Latest / True Crime 24 - Nederlands / Joana Cipriano deel 1

Transcript

Joana Cipriano deel 1 · True Crime 24 - Nederlands

0:00
Speaker 2: Dit is het waargebeurde verhaal van Joana Cipriano, een achtjarig
0:04
Speaker 2: meisje dat op 12 augustus 2004 verdween uit een klein dorp in
0:08
Speaker 2: het zuiden van Portugal. Het is een zaak die een
0:10
Speaker 2: land schokte, die de grenzen van het Portugese recht opzocht
0:14
Speaker 2: en die jaren later verweven zou raken met een van
0:16
Speaker 2: de bekendste vermissingszaken van Europa. Alles wat je in deze
0:19
Speaker 2: aflevering hoort is gebaseerd op openbare bronnen, rechtbankverslagen en persberichten.
0:24
Speaker 2: Om te begrijpen wat er gebeurde moeten we eerst kijken
0:27
Speaker 2: naar de plek en naar de mensen. Het dorp heet Figuera.
0:31
Speaker 2: Het ligt in de Algarve, de zuidelijke kuststreek van Portugal,
0:35
Speaker 2: dicht bij de stad Portimao. Het is een streek die
0:38
Speaker 2: bij de meeste buitenlanders bekend staat om zon, stranden en toerisme.
0:41
Speaker 2: Maar weg van de kust, in de kleine binnenlanddorpen, is
0:44
Speaker 2: het leven anders. Rustiger, armer en hechter. Iedereen kent elkaar.
0:50
Speaker 2: Nieuws reist snel van deur tot deur. Dat detail is
0:53
Speaker 2: belangrijk om te onthouden. In een grote, anonieme stad kan
0:56
Speaker 2: een kind in een menigte verdwijnen zonder dat iemand het opmerkt.
1:00
Speaker 2: In een klein dorp zoals Vigera is dat anders. Daar
1:03
Speaker 2: valt een vreemde op. Daar merken buren het als er
1:06
Speaker 2: iets niet klopt. En daar wordt de kring van mensen
1:09
Speaker 2: die met een kind te maken hebben, al snel een
1:11
Speaker 2: kleine en overzichtelijke kring. Dat zou later een rol spelen
1:15
Speaker 2: in de richting die het onderzoek nam. In een van
1:17
Speaker 2: die huizen woonde Joana Isabel Cipriano Guerrero. Ze was geboren
1:21
Speaker 2: op 31 mei 1996. In de zomer van 2004 was ze acht jaar oud.
1:27
Speaker 2: Ze wordt beschreven als een levendig meisje met kort haar.
1:30
Speaker 2: Ze ging naar de plaatselijke school en speelde in de buurt,
1:33
Speaker 2: zoals kinderen op het platteland dat doen. Joanna woonde bij
1:36
Speaker 2: haar moeder, Leonor Cipriano. Leonor kwam uit een groot gezin.
1:41
Speaker 2: Een van haar broers, Joao Cipriano, speelt in dit verhaal
1:44
Speaker 2: een centrale rol. Ook Leandro Silva, de partner van Leonor,
1:48
Speaker 2: komt in het verhaal terug. Hij zou later in interviews
1:51
Speaker 2: van zich laten horen. Maar op de avond dat alles
1:54
Speaker 2: veranderde draaide alles om Joanna en om een simpele boodschap.
1:58
Speaker 2: Het is goed om hier eerlijk te zijn over wat
2:00
Speaker 2: we wel en niet weten. Over het dagelijkse leven van Joanna,
2:03
Speaker 2: over haar karakter, over de precieze sfeer in haar gezin,
2:07
Speaker 2: bestaan weinig geverifieerde details. Wat we met zekerheid weten, komt
2:11
Speaker 2: vooral uit het onderzoek, de rechtbankstukken en de verslaggeving die
2:15
Speaker 2: daarna volgde. Dit is geen verhaal waarin we de gedachten
2:18
Speaker 2: van de betrokkenen kennen. Het is een verhaal dat we
2:21
Speaker 2: reconstrueren uit Vaststaande feiten. En waarin veel van wat er
2:26
Speaker 2: werkelijk in die huizen gebeurde, betwist blijft. Het was 12 augustus 2004.
2:32
Speaker 2: Het was zomer. Volgens wat later werd vastgesteld werd Joanna
2:36
Speaker 2: door haar moeder naar een winkel in de buurt gestuurd
2:39
Speaker 2: om melk en een blikje tonijn te kopen. Een gewone boodschap,
2:43
Speaker 2: het soort klusje dat een kind van acht in een
2:45
Speaker 2: klein dorp zonder nadenken doet. Joanna ging op weg. Een
2:50
Speaker 2: buurvrouw zag haar rond acht uur, eens avonds. Op ongeveer 200
2:54
Speaker 2: meter van haar huis, op de terugweg van de winkel.
2:58
Speaker 2: Dat is het laatste bevestigde moment waarop iemand Joanna levend zag.
3:02
Speaker 2: Daarna verdween ze. Toen Joanna niet thuis kwam, sloeg de
3:06
Speaker 2: ongerustheid toe. Haar moeder meldde haar vermist. Het dorp kwam
3:11
Speaker 2: in beweging. Buren zochten in de omgeving, langs de wegen,
3:15
Speaker 2: in de velden rond Vigera. De autoriteiten werden ingeschakeld. In
3:20
Speaker 2: eerste instantie werd de zaak behandeld, zoals elke vermissing van
3:23
Speaker 2: een kind. Een zoekactie, een oproep. De hoop dat het
3:27
Speaker 2: meisje snel gevonden zou worden. Leonor Cipriano trad naar voren
3:31
Speaker 2: als de wanhopige moeder. Ze startte een plaatselijke campagne om
3:35
Speaker 2: haar dochter te vinden. Ze verspreidde posters in de buurt.
3:39
Speaker 2: Ze gaf interviews aan de media, waarin ze de verdwijning
3:42
Speaker 2: van haar dochter betreurde en om hulp vroeg. Voor het
3:45
Speaker 2: publiek was ze in die eerste dagen het gezicht van
3:47
Speaker 2: een moeder in nood. Een vrouw die alles deed om
3:49
Speaker 2: haar kind terug te vinden. Maar de dagen werden weken
3:53
Speaker 2: en er kwam geen enkel spoor van Johanna. Geen getuige
3:56
Speaker 2: die haar ergens anders had gezien. Geen teken van een
3:59
Speaker 2: ontvoering door een vreemde. Geen losgeld, geen briefje, niets. Voor
4:04
Speaker 2: de recherche is dat een belangrijk signaal. Wanneer een kind
4:08
Speaker 2: volledig verdwijnt, zonder enig spoor naar buiten, richt het onderzoek
4:12
Speaker 2: zich vaak naar binnen. Naar de mensen die het dichtst
4:14
Speaker 2: bij het kind stonden. Dat is geen bewijs van schuld.
4:18
Speaker 2: Het is een uitgangspunt van onderzoek. In veel vermissingszaken blijkt
4:22
Speaker 2: uiteindelijk dat een vreemde verantwoordelijk is. Maar in de eerste
4:26
Speaker 2: fase van een onderzoek moeten rechercheurs de mensen in de
4:29
Speaker 2: directe omgeving uitsluiten, of juist in beeld brengen. In het
4:33
Speaker 2: geval van Joanna was er niets wat naar buiten wees.
4:36
Speaker 2: Geen auto die was gesignaleerd, geen verdachte vreemdeling, geen enkel
4:40
Speaker 2: spoor dat het dorp uitleidde. En dus keerde het onderzoek
4:43
Speaker 2: zich naar binnen. Portugal is bovendien een land met weinig
4:47
Speaker 2: ontvoeringen van kinderen. Dat maakte de zaak nog opvallender. Het
4:51
Speaker 2: verdwijnen van een achtjarig meisje zonder enig spoor, in een
4:55
Speaker 2: klein dorp waar iedereen LK TAR kent, is een zeldzaamheid.
5:00
Speaker 2: En zeldzame zaken trekken de aandacht van de zwaarste onderzoeksdiensten.
5:04
Speaker 2: De zaak werd overgenomen door de Polícia Judiciária, de Portugese recherche,
5:08
Speaker 2: kortweg de PJ. Dit is de dienst die de zwaarste
5:12
Speaker 2: misdrijven onderzoekt. Moord, ontvoering, georganiseerde misdaad. Het is de Portugese
5:18
Speaker 2: tegenhanger van de grote nationale recherchediensten in andere landen en
5:22
Speaker 2: een zaak die bij de PJ terechtkomt, wordt met de
5:24
Speaker 2: hoogste ernst behandeld. Het regionale kantoor in Portimao nam de leiding.
5:29
Speaker 2: En naarmate het onderzoek vorderde, verschoof de aandacht van de
5:32
Speaker 2: rechercheurs naar de directe omgeving van Joana. Naar haar moeder, Leonor.
5:38
Speaker 2: En naar haar oom, Joao Cipriano. Hier begint het meest
5:42
Speaker 2: omstreden deel van dit verhaal. Want wat er precies gebeurde
5:45
Speaker 2: in de verhoorkamers van de politie in die weken, is
5:48
Speaker 2: tot op de dag van vandaag onderwerp van diep meningsverschil.
5:51
Speaker 2: Volgens de recherche kwam er een bekentenis. In oktober 2004, ongeveer
5:56
Speaker 2: twee maanden na de verdwijning, bekende zowel Leonor Cipriano als
6:00
Speaker 2: haar broer Joao. Volgens het onderzoek verklaarde Joao dat hij
6:04
Speaker 2: het lichaam van Joana in kleine stukken had gesneden. Hij
6:07
Speaker 2: zei dat hij die stukken in een koelkast had geplaatst
6:10
Speaker 2: en dat hij ze vervolgens had weggegooid in een nabijgelegen varkensstal.
6:13
Speaker 2: Het is een verklaring van gruwelijke koelte en het verklaart
6:16
Speaker 2: ook waarom er nooit een lichaam gevonden werd. Op de
6:19
Speaker 2: vraag of hij Joana seksueel had misbruikt, gaf Joao een
6:22
Speaker 2: antwoord dat in Portugal berucht zou worden. Hij zei, ik
6:26
Speaker 2: heb haar geen kwaad gedaan, ik heb haar alleen gedood.
6:28
Speaker 2: De bekentenis van Leonor kwam volgens de aanklacht na bijna 48
6:32
Speaker 2: uur van aaneengesloten verhoor. 48 uur Dat is een cruciaal detail,
6:38
Speaker 2: want het staat centraal in alles wat daarna gebeurde. Want
6:41
Speaker 2: de dag nadat Leonor haar bekentenis had ondertekend, trok ze
6:45
Speaker 2: die weer in. Ze zei dat de bekentenis niet waar was.
6:49
Speaker 2: Ze zei dat ze tijdens het verhoor was geslagen. En
6:52
Speaker 2: er was iets wat haar woorden gewicht gaf. Leonor had
6:55
Speaker 2: uitgebreide blauwe plekken in haar gezicht en op haar lichaam.
6:59
Speaker 2: De politie had daar een verklaring voor. Volgens de agenten
7:02
Speaker 2: had Leonor zichzelf van een trap gegooid in het politiebureau...
7:05
Speaker 2: In een poging om zelfmoord te plegen. Volgens Leonor en
7:09
Speaker 2: haar verdediging waren de verwondingen het gevolg van mishandeling tijdens
7:12
Speaker 2: het verhoor. Twee verhalen, lijnrecht tegenover elkaar, over hoe een
7:16
Speaker 2: vrouw ernstig gewond raakte in een politiebureau. Op dit punt
7:20
Speaker 2: sta je als toehoorder voor de kern van de zaak.
7:23
Speaker 2: Aan de ene kant is er een bekentenis. Met concrete
7:26
Speaker 2: details over hoe het lichaam zou zijn verdwenen. Aan de
7:29
Speaker 2: andere kant is er een moeder die zegt dat die
7:31
Speaker 2: bekentenis uit haar is geslagen. En er is geen lichaam.
7:35
Speaker 2: Geen tastbaar bewijs dat Joanna daadwerkelijk dood is. Alleen een
7:39
Speaker 2: kind dat op een zomeravond verdween en nooit meer werd gezien.
7:43
Speaker 2: De duur van het verhoor is hier niet zomaar een detail.
7:46
Speaker 2: Bijna 48 uur van aaneengesloten ondervraging is uitzonderlijk lang. In de
7:51
Speaker 2: rechtspsychologie is bekend dat lange, intensieve verhoren het risico op
7:55
Speaker 2: onbetrouwbare of zelfs valse bekentenissen vergroten. Dat betekent niet automatisch
8:00
Speaker 2: dat een bekentenis onwaar is. Maar het betekent wel dat
8:03
Speaker 2: de omstandigheden waaronder een bekentenis tot stand komt, van groot
8:07
Speaker 2: belang zijn voor de waarde ervan. In de zaak Cipriano
8:11
Speaker 2: waren die omstandigheden zwaar betwist. En dat is precies waarom
8:14
Speaker 2: de zaak zo verdeeld werd ontvangen en tot op de
8:16
Speaker 2: dag van vandaag verdeeld blijft. Voor het Portugese rechtssysteem stelde
8:21
Speaker 2: dat een uitzonderlijk probleem. Hoe berecht je een moord wanneer
8:24
Speaker 2: er geen lichaam is? Wanneer het belangrijkste bewijs een bekentenis
8:28
Speaker 2: is die vervolgens wordt ingetrokken, Dat waren de vragen waarmee
8:31
Speaker 2: de rechtbank zich zou moeten bezighouden. En het antwoord zou
8:34
Speaker 2: geschiedenis schrijven in de Portugese rechtspraak. Een veroordeling voor moord
8:38
Speaker 2: zonder dat er een lichaam is gevonden, is in elk
8:41
Speaker 2: rechtssysteem zeldzaam en omstreden. Rechtssystemen zijn er huiverig voor, om
8:45
Speaker 2: een simpele en belangrijke reden. Zolang er geen lichaam is,
8:49
Speaker 2: is er geen absoluut bewijs dat het slachtoffer werkelijk dood is.
8:52
Speaker 2: In de meeste rechtszaken is dat het fundament waarop alles rust.
8:56
Speaker 2: In de zaak Cipriano ontbrak dat fundament. Er was een verdwijning,
9:00
Speaker 2: er waren bekentenissen, er was een verondersteld motief. Maar er
9:04
Speaker 2: was geen lichaam en geen forensisch bewijs van de dood.
9:07
Speaker 2: De rechtbank zou moeten beslissen of het overige bewijs sterk
9:10
Speaker 2: genoeg was om die leemte te overbruggen. Zo'n beslissing was
9:13
Speaker 2: in Portugal nog nooit eerder op deze manier genomen. Terwijl
9:17
Speaker 2: het onderzoek zich sloot rond Leonor en Joao, veranderde het
9:20
Speaker 2: beeld van Leonor in de ogen van het publiek. De
9:23
Speaker 2: vrouw die posters had opgehangen en had gehuild voor de camera's,
9:26
Speaker 2: werd nu verdacht van de moord op haar eigen dochter.
9:29
Speaker 2: De campagne om Joanna te vinden, kreeg een andere lading.
9:33
Speaker 2: Was het de oprechte wanhoop van een moeder? Of een dekmantel?
9:37
Speaker 2: Ook dat is een vraag, die nooit met volledige zekerheid
9:40
Speaker 2: is beantwoord. De zaak schokte Portugal in de nazomer van 2002.
9:43
Speaker 2: Een moeder die haar dochter vermist meldt, campagne voert om
9:48
Speaker 2: haar te vinden, en vervolgens zelf verdachten wordt van de moord,
9:52
Speaker 2: dat is het soort verhaal dat een heel land in
9:54
Speaker 2: de greep houdt. De media volgden elke wending. En elke
9:58
Speaker 2: wending riep nieuwe vragen op over wat er werkelijk was gebeurd...
10:01
Speaker 2: en over hoe het onderzoek was gevoerd. Wat de recherche presenteerde,
10:06
Speaker 2: was een verhaal met een motief. Volgens de aanklagers was
10:09
Speaker 2: Joanna gedood omdat ze iets had gezien wat ze niet
10:11
Speaker 2: had mogen zien. Iets binnen de muren van haar eigen familie.
10:15
Speaker 2: Dat motief zou in de rechtszaal in detail worden uitgewerkt...
10:19
Speaker 2: en het zou de zaak een extra laag van duisternis geven.
10:22
Speaker 2: Maar voordat we bij de rechtszaak komen... is het belangrijk
10:25
Speaker 2: om stil te staan bij wat er op dat moment
10:27
Speaker 2: vast stond en wat niet. Vast stond dat Joanna verdwenen was.
10:33
Speaker 2: Vast stond dat er bekentenissen waren. Vast stond dat Leonor
10:36
Speaker 2: zwaar toegetakeld uit het politiebureau kwam. Niet vast stond hoe
10:40
Speaker 2: die verwondingen waren ontstaan. Niet vast stond waar Joanna was.
10:45
Speaker 2: En niet vast stond of de bekentenissen betrouwbaar waren, of afgedwongen.
10:50
Speaker 2: Die spanning, tussen wat bekend is en wat betwist blijft,
10:54
Speaker 2: is wat deze zaak zo blijvend maakt. Het is geen
10:57
Speaker 2: verhaal met een schoon einde. Het is een verhaal waarin
11:00
Speaker 2: het bewijs, de bekentenissen en de beschuldigingen van politiegeweld allemaal
11:05
Speaker 2: met elkaar verstrengeld raken. De rechercheur die aan het hoofd
11:09
Speaker 2: stond van het regionale kantoor van de politia judiciaria in
11:12
Speaker 2: Portimao in die periode, was een man diens naam later
11:16
Speaker 2: wereldwijd bekend zou worden. Hij heette Goncalo Amaral. In de
11:20
Speaker 2: zaak Cipriano zou hij zelf voor de rechter komen te staan.
11:23
Speaker 2: En nog geen drie jaar later zou hij de leiding
11:25
Speaker 2: krijgen over een andere vermissing in dezelfde streek. Een zaak
11:28
Speaker 2: die de hele wereld zou volgen. Maar dat is voor
11:31
Speaker 2: het tweede deel. In dit eerste deel hebben we de
11:33
Speaker 2: contouren gezien. Een klein dorp in de Algarve. Een boodschap
11:38
Speaker 2: om melk en tonijn. Een meisje van 8 tot 200 meter van
11:41
Speaker 2: huis voor het laatst werd gezien. Een moeder die eerst
11:44
Speaker 2: zocht en toen verdacht werd. Een oom met een ijzige verklaring.
11:48
Speaker 2: Bekentenissen die kwamen na urenlang verhoor en die daarna werden ingetrokken.
11:53
Speaker 2: En een lichaam dat nooit werd gevonden. In het tweede
11:56
Speaker 2: deel gaan we naar de rechtszaal. We kijken naar het
11:59
Speaker 2: proces dat geschiedenis schreef als de eerste moordzaak in Portugal
12:02
Speaker 2: zonder lichaam. We onderzoeken het motief dat de aanklagers presenteerden.
12:08
Speaker 2: We volgen de beschuldigingen van Marteling en het proces tegen
12:11
Speaker 2: de agenten zelf. En we zien hoe de zaak Cipriano
12:15
Speaker 2: voor altijd verbonden zou raken met de verdwijning van Madeleine McCann, 11
12:19
Speaker 2: kilometer verderop. Dit was het eerste deel van het verhaal
12:23
Speaker 2: van Joanna Cipriano.