Latest / Türk Toraks Derneği Podcast Kanalı / Toraks Bülteni – 10 Kasım Özel “Atatürk’ün Doktoru Olmak”

Transcript

Toraks Bülteni – 10 Kasım Özel “Atatürk’ün Doktoru Olmak” · Türk Toraks Derneği Podcast Kanalı

0:12
Hocam merhaba hoş geldiniz. Merhabalar sevgili Ertem.
0:15
Hocam ben aslında sizinle böyle oturup Cumhuriyet tarihini yakın
0:19
tarihimizi, modernleşme tarihimizi ya da oradan buradan
0:22
belki akademik dedikoduları yapmayın.
0:24
Uzunca bir süredir istiyordum. Fakat siz ankara'dasınız.
0:27
Ben edirne'deyim, kongrelerde karşılaşabiliyoruz.
0:29
Orada da size oldukça yoğun bulduğundan denk gelemiyorduk.
0:32
Sanki şimdi buna zaman açmış gibi olduk.
0:34
Bugün güzel anlamlı konuları konuşabileceğiz beraber.
0:38
Ben de seninle sohbet etmekten gayet mutlu olacağım sevgili
0:42
etap. Teşekkür ederim hocam.
0:44
Geçtiğimiz gün 10 kasım'dı bugün 12 kasım'da programımız
0:47
yayınlanıyor. Şunu konuşmak isterim, Mustafa
0:50
Kemal atatürkün birçok ben okuduğumda da hayatının 12 yılı
0:53
kesitleri bile zaten çok ciddi film olur.
0:56
Efsane olur, heyecanla okunabilecek birçok kesi var.
0:59
Dolu dolu geçmiş bir hayat biz ama durduğumuz yerden
1:03
bulunduğumuz yerden bu kısa vaktimiz de şuraya ben
1:06
projeksiyon yapmak isterim. Mustafa Kemal Atatürk ün
1:08
hastalıklarını konuşmak isterim. Sizinle beraber zor geçmiş bir
1:12
ömür zor şartlar altında yaşanmış bir ömür.
1:15
Bunun tabi ki vücuda bazı maliyetleri de olmuş, ağır
1:18
maliyetleri olmuş. Bunlarda iyi dokümante edilmiş.
1:21
Siz ne dersiniz? Sevgili Ertan öncelikle şu sözle
1:27
konuşmama başlayayım, bir insan fiziken ölüyor fakat öldükten
1:31
sonra da kendisini sevenlerin bilincinde yaşıyor ve kendisini
1:35
hatırlayan son insan. Fiziken öldüğü zaman o insan
1:38
gerçek anlam dönmüş oluyor. Dolayısıyla yani Mustafa Kemal
1:43
Atatürk ölmedi. O bizim bilincimizi de yaşıyor.
1:45
Bizler yaşadığımız sürece bizlerin çocukları, torunları,
1:48
yaşadığı sürece. O zaten hep yaşayacak bir kere o
1:52
bir şimdi yani bu yaşayan bir insanın fiziki anlamdaki
1:57
rahatsızlıklarını konuşalım. Bugünkü konumuz o.
2:01
Ben bir doktor olarak baktığım zaman yani birçok bilgi okudum
2:05
yani. Çünkü bu konuda herhalde 3 gruba
2:08
ayırabilirim. Atatürkün rahatsızlıklarını
2:11
birinci gruptaki rahatsızlıkları mesela libya'da italyanlarla
2:15
savaşırken gözünün yaralanması. Daha sonra idrar böbrek
2:20
yollarından bir enfeksiyon geçirmesi.
2:23
O zaman tabii antibiyotik olmadığı için bunun neticesinde
2:27
izin alarak avrupa'ya gidiyor. Avusturya'da, çekoslovakya'da
2:31
kars batlıcalarına gidiyor ve kaplıca tedavisi görüyor.
2:34
Artık kendiliğinden mi geçiyor, nasıl oluyorsa?
2:37
Yani böyle gel geç rahatsızlıkları var.
2:40
Ayrıca halep'ten geri çekilme esnasında Birinci Dünya
2:45
savaşında çok öksürükle seyreden bir bronşit ya da pinomisi var.
2:49
Daha sonra samsun'a çıkmadan önce yani 1.910 dokuzun başında
2:56
ki 1.910 sekizden itibaren dünya ispanyol gribiyle inliyor.
3:01
Ispanyol nezlesi tabii o zaman dönüyor.
3:03
Ispanyol nezlesi zatürreye dönüyor, yani pnomoneye dönüyor
3:07
ve insanın hayatını kaybediyor. Dünyada gelmiş geçmiş bilinen en
3:11
mortal epidemi bu 50 ila 100.000.000 insanı öldürecek.
3:15
Bizdeki seyircilerini kesin bilemiyoruz ama yani samsun'a
3:20
çıkmadan önce atatürk'te, şişli'deki evinde bir ay kadar
3:23
ateşli zatürre olmuş, kuvvetle muhtemel bence böyle bir
3:27
ispanyol neydi? Sonrasında bir penani geçirmiş.
3:30
Bandırma vapurunda hâlâ öksürdüğünü söylüyor yanındaki
3:34
arkadaşlara. Hocam şey dedim ya.
3:36
Programın başında aslında atatürk'in hayatını genelde
3:39
topyekün 1.800 seksende 1.930 sekize kadar işlemeye
3:42
çalışıyorlar. Benim de gördüğüm filmlerde
3:44
kitaplarda bence sadece o üs gibi oluyor adeta o şişli'deki
3:49
et o istirahat dönemi ve aynı zamanda o yolculuğun ve
3:51
sonrasını planlaması oluyor. O eve gelenler daha sonra
3:55
Cumhuriyet döneminde bizim yakinen silah arkadaşları diye
3:58
hep de andığımız isimler işte ismet.
4:01
Ler o ara harbiye'de gizli gizli bildiğim kadarıyla personel şube
4:05
diyebileceğimiz bir pozisyonda gizli gizli astsubay atamalarını
4:08
yapıyor. Ankara'ya Mustafa kemal'de o zor
4:11
dönemde hastalığı da çok şükür ki atlatıp vapura gidebilir.
4:15
Sadece o dönem bile gözümde bir gizli örgütlenme planlama
4:20
Cumhuriyeti daha sonrasını doğuracak bir koza evresi gibi
4:24
canlanır. Isteyenler o evi ziyaret de
4:26
edebilir. Şişli'de alascar gazi
4:28
caddesi'nde kendi adıyla. Aslında anılan cadde üzerinde.
4:31
Evet, kurtarıcı gaz. Anlamına gelen kendi adına alan
4:34
cadde üzerinde şimdi o geldi. Sizi dinlerken aklıma o evde
4:38
dönen konuşmaları duymak isterdim aslında.
4:41
Şimdi bak senin o dönem ile ilgili bir de ben bir kendi aile
4:44
hanım anlatayım. Benim babamın babası olan
4:47
dedemde tıp fakültesi birinci sınıfa kaydını yaptırıyor 1.918
4:51
yılında. Benim dedemde jöntürk'tü.
4:54
Yani fakat bu ispanyol gribi patlayınca o kadar çok kişi
4:58
hayatını kaybediyor ki daha bunlar birinci sınıftayken
5:02
Gülhane parkının karşısında Adli Tıp binası vardır.
5:05
Eski yani tarihi bir bina bilmiyorum.
5:08
Şimdi şu anda hala Adli Tıp binası mıdır?
5:10
O zaman o şekilde oluyor. Tabiri Yusuf derken dedemleri
5:13
oraya götürüyorlar diyor ki dedem at arabalarıyla cesetler
5:16
getiriyorlar. At araba ile cesetler
5:19
getiriyoruz. Orada otopsi diye de adamın
5:20
katen göğsünü açıyorlar. Akciğerini kesiyorlar içinden
5:23
irin çıkıyorsa bu diyorlar. Ispanyol nezlesi zaten zatürre
5:27
olmuş fakat birinci sınıftaki bir çocuğun da aynı üslup
5:31
fakültesine yani böyle bir oranın manzarına alışmadan
5:34
aniden böyle yoğun bir cesetli ortama götürülmesi benim dedemde
5:38
de negatif orak tipiyor hemen yani dedem diyor ki.
5:42
Bu işi yapamayacağım. Tıp fakültesi'nden kaydını
5:44
aldırıyor ve hukuk fakültesine geçiyor.
5:46
Yani benim aileminde o dönemle ilişkili herhalde atatürk'te bu
5:50
dönemde bir numoni durumuyla evinde yatıyorum.
5:53
Şimdi bir atatürkün bu şekilde gelip geçen enfeksiyon
5:57
hastalıkları, mikrobik hastalıklar ya da basit
5:59
yaralanmalar çanakkale'de mesela bomba patlıyor.
6:02
Hani alman komutan'ın verdiği saate geliyor, bir şarapnel
6:05
parçası filan düşüyor. Sakarya savaşında 3 tane
6:08
kaburgası kırılıyor. Yani bunlar hep böyle kaza ama
6:12
ufak dinlenmelerle özel bir tedavi yiyerek kalmadan üzerine
6:15
hastalıkları. Şimdi ikinci büyük önemli grup
6:19
bahatsızlığı Atatürk tabii çok sigara içtiği için esasen
6:23
sigarayla alakalı korona erter hastası kuvvetle muhtemelen.
6:28
Zaman zaman çok tipik anjina pektorisi ve belki de miyokart
6:32
infaksü geçiriyor. Buna baktığımız zaman 12 ay önce
6:36
ege üniversitesi'nde bir profesör, kardiyolog hocamız,
6:39
Meral kayıkçıoğlu çok güzel bir makale yazdı.
6:41
Anadolu kardiyoloji dergisinde 5 tane olayı var.
6:45
Yani oradaki o yazıyı atfen yani söylüyorum ilk 2.920 üçte
6:49
cumhuriyetin yağından 2 hafta sonra oluyor.
6:54
Yani çok tipik böyle sol kolay yayılan bir ağrı kefen ağırlık
6:57
hissi bilmem. Ne yani böyle bir uzun süren bir
7:01
anjina pektoris veya NBM aokart enfeksiyonu Atatürk bu esnada
7:06
işte 1.923 yılı olduğuna göre ne oluyor, kaç yaşında oluyor?
7:11
42 yaşında oluyor o zaman ben hakikaten ciddi bir tablo.
7:16
Bundan 15 gün sonra gene bu olay devam ediyor.
7:19
Tabii yani Atatürk doğrusunu istersen istediğin zaman
7:23
doktorların sözünü gayet güzel dinliyor ama her zaman da
7:26
dinlemiyor değil mi? Yani çok yoğun böyle bir hayatı
7:29
var. Evet hocam yani şey de sadece
7:31
doktorların değil istediği zaman istediği sözleri dinleyip
7:34
istemediği sözleri dinlemediğini, diğer olaylarla
7:37
ilişkisinden de biliyoruz. Aslında herhalde biraz karakter
7:40
inatçı bir Rumeli yapısı var. Onda o çokça vurgulanan da bir
7:43
şey duymak istediğini duyuyor. Gerçi biraz ismet paşa içinde
7:47
söylenir ama. Atatürk'te herhalde daha
7:49
belirgin. Ve zor bir hasta hocam.
7:51
Zor bir hasta doktorlarla kurduğu ilişkileri işte o
7:55
diyetlere kendisine dayatılan diyeyim.
7:58
O öyle algılıyor gibi anlıyorum. Ben hep dayatılan diyetlere
8:02
sağlığı için uygulanması gereken programlara yaklaşımla
8:04
baktığında ve doktorlara geri dönütlerine baktığımda zor bir
8:08
hasta. Düşündürmüştür.
8:09
Zor bir hasta da şöyle yani ya bak etem çok küçük yaşta evden
8:13
çıkmış. Yani ortaokuldan itibaren asker
8:15
okullarda büyümüş, daha sonra bütün hayatı savaş meydanlarında
8:18
libya'da gerilla ne bilim orta doğ.
8:21
Savaş ediyor ingilizlere karşı yani almanlara karşı
8:25
çanakkale'de hayatı hep böyle çadırlarda yani en çok bulduğu
8:29
kuru fasulye pilavı işte ne bileyim şehriye çorbası gibi ya
8:33
da işte hani yarma çorbası tabir ettiğimiz buğdayla filan bu tip
8:37
şeyler de geçmiş. Böyle bir salata ben meyve
8:40
vitamin bunlara pek yememiş belki yani mutfaktaki askerler
8:44
köylülerden tavuk bulup da keserse tavuk pilav filan
8:47
yiyebilmiş. Yani bunların hepsi zaten o
8:50
zaman baktığınız zaman dengesiz. Yani insanlar hani böyle bir
8:54
değil mi? Güneşlenmeye daha dedi.
8:55
Yok. D vitaminleri düşük kim bilir?
8:57
Bunların hepsi yani zor bir uyuyan bir nesil.
9:01
Yani bunlar böyle olunca da tabii yani biçki içmek, sigara
9:05
içmek o zaman için bunların tek sosyal şeysi bir araya
9:08
geldiklerinde yapabilecekleri başka bir ortam yok ki zaten
9:12
hani ne yapacak bu adam zeki insanlar daha sonra
9:16
cumhuriyetten sonra trene binip yuttuğu içinde filan gidiyorlar
9:19
ve boş kaldıkları zaman biliyor musun, matematik problemi
9:22
çözüyorlar. Kilometre problemi çözüyorlar
9:24
çünkü topçuz. Yani bunlar neyi aldıkları
9:26
eğitimi iyi matematik eğitimi almışlar.
9:28
Yok ya Netflix yok, cep telefonu yok yani televizyon yok,
9:32
bilgisayar yok. Ne yapacak ya, tamam bunlar.
9:34
Gözünün önünde zaten canlanan hakikaten şey şimdi başarılı
9:39
orta halli çocuklar. Işte şimdi.
9:41
Öyle ya Anadolu lisesine girer, fen lisesine girer, iyi okullar
9:44
kazanır. Sonra bir yere gelmeye çalışır.
9:46
Filan Hasan onu çok iyi örnekleri başarılı, orta halli
9:49
zaten memur çocuğu Atatürk diğerleri de farklı değil o
9:52
milli mücadeleyi. Ten diğer işte etrafındaki
9:54
komutanlar olsun işte devlet adamları olsun, onlar da farklı
9:57
değil. En sevdikleri yemek dediğiniz
9:59
gibi çok mütevazı. Kuru fasulye filan bir de
10:01
harpler var. Salgın hastalıklar var, bir de
10:03
yokluk var hocam. Yani ankara'da toplandıklarında
10:06
müthiş bir yokluk, gıda kıtlığı, konaklama kıtlığı.
10:09
Yani gerçekten zor şartlarda 2 şey çok böyle sonucunu bilmenize
10:14
rağmen heyecanlandığınız filmler olur ya tekrar tekrar izlersiniz
10:17
aslında o dönem biraz böyle. Benim için 2 şey büyük tarz
10:21
öncesi savaşlarda Sakarya savaşında 3 kaburga kemiği
10:24
kırılması biz de şimdi işin içindeyiz.
10:27
Pnomotoraksa 5 kala pino raks olabilir.
10:30
Akciğer ekspanse olmayabilir. Hipok semik solunum yetmezliği,
10:33
şok tablosu olabilir olabilir. Bunlar nasıl olmamış bilmiyoruz.
10:37
Bir şekilde olmamış muhtemelen inadı ve sağlam vücudu sayesinde
10:41
bir şekilde kurtulmuş, hemen ardından da şey gelir kolay
10:44
değil. Gerçekten o karar alınma
10:46
süreçlerinde kendisi çok yıprattığını da biliyoruz hep
10:49
böyle saatler. Uyumadığı sabahlara kadar
10:51
hizmetçisinin gelip odada yine uyanık bulduğu filan yazılmıştı.
10:54
Bilinen şeyler müthiş bir tempo sonrasında cumhuriyetin ilanıdan
10:58
2 hafta sonra artık herhalde rahatladıktan sonra böyle bir
11:02
semptom vermesi kardiyak. Mahallesi biz rahatladı diyoruz
11:05
ben diyece rahatlamadı. Esas savaş ondan sonra başlıyor
11:08
çünkü. Doğru.
11:09
Yani kafasında yapacağı 1.000 tane iş var.
11:12
Onun stresi sıkıntısı, savaş bitti ama şimdi esas iktisadi
11:15
savaş, eğitim savaşı bir devrimler başlayacak herhalde
11:19
onların sıkıntısıyla. Notlarıyla 2 enftüs ya da yani
11:23
böyle bir buna benzer anjina pektoris geçiriyor.
11:26
Sonra 14 yıl koloniler erter hastalığıyla ilişkili olmak
11:28
üzere bir stabil dönemi var. Yani don spesifik ağrılar
11:31
olmakla beraber ciddi bir şey yok ama 1.927 yılında notu
11:34
hazırlarken ki o dönem 6 ay içki içmiyor, yani sigarayı ara
11:37
veremiyor ama en azından bir içki kullanmıyor.
11:40
Fakat günlük yani 24 saat 30 saate varan çalışma şeyleri
11:44
hatta kendisiyle beraber çalışan sekreterlerin bayıldığını
11:46
biliyoruz. Zaman zaman yorgunluk.
11:51
O derece orada gene tekrar yani 2 kez enfactius ya da anjina
11:56
pektoryus geçiriyor. Tabii o zaman yani tedavi şimdi
12:00
baktığınız zaman yanında her zaman arkadaşlara doktorlar
12:03
zaten yola çıktığı kişiler hep doktorlar yapabildikleri tek şey
12:08
çok kötü. Göğüs ağrısı olduğu için morfin
12:10
yapıyorlar. Morpini biz bugün için de
12:12
kullanıyoruz hâlâ ama yani o zaman tek ilaç başka bir şey
12:15
yok. Dinlenme, yatak istirahati,
12:18
diyet işte basit bir şey. Dergiye ağrın varsa ağrıya
12:22
geçirelim o şekilde yani 1.927 yılını da böyle atlatıyor o
12:27
zaman. Demek ki sıradan hastalıklar,
12:29
enfeksiyon bazlı ikincisi bu koordinerter hastalığı devam
12:33
edecek mutlaka tabii ama yani atakları 1.920 3.920 yedide
12:39
sonra geliyoruz 1.936 sonu. 9 37 başı yani esas final
12:44
rahatsızlığı olan siroz şimdi seninle de konuştuğumuz gibi mi
12:49
yani sirozun erken döneminde işte ne oluyor?
12:52
Halsizlik, iştahsızlık, kaşıntılar, burun kanamaları
12:56
yani bunlar ateşlenmeler böyle. Neden siz kendini iyi
13:00
hissetmemeler filan, bunları hep etrafı da doktorlar var, çeşitli
13:05
şeyler söylüyorlar. O zaman mesela bu almanya'dan
13:09
gelen doktorların işine çok kıymetli.
13:11
Almanya'da şey ankara'da numune sayesinde çalışan marconi cilt
13:16
Hastalıkları Uzmanı. Mesela diyor ki bu köşk'te küçük
13:19
böyle tahta kurulları karıncalar falan olabilir.
13:22
Kaşıntıların sebebi bu olabilir falan işte geliyorlardı.
13:25
Köşkü ilaçlatıyorlar falan filan.
13:27
Hani OO şekilde bir durum olmasın diyerekten böyle böyle
13:31
başlıyor. Daha sonra kaplıcalara filan
13:34
gidiyor. Kap Yalova kaplıcalarda doktor
13:36
Reşat belgelen o bu hastalığın siroz olabileceğini düşünüyor ki
13:41
atatürkün primel doktorlarından. Bu arada atatürkü takip eden 45
13:47
tane primer doktor var. Hepsi birbirinden kıymetli
13:49
insanlar ama atatürkü zaman zaman konsültasyon bazında gören
13:54
doktorlar var. 231 de dönem dönem bu doktorların uygun
13:59
bulduğu avrupa'dan gelen işte avusturyalı alman.
14:03
Doktorlar var yani 3 grup doktoru var.
14:07
Esas ana doktor konsitasyon isteyen yurtiçi doktorlar,
14:11
yurtiçi doktorlar, türk olanı var, alman olanları var.
14:14
Hocam sanıyorum bu meşhur beni türk hekimlerine emanet ediniz
14:18
sözü bu dönemde söylenmiş olsa gerek.
14:20
Yurt dışından da doktor son döneme yakın sanıyorum.
14:23
Fransız hekimleri tekrar çağrılması düşünüyor.
14:25
O ara herhalde durun diyor artık.
14:28
Geliyorlar gene de yani almanya'dan, fransa'dan,
14:31
avusturya'dan doktorlar geliyor, bakıyorlar ama yani o zamanın
14:35
bugünün şartları içerisinde ne tetkik imkânları var, ne
14:38
ultrasonografisi, ne bilgisayar tomografisi ne MR ne yani böyle
14:43
bir anjiyo bazlı radyoloji etkiliyor.
14:46
Hiçbir tanesi yok, hep muayene metotlarıyla yani gidiyorlar.
14:49
Tedavi bakımından da baktığınızda bugünün
14:52
kullandığımız yaşların hiçbir tanesi yok.
14:54
Yani böyle işte bir bakteri ekstrilerine dayanan işte
14:58
bağırsak güvenini temizleyen oradaki mikrobik yükü azaltıpta
15:03
hani işte varsa toksinlerle alakalı bir şey.
15:06
Bunları ortadan kaldıran bu arada bakıyorlar.
15:09
Tüm belki öz var mı yoksa filiz var mı?
15:11
Yokken o zamanın prebelt hastalıklarının olmadığını
15:14
ortaya koyuyorlar ama tedavi konusunda daha başka bir şey
15:17
yok. Yani dünyada da yok.
15:19
Yani öyle bir noktada yatak israil diyet veriyorlar.
15:23
Evet, diyet veriyorlar. Aslında hocam şimdiden
15:26
baktığımda yapılan tedaviler bizim aslında palyatif hastalara
15:29
verdiğimiz öneriler, dinlen iyi, beslen uyu rahat et yakınlarınla
15:34
vakit geçir gibi şöyle bir ana kronizm yapmak da istemem,
15:37
bugünden oraya baktığımızda işte burun kanaması var, kaşıntıları
15:42
var karında işte şişlik vesaire oluyor.
15:44
Karaciğer yetmezliği bulgularının tespiti çok
15:48
kolaymış gibi de gözükebiliyor bize.
15:50
Fakat şimdiki gibi hemen sonuçlanan biyokimya laboratuvar
15:53
imkanlarına sahip değiller. O zamanın doktor.
15:56
Bunu biliyoruz. Buradan baktığımızda da biraz o
15:58
zaman uygulanan tedaviler günümüzün palyatif.
16:01
Son dönem hastalarına verilen tedavilerine çok benziyor.
16:03
Çünkü hedefe yönelik ilaçlar yok.
16:05
Vesaire her şeyi hep düşünmüşümdür.
16:07
Hocam böyle dedim ya hep sonunu bilseniz bile heyecanla takip
16:11
ettiğiniz bir film gibi. O dönemleri okumak insan böyle
16:14
eserleri takip ederken de içeriden birilerini empati yapar
16:18
bir şekilde içine geçersiniz. Bu süreçte empati yaptığın
16:21
atatürkün doktorları oluyor, onlardan biri olmak ister
16:24
miydin? Meslek bize öyle ayrımlara
16:26
getiriyor ki hakikaten kocaman bi yükü bu tarihin bi kırılma
16:29
noktası ve böyle bir kararla günümüzde de karşı karşıya
16:33
kalabiliriz. Büyük kararlarla şunu fark
16:35
ediyorum, kabullenmekte zorlanmışlar.
16:38
Adını koymakta zorlanmışlar. Doğal olarak insani olarak ve bu
16:42
süreçte köşk ilaçlanmış işte başka tedbirler alınmış.
16:47
Bir süre zaman almış adını koymak zor.
16:50
Şu bana zor geliyor, şu anda hani derler ya çok
16:53
yakınlarınızın doktorluğunu yapmayın anne babanızın ya.
16:55
Sevdiklerinizin doktorunu yapmayın.
16:57
Bu kadar yakınımda olan o dönemki doktorlara kendimi
17:02
yerine koyduğumda idealize ettiğim, bu kadar yakınında olan
17:06
bu kadar tüm güçlü bir figürün hekimliğini yapmak hakikaten çok
17:10
zor olurdu. Hani hep o dediğimiz aslında
17:12
hekimlik yaparken nötral pozisyonda kalma işte daha
17:16
hislerimizi karıştırmamalı gibi hastaya yaklaşıldı.
17:20
Öğütlenen parametreleri uygulamanın çok zor olduğu
17:23
zeminler ve. Mesleğin cilvesi bu ki bizi
17:26
zaman zaman böyle ayrımlara getirebiliyor.
17:28
O dönem Mustafa Kemal atatürkün doktorlarına empati yapıyorum.
17:31
Süreçte muhtemelen büyük zorluklar yaşamışlardır diye
17:34
düşünüyorum. Et tamam, şimdi bak o günün
17:37
silos tanısı ve tipleriyle bugünün siros tanısı ve tipleri
17:42
yani çok farklılaştı. Yani o gün kendisine işte safra
17:46
yolları ve karaciğer rahatsızlığı gibi böyle bir
17:49
tanım konuyor doğru. Yani bu da aslında bir tür siroz
17:52
ama mesela bugünkü anlamda daha farklı tanımlar kullanıyoruz.
17:57
Şimdi sonra bir faktör daha var. Hani göz ardı ediyoruz bu siroz
18:00
olmasında. Mutlaka içtiği alkolün rolü
18:02
olabilir. Bir şey diyemiyorum ama yani
18:05
hepatit sıklığı çok yaygın. O zaman da yani bu atatürkü
18:09
hepatit yönünü bilmiyoruz çünkü buna hepatit de diyorlar.
18:12
Yani doktorların bazıları o zeminde geliştiğini, artı
18:15
Atatürk yeni enfeksiyon hastalıkları olarak kısıtla
18:18
geçiriyor. Sıkma içinde o zaman kinin
18:20
veriliyor. Biliyorsun yani kin'in %100 bunu
18:23
tedavi eden bir şey ateşi düşürüp kendini hissettiriyor
18:25
ama gene ısıtma devam ediyor. Dolayısıyla atatürk'ün kümülatif
18:30
olarak ne kadar süre yani kin'in kullandığını da bilmiyoruz.
18:34
O zaman ateşli olan herkese kin'in veriyorlar yani.
18:37
Dolayısıyla yani ilaçların da yönü olabilir.
18:40
Yani yaşam şartlarının dengesiz beslenmenin, yani kullanılan
18:45
alkolün hepatit geçirdiyse, hepatit bir sürü şeyler var.
18:48
Şimdi biz böyle konuşuyoruz ama ben biliyorum ki bunların
18:51
hepsinin bu rahatsızlığın gerisinde mutlak suretle rolü
18:54
var. Safra taşı var belki bilmiyoruz
18:56
ki adamın yani değil mi? Tabii çoğunlukla o.
18:59
Düşünüldüğünü görüyorum. Ciddi bir ana kronizm oluyor.
19:01
Bugünün tıbbi imkânları gözünden o zamana bakılıp tanılar
19:06
yargılanıyor ama öyle değil. Yani iş ediyorlar iş öyle değil.
19:10
Yani hakikaten öyle değil. Her açıdan o zamanın dinamikleri
19:14
çok daha farklı, çok daha farklı.
19:16
Hocam şeye de değinip tabi bir de şey yine söylemesi kolay.
19:19
Biz şu an rahat imkanlar altında o gerilimi yaşamadan uzaktan 100
19:24
yıl önce yaklaşık işte 90 yıl öncesine bakıyoruz.
19:27
Onun konforu içindeyiz. Hocam şeyi de değinip programı
19:31
isterseniz yavaşça şey yaparız. Şu hoşuma gidiyor zaten poşeyle
19:35
başladınız ya yaptıkları şeylerle kalıcı olanlar artık
19:38
ölümsüzdür diyerek başladınız. Atatürkün toplumun artık
19:42
dokusuna içkin bir şekilde halen yaptıklarıyla halen yaşadığına
19:47
bir kanıt olarak gönderme yaparak başladığımız programda
19:50
sevdiğim anlar atatürkün hayatında bu sağ hadisesi
19:54
Cumhuriyet ilanı sonrasında m ay'dan kurtulma hadisesi.
19:57
Gibi birkaç kez somut olarak evet ölmüyorum, hayatta
20:02
kalıyorum gibi bir his herhalde yaşatmıştır.
20:05
Soyut olarak da şu an yaptıklarıyla bıraktıklarıyla
20:08
halen yaşadığını biliyoruz. Bu anlar bana.
20:13
Okurken sonucunu bilsen bile heyecan veren ayrıntılar ama
20:17
yaşaması kolay olmamıştır diye hep düşünmüşümdür.
20:20
Yani şöyle mutlaka badireyi atlattıktan sonra insanın yani
20:26
kendine bir güven duyması bak bunu da atlattık.
20:28
Hadi bakalım bundan sonrasına adı içinde bir güç kuvvet
20:31
toplaması yani normal bir hadise hepimizde de var herhalde.
20:35
Bu ciddi bir ameliyata atlatıp ayağa kalktığımızda ya da ciddi
20:38
bir covid'den ben şimdi 15 gün hastahanede yattım, ölüyordum.
20:42
Sonra küçük çıkınca insanın hoşuna gidiyordu.
20:44
Ulan demek bak bunu da atlattık filan diyorsun yani bir güven
20:47
duyuyorsun. Haklısın böyle bir şey insan
20:49
ekstradan güven verebilir. Bu olumlu da olabilir, olumsuz
20:52
da olabilir tabii ki yani odur. Mutlaka atatürk'te böyle
20:56
duygular hissetmiş olabilir. O zaman insanların böyle
20:59
sorunlar yaşaması ve bu sorunları yani üstesinden
21:03
gelince atlatması bizim hissettiğimizden daha da büyük
21:05
bir özgüven patlaması yapabilir. Yani haklısın.
21:08
Evet hocam sağlıkla atlatması başına bir şey gelmesi
21:11
ihtimalinden çok daha düşük sağlıkla daha zor atlatılıyor.
21:15
Bu hadiseler o zamanlarda. Hocam güzel oldu bence devam da
21:20
edelim. Çeşitli edersen, çeşitli.
21:23
Başlıklar konuştuk, sizinle o başlıklar konuşmak üzere sizinle
21:28
zaman zaman bir araya gelelim. Ben de sizinle rahatça
21:30
konuşabilecek bir zemin yaratmış olayım.
21:32
Böylece kendime tamam. Naz arzu edersen etap ben
21:35
teşekkür eder. Böyle düşünüp davet ettiğiniz
21:37
için. Hocam ne demek büyük keyifti?
21:40
Belki çok teşekkürler. Teşekkürler, hocam devam
21:42
edeceğiz. Ali Fuat hoca'yla bu
21:44
serilerimize.