Latest / Przygody Felka Wafelka - bajki dla dzieci / Co to jest brainrot? 🧠 nauka dla dzieci | Felek Wafelek (SNF_036)

Transcript

Co to jest brainrot? 🧠 nauka dla dzieci | Felek Wafelek (SNF_036) · Przygody Felka Wafelka - bajki dla dzieci

• 0:00
  Cześć, tu ja felek wafelek, wasz czekoladowy odkrywca reporter i
• 0:05
  mieszkaniec jedynej w swoim rodzaju chatki z waniliową fugą
• 0:08
  między cegłami. Dziś rano wszystko zaczęło się
• 0:12
  zupełnie normalnie. Usiadłem przy okrągłym stoliku,
• 0:15
  na którym stoi mój notatnik, naukowo czekoladowy, ten gruby w
• 0:19
  kratkę splamum, po malinowym syropie, na okładce, której do
• 0:24
  dziś nie udało mi się wytłumaczyć obok kubek kakao
• 0:28
  gęste z podwójną pianką, jeszcze parujące ołówek zaostrzony.
• 0:36
  Nowa strona, wszystko gotowe. Miałem wielki Plan na ten ranek.
• 0:41
  Poważna nauka, poważne odkrycia, poważny felek.
• 0:47
  Odłożyłem ołówek. Tylko na chwilę powiedziałem do
• 0:51
  notatnika, wziąłem tablet. Chciałem sprawdzić jedną małą
• 0:56
  rzecz taką zupełnie niewinną. Coś mignęło mi w bocznym
• 1:01
  okienku. Krótki filmik, może 10 sekund,
• 1:04
  może mniej jakiejś zwierzę robiło coś zupełnie absurdalnego
• 1:09
  do jakiejś muzyki, bez żadnego sensu, bez żadnego wyjaśnienia,
• 1:13
  bez żadnego, bo obejrzałem. No dobra, Jeszcze raz Jeszcze
• 1:20
  raz. Jeszcze raz.
• 1:23
  Puszek wskoczył na stół, usiadł obok kubka, spojrzał na mnie
• 1:28
  swoimi pomarańczowymi oczami z wyrazem kogoś, kto wie znacznie
• 1:32
  więcej niż mówi, ale mówi znacznie mniej niż wie.
• 1:37
  Nie zauważyłem go godzinę później siedziałem w tym samym
• 1:41
  miejscu. Notatnik nienaruszony, kakao,
• 1:46
  zimne ołówek. Leżał tam, gdzie go zostawiłem,
• 1:49
  a ja wciąż oglądałem filmiki. Jeden po drugim, każdy głupszy
• 1:55
  od poprzedniego, żaden mnie nie trzymał dłużej niż 15 sekund.
• 1:59
  Żaden mi nie zostawi nic w głowie i żaden.
• 2:03
  Żaden nie chciał mnie puścić. Wtedy puszek zrobił coś, czego
• 2:08
  nie robi. Nigdy wskoczył mi na tablet
• 2:11
  dosłownie 4 łapami na ekran. I siedzieliśmy tak przez chwilę,
• 2:17
  ja i puszek twarzą w twarz, on z miną kogoś, kto właśnie
• 2:22
  przeprowadził operację ratunkową i oczekuje podziękowania.
• 2:26
  Spojrzałem na zimne kakao. Na pusty notatnik na ołówek,
• 2:31
  który leżał tam, gdzie go zostawiłem godzinę temu puszku
• 2:37
  powiedziałem powoli. Co mi się stało?
• 2:41
  Puszek spojrzał na mnie jeszcze przez chwilę mrugnął, odszedł z
• 2:45
  fotela na parapet, gdzie wyglądał przez okno z miną
• 2:48
  kogoś, kto wykonał swoją pracę i teraz jest na zasłużonym
• 2:53
  wypoczynku. Wziąłem ołówek, otworzyłem
• 2:57
  notatnik na nowej stronie. I zapisałem. 3 słowa, dlaczego
• 3:04
  to działa? Czekoladowi odkrywcy za chwilę
• 3:08
  zaczniemy tropić odpowiedź na to pytanie, ale najpierw każdy
• 3:12
  porządny odkrywca potrzebuje ekipy, prawda?
• 3:15
  A nasza ekipa rośnie tu na Spotify, więc liczę, że
• 3:19
  zaobserwujecie ten kanał, a ja obiecuję, że ciekawostek nie
• 3:23
  zabraknie. Dobra notatnik otwarty kakao,
• 3:27
  gotowe jedziemy. Bo naprawdę chciałem wiedzieć,
• 3:33
  dlaczego te filmiki krótkie, głupie, bezsensowne, bez fabuły,
• 3:37
  bez morału, często bez żadnej logiki wchodzą do głowy tak
• 3:41
  mocno, dlaczego mózg chce ich więcej, nawet kiedy sam wie, że
• 3:45
  nic z nich nie wynika. Dlaczego ja, felek wafelek,
• 3:49
  który całe życie spędza na tropieniu ciekawych rzeczy,
• 3:52
  mogłem siedzieć godzinę i oglądać kompletne bzdury i w
• 3:55
  ogóle tego nie poczuć. To jest właśnie pytanie na dziś
• 4:00
  i mam przeczucie, że odpowiedź będzie o wiele mądrzejsza niż
• 4:04
  same filmiki zaczniemy od nazwy. Zjawisko, o którym mówimy, ma
• 4:10
  swoją nazwę po angielsku brain rod.
• 4:13
  Po polsku można by powiedzieć zgniłka mózgowa, ale brzmi to
• 4:16
  trochę jak coś z horroru, więc proponuje własną felkową wersję
• 4:21
  zapchanica, bo to właśnie czujesz, kiedy to masz, jakby
• 4:24
  głowa była zapchana, krótkimi, głośnymi, błyszczącymi rzeczami,
• 4:29
  które nie zostawiają miejsca na nic innego.
• 4:32
  Słownik oksfordzki. Ten wielki, poważny Słownik,
• 4:35
  który co roku wybiera jedno słowo opisujące naszą epokę.
• 4:39
  Ogłosił właśnie brain rod słowem roku 2024 i podał, że użycie
• 4:46
  tego słowa wzrosło o 230% między 2023 a 2024 rokiem 230.
• 4:55
  W jednym roku zapisałem to w notatniku z wykrzyknikiem, bo to
• 5:00
  znaczy, że nie tylko mnie to spotkało, to spotyka mnóstwo
• 5:04
  ludzi. Może nawet was, a teraz jak to
• 5:08
  wygląda po felkowemu wyobraź sobie, że twój mózg dostał na
• 5:12
  urodziny wiaderko cukierków. Ale takich malutkich
• 5:16
  miniaturowych po jednym kęsie każdy żaden cię nie nasyca, więc
• 5:21
  bierzesz następny i jeszcze jeden i następny i zanim się
• 5:25
  obejrzysz wiaderko jest puste masz pełno cukru, jesteś
• 5:29
  jednocześnie przeładowany i głodny i nie pamiętasz smaku
• 5:32
  żadnego z tych cukierków. To jest zapchanica twój mózg je
• 5:37
  cukierki i nie może przestać, nawet jeśli żaden nie smakuje
• 5:41
  jak prawdziwy deser, ale zaraz zaraz.
• 5:44
  Skąd to się w ogóle wzięło? Wziąłem notatnik pod pachę,
• 5:48
  usiadłem, wygodniej, puszek, wrócił z parapetu i zajął fotel
• 5:53
  z miną właściciela i zacząłem tropić historię zapchanicy od
• 5:57
  początku. I wiecie co, znalazłem, że to
• 6:01
  zjawisko nie zaczęło się wcale od internetu.
• 6:04
  Było kiedyś sobie takie ciekawe, trochę dzikie miejsce nad stawem
• 6:08
  w Ameryce i pisarz, który tam mieszkał, nazywał się Henry
• 6:13
  David toro, rok 1854. Ponad 170 lat temu to ro pisał w
• 6:20
  swojej książce walden, że skłonność ludzi do zajmowania
• 6:23
  się błahostkami osłabia umysł. Użył wtedy słów brain rod, jeden
• 6:30
  pisarz, epoka świeczek i pergaminu bez telefonu, bez
• 6:35
  internetu, bez tiktoka, bez skibi toilet bez six seven.
• 6:41
  I już widział, że mózg człowieka potrafi ugrzęznąć w drobiazgach,
• 6:47
  zapisałem pod spodem zapcha nica jest starsza niż prąd no dobra a
• 6:52
  co było dalej przez lata internet powoli przyspieszał,
• 6:57
  filmy skurczyły się z godziny do 10 minut, potem do minuty, a
• 7:01
  kiedy pojawiła się platforma vine, filmiki trwały tam 6
• 7:05
  sekund 6. Sprawdziłem na stoperze, ile
• 7:08
  trwa jeden łyk kakao. W 7 sekund.
• 7:12
  Filmik na vain był krótszy niż jeden łyk kakao i właśnie wtedy
• 7:17
  mózg zaczął się przestawiać. Nauczył się oczekiwać, że
• 7:21
  wszystko będzie krótkie, szybkie i natychmiast zastąpione czymś
• 7:25
  nowym, a potem przyszedł rok 2023, 7 lutego 2023 roku
• 7:34
  animator z Gruzji o pseudonimie da fak bum opublikował filmik.
• 7:39
  Jedenasto sekundowy toaleta, z której wyłazi ludzka głowa i
• 7:42
  śpiewa słowo skibidii. Tylko tyle, żadnego wyjaśnienia,
• 7:48
  żadnego sensu, żadnego, bo. Do końca 2023 roku jego kanał
• 7:55
  zebrał ponad 65 miliardów wyświetleń.
• 7:58
  The Washington Post, poważna Gazeta dla dorosłych napisała o
• 8:02
  tym jako o największym fenomenie online roku.
• 8:06
  Zatrzymałem się przy tej liczbie 65 miliardów.
• 8:13
  Wziąłem ołówek i zacząłem liczyć.
• 8:16
  Jest nas na ziemi około 8 miliardów.
• 8:19
  Podzieliłem. Wyszło mi, że jakby każdy
• 8:22
  człowiek na ziemi dosłownie każdy od niemowląt postulatków
• 8:26
  obejrzał te filmiki, to i tak musieliby je zobaczyć po około 8
• 8:30
  razy każdy. Spojrzałem na puszka.
• 8:35
  Puszek spojrzał na mnie, żadne z nas nie powiedziało nic i tak
• 8:40
  się skończyła sekcja historyczna notatnika, bo ważniejsze było
• 8:44
  teraz pytanie, dlaczego zadzwoniłem do profesora
• 8:49
  pstryczka. Panie profesorze, mam ważne
• 8:52
  pytanie, co mózg dostaje za każdy nowy filmik, co sprawia,
• 8:56
  że chce następnego dopamina powiedział profesor.
• 9:01
  Wyraźnie zadowolony, że go zapytałeś.
• 9:03
  Układ nagrody nukleus akum bens no nukleus aku nukleus akum bens
• 9:12
  felku to struktura w mózgu odpowiedzialna za przetwarzanie
• 9:17
  nagrody i motywacji tak tak, a czy możemy po prostu powiedzieć
• 9:21
  iskierka? Profesor westchnął, ale się
• 9:26
  zgodził. Zostajemy przy iskierce mózg
• 9:30
  dostaje iskierkę radości za każdą nową, zaskakującą,
• 9:34
  śmieszną rzecz iskierka mówi, brawo dobry wybór Jeszcze raz.
• 9:40
  Krótki filmik daje iskierkę i urywa się mózg natychmiast chce
• 9:45
  następnej i następnej i kolejnej, ale uwaga to nie jest
• 9:50
  usterka mózgu, to jego stary system nagrody i szukania
• 9:54
  nowości działający dokładnie tak jak miał działać kiedyś tym
• 9:59
  systemem, szukał jedzenia, tropił, ciekawe rzeczy, uczył
• 10:02
  się świata, teraz ten sam system.
• 10:06
  Trafia na toalety, śpiewające z kibi DI reaguje dokładnie tak
• 10:10
  samo nowe, ciekawe. Jeszcze raz zapisałem w
• 10:15
  notatniku wielkimi literami iskierka bez końca.
• 10:23
  I dopisałem pod spodem już małymi, jakby każdy cukierek
• 10:27
  smakował tylko przez pół sekundy, ale jest jeszcze jeden
• 10:32
  trop i to jest moim zdaniem najważniejsza rzecz w całym tym
• 10:37
  odcinku zaznaczyłem ją gwiazdką. Dlaczego akurat absurd działa
• 10:42
  tak silnie mózg nie może zignorować czegoś
• 10:45
  nieoczekiwanego. To bardzo stary odruch, stary
• 10:49
  jak pierwsze istoty, które w ogóle miały mózgi, jeśli coś
• 10:53
  było dziwne, inne nieznane mogło to być niebezpieczeństwo, albo
• 10:58
  jedzenie. Trzeba było sprawdzić
• 11:01
  natychmiast, bez zastanawiania. Krokodyl z silnikami odrzutowymi
• 11:07
  to nie jest ani niebezpieczeństwo, ani jedzenie,
• 11:10
  ale mózg i tak musi sprawdzić, bo jest dziwny, bo nie pasuje do
• 11:15
  żadnej kategorii, bo mózg pyta co to w ogóle jest i zanim
• 11:19
  znajdzie odpowiedź, już minęło 10 sekund i zaczął się następny
• 11:23
  filmik. To trochę jak zagadka, która nie
• 11:26
  ma rozwiązania. Mózg wraca, bo nie może zamknąć
• 11:30
  sprawy. Mam tu nawet dowody z natury.
• 11:34
  Kot leżący spokojnie na dywanie, nagle coś mi da w kącie pokoju
• 11:39
  pół sekundy i już jest na nogach skupiony, gotowy nie wiedział
• 11:43
  coto, ale musiał sprawdzić natychmiast, taki ma mózg.
• 11:48
  Człowiek działa tak samo nagły błysk światła, niespodziewany
• 11:52
  dźwięk, coś innego w znajomym otoczeniu.
• 11:56
  Głowa obraca się sama, zanim w ogóle zdążysz pomyśleć.
• 12:00
  To odruch, który działa szybciej niż myślenie.
• 12:04
  Ptaki potrafią całymi godzinami spokojnie ignorować to, co znają
• 12:08
  i błyskawicznie reagować na nowy przedmiot, który pojawił się w
• 12:12
  ich otoczeniu. Nowe sprawdź.
• 12:15
  To nakaz, który mózg dostał miliony lat temu i do dziś go
• 12:19
  wykonuje. Felek notuje mój mózg, twój
• 12:24
  mózg, mózg, puszka, wszyscy mamy ten sam przycisk nowe.
• 12:29
  Sprawdź teraz, a twórcy krótkich filmików i algorytmy, które te
• 12:35
  filmy podają, wiedzą o tym przycisku wszystko.
• 12:39
  No właśnie. Algorytmy, muszę wam powiedzieć
• 12:43
  o tym, jak to działa od środka i to jest jeden z tych momentów.
• 12:47
  Kiedy nauka robi się naprawdę ciekawa platformy z krótkimi
• 12:52
  filmami mają specjalne programy. Algorytmy, które uczą się, co
• 12:56
  cię zapala, co każe ci zostać, co sprawia, że nie odkładasz
• 13:00
  tabletu i podają ci tego więcej coraz więcej coraz szybciej.
• 13:06
  Wyobraź sobie kelnera, który nie pyta co chcesz zjeść, on po
• 13:09
  prostu przynosi kolejne talerze stym, co zjadłeś poprzednio
• 13:12
  danie? Zadaniem coraz szybciej i nigdy
• 13:15
  nie przynosi rachunku twórcy takich treści wiedzą z kolei, że
• 13:20
  mózg reaguje mocniej na nieoczekiwane niż na logiczne,
• 13:23
  dlatego robią rzeczy celowo bezsensowne.
• 13:26
  Krokodyl z silnikami to bodziec tak dziwny, że mózg nie może go
• 13:30
  zignorować, musi przetworzyć, zakwalifikować.
• 13:33
  Zrozumieć, a zanim przetworzy już leci następny i tu jest ta
• 13:39
  rzecz, którą zapisałem bez wykrzyknika, bo jest poważna.
• 13:43
  Naukowcy widzą, że częste zanurzanie się w bardzo krótkich
• 13:47
  filmikach, może utrudniać dłuższe skupienie i wzmacniać
• 13:50
  trudności z uwagą, zwłaszcza gdy robi się z tego nawyk.
• 13:54
  Mózg przyzwyczajony do iskierek co 10 sekund zaczyna mieć
• 13:57
  trudniej z czymś, co trwa minutę 5 minut pół godziny to jest
• 14:02
  niepokojące. Zapisałem to bez wykrzyknika, a
• 14:07
  teraz kilka rzeczy, które zapisałem w notatniku już z
• 14:10
  wykrzyknikami. Użycie słowa brain rod wzrosło o
• 14:14
  230% w ciągu roku. Oxford wybrał je słowem roku.
• 14:19
  Słowo opisujące głupoty samo stało się wiadomością dnia
• 14:24
  trochę mi się kręci. Głowa 65 miliardów wyświetleń,
• 14:29
  jedna seria filmów, jeden rok, jakby każdy człowiek na ziemi
• 14:34
  obejrzał je po 8 razy. Wstałem przy tej liczbie, przez
• 14:38
  chwilę, potem zamknąłem notatnik i poszedłem nastawić nowe kakao.
• 14:43
  Wirusowy content starzeje się błyskawicznie.
• 14:46
  To co tydzień temu rozśmieszyło cały internet.
• 14:49
  Dziś nie wywołuje nawet uśmiechu.
• 14:52
  Mózg nasyca się i szuka czegoś jeszcze nowszego.
• 14:55
  Felek zapchanica to jednorazowy cukierek, który smakuje tylko
• 15:00
  raz. I jedna rzecz, która mnie
• 15:02
  zaskoczyła najbardziej ze wszystkich.
• 15:04
  W 2025 roku papież Franciszek powiedział w oficjalnym
• 15:09
  przemówieniu, że ludzie powinni ograniczyć media społecznościowe
• 15:13
  i unikać tego, co nazwał po włosku.
• 15:15
  Putrefa cione, cerebrale butrefacione czerebrale
• 15:21
  zapisałem fonetycznie, przeczytałem głośno puszek,
• 15:25
  podniósł głowę. Brzmi jak nazwa włoskiego
• 15:28
  deseru? Powiedziałem do puszka niezbyt
• 15:31
  smacznego. Puszek opuścił głowę z powrotem
• 15:34
  na łapy i w tym momencie w mojej głowie zaświeciła się lampka.
• 15:39
  Zaczekaj felek, myśl, mózg reaguje mocno na rzeczy dziwne,
• 15:44
  śmieszne i absurdalne mózg zapamiętuje to, co jest
• 15:49
  wyraziste, nieoczekiwane, śmieszne, ale chwileczkę.
• 15:54
  Czy to znaczy, że ta sama cecha mózgu, która sprawia, że
• 15:57
  zapchanica tak działa, daje się też wykorzystać do czegoś
• 16:01
  pożytecznego? Sprawdziłem, to otworzyłem
• 16:04
  notatnik na nowej stronie i napisałem słowo fotosynteza.
• 16:09
  To ten proces, w którym rośliny zamieniają światło słońca w
• 16:12
  cukier i tlen. Ważna rzecz trudna do
• 16:15
  zapamiętania, jeśli po prostu ją powtarzasz.
• 16:18
  Ale co, jeśli wyobrażę sobie słońce w okularach
• 16:21
  przeciwsłonecznych? Które puka do liścia, wchodzi do
• 16:24
  środka z teczką, a wychodzi z ciastkiem i balonikiem.
• 16:28
  Zapisałem ten obraz. Zamknąłem notatnik.
• 16:32
  Tydzień później pamiętałem. Okazuje się, że mózg często
• 16:38
  lepiej zapamiętuje rzeczy wyraziste, śmieszne i dziwne niż
• 16:41
  takie zupełnie nijakie i właśnie dlatego mistrzowie pamięci ci
• 16:46
  ludzie, którzy zapamiętują 1000 liczb, setki kart, długie listy
• 16:50
  słów nie uczą się przez powtarzanie, tworzą w głowie
• 16:54
  absurdalne, dziwaczne, śmieszne obrazy.
• 16:58
  Im głupszy obraz, tym mocniej zostaje.
• 17:01
  To dlatego pamiętasz żart sprzed 3 lat, ale nie pamiętasz, co
• 17:04
  jadłeś w środę? Notuje mus lubi głupoty, można
• 17:10
  go na tym złapać. Przeprowadziłem też własny
• 17:14
  eksperyment. Postanowiłem zapamiętać 5
• 17:17
  trudnych słów naukowych metodą absurdalnych obrazów. 4 wyszły
• 17:22
  mi całkiem sensownie. Piąty obraz wymknął się spod
• 17:25
  kontroli i skończyło się na śwince morskiej w kosmicznym
• 17:28
  skafandrze, która je pizzę na księżycu i gapi się przez
• 17:32
  iluminator na ziemię z wyrazem kogoś, kto nie wie, jak tu
• 17:35
  trafił. Żadnego związku z nauką, ale
• 17:40
  pamiętałem go przez tydzień puszek siedział przez cały ten
• 17:44
  eksperyment na fotelu i wyglądał na jedyną rozsądną osobę w
• 17:48
  pokoju. Teraz czas na was.
• 17:51
  Weźcie jedno słowo, jedno pojęcie jeden fakt, którego nie
• 17:55
  możecie zapamiętać cokolwiek i wymyślcie do niego jeden
• 18:00
  absurdalny obraz, cokolwiek, co jest dziwne, śmieszne,
• 18:04
  nieoczekiwane. Dinozaur z parasolką, ołówek w
• 18:07
  piżamie, latający autobus z kapeluszem im głupiej, tym
• 18:12
  lepiej, a za tydzień sprawdźcie, czy ten obraz nadal jest w
• 18:17
  głowie. Powiedzcie rodzicom co
• 18:19
  wymyśliliście? Albo napiszcie w komentarzu.
• 18:22
  Jestem bardzo ciekaw, jakie absurdy tworzy wasz mózg.
• 18:26
  Wróćmy na chwilę do tamtego ranka puszek siedzi na
• 18:29
  parapecie. Kakao ostygło.
• 18:33
  Notatnik był pusty przez godzinę.
• 18:35
  A mój mózg był zajęty oglądaniem głupot, ale wiesz co, twój mózg
• 18:41
  nie jest głupi, że lubi głupoty. On jest zbudowany po to, żeby
• 18:45
  szukać nowości, dziwności i zaskoczenia.
• 18:48
  To jest stara mądra cecha, pomogła ludziom przeżyć miliony
• 18:52
  lat, znajdować jedzenie, unikać niebezpieczeństw, uczyć się
• 18:56
  świata. Problem pojawia się tylko wtedy,
• 18:59
  kiedy ktoś. Algorytm, twórca filmiku
• 19:02
  zaprojektowane powiadomienie podsuwa mu tę nowość bez przerwy
• 19:06
  w porcjach, za małych, żeby cokolwiek zostało.
• 19:10
  Bo jest jedna różnica między zapachnicą a dobrą historią
• 19:15
  zapchanica znika za tydzień śmieszny obraz, który pomógł ci
• 19:19
  zapamiętać fotosyntezę zostaje opowieść, która cię zaskoczyła i
• 19:23
  czegoś nauczyła. Zostaje rozmowa, po której
• 19:26
  myślisz, teraz rozumiem, zostaje twój mózg lubi głupoty, masz
• 19:32
  prawo mu je dawać. Możesz też czasem podsunąć mu
• 19:36
  taką głupotę. Która coś po sobie zostawi na
• 19:39
  przykład świnkę morską w kosmicznym skafandrze?
• 19:43
  Albo te rozmowę, zanim skończymy, mam dla was zadanie z
• 19:47
  odpowiedziami, a BIC naukowcy pytali, kiedyś ludzi są
• 19:52
  najlepiej, pomaga im zapamiętać trudne rzeczy.
• 19:55
  Jak myślicie, która odpowiedź zdobyła najwięcej głosów, a
• 20:00
  powtarzanie tego samego słowa 10 razy b.
• 20:04
  Wymyślenie do niego śmiesznego absurdalnego obrazu.
• 20:08
  C zapisanie go wielkimi literami w zeszycie.
• 20:12
  Odpowiedź powiedzcie rodzicom, a jutro możecie sprawdzić czy
• 20:16
  macie rację. Ja w tym czasie nastawię nowe
• 20:18
  kakao to zimne już dawno nie nadaje się do niczego.
• 20:23
  Słodkie myślenie to rozwiązanie pa.