
3:24
üzerine basarak kuran herkese parlak zekâ deniyor.
3:27
Zaten Amerikan dream de biraz bu oluyor.
3:30
Neyse dikkat çekiyor ve 1.997 yılında Amerikan aperalı
3:33
kuruyor. Tabii.
3:36
Bu amerika'da işte. Patriot duygularda çok var ya
3:40
vatanseverlik o yüzden maidin yos e yani amerika'da
3:44
üretilmiştir mottosuyla çin'de üretim yapan rakiplerine karşı
3:48
da büyük fark yaratıyor. Tabi böyle yola çıkıyor ama
3:53
markayı asıl neyin satıyor biliyor musunuz?
3:55
Bence 2 binlerin başında oldukça da kullanılan bir strateji bu.
4:00
Hatta bununla ilgili başka bir markayla da bölüm yapacağız ama
4:04
orası sonra geliyor. Markayı asıl yükselten şey
4:08
cinsellik. Evet, şimdi amerika'na parıl
4:12
reklamlarında çalışanların böyle yarı çıplak pozların müstehcen
4:16
olduğu, kadınların hep pasif böyle bakışların hepsi olduğu
4:21
bir imaj çiziyor. Yani işte bildiğiniz kadını o
4:25
toplumsal güzellik standartlarına oturtuyor.
4:27
Yine ve tabi pasif bırakıyor. Yani bu mail gates denen bir
4:31
kavram var işte erkek bakış açısı diye tamamen erkek bakış
4:34
açısını oynayan bir. Kampanya yürütüyor.
4:38
Eee peki. Bu reklam dili sadece
4:41
kampanyalarda mı kalıyor derseniz de maalesef hayır.
4:46
Kendi ofisinde de birebir aynı zihniyetle hareket ediyor.
4:51
Nasıl bir kültürü var derseniz, burada da yine tırnak içinde
4:54
kültür demek istiyorum. Yani buna kültür demek gerçekten
4:57
daha çok kültür mantarı bence. Şimdi Amerikan emperyalının
5:00
çalışma ortamı dışarıdan bakıldığında inanılmaz
5:03
özgürlükçü ve beden olumlayıcı bir imaj sergiliyor.
5:07
Ama içerde durum bambaşka, öncelikle içeriden çalışanlar
5:12
şöyle bir şey söylüyorlar işte belgeselde de belirtiyorlar.
5:15
Charnin bu CE yolun ofiste iç çamaşırıyla dolaştığına,
5:20
çalışanlarının cinsel içerikli mesajlar gönderdiğine ve hatta
5:24
bazılarını cinsel ilişkiye zorladığından bahsediyor.
5:28
Hatta birkaç somut örnekle anlatacak olursam da 2.004 tele
5:32
dergisi var ve bu derginin muhabiri claudia co charnin
5:38
röportaj sırasında mastürbasyon yaptığını ve yapabilir miyim
5:42
diye izin aldığını soruyor ve charnie sonrasında bu 10'a
5:46
çıkart söylendiğinde bunun normalde sağlıklı bir şey
5:48
olduğunu savunuyor. Ha gerçekten yani sosyopatik
5:52
özelliklere sahip adam neyse 2.005 yılında bir kadın çalışan
5:57
charlie'nin ofiste iç çamaşırıyla dolaştığı için dava
6:00
açıyor. Çare yine git, bunu doğruluyor.
6:03
Hani gerçekten tam bir toksik erkek egosuna say kendisi ve
6:09
ceket sözcüsü de bu yalnızca bir tanecik dava açılmış.
6:13
Ne olacak falan deyip çerneyi savunuyor aslında.
6:16
Sonra yıl 2.011 oluyor. Yani bu çamaşır iç çamaşırıyla
6:19
gezdiğinden 6 yıl geçiyor. Irene moraleless diye bir
6:22
çalışan var orada ve kendisi 18 yaşından çok kısa süre sonra
6:28
charlie'nin menettin'daki evine çağrıldığını ve işini
6:30
kaybetmemek için cinsel ilişkiye zorlandığını iddia ediyor ve
6:35
aynı yıl kimbre love denen başka bir çalışan da charnin evinde
6:41
cinsel saldırıda bulunduğunu söylüyor.
6:46
Ve bu durum aslında şirket içinde paylaşılan açık bir sır
6:50
haline geliyor. Yani hani.
6:52
Cinsel ilişkiler şirketin bir normu haline geliyor.
6:55
Bu ne kadar korkunç bir çalışma ortamı gerçekten ya hani
6:59
sınırlarıma hakim olamıyorum. Ben böyle hikayeler dinleyince
7:02
ya özellikle toksik erkolara hiç katlanamıyorum yani.
7:06
Neyse bunun üzerinden. Işimi hikayeler de çıkınca 2.010
7:10
birde en az böyle 15 eski çalışan falan cinsel taciz ve
7:15
ayrımcılık davaları açıyor. Sonrasında şirket tüm bu
7:20
iddiaları hani savurmak şirketin zarar görmemesi için de gidip ne
7:25
yapıyor derseniz, gizlilik ve tahkim anlaşmaları imza atıyor
7:29
ve pek çok ve pek çok davada gizli tahkime yönlendiriliyor.
7:36
Evet, peki bu sadece hani cinsel içerikle sıkıntılar mı var?
7:41
Hayır, chaney'nin şirket içinde getirdiği yine kültür şu şekilde
7:47
arkadaşlar mesela işe alımlar sırasında bazen böyle vip check
7:51
adı verilen bir tür ortam uyumu testine dayanıyor.
7:55
Hatta şu anda da sosyal medyada vip çek fit çek falan çok meşhur
7:59
ya işte böyle. Hani uyum hani.
8:01
Bize uyar mı, devam edebilir miyiz falan?
8:06
Ama buwaiip check ne derseniz böyle model gibi uzun ve zayıf
8:10
kişilerin tercih edildiği bir işe alım süreci var ve hatta bu
8:15
işte Amerikan aparalel gerçekten bir çılgınlık oluyor.
8:17
O yüzden böyle parası olmayan kişilerde gidip bu mağazadan
8:21
kıyafet çalabiliyor ama. Şirket bunu bir fırsat olarak
8:26
görüp bu bazen işte mağazadan kıyafet çalan kişileri bile işe
8:31
alabiliyor ve bir de bu yeni çalışanlara verilen bir
8:34
başlangıç kiti var. Bu başlangıç kitinin içeriğe
8:38
gerçekten yani yorumsuz bırakıyorum.
8:42
Çok tuhaf, öncelikle bir blackberry veriliyor.
8:46
Yani gittiniz mi? Bir 2.000 TL iyice ah blake
8:48
beriler değil mi bbm miydi BB m'ler?
8:52
Bir tane laike fotoğraf makinesi veriliyor.
8:56
The forti adet love of power diye bu kitabın türkçesi gücün
8:59
48 yasası Robert green tarafından yazılıyor.
9:03
Böyle bir kitap veriliyor. Ama bu gücüm 48 yasası adlı
9:08
kitabın şöyle bir sıkıntısı var, birçok kişi bu kitabın bir
9:12
manipülasyon kılavuzu olduğunu söyleyerek eleştiriyor.
9:16
Ne yapıyor bu kitap derseniz işte modern çağın politik,
9:18
psikolojik ve tarihsel güç oyunlarının çözümlüyor ve bir
9:22
rehberlik sunuyor aslında. Yani doğu charni de bu tarz
9:26
şeyleri okuyup diyor ki işte ben güç için yapıyorum.
9:30
Neyse güç, güç konusundaki görüşlerimi buraya getirip şu an
9:34
podcastın konusundan tamamen çıkmayacağım ama anladınız durum
9:39
yani işte güce paraya düşkün ve bunları aynı zamanda cinsel
9:44
yollarla da kanıtlamaya çalışan tüpe düz bir toksit maskülen
9:48
herif var karşımızda. Evet ne getiriyordu?
9:51
Blackberry laka fotoğraf makinesi gücün 48 yasası kitabı.
9:56
Ve paketteki son şey ne derseniz?
10:01
Bir vibratar arkadaşlar, evet, bir de vibratör veriyor.
10:05
Bu başlangıç kitin içinde. Ve yönetim de tabi benim biraz
10:10
önce dediğim gibi bunun güç oyunları ve cinsel özgürlük
10:13
mesajı verdiğini söylüyor aslında.
10:15
Ama bence red red red red red flake yani alarmlar çalıyor.
10:20
Gerçekten sirenler kafamda şu an bence bu çok net tacizin
10:26
başlangıcı. Yani ben böyle bir şirkete
10:29
galiba teşekkür ederim deyip giderdim ha hediyelerini alırdım
10:32
o başka ama neyse. Neyse.
10:37
Buca da bitmiyor haftalık şirket içinde yapılan konferans
10:40
kollarda her hafta bir çalışan haftanın aptalı seçiliyor.
10:46
Fall of thewee, yüzlerce kişinin önünde aşağılanıyor.
10:53
Ve inanamıyorum yani. Çalıştığın zaman durmadan, utanç
10:59
ve korku içinde yaşadığınız bir yer ve yani hiçbir alanınız yok.
11:04
Bedeniniz bile size ait değil gibi bir ortam ama tabii ki
11:08
şimdi bu çılgınlıklar sadece cinsel ve bu tarz aşağılamalarla
11:15
da kalmıyor. Ne dedik?
11:16
Sömürü dedik. Çalışanlar bazen. 26 saatlik
11:20
vardiyalar yapıyorlarmış ve mesela maaş bordroları falan
11:24
güvenlik kameralarıyla kontrol ediliyormuş.
11:27
Çarnı böyle evinin şirket toplantıları ve çalışan
11:29
buluşmaları için de kullanıyormuş.
11:32
Hipster, playboy mali kendisi gibi bir ortam oluşturmuş vayb
11:36
oluşturmuş. Şimdi tabii bütün bunlar ortaya
11:39
çıkmaya başlıyor işte çalışanlar da dava açıyor.
11:41
Vesaire derken 2.014 yılında yani bu 5 çalışan dava açtıktan
11:45
3 yıl sonra charlie'nin şirket içindeki davranışları nedeniyle
11:49
Amerikan apple yönetimi charnin en sonunda CEO lol görevinden
11:54
alıyor. Şirket, charlie'nin cinsel taciz
11:59
ve ayrımcılık politikalarını ihlal ettiğine ve şirket
12:02
kaynaklarını kötüye kullandığını belirtiyor yani.
12:08
Size bu ilk vaka işte bu mastürbasyon yapma muhabirle
12:11
falan 2.004 yılında olmuştu. Şu an 2.014 yılındayız. 10
12:16
senedir orada yaşanan bunca olayda aklınız neredeydi?
12:19
Ben size söyleyeyim, aklın neredeydi?
12:21
Bence bu seç de bu adam para kazandırmaya devam ediyordu ama
12:26
ne zaman ki işlerine yaramamaya başladı.
12:28
Bütün bu kötü davranışlarını o zaman bahane gibi kullandılar
12:33
çünkü ben. Yatırımcılara da güvenmiyorum.
12:37
Neyse, tabii çarne bu suçamların hepsini reddediyor ve şirketin
12:42
kendisini görevden almak için komple kurduğunu iddia ediyor.
12:45
2.015 yılında da bu sefer charlie'yi Amerikan aparta karşı
12:49
iftira davası açıyor ve 30.000.000 $ tazminat talep
12:53
ediyor. Tabii charnin görevden
12:56
alınmasının ardından bu skandallar falan da patlayınca
13:00
amerika'nın aperl finansal zorluklarla karşılaşıyor ve
13:04
2.015 yılında iflas başvurusu yapıyor.
13:08
Şirket sonra 2.017 yılında yıldın acaba tarafından
13:13
88.000.000 dolara satın alınıyor.
13:15
Şimdi ben burada şunu da eklemek istiyorum, bütün bu cinsel
13:19
tacizler işte bütün bu mobbingler bütün bu aşağılamalar
13:22
oldu ve gitti. Bu şirket yine de 88.000.000
13:25
dolara satıldı. Ya ben bunu da hiç adil
13:28
bulmuyorum ya gerçekten? Peki bizim psikopat narsist CEO
13:33
durur mu? Hayır charnei pes etmiyor. 2.016
13:37
yılında bu sefer Los Angeles apell adlı yeni bir marka
13:40
kurarak sektördeki varlığını sürdürmeye devam etmek istiyor.
13:44
Ancak bu yeni girişimde oldukça tartışmalara sebep oluyor. 2.016
13:51
yılında kuruyor demiştim. Şimdi 2.020 yılına geliyoruz.
13:54
Ekibin 20. Yılı zaten hepimiz için bence
13:57
dünyanın son yıl zamanları falandı.
14:00
Covid patlıyor ve kovid 19 salgını nedeniyle.
14:05
Insanları 26 saat çalıştıran bu insancık tabii ki işçilerini de
14:10
bütün bu salgın sürecinde. Çalıştırmaya devam ediyor.
14:14
Salgın nedeniyle 3 yüzden fazla iş enfekte oluyor ve 4 işçi de
14:19
hayatını kaybediyor. Böyle bir hikayesi var.
14:26
Amerikan aperlın, şimdi amerika'nın aperl reklamlarda o
14:30
yarattığı trende falan dışarıdan bakıldığında etik üretim ve
14:34
özgürlükçü bir marka imajı gibi sergileniyor.
14:37
Ama bu içerideki uygulamalar ve liderlik anlayışı hani markanın
14:41
aslında bu imajı ne kadar çelişkili olduğunu gösteriyor.
14:44
Bence hepimize şu an gerçekten hepsi bir maske, hepsi bir
14:47
vitrin yani daha iyi bir metafor olamaz.
14:49
Bence burada ve doğu chaneynin yönetim tarzı.
14:53
Ve şirket içindeki kültürel sorunlar Amerikan aperon'da
14:56
tabii ki kısa sürede yükselip çökmesine neden oluyor.
14:59
Çökmek dediğimizde 88.000.000 $ yine bunun altını çizeyim.
15:02
Yani tiksiniyorum ya neyse. Tabii şimdi bu gerçekten çok
15:09
ibretlik bir hikaye. O yüzden de sizinle paylaşmak
15:11
istedim. Hatta şöyle bir bilgi de
15:13
vereyim, bugün Amerikan aperlan ve down charlie'nin hikayesi iş
15:18
dünyasında etik liderlik ve şirket kültür konularında önemli
15:22
dersler sunuyor ve hatta gerçekten bu örneklerle
15:25
veriliyor işte netflix'te belgeselini yaptı.
15:29
Tabii şimdi artık amerika'nın hep parıl yok ama onun ardından
15:32
bıraktığı hikayeler. Belki yarattığı travmalar
15:35
onarılmayacak, yaralar var ve bu moda sektörüne ve ofislerde hâlâ
15:40
canlı hala yankılanıyor ve hâlâ günümüze kadar ulaşıyor.
15:46
Şimdi. Ben bir kitap okuyorum.
15:49
Bu konularla ilgili şu soruya cevap arıyorum.
15:52
Yaşamanlara karşı bir kişisel savunma mekanizması geliştirmek
15:55
mümkün mü? Biraz bunu araştırıyorum.
15:58
Bunu da belki başka bir bölümde konuşuruz.
16:02
Evet hikayemiz bu kadardı. Eğer bu bölümü beğendiyseniz
16:05
paylaşmayı, podcast takip etmeyi ve yorum bırakmayı unutmayın.
16:10
Bana ınstagram'dan her an mesaj atabilirsiniz ve kendi
16:13
hikayenizi anlatmak için de konuk olmak isteyebilirsiniz.
16:17
Ha bir yandan da bu bölümler gelsin derseniz, plaja cadınıza
16:21
destek olmak için aşağıdaki linke kullanabilirsiniz.
16:24
Kendimize çok iyi bakın. Bir sonraki bölümde görüşmek
16:27
üzere.