Latest / Umut Varol Podcast / 18| Alışkanlığın Zincirleme Etkisi
Transcript
- 0:00Efendim tekrar merhaba bugün 18. Bölümüne devam edeceğiz.
- 0:04Bir önceki bölümde bir normal inşa etmenin ne olduğunu ve ne
- 0:08işe yaradığından bahsetmiştik ama bugün yeni bir normal inşa
- 0:13etmenin zincirleme etkisinden bahsedeceğiz.
- 0:16Nedir bu zincirleme etki? Eminim kelebek etkisini daha
- 0:20önceden duymuşsunuzdur ama kısaca açıklamak gerekirse bir
- 0:24sistemin başlangıç verilerindeki küçük bir değişikliğin büyük ve
- 0:29öngörülemez. Doğurabilmesine verilen adtır.
- 0:34Yani elinizde bir sistem var. Bu sistemin en küçük parçasında
- 0:38küçük bir değişiklik yapıyorsunuz.
- 0:40Başlangıcında girişinde ve sonuç çıktısında çok büyük, belki de
- 0:46öngörülemez değişiklikler elde ediyorsunuz işte.
- 0:50Yapacağınız kendi normalinizdeki bir değişiklik zaman içerisinde.
- 0:56Devam eden hayatınızda öngöremediğiniz şekilde size
- 1:01etki edebilir. Bu değişiklikleri ele
- 1:03aldığımızda genellikle spor ve öğrenmek üzerine ben konuşuyorum
- 1:07ama herhangi bir konuda ele alabilirsiniz.
- 1:10Diyelim ki spor yapmaya başladınız.
- 1:12Spor yapmanın hem fizyolojik hem de mental yanıtları oluyor.
- 1:16Zaman içerisinde bu alışkanlığı kazandığınızda yani normal
- 1:21hayatınızda hiç spor yapmıyorsunuz.
- 1:24Ve hayat rutininize haftada 2 defa veya 3 defa diyelim.
- 1:28Bir spor branşını entegre ettiniz, buna devam ediyorsunuz.
- 1:32Bunun uzun vadede ciddi fizyolojik yanıtları olur.
- 1:36Sağlık verileriniz daha iyiye gider.
- 1:39Kas görünümünüz iyileşir oksijen kapasiteniz artar, kemik
- 1:43yoğunluğumuz artar gibi mental yanıtları ise sürekli zinde
- 1:48hissetmek, sürekli iyilik hali, daha kaliteli uyku ve zaman
- 1:52içerisinde öz güvenin artışı diyebiliriz.
- 1:56Öğrenmek içinse yine çok benzer faydalar var.
- 1:59Normal rutininizde öğrenmeye vakit ayırmıyorsunuz.
- 2:03Gündelik bir yaşam sürüyorsunuz ve sadece bir normali değiştirip
- 2:07hayatınıza öğrenme alışkanlığını öğrenme davranışını entegre
- 2:11ederek diyelim ki her gün bir saat yeni bir konuyu öğrenmeye
- 2:15çalışmak, zaman içerisinde hem bilişsel yeteneklerinizi
- 2:19artırıyor. Yani size bilişsel bir yanıt
- 2:22sunuyor. Hem de mental olarak çok daha
- 2:25iyi hissetmenizi sağlıyor. Çünkü sürekli zinde kalan beyin
- 2:29elbette ki daha iyi hissetmeye başlıyor.
- 2:32Çünkü sporla vücudumuzu beslerken öğrenmeyle de
- 2:36beynimizi besliyoruz ve 10'a çıkart da bir iyilik hali
- 2:39sunuyoruz işte kelebek etkisinden bahsetmemin sebebi bu
- 2:43hayatınızda bir normali değiştiriyorsunuz.
- 2:45Bu herhangi bir konu olur. Sizin amacınıza uygun işinizi
- 2:49uygun yaşam tarzınıza uygun ne yapmak istiyorsanız aklınızda
- 2:53ne? Bir normali değiştiriyorsunuz ve
- 2:57bu normalin zaman içerisinde öngöremediğiniz baştan
- 3:01bilemeyeceğiniz sonuçları oluyor.
- 3:03Yıllarca aynı şeyi yapmaya devam ettiğinizde gerçekten o konuda
- 3:08müthiş derecede ilerliyorsunuz. Yani yıllarca spor yapıyorsanız
- 3:12yıllarca beslenmenize dikkat ediyorsanız öngörülen o ki
- 3:16hastalıklara daha az yakalanıyorsunuz.
- 3:18Belki yaşam süreniz sonsuza kadar uzamaz ama çok kaliteli
- 3:22bir yaşam sürüyorsunuz ve bunun gündelik rutinlerinizde bile
- 3:27sabah uyanmanızdan gece yetene kadar mental olarak müthiş
- 3:31etkileri var. Genellikle spor rutinine
- 3:34girmemiş insanlar doğru bir beslenme rutinine girmemiş
- 3:38insanlar bu farkı fark etmezler. Sadece girdikten sonra ve bir
- 3:43süre devam ettikten sonra bunun. Ciddi bir fark olduğunu
- 3:48görebilirler. Birkaç yıl sonra sonra derler ki
- 3:52eskiden ben yapmıyordum. Ne kadar büyük hata yapmışım.
- 3:55Keşke ömrüm boyunca doğru şekilde beslensem ve doğru
- 3:59şekilde spor yapsaydım demeye başlarlar.
- 4:03Bu tabi kelebek etkisi hep pozitif anlamda ilerlemiyor.
- 4:07Bunun bir de negatif tarafı var. Yani hayatınıza sizi
- 4:12zedeleyecek, sizi aşağıya çekecek.
- 4:15Sizin benliğinize zarar verecek normaller eklediğinizde veya
- 4:19fark etmeden bu normalleri sürdürmeye devam ettiğinizde
- 4:23bunların negatif yanıtları oluyor.
- 4:25Bu konuyu şöyle ele alabilirim, diyelim ki iyi uyku ve kötü uyku
- 4:31siz iyi bir uyku çekmeye başladığınızda kesinlikle daha
- 4:35zinde hissediyorsunuz. Bunu herkes yaşamıştır.
- 4:38Bilişsel yetenekleriniz artıyor. Yani nedir?
- 4:41Bilişsel yetenek iyi bir uyku çektiğiniz gecenin ertesi günü.
- 4:45Anlamlandırma, anlama, kavrayabilme, kabiliyetiniz çok
- 4:49daha iyiye gidiyor ama kötü bir uyku çektiğiniz gecenin
- 4:53ertesinde gerçekten anlamak, kavramak, üretmek hatta çok
- 4:59basit bir soruya hızlıca yanıt vermek bile zorlaşmaya başlıyor,
- 5:03iyi uyku bize bedensel performansla getiriyor.
- 5:07Spor performansı veya herhangi bir bedensel zindelik bedensel
- 5:11performans iyi bir bağışıklık sağlıyor.
- 5:14Bunların hepsinin neticesinde. Beynimizi de arttırıyor ve en
- 5:19önemlisi mental olarak daha dayanıklı hissetmemizi sağlıyor
- 5:22ve bu artışa destek oluyor, iyi uykunun burada büyük bir etkisi
- 5:27var. Elbette biz her gece iyi şekilde
- 5:30uyumaya başladığımızda doğru bir uyku düzeni kurduğumuzda uyku
- 5:34hijyenine dikkat ettiğimizde bunların hepsi yavaş yavaş
- 5:38katlanarak devam ediyor ve daha iyilik hali getiriyor.
- 5:42Ama tam aksine kötü uykuya geçtiğimizde çok geç yatıyoruz.
- 5:47Kalkıyoruz, geceleri huzursuzuz, bir türlü derin bir uykuya
- 5:50geçemiyoruz, dönüyoruz, terliyoruz, nefes sorunu
- 5:54çekiyoruz. Bunlarla birleştiği zaman kısa
- 5:57bir süre içerisinde mental anlamda kötü hissetme, mental
- 6:01kırılmalar başlıyor. Karar verme zorluğu başlıyor ve
- 6:04hayata dair küçük veya büyük aldığımız birtakım kararlarda
- 6:09hata yapmaya veya tam olarak doğru karar alamamaya
- 6:13başlıyoruz. Bilişsel zayıflık hemen peşinden
- 6:16geliyor, iyi şekilde kavrayamıyoruz, anlayamıyoruz.
- 6:20Hatta konuşurken doğru şekilde kendimizi ifade edemiyoruz.
- 6:24Zorlanmaya başlıyoruz. Elbette kötü uyku hemen fiziksel
- 6:29olarak düşük performansı bize getiriyor.
- 6:32Gündelik enerjimiz düşük oluyor. Eğer spor yapıyorsak spor
- 6:36performansımız düşmeye başlıyor ve bu şekilde devam ediyor.
- 6:40Kelebek etkisiyle başlamıştık işte kelebek etkisi burada
- 6:44kendini daha çok gösteriyor. Sadece uyku örneği üzerinden
- 6:48gideceğim. Eğer her gece düzenli şekilde
- 6:51uyumaya başlarsanız kelebek etkisi artarak.
- 6:55Yani her gün daha iyi bilişsel performans her gün yüksek spor
- 7:00performansı iyi bağışıklık artan özgüven zindelik mental
- 7:04dayanıklığın artması, başarmaya yakın hissetmek, daha çok iş
- 7:09bitirebilme kapasitesi ama tam aksine kötü uykunun kucağına
- 7:13düştüğümüzde ve bunun kelebek etkisine maruz kaldığımızda
- 7:18hızlı yaşlanmadan tutun da mental kırılmalara kadar.
- 7:22Bilişsel zayıflığa kadar fiziksel olarak düşük performans
- 7:26göstermeye kadar, hatta cildimizin solgunluğuna kadar
- 7:30uzayıp gidiyor. Şimdi bu süreçleri belki bir
- 7:33gecede bir şeyi değiştiremeyiz. Yeni bir normal inşa etmek ve
- 7:38sonrasında bu normalin zincirleme etkisinden
- 7:41bahsediyoruz. Belki bir gecelik kötü uyku her
- 7:44şeyi değiştirmez ama sonraki birkaç günü etkiler.
- 7:48Fakat bu kötü uyku düzeni haftalarca aylarca sürerse veya
- 7:53haftada 3 geceye doğru uzarsa kesinlikle bizim kendimize dair
- 7:58alabileceğimiz maksimum performansı aşağıya düşürmeye
- 8:03başlıyor. Bunu sadece aklınızda
- 8:05canlandırın. 45 yıl boyunca kötü uyku düzeniyle devam ederseniz,
- 8:11negatif kelebek etkisiyle birlikte neler kaybedersiniz?
- 8:15Yani öğrenebileceğiniz birçok konudan uzak kalırsınız.
- 8:19Kendinize dair gösterebileceğiniz bir çok
- 8:21yüksek performanstan uzak kalırsınız.
- 8:24Üretebileceğiniz birçok yeni şeyi üretemezsiniz ve
- 8:28birçoğundan uzak kalırsınız ama. Sadece bu 5 yılda çok doğru bir
- 8:33uyku hijyeni kurduğumuzda hem gündelik yaşamımız çok daha iyi
- 8:37geçer insanlarla iletişimimiz daha iyi olur.
- 8:40Çünkü enerjimiz daha yüksek olur ve ben şuna çok inanıyorum.
- 8:44Enerjisi yüksek insanlar enerjiden kastım euro falan
- 8:49değil. Yani vücutsal, fiziksel enerjisi
- 8:52yerinde olan insanlar çok kaliteli iletişim
- 8:56kurabiliyorlar. Iletişim çağımızda unutulmuş bir
- 8:59yetenek, eğer biz gün içerisinde iyi iletişim kurabilirsek vücut
- 9:04enerjimiz yerindeyse bıkkın hissetmiyorsak mental olarak
- 9:08kırılmamışsak, iyi iletişim kurabiliriz ve iyi iletişim
- 9:12kurabilirsek gün içerisinde çevrenizdeki bazı şeyleri
- 9:17kendimiz için daha derli toplu düzenli hale getirebiliriz.
- 9:21Nedir bu çevremizdeki bazı şeyler?
- 9:23Çevremizde yaşayan insanlar, iş arkadaşlarımız ailemiz.
- 9:27Dişimi eğer doğru kurarsak onları hem iyi anlar hem daha
- 9:31iyi yanıt verebiliriz. Bu da devam eden gündelik
- 9:35yaşamımızı çok iyi hale getirir. Elbette bu kelebek etkisinin
- 9:40daha farklı seviyede sonuçları da var.
- 9:43Şimdi modern insanın kimlik karmaşası hakkında mutlaka bir
- 9:47şeyler duymuşsunuzdur. Modern insan çok hızlı şekilde
- 9:51kimlik değiştirmeye çok yaklaşmış durumda.
- 9:54Çünkü günümüzde internetin de katkısıyla gözümüzün ön.
- 9:58Birçok rol model var. Sosyal medya bize bunu
- 10:01pompalıyor. Herkesin peşine takılıp onlardan
- 10:05bir şey almaya çalışıyoruz. Hatta yeni rol modellerimiz gibi
- 10:09yaşamaya çalışıyoruz insanlar modern yaşamda kimlik kaymasına
- 10:13çok yakınlar. Burada şöyle bir durum var,
- 10:16bunun negatif ve pozitif etkileri var.
- 10:19Biz bunu pozitif tarafından ele almaya çalışacağız.
- 10:23Diyelim ki hayatınıza dair bir normalde %1 değişiklik yapmaya
- 10:28karar verdiniz ve bu %1 değişikliği yapmak için tuşa
- 10:32bastınız. Bu zaman içerisinde size
- 10:35öncelikle yapabiliyorum ve başarabiliyorum.
- 10:38Hissini verecek. Yapacağınız kendinize dair
- 10:42normallerinize dair %1 değişiklikte başarılı hissetmek
- 10:47yani bunu becerdiğinizde ben başarabiliyorum hissini elde
- 10:51etmek sizin için çok kıymetli. Buna bir mikro kimlik
- 10:56güncellemesi diyebiliriz. Yani %1 normalinizde bir
- 11:00değişiklik yarattınız ve bu değişiklik neticesinde kendinizi
- 11:05ben yapabiliyorum, başarabiliyorum şeklinde
- 11:07hissettiniz ve bu kimliğinizde küçük bir minik bir mikro
- 11:12güncelleme yarattı. Hatta yaptığınız şey de ne ise
- 11:15artık yazı yazmak, okumak, müzik yapmak veya.
- 11:20Sabahları koşuya çıkmak, erken kalkmak, daha disiplin olmak,
- 11:22çevreyi daha düzenli tutmak işte.
- 11:24Bu da sizinkinizde minik bir güncelleme yaptı.
- 11:28Bu güncelleme neticesinde artık kendinizi o şekilde
- 11:32kimliklendirmeye başlıyorsunuz. Ben sabahları erken kalkan,
- 11:37disiplinli ve spor yapan biriyim.
- 11:39Belki 2 yıl önce kendinizi öyle değerlendirmiyordunuz.
- 11:42Daha miskin daha paspal sabahları geç uyanan sürekli
- 11:46uykulu. Düşük enerjili olarak
- 11:49değerlendiriyordunuz ama yapacağınız küçük bir yüzde
- 11:52birlik değişiklik normalinizi yeniden inşa etmek artık size
- 11:57yeni bir kimlik sunuyor ve bu güncellemeyle yavaş yavaş
- 12:01kendinizi bu şekilde tanımlamaya başlıyorsunuz.
- 12:04Daha önceden de anlatmıştım. Amatör koşucu olarak başlayıp
- 12:09neredeyse profesyonel seviyesinde antrenman yapan
- 12:12insanlar zaman içerisinde çok fazla görüyoruz işte bunlar.
- 12:16Küçük küçük, kendilerine bakış açılarını güncelleyip kendi
- 12:20kimliklerinde yaptıkları mikro güncellemeler neticesinde
- 12:23kendilerini oraya vardırabiliyorlar.
- 12:26Peki normalinizde bir değişiklik yaptınız?
- 12:29%1. Sonra kendinizi bir seviyeye
- 12:32çıkardınız. Artık yeni normaliniz.
- 12:34Bu sonrasında ihtiyaca göre hayatınızın gidişatını veya
- 12:39hedeflerinize göre yeni bir mikro güncelleme yapma gereği
- 12:44hissediyorsunuz. Işte bunu da yaptıktan sonra
- 12:47yine onu uyum sağlıyorsunuz ve bir süre sonra bu sizin yeni
- 12:51normaliniz olmaya başlıyor. Bu şekilde hayatınızda minik
- 12:55minik normalleri tekrar inşa ederek bir süre sonra bir
- 13:00noktaya varıyorsunuz ve geriye dönüp baktığınızda ilk
- 13:03başladığınız noktadan epey yol almış oluyorsunuz.
- 13:07Bunu fark etmek kolay değil. Birçok insan fark etmeden bunu
- 13:11yapıyor ama bilinçli şekilde bunun üzerine eğilmek bu konuda
- 13:15çalışmaya devam etmek bizi gerçekten ileriye doğru
- 13:19götürüyor. En başta demiştim.
- 13:22Öngörülemez şekilde çıktılar sunabilir.
- 13:25Kelebek etkisi işte bu yavaş yavaş yeni normaller inşa etmek
- 13:30ve bu normallerin zincirleme etkisi neticesinde öngörülemez
- 13:34şekilde ilerleyebiliyoruz. Herkes zannediyor ki bir birim
- 13:38değişiklik yaptın, bir birim ilerleyeceğim ama o bir birim
- 13:42değişiklik. Birkaç yıl içerisinde size 50,
- 13:4560 100 birim olarak geri dönüyor.
- 13:48Temelde bir şeyleri doğru yönde değiştirmeyi öğreniyorsunuz ve
- 13:53geldiğiniz noktada tekrar yeni bir normal inşa etmeyi
- 13:57öğreniyorsunuz. Aslında bunun da bir
- 14:00alışkanlığını kazanıyorsunuz ve bir süre sonra.
- 14:04Değişen normallerin kelebek etkisi sizi çok başka bir yere
- 14:09öngöremediğiniz bir ilerlemeye doğru sürüklüyor.
- 14:13Elbette kendi üzerinizde çalışmak, yeni normaller inşa
- 14:17etmek ve bunların zincirleme etkisinden faydalanmak zaman
- 14:21içerisinde size büyük anlamda gerçekten ciddi bir özgüven
- 14:26veriyor çünkü. Demiştik ya, yaptığımız şeylerin
- 14:31toplamıyla ölçülebilen bir şey. Bizim bahsettiğimiz özgüven içi
- 14:36boş hiçbir yere bağlanmamış, mesnetsiz bir özgüven değil
- 14:40kendimize dair yaptığımız geçmişte başardığımız işlerden,
- 14:45hatta yaşadığımız başarısızlıkların deneyiminden
- 14:49gelen bir özgüven işte bu normallerinizi tekrar inşa etmek
- 14:54ve bunun kelebek etkisinden faydalanmak.
- 14:57Zaman içerisinde öz güveninizi de artıracak.
- 15:00Ne demiştik? Öz güven mental dayaklığın
- 15:03olmazsa olmazlarından yapabiliyorum.
- 15:06Başarabiliyorum. Kendi adıma aldığım kararları
- 15:10kesinlikle uygulayabiliyorum. Bu konu çok önemli demiştik.
- 15:14Tabi normallerinizi değiştirdikçe istediğiniz
- 15:18noktaya doğru ilerlemeye başlıyorsunuz işte.
- 15:21Belli bir süre sonra kendi üzerinizde çalıştığınızda işler
- 15:25çok çok başka bir hal almaya başlıyor.
- 15:28Genellikle çünkü insanlar varmak istedikleri yere vardıklarında
- 15:33daha da fazlası olmak isterler ve harekete geçerler.
- 15:37Ben ne zaman varmak istediği yere vardıktan sonra daha
- 15:41fazlasını yapabileceği daha fazlası olabileceğine inanan
- 15:45insanları düşünsem her zaman aklıma picasso geliyor.
- 15:49Eğer picasso ilk öğrendikleriyle devam etseydi ve daha fazlası
- 15:54olmak için. Denemekten normallerini
- 15:57değiştirmekten yeni şeyler inşa etmekten hiç kendine
- 16:01bahsetmeseydi bunu hiç denemeseydi acaba guan nico
- 16:05tablosunu görebilir miydik? Bu benim her zaman aklıma gelen
- 16:10konu şu an parmakla gösterdiğimiz tarihe mal olmuş
- 16:15sanat camiasında çok büyük değişiklik yapmış.
- 16:18Birçok insana baktığımızda. Birçok sanatçıya bunun gibi
- 16:22birçok bilim insanına bunun gibi birçok sporcuya bunun gibi
- 16:26birçok yazara hepsi normallerini yavaş yavaş değiştirip daha
- 16:31fazlası olmak için çabalamış ve zaman içerisinde geldikleri
- 16:36noktada daha da fazlası olabileceklerini fark edip ciddi
- 16:40değişiklikler yapmışlar ve şimdi dönüp baktığımızda hepsini
- 16:45parmakla gösteriyoruz. Hepsi çok üretken, hepsi iyi ki
- 16:49varlar ve iyi ki varlar ki biz bugün guaniko tablosunu
- 16:53görebildik. Şimdi efendim bu kelebek
- 16:56etkisini aklınızda daha fazla canlandırmak için yani yeni bir
- 17:01normal inşa ettiğinizde size nasıl geri dönüşler
- 17:04sağlayacağını daha fazla canlandırmak için bir gemi
- 17:08rotası düşünelim, bir gemimiz var, okyanusta seyrediyor ve
- 17:12rotasında devam ediyor. Rotasından yüzde birlik bir
- 17:16sapma 1.000 2.000 3.010 1.000 km sonra onu nereye götürür?
- 17:22Bunu sadece aklınızda canlandırın.
- 17:24Bu %1. Sapma zaman içerisinde yani
- 17:285.010 1.020 1.000 km sonra onu nereye götürür?
- 17:32Gideceği yerden tamamen sapmış olur.
- 17:35Çok başka bir yere ulaşmış olur işte.
- 17:37Biz normal rutinimizde normal günlük yaşamımızda bir
- 17:41normalimizi iyi yönde değiştirdiğimizde pozitif
- 17:44anlamda değiştirdiğimizde gittiğimiz rota bu şekilde iyiye
- 17:49doğru devam etmeye başlıyor ama aynı şekilde.
- 17:53Normalimizde negatif bir değişiklik yaptığımızda yani çok
- 17:58geç uyumak uyku düzenini tamamen bozmak gibi kötü bir değişiklik,
- 18:02negatif bir değişiklik yaptığımızda bu rota sapması
- 18:06negatife doğru ilerliyor. Bunu aklımızda bu şekilde
- 18:09canlandırabiliriz ama kelebek etkisi yani normallerinizde
- 18:14yapacağınız değişikliklerin zaman içerisinde size geri
- 18:18dönüşü. Katlayarak olacaktır.
- 18:21Birim birim artmayacak, 2 x birim, 3 eksprim, 4 x prim
- 18:25şeklinde artmaya devam edecek. Bu sayede küçük bir değişikliğin
- 18:31sistemin çıktısında öngörülemez sonuçlarını elde edeceksiniz.
- 18:36Yeni normaller inşa etmekten asla vazgeçmeyin.
- 18:40Yeni normaller inşa ederek kendinizi kendinize bakış
- 18:45açınızı ve özgüveninizi tekrar inşa edebilirsiniz.
- 18:49Eğer bu bölümün sizin için çok faydalı olduğunu düşünüyorsanız,
- 18:54faydalı olmasını istediğiniz bir kişiyle paylaşabilirsiniz.
- 18:57Ben umut Varol, askerlik, yaşamım ve antrenörlük kariyerim
- 19:02boyunca elde ettiğim tecrübeleri sizlerle paylaşmaya devam
- 19:06ediyorum. Bugünlük bu kadar sağlayacakla
- 19:09ve güçlü kalın.