Latest / BNR Nieuws Vandaag / Ochtendnieuws: Oppositie dwingt kabinet tot keuze tussen links en rechts bij APB
Transcript
- 0:04Speaker 1: Goedemorgen
- 0:11Speaker 2: het is woensdag 16 september. We zijn halverwege de week
- 0:15Speaker 2: en goed dat je luistert... naar een nieuwe aflevering van
- 0:17Speaker 2: de podcast Ochtendnieuws. In een minuutje of twintig praten we
- 0:19Speaker 2: weer bij... Met het belangrijkste nieuws, alles wat je moet
- 0:22Speaker 2: weten om je werkdag goed te beginnen. En ook hoe
- 0:24Speaker 2: je moet kijken naar alle politieke ontwikkelingen vandaag. Maxime van Meel, goedemorgen. Goedemorgen.
- 0:28Speaker 2: Wat gaan we doen de komende 20 minuten
- 0:30Speaker 3: We gaan het straks hebben over AI-gegenereerde bezwaarschriften en zienswijzen.
- 0:34Speaker 3: Want de woningbouw is al stroperig en die wordt daardoor
- 0:38Speaker 3: nog eens vertraagd. Blijkt uit een rondgang van BNR en Cobouw.
- 0:41Speaker 3: Daar gaan we het zo meteen over hebben. En de
- 0:43Speaker 3: topvrouw van ProRail die zegt dat er weinig camerabeelden zijn
- 0:46Speaker 3: van de sabotageacties van
- 0:48Speaker 2: gisteren. Daarover straks ook meer. We geven je dus inzicht
- 0:51Speaker 2: in de dag die komt hier op BNR. In Nederland,
- 0:53Speaker 2: in Den Haag, in de rest van de wereld. En
- 0:56Speaker 2: we blikken ook nog even vooruit op de State of
- 0:58Speaker 2: the European Union... van Ursula von der Leyen. Die is
- 1:00Speaker 2: ook vandaag een druk dagje beloofd te worden. En de
- 1:03Speaker 2: vliegende start van je werktag begint in Den Haag, net
- 1:05Speaker 2: als gisteren. Prinsjesdag voorbij. Koets weer de kast in, hoeden
- 1:08Speaker 2: weer de kast in. En nu gaat het echte werk beginnen.
- 1:11Speaker 2: De oppositie sluipt de messen, want vandaag beginnen... de algemene
- 1:14Speaker 2: politieke beschouwingen, de APB. Steun voor de begroting, dat weten we,
- 1:17Speaker 2: die is nog allerminst zeker... Want Pro en Ja21 hebben
- 1:21Speaker 2: het kabinet gedwongen om te kiezen. Of over links of
- 1:24Speaker 2: over rechts. Terwijl het kabinet dacht, we komen met strooigoed
- 1:27Speaker 2: voor iedereen wat. Ja, daar gaan die partijen dus niet
- 1:29Speaker 2: in mee. We gaan naar politiek verslaggever Sophia van Leeuw. Sophia, goedemorgen. Goedemorgen.
- 1:34Speaker 2: Naar wat voor APB gaan we dan kijken vandaag? Gisteren
- 1:37Speaker 2: bespraken we al, we hebben niet de illusie... dat ze
- 1:39Speaker 2: eruit gaan komen in twee dagen tijd. Maar wat gaan
- 1:41Speaker 2: we vandaag zien voor show?
- 1:44Speaker 4: Ja, een show inderdaad. En ik denk ongetwijfeld een heel
- 1:47Speaker 4: erg fel debat. Een APB is normaal gesproken al aardig fel.
- 1:51Speaker 4: Het is ook een geleugenheid. Het zijn twee lange debattagen...
- 1:55Speaker 4: waarbij politieke partijen ook echt politiek kunnen bedrijven... en er
- 2:00Speaker 4: een achterban kunnen uitstralen. Nou, dit zijn de belangen waar
- 2:02Speaker 4: wij voor opkomen. En in deze gekke situatie met een minderheidskabinet...
- 2:07Speaker 4: is er ook alle gelegenheid toe... En je zei het al,
- 2:11Speaker 4: die steun is er niet. Maar het kabinet doet nog
- 2:13Speaker 4: steeds alsof er eigenlijk heel erg weinig aan de hand is.
- 2:17Speaker 4: En gisteren in de troonrede hebben we bij Monden van
- 2:20Speaker 4: de Koning gehoord. Hij noemde het woord redelijkheid, gezamenlijkheid. Democratie
- 2:27Speaker 4: is ook buigen naar de mening van een ander. In
- 2:30Speaker 4: andere woorden, een oproep aan de oppositie. Doe niet zo
- 2:33Speaker 4: moeilijk en help de coalitie een handje mee. En dat
- 2:36Speaker 4: schiet bij de oppositie in het verkeerde keelgat.
- 2:40Speaker 2: En als we dan even ook naar gisteren kijken... alles
- 2:42Speaker 2: wat we toen gezien en gehoord hebben... miljoenennota, troonreden enzovoorts... inderdaad,
- 2:45Speaker 2: heeft het kabinet dan iets van een opening... een toenadering geboden,
- 2:50Speaker 2: gezocht
- 2:52Speaker 4: Ja, nou, ik... Als je het aan het kabinet vraagt, wel.
- 2:56Speaker 4: Ik stond gisteren na het koffertjesmoment... mocht ik Eelco Heijnen
- 2:59Speaker 4: opwachten en die zei het volgende tegen mij
- 3:02Speaker 5: Wat ik heb laten zien hier is dat we een
- 3:03Speaker 5: ongelooflijk moeilijke puzzel... hebben kunnen leggen met alle wensen van
- 3:06Speaker 5: ook oppositiepartijen erin. Dus ik zeg elke keer, het is
- 3:09Speaker 5: geen begroting van drie partijen... maar
- 3:11Speaker 4: van
- 3:11Speaker 5: tien partijen waarin we alle wensen die we hebben gehoord...
- 3:14Speaker 5: zowel voor de zomer, tijdens de zomer, na de zomer...
- 3:16Speaker 5: hebben kunnen inpassen en we laten zien dat het wel kan.
- 3:19Speaker 4: Ja, maar de oppositie denkt er anders over.
- 3:21Speaker 5: Ik snap dat, dat hoort natuurlijk ook bij. Ik had
- 3:23Speaker 5: ook echt niet verwacht dat ze vandaag bij de troon
- 3:25Speaker 5: reden met allemaal bossen bloemen zouden staan. Dat ze zeggen,
- 3:27Speaker 5: wat zijn we trots op u en sla de vergaderingen
- 3:30Speaker 5: maar over. Dat hoort erbij dat je gaat debatteren en
- 3:33Speaker 5: nog plannen wil aanpassen. Maar wij gaan hem natuurlijk verdedigen
- 3:36Speaker 5: deze begroting omdat we er ook in geloven.
- 3:39Speaker 4: Ja, nou, geen bossen bloemen, dus wel twee dagen fel debat.
- 3:44Speaker 4: En ik vraag me af of oppositie en coalitie na
- 3:47Speaker 4: twee van dit soort debatdagen dichter bij elkaar komen, zoals
- 3:50Speaker 4: het kabinet hoopt, of juist verder van elkaar afdrijven
- 3:54Speaker 2: Nou, het debat begint om tien uur, dus dat is
- 3:56Speaker 2: na de ochtendspits. Kunnen we eerst allemaal tot tien uur
- 3:57Speaker 2: de ochtendspits luisteren en dan het debat volgen. Klaver trapt af,
- 4:01Speaker 2: zien we op de sprekerslijst. Logisch, de grootste oppositiepartij. Hoe
- 4:06Speaker 2: verwacht jij dat hij zich zal gaan opstellen?
- 4:09Speaker 4: Ja, ontzettend fel, ook weer. En hij zei gisteren tegen ons,
- 4:15Speaker 4: het kabinet is stuurloos. En zijn waarschuwing eigenlijk al vanaf
- 4:21Speaker 4: de vorming van het minderheidskabinet is... we komen in een
- 4:24Speaker 4: continue formatie terecht. En ja, daar heeft hij wel een
- 4:27Speaker 4: beetje gelijk in gekregen. Want tijdens de augustusbesluitvorming zagen we
- 4:31Speaker 4: ook eigenlijk een soort... onderhandelingsformatiesfeer. En ze zijn het er
- 4:36Speaker 4: dus ook nog steeds niet over uit
- 4:40Speaker 4: We weten zijn wenslijstje, dat is natuurlijk... alle bezuinigingen op
- 4:42Speaker 4: de sociale zekerheid van tafel. En zijn oproep van dit
- 4:47Speaker 4: weekend is... kies nou een kant. Kies nou voor links
- 4:50Speaker 4: of kies voor rechts
- 4:52Speaker 2: Als je dan naar rechts kijkt, dan kom je snel
- 4:54Speaker 2: uit bij... bijvoorbeeld Joost Eerdmans van JA21. Hoe staat hij erin?
- 4:58Speaker 2: Want hij wil op zich wel, hè?
- 5:01Speaker 4: Ja, zeker. En Joost Eerdmans en Jesse Klaver zijn het
- 5:05Speaker 4: over veel dingen niet eens. Maar over één ding wel.
- 5:08Speaker 4: En dat is dat ze dus allebei zeggen, kabinet, kies nou.
- 5:11Speaker 4: Want allebei kan het. Je kan niet de wensen van
- 5:15Speaker 4: Pro en de wensen van JA21... En we weten, ja,
- 5:20Speaker 4: 21 heeft relatief lang mogen meepraten met Eelco Heijnen. De
- 5:24Speaker 4: financieel woordvoerders waren lang in gesprek. En zij kwamen daar
- 5:27Speaker 4: na afloop voor hun gevoel nogal bedrogen uit. Joost Eerdman
- 5:32Speaker 4: voelde zich gepiepeld in zijn woorden. En hij zei, we
- 5:35Speaker 4: hebben met Eelco Heijnen kunnen praten... totdat hij werd teruggefloten
- 5:39Speaker 4: en bleek dat hij geen mandaat had...
- 5:41Speaker 2: Nog even naar de wat kleinere oppositiepartijen. Ik denk even
- 5:44Speaker 2: aan 50PLUS, ChristenUnie, SGP, misschien ook BBB. In de Eerste
- 5:48Speaker 2: Kamer nog steeds heel groot. Kan het kabinet ook gebruiken
- 5:52Speaker 2: of inzetten... om op sommige dossiers meerderheden te krijgen? Wat
- 5:55Speaker 2: kunnen we van die partijen verwachten? Want ook gisteren waren
- 5:57Speaker 2: de reacties van Vermeer en Stoffer en Bikker... die waren
- 6:01Speaker 2: toch ook wel wisselend, hè?
- 6:04Speaker 4: Ja, nee zeker. En het zijn kleine partijen, maar ze
- 6:07Speaker 4: kunnen dus wel cruciaal zijn voor het verkrijgen van een meerderheid.
- 6:12Speaker 4: Kijk wel snel naar de Eerste Kamer, daar is het lastig.
- 6:14Speaker 4: Want daar heb je dus bijvoorbeeld met alleen pro niet genoeg.
- 6:17Speaker 4: Dus dan zou je nog heel goed de ChristenUnie kunnen gebruiken.
- 6:21Speaker 4: Of rechts moet je dan inderdaad naar BBB, naar Vermeer.
- 6:25Speaker 4: Maar ook daar zijn natuurlijk weer specifieke wenslijstjes. Voor niets
- 6:29Speaker 4: komt de zon op. En dat wordt ook weer lastig,
- 6:32Speaker 4: want dan moet je dus ook gaan kijken... stel je
- 6:36Speaker 4: wil de steun van de SGP vergaren... die zeggen, ja,
- 6:40Speaker 4: maar dan moet je wel ook iets doen aan draagmoederschap.
- 6:43Speaker 4: En dat gaat dan weer niet goed met D66. Dus
- 6:46Speaker 4: je bent nog best wel ver van huis
- 6:48Speaker 2: Nou, we gaan kijken waar we... Inderdaad, voor niets komt
- 6:50Speaker 2: de zon op. Daar kunnen we in ieder geval van
- 6:51Speaker 2: genieten vandaag. Dat is fijn. En verder dus vandaag de
- 6:54Speaker 2: kant van de Kamer. Morgen beantwoording van het kabinet. En
- 6:56Speaker 2: de vraag is eventjes, ja, zijn ze er dan uit?
- 6:58Speaker 2: Of gaat dit nog een tijdje duren? Nou, de verwachting
- 7:00Speaker 2: is het laatste. We gaan het volgen met jou. Dank
- 7:02Speaker 2: je wel, politiek verslaggever Sophia van Lil. Maxime, je kent
- 7:06Speaker 2: het spreekwoord... alle wegen leiden naar Istanbul.
- 7:08Speaker 3: Nee, nee. Nee,
- 7:10Speaker 2: Rome, toch? Nee, ja, Rome. Eigenlijk zou het Istanbul moeten zijn...
- 7:13Speaker 2: want Rome was in de Romeinse tijd voor verkeer over land...
- 7:17Speaker 2: een stuk minder belangrijk dan we tot nu toe dachten.
- 7:20Speaker 2: En hoe dat zit hoor je over een minuutje of acht.
- 7:25Speaker 3: Bezwaarschriften en zienswijzen die vermoedelijk met AI zijn gegenereerd vertragen
- 7:29Speaker 3: de woningbouw. Dat blijkt uit een rondgang van BNR samen
- 7:32Speaker 3: met vakblad Koopbouw. Volgens betrokkenen verwijzen die AI bezwaarschriften en
- 7:37Speaker 3: zienswijzen regelmatig naar foutieve jurisprudentie en niet geldende wetten. Dat
- 7:42Speaker 3: ook nog. Contact daarover met Casper van der Poel, onze onderzoeksredacteur.
- 7:47Speaker 3: Goedemorgen Casper.
- 7:49Speaker 1: Goedemorgen.
- 7:50Speaker 3: Hoe kan dat? Waarom werken die bezwaarschriften vertragend? En vooral
- 7:55Speaker 3: die AI-bezwaarschriften dus
- 7:57Speaker 1: Ja, misschien herken je het wel. Met AI is het
- 8:00Speaker 1: vrij eenvoudig om een lang epistel op te stellen. Of
- 8:03Speaker 1: dat nou een essay is of dus een bezwaarschrift. Dat
- 8:06Speaker 1: vraag je aan de computer en die spuugt wat uit
- 8:08Speaker 1: die feiten. Maar deze AI-bezwaarschriften zijn gemiddeld gezien vaak wat langer...
- 8:14Speaker 1: dan reguliere bezwaarschriften, is wat mensen ons vertellen... Zo zijn
- 8:19Speaker 1: advocaat tegen ons tot zo'n regulier bezwaarschrift. Dat is vaak
- 8:23Speaker 1: maximaal drie tot zes bezwaargronden. Dat zijn argumenten waarom een
- 8:26Speaker 1: bezwaarmakende het dan... oneens is met de beslissing van de overheid.
- 8:29Speaker 1: In dit geval in zaken de woningbouw. En zo'n eigen
- 8:32Speaker 1: bezwaarschrift kan elf of twaalf bezwaargronden uitspugen... En dat kost
- 8:39Speaker 1: gewoon veel meer tijd om te verwerken voor een advocaat.
- 8:41Speaker 1: Want die moet op ieder punt ingaan. En als het
- 8:44Speaker 1: tijd kost, kost het trouwens ook geld. Want ja, advocaten
- 8:47Speaker 1: hebben toch vaak een redelijk uurtarief.
- 8:49Speaker 3: Ja, en als je een beetje een soort inschatting moet geven...
- 8:52Speaker 3: hoeveel extra tijd is dat? Weten we dat?
- 8:56Speaker 1: Ja, dat is moeilijk in te schatten. Dat is ook
- 8:59Speaker 1: omdat het nog niet helemaal duidelijk is... wanneer een bezwaarschrift
- 9:03Speaker 1: nou echt met de AI is gegenereerd. We weten pas
- 9:05Speaker 1: sinds kort dat het pangram toch goed werkt. Dus dat
- 9:09Speaker 1: is heel moeilijk te zeggen. En dat kunnen de bronnen
- 9:11Speaker 1: die we spraken... de gemeenten, advocaten, brancheverenigingen, ontwikkelaars... die kunnen
- 9:16Speaker 1: daar weinig zinnigs over zeggen.
- 9:19Speaker 3: Je moet natuurlijk als eerste om dit tegen te gaan herkennen...
- 9:22Speaker 3: welke bezwaarschriften nou wel en niet met AI zijn gegenereerd.
- 9:27Speaker 3: Zijn er bepaalde signalen, rode vlaggen, waar naar gekeken wordt?
- 9:31Speaker 3: Ja
- 9:32Speaker 1: je noemde er net inderdaad al twee. Ze verwijzen soms
- 9:34Speaker 1: naar foutieve jurisprudentie... en soms ook naar de Belgische wet
- 9:38Speaker 1: of de wet van de Besseilanden. Die is hier... Ja,
- 9:42Speaker 1: niet geldig. Verder zie je heel vaak in de opmaak
- 9:46Speaker 1: toch wel redelijk dat iets met AI is gegenereerd. Als
- 9:49Speaker 1: je iets prompt, dan worden dingen vaak in van die
- 9:51Speaker 1: puntsgewijze opsommingen uitgespuugd eigenlijk. Dat zie je ook in dit
- 9:56Speaker 1: soort bezwaarschriften. We hebben er ook eentje ingezien en dat bezwaarschrift...
- 10:00Speaker 1: bestaat voornamelijk uit puntsgewijze opsommingen. Daarnaast zitten er heel veel
- 10:04Speaker 1: koppen en tussenkoppen in. Soms worden er zelfs emojis in gevonden,
- 10:08Speaker 1: zeggen bronnen ons... En wat ook opvalt, wordt ons verteld,
- 10:14Speaker 1: is dat deze AI-bezwaarschriften toch vaak minder goed aansluiten op
- 10:17Speaker 1: een lokale context. Dat ze vrij algemeen zijn. Dus dat
- 10:21Speaker 1: zijn een paar rode vlaggen die ons zijn verteld.
- 10:25Speaker 3: En wat kan er dan vervolgens tegen worden gedaan? Want ja,
- 10:27Speaker 3: dan heb je dat bezwaarschrift, maar het blijft, ook al
- 10:30Speaker 3: is het met AI gegenereerd, het blijft gewoon een officieel document, toch?
- 10:34Speaker 1: Ja, precies. Het mag. Dus dat is ook een beetje
- 10:37Speaker 1: de vraag. Wat wil je hiermee doen? Is dat überhaupt
- 10:40Speaker 1: wenselijk dat hier wat mee wordt gedaan? Want AI is
- 10:44Speaker 1: inderdaad gewoon best wel gemeengoed geworden. Zeker de generatieve AI.
- 10:48Speaker 1: Iedereen maakt daar gebruik van. Je kan hier in theorie
- 10:51Speaker 1: wetgeving tegen opstellen, maar ja... Het betwijfelt het ministerie van
- 10:56Speaker 1: Binnenlandse Zaken daarop zitten wachten. Volkshuisvesting valt daaronder. Die hebben
- 11:01Speaker 1: we ook om reactie gevraagd. En die zeggen inderdaad, ja,
- 11:04Speaker 1: langere bezwaarschriften in algemene zin... die vertragen de woningbouw wel.
- 11:11Speaker 1: Die zorgen ervoor dat procedures ellenlang duren. Maar of dat
- 11:16Speaker 1: eigenlijk altijd AI-bezwaren zijn, dat kan het ministerie niet met
- 11:19Speaker 1: zekerheid zeggen. Dus ja, daar gaat nog niet heel veel gebeuren,
- 11:23Speaker 1: is een beetje mijn inschatting. BZK zegt wel, we houden
- 11:27Speaker 1: het in de gaten.
- 11:28Speaker 3: Ja, nou mooi, dat is al fijn. Is het dan
- 11:31Speaker 3: uiteindelijk wel, ja, is het dan echt heel erg dat
- 11:35Speaker 3: die bezwaarschriften met AI worden gegenereerd? Want jij zegt ook, ja,
- 11:39Speaker 3: het blijft... Het blijft gewoon een bezwaarschrift. Hij is misschien
- 11:43Speaker 3: wat langer. En er moet wat langer naar gekeken worden
- 11:45Speaker 3: dan
- 11:47Speaker 1: Ja, het is inderdaad ook een beetje wie het vraagt.
- 11:49Speaker 1: Want we kregen ook wel de reactie van... dit zijn
- 11:52Speaker 1: juridische documenten. Niet iedereen beschikt over de juridische kennis... of
- 11:55Speaker 1: misschien over het geld om een advocaat in te huren...
- 11:57Speaker 1: om uiteindelijk een bezwaarschrift op te stellen. En met zo'n AI-tool...
- 12:03Speaker 1: kun je toch relatief eenvoudig een zienswijze opstellen... of die
- 12:07Speaker 1: nou klopt of niet. Dat is een tweede discussie. Maar
- 12:09Speaker 1: het heeft tot op zekere hoogte ook een beetje een
- 12:11Speaker 1: democratiserend effect... dat mensen kunnen makkelijker bezwaargaan... tegen iets waarmee
- 12:16Speaker 1: ze het gewoon oneens zijn. En dat kan op papier
- 12:20Speaker 1: ook positief zijn. Wat wel de realiteit is dat de
- 12:24Speaker 1: bronnen die wij spraken... die benadrukken vaker de keerzijde. En
- 12:29Speaker 1: dat is gewoon dat dit vertragend werkt. Omdat deze AI-bezwaren
- 12:33Speaker 1: of niet kloppen, of veel te lang duren... of gewoon
- 12:36Speaker 1: niet echt aansluiten op de lokale context. En dat is
- 12:39Speaker 1: toch wel funest voor de toch al vrij stroperige woningbouw.
- 12:43Speaker 3: Ja, ja. Zitten ze alleen maar fouten van andere mensen
- 12:46Speaker 3: te corrigeren. Dank Casper van der Poel van onze onderzoeksredactie.
- 12:49Speaker 3: En later in de reguliere uitzending spreken we nog met
- 12:53Speaker 3: Arjen Praat. Hij is advocaat bij Newground Law. En hij
- 12:56Speaker 3: krijgt ook regelmatig met dit soort AI-gegenereerde bezwaarschriften en zienswijzen
- 13:01Speaker 3: te maken. Het hele onderzoeksverhaal lees je op bnr.nl. En
- 13:05Speaker 3: de mogelijke effecten die daarbij komen kijken.
- 13:10Speaker 2: Dan lijkt voor nu de rust op het spoor te
- 13:12Speaker 2: zijn teruggekeerd. Op dit moment, en het is rond kwart
- 13:14Speaker 2: over zes terwijl we dit uitspreken... zijn er geen storingen
- 13:18Speaker 2: op het spoor gemeld. We kennen de verhalen. Gisteren zorgden
- 13:21Speaker 2: buizen en kabels op het spoor op zeker 35 plekken
- 13:24Speaker 2: voor storingen. Met als gevolg dus veel ontregeling van het
- 13:27Speaker 2: treinverkeer op meerdere plekken. Ook gisteravond nog trouwens op het
- 13:30Speaker 2: spoor bij Teuge. Daar werd een buis gevonden. Toen ging
- 13:34Speaker 2: ProRail ook nog uit van een nieuwe sabotageactie. Rond 11
- 13:37Speaker 2: uur gisteravond was dat. Maar nu dus op dit moment
- 13:40Speaker 2: lijkt de situatie rustig. En van die sabotageactie, want we
- 13:43Speaker 2: zijn steeds op zoek naar wie zijn dat dan geweest,
- 13:46Speaker 2: zijn vrij weinig camerabeelden, zegt de topvrouw van ProRail, Mirjam
- 13:50Speaker 2: van Veldhuizen, bij Nieuwsuur. En de beelden die er zijn,
- 13:52Speaker 2: die zijn gedeeld met de politie, zo zegt ze. We
- 13:54Speaker 7: hebben alles aan de politie gegeven, er zijn wel wat camerabeelden,
- 13:57Speaker 7: maar op de plekken waar het gebeurd is, helaas weinig.
- 14:00Speaker 2: Ja, en of er dan ook echt daders op die
- 14:02Speaker 2: beelden te zien zijn, dat weten we niet, is haar
- 14:04Speaker 2: ook niet duidelijk. En ProRail is de komende tijd en
- 14:07Speaker 2: ook deze ochtend extra alert, zegt Van Veldhuizen. De
- 14:09Speaker 7: operatie doet er alles aan om het toch beter in
- 14:11Speaker 7: de gaten te houden met de middelen en mankracht die
- 14:14Speaker 7: we hebben. Dus dat betekent extra camerabewaking, zijn extra camera's geplaatst,
- 14:18Speaker 7: extra surveillance. Maar laten we eerlijk zijn, we hebben 7000
- 14:21Speaker 7: kilometer spoor, die hou je niet zomaar helemaal in beeld.
- 14:23Speaker 2: Dus de topvrouw van ProRail. Wie de daders zijn is
- 14:26Speaker 2: dus nog steeds onduidelijk. Politie doet onderzoek om dat te achterhalen.
- 14:30Speaker 2: Er zijn aanwijzingen dat boerenactivisten achter die sabotage zitten. Blijkt
- 14:34Speaker 2: uit gesprekken die de NOS voerde met boeren en boerenorganisaties.
- 14:38Speaker 2: Bronnen in agrarische kringen bevestigen... dat er afgelopen dagen online
- 14:41Speaker 2: is gesproken over acties op Prinsjesdag. Agraractie zegt dat ze
- 14:45Speaker 2: daar niks van weten, van die sabotageactie. En dat geldt
- 14:48Speaker 2: ook voor Farmers Defence Force... En premier Rob Jetten noemde
- 14:52Speaker 2: die actie gisteren hier bij BNR
- 14:54Speaker 8: ontwrichtend. Het was gewoon heftig. Het is erg ontwrichtend om
- 14:57Speaker 8: op deze manier het treinverkeer te ontregelen. Het kan ook
- 14:59Speaker 8: echt heel onveilige situaties opleveren, zeg ik, als uitspoormedewerker. Dus
- 15:04Speaker 8: we doen er echt alles aan om deze daders op
- 15:07Speaker 8: te sporen... en ervoor te zorgen dat ze dit niet
- 15:08Speaker 8: onbestraft hebben kunnen doen.
- 15:10Speaker 2: Ja, inderdaad. Jetten voorheen werkzaam bij ProRail. Ik zag ook
- 15:13Speaker 2: wel deskundigen die zeiden... als deze mensen worden gepakt, dan
- 15:15Speaker 2: hangen hun hoge straffen boven het hoofd. Want het spoor
- 15:18Speaker 2: op deze manier ontregelen is... één, onveilig, en twee, zeer ontwrichtend.
- 15:22Speaker 3: Ja, dat lijkt mij ook. Wie nog niet genoeg heeft
- 15:24Speaker 3: gehad van Prinsjesdag in Nederland trouwens... en de troonrede kan
- 15:27Speaker 3: zich vandaag ook opmaken voor de Europese variant... die is
- 15:30Speaker 3: dan wel zonder koets en zonder hoedjes... Maar natuurlijk met
- 15:34Speaker 3: Ursula von der Leyen. De voorzitter van de Europese Commissie
- 15:36Speaker 3: houdt om negen uur... haar jaarlijkse State of the European Union...
- 15:42Speaker 3: toespraak in het Europees Parlement in Straatsburg. Daarin presenteert de
- 15:46Speaker 3: EU-chef de plannen voor het komende parlementaire jaar... en kijkt
- 15:49Speaker 3: ze terug op wat er afgelopen jaar bereikt is. Buitenland-redacteur
- 15:52Speaker 3: Luc de Klerk is in Straatsburg... en die vertelt alvast
- 15:55Speaker 3: wat we moeten verwachten van die toespraak van von der
- 15:57Speaker 9: Leyen
- 15:58Speaker 9: Tot op het allerlaatste moment wordt er gewerkt aan die
- 16:01Speaker 9: speech van von der Leyen. En er zijn maar weinigen
- 16:03Speaker 9: die echt helemaal weten wat er dan precies in die
- 16:05Speaker 9: definitieve versie staat. Von der Leyen kan zelfs haar eigen
- 16:08Speaker 9: commissarissen nog wel eens verrassen. Een paar dingen die we
- 16:11Speaker 9: al wel vrij zeker weten. Ze heeft gezegd dat ze
- 16:13Speaker 9: een leeftijdsrestrictie voor sociale media gaat aankondigen. Verschillende media hebben
- 16:18Speaker 9: de wettekst daarvan al gezien. En het idee is dat
- 16:20Speaker 9: kinderen pas vanaf 15 jaar zelfstandig social media mogen gebruiken.
- 16:24Speaker 9: Verder kwam gisteren ook al naar buiten dat er een
- 16:26Speaker 9: migratienoodwet komt in reactie op de migranten die probeerden toegang
- 16:30Speaker 9: te krijgen tot de Spaanse exclave Ceuta afgelopen zomer.
- 16:33Speaker 3: Ja, vrij specifieke voorstellen dus die we wel al weten,
- 16:37Speaker 3: maar wat wordt dan het grotere plaatje van deze speech
- 16:40Speaker 9: Von der Leyen zal verder proberen zoveel mogelijk onderwerpen aan
- 16:43Speaker 9: te snijden om ook zoveel mogelijk partijen, bedrijven, andere belanghebbenden
- 16:47Speaker 9: allemaal iets te geven. Onderwerpen die zeker voorbij zullen komen
- 16:51Speaker 9: morgen zijn bijvoorbeeld dan nog de economie, met zeker ook
- 16:53Speaker 9: aandacht voor energie. Klimaat zal een belangrijk onderwerp zijn, net
- 16:57Speaker 9: als AI en natuurlijk ook defensie en veiligheid
- 17:01Speaker 3: Later in de reguliere uitzending praten we door met Luc
- 17:03Speaker 3: om voor te beschouwen op die State of the European Union.
- 17:06Speaker 3: En om half tien hoor je ook nog Stefan de
- 17:09Speaker 3: Vries met een eerste analyse van de speed.
- 17:12Speaker 2: Ja, en ook op de beurs gaat het leven weer
- 17:13Speaker 2: verder na Prinsjesdag. Nou, Maxime, je deed gisteravond nog BNR-beurs. Ja,
- 17:17Speaker 2: het was een korte nacht. Dus vertel ook nu maar
- 17:18Speaker 2: wat we dan vandaag kunnen verwachten
- 17:20Speaker 3: Ja, nou, terwijl in Nederland de politiek aan het miljoenenontbijt zit...
- 17:22Speaker 3: is het juiste nagelbijten in het Witte Huis. Daar lijkt
- 17:25Speaker 3: de grootste nachtmerrie van Donald Trump... toch wel eens waarheid
- 17:28Speaker 3: te kunnen gaan worden. Alle ogen zijn daar namelijk gericht
- 17:30Speaker 3: op Kevin Walsh... de voorzitter van de Amerikaanse Centrale Bank.
- 17:34Speaker 3: Die komt aan het einde van de dag de vergadering
- 17:35Speaker 3: met zijn medebestuurders uit... en de kans is groot dat
- 17:38Speaker 3: hij dan gaat vertellen... dat de beleidsrente daar omhoog gaat...
- 17:41Speaker 3: en de inflatie misschien toch wel eindelijk een beetje beteugeld wordt.
- 17:46Speaker 3: Meer dan 90 procent van de analisten denkt dat die verhoging...
- 17:49Speaker 3: 0,25 procentpunt, dat die onvermijdelijk is. Daarnaast nog een paar
- 17:53Speaker 3: macro-economische cijfers. Inflatie in het Verenigd Koninkrijk van afgelopen maand...
- 17:57Speaker 3: daar krijgen we een update van. En zo ook van
- 18:00Speaker 3: de verkoopcijfers van de Amerikaanse detailhandel. Dat is dan weer
- 18:04Speaker 3: misschien nog een mooie toevoeging op het beeld... dat de
- 18:06Speaker 3: Federal Reserve alweer schetst over de economie.
- 18:08Speaker 2: Ja, ik zei laatst al misschien dat Kevin Wurst... dan
- 18:11Speaker 2: door Donald Trump Kevin Wurst wordt genoemd. Maar dat gaan
- 18:13Speaker 2: we nog meemaken wellicht. BNR Beurs, vanavond half zeven. Nieuwe
- 18:16Speaker 2: aflevering hier op BNR. Gewoon terug op z'n oude tijdstip.
- 18:18Speaker 2: En live luisteren en terugluisteren doe je allemaal in de BNR-app.
- 18:23Speaker 2: En dan gaan we koppen stellen. Interessante verhalen uit de kranten.
- 18:25Speaker 2: Uiteraard veel aandacht voor de Prinsjesdagplannen. Bijvoorbeeld in het Financiële Dagblad.
- 18:29Speaker 2: Coalitie legt rekening bij werkenden. Hogere inkomens betalen het meest.
- 18:34Speaker 2: De krant staat uitgebreid stil bij de Prinsjesdagplannen. Belastingen gaan
- 18:37Speaker 2: volgend jaar 6,9 miljard euro omhoog. Welker opgeteld als gevolg
- 18:41Speaker 2: van de kabinetsplannen. Voor het grootste deel gaat het om
- 18:44Speaker 2: hogere lasten op arbeid. Als dit dus inderdaad allemaal meerderheden krijgt.
- 18:47Speaker 2: Want dat is een voorwaarde die nog wel even moet
- 18:49Speaker 2: worden ingevuld.
- 18:50Speaker 3: De Telegraaf ook nog. Met schreeuwen kom je niet verder.
- 18:52Speaker 3: Minister van Financiën Ilko Heijnen zal moeten onderhandelen... met de
- 18:55Speaker 3: oppositie over zijn begroting die Moïsa tot stand komt. Een
- 18:59Speaker 3: interview in de krant stelt dat hij daarvoor... niet nog
- 19:03Speaker 3: meer bezuinigingen wil schrappen.
- 19:05Speaker 2: En dan gaan we naar het Financiële Dagblad. Brussel wil
- 19:08Speaker 2: meer grensoverschrijdende arbeid en gaat obstakels aanpakken. De Europese Commissie
- 19:12Speaker 2: wil twee van de tien grootste obstakels voor de interne
- 19:15Speaker 2: markt wegnemen. Bijvoorbeeld digitalisering van sociale zekerheidsrechten. Zoals verzuim, ziekte-
- 19:20Speaker 2: en werkloosheidsregeling. En ook moet de erkenning van kwalificaties van
- 19:23Speaker 2: werknemers gestroomlijnder worden.
- 19:25Speaker 3: De Volkskrant nog. Iran probeert de Amerikaanse droneboot te kapen.
- 19:29Speaker 3: Al dus het Amerikaanse leger, koppelsen. Bij een Amerikaanse droonaanval
- 19:33Speaker 3: op twee boten van het Iraanse leger... zijn eerder deze
- 19:36Speaker 3: week meerdere doden gevallen. Het leger zegt dat Iran een
- 19:39Speaker 3: onbemand vaartuig... van de Amerikaanse marine wilde overnemen. Iran heeft
- 19:43Speaker 3: een andere lezing. Die zeggen de getroffen vaartuigen zouden vissersboten
- 19:47Speaker 3: zijn geweest.
- 19:48Speaker 2: En tot slot in de Financiële Telegraaf, KLC. dat is
- 19:50Speaker 2: KLM Cityhopper, houdt rekening met het schrappen van vluchten. De
- 19:54Speaker 2: Cityhopper-tak van KLM vreest dat de vloot mogelijk aan de
- 19:56Speaker 2: grond moet blijven... als de hoge olieprijzen aanhouden, zegt de
- 19:59Speaker 2: directeur van KLM Cityhopper tegen de krant. De prijs van
- 20:02Speaker 2: een vat kerosine ligt boven de 160 dollar... en voor
- 20:04Speaker 2: korte vluchten is het dan bijna niet rendabel om ze
- 20:07Speaker 2: te vliegen. En dan niet alle wegen leiden naar Rome.
- 20:11Speaker 2: Dat beroemde beeld van de Romeinse wegen blijkt een stuk
- 20:14Speaker 2: minder letterlijk te kloppen dan vaak wordt gedacht. Onderzoekers hebben
- 20:17Speaker 2: bijna 300.000 kilometer aan wegen uit de Romeinse Rijk uit
- 20:21Speaker 2: die tijd geanalyseerd. En volgens hun studie, gepubliceerd in Nature,
- 20:25Speaker 2: was Rome wel degelijk het politieke centrum van het Rijk.
- 20:29Speaker 2: Maar niet zozeer het belangrijkste knooppunt als het gaat om
- 20:32Speaker 2: verkeer over land. Sterker nog, steden als Ankara, Byzantium, het
- 20:36Speaker 2: huidige Istanbul en Korinthe, die lagen een stuk gunstiger. En
- 20:40Speaker 2: zeker dat Byzantium was belangrijk, want daar liep de verbinding
- 20:43Speaker 2: tussen Europa en Azië over de bosbrus, en nog steeds uiteraard.
- 20:47Speaker 2: En toen de stad later Constantinopel ging heten, de hoofdstad werd,
- 20:50Speaker 2: toen lag ze voor reizen over het land veel centraal.
- 20:54Speaker 2: En ook binnen Italië is de uitkomst opvallend van het onderzoek.
- 20:57Speaker 2: Volgens de onderzoekers liep de belangrijkste verbinding niet via Rome...
- 21:01Speaker 2: maar langs de andere kant van het Friereiland, namelijk aan
- 21:03Speaker 2: de Adriatische kust. Rome was dus voor vervoer over land
- 21:06Speaker 2: veel minder centraal... dan we eigenlijk zouden verwachten. En dan
- 21:09Speaker 2: gaan we nog een bekend beeld laten sneuvelen... want die
- 21:11Speaker 2: kaarsrechte Romeinse wegen... ja, op zich bouwden de Romeinen wel
- 21:17Speaker 2: wegen zo recht mogelijk... als het landschap dat toeliet, maar
- 21:21Speaker 2: bergen en dalen... dwongen ze ook geregeld tot allerlei bochten...
- 21:24Speaker 2: Dus over het hele Rijk genomen zijn belangrijke moderne wegen...
- 21:28Speaker 2: zelfs rechter dan die Romeinse. Dus ook dat fabeltje kan
- 21:31Speaker 2: de prullenbak in. Niks is heilig. Nee, precies. Waren de
- 21:33Speaker 2: Romeinen dan eigenlijk gewoon waardeloze wegenbouwers? Nee. Zo'n 91 procent
- 21:38Speaker 2: van de onderzochte wegen... bleef onder een hellingsgraad van 16 procent...
- 21:41Speaker 2: en was daarmee geschikt om er met je kar of
- 21:43Speaker 2: je wagen overheen te gaan... met trekdieren. En waar nodig
- 21:46Speaker 2: gebruikten ze bruggen, uitgehakte rotsen... allerlei terrassen om lastig terrein
- 21:51Speaker 2: te overwinnen. Dus het waren wel degelijk innovatieve wegenbouwers... De
- 21:54Speaker 2: onderzoekers waarschuwen ook dat hun kaart niet compleet is. Maar
- 21:57Speaker 2: ze zeggen wel dat Romeinse wegen net draaiden... eigenlijk veel
- 22:00Speaker 2: minder om één middelpunt... dan omdat Rome dan de bedroemde
- 22:04Speaker 2: uitdrukking doet vermoeden. Dus als we dan toch het spreekwoord
- 22:07Speaker 2: willen redden... dan moeten we iets zeggen als alle wegen
- 22:09Speaker 2: leiden
- 22:11Speaker 3: naar Istanbul. Op de een of andere manier klinkt het
- 22:13Speaker 3: nog niet helemaal goed. Nee, het bek niet. Even weg.
- 22:17Speaker 9: De column van Bernard Hammelburg.
- 22:21Speaker 10: Van alle wapenexporterende landen is Amerika veruit de grootste. De
- 22:26Speaker 10: belangrijkste Amerikaanse klant is Saoedi-Arabië... met niet minder dan 24 Patriot-systemen,
- 22:30Speaker 10: 152 F-15 gevechtsvliegtuigen... Zeven Thaat-afweerbatterijen, 132 helikopters, 153 tanks, vier
- 22:42Speaker 10: vergatte tweetankvliegtuigen en zo ongeveer elke denkbare raketradar of artillerie.
- 22:49Speaker 10: Klein probleem, de krijgsmacht is een zootje en de vakkennis benedenmaats.
- 22:55Speaker 10: Vandaar dat de Saoedi's altijd op Amerikaanse militairen bijstand rekenen.
- 23:00Speaker 10: Om precies te zijn, 42% van de wereldwapenhandel is Amerikaans
- 23:06Speaker 10: en 12 tot 20% daarvan gaat naar Saoedi-Arabië. Nu het
- 23:10Speaker 10: land tegelijkertijd wordt aangevallen door Yemenitische Houthis en Iraakse milities...
- 23:16Speaker 10: zit het de facto staatshoofd Mohammed bin Salman diep in
- 23:20Speaker 10: de moeilijkheden. De straat van Bab al-Mandab aan de zuidkant
- 23:24Speaker 10: van de Rode Zee is geblokkeerd. De uit 1980 daterende
- 23:28Speaker 10: Oost-West oliepijpleiding, waardoor het land olie rondom de eveneens geblokkeerde
- 23:35Speaker 10: straat van Hormuz vervoerde, is stukgeschoten. Dus er zijn voor
- 23:39Speaker 10: de olieproducerende supermacht nog nauwelijks opties. Donderdag belde MBS twee
- 23:45Speaker 10: keer met Donald Trump met het verzoek de Houthis te bombarderen.
- 23:49Speaker 10: Trump gaf niet thuis, tot verbijstering van MBS. Tegen CNN
- 23:55Speaker 10: zei het Witte Huis te praten met de Saoedi's en
- 23:58Speaker 10: de Yemenitische regering in een poging de stabiliteit in de
- 24:02Speaker 10: Rode Zee te herstellen. Olie op de golven, zogezegd, voor
- 24:06Speaker 10: de toch al woedende MBS. Trump geeft niet thuis omdat
- 24:11Speaker 10: hij ziet wat een debakelde oorlog met Iran is geworden
- 24:14Speaker 10: door de blokkade van Hormuz. Om zijn hachje in eigen
- 24:18Speaker 10: land te redden wil hij maar één ding, weg uit
- 24:21Speaker 10: het moeras van het Midden-Oosten in de hoop dat de
- 24:23Speaker 10: aandacht wat minder komt te liggen op de brandstofprijs. En
- 24:28Speaker 10: in de hoop dat hij bij de midterms, waarvan hij
- 24:30Speaker 10: inmiddels snapt dat hij het huis van afgevaarderen gaat verliezen,
- 24:35Speaker 10: misschien de Senaat nog kan redden. En wij met onze
- 24:39Speaker 10: recordprijzen hier, eigen schuld vindt Trump, dan had die laffe
- 24:43Speaker 10: NAVO hem in Hormuz maar te hulp moeten komen toen
- 24:46Speaker 10: hij daarom vroeg. Zoals hij vindt dat het Zelenskys schuld
- 24:50Speaker 10: is dat de dieselprijs zo hoog is, schuift hij ons
- 24:53Speaker 10: Europeanen de schuld voor de mondiale brandstofcrisis in de schoenen.