Latest / Türk Toraks Derneği Podcast Kanalı / “Cahil Hocaya Övgü”

Transcript

“Cahil Hocaya Övgü” · Türk Toraks Derneği Podcast Kanalı

0:05
Sevgili thoraks gülteni podcast yayınlarını değerli
0:08
dinleyicilere hepiniz hoş geldiniz Osman hoca'yla
0:10
beraberiz. Osman erbek, hepinizin tanıdığı
0:12
bir isim. Ben doktora tam yıldız bugün
0:15
beraber tıbbın dili var mı yok mu?
0:18
Tıp varsa nedir, ne değildir, nasıl olur gibi kafa yormaya
0:22
çalışacağız. Osman hocamla beraber merhaba
0:25
hocam hoş geldiniz. Merhaba eten bozulduk.
0:28
Şimdi daha önce Yeşim hoca ile yaptığınız bir röportaj var.
0:32
Bizim bültende de yayınlanan röportajı okudum.
0:34
Sevdiğim de bir şey tersten başlamak isterim.
0:37
Röportajın sonlarına doğru bir cümle var.
0:40
Oğul dediğin canının cam parçasını cahil konumuna
0:43
sokmaktan uzak durmaya çalışıyorum.
0:45
Bir hoca olarak cahil hoca olmaya çalışıyorum demişsin.
0:51
Evet, hatırlıyorum bu cümlemi. Benim çok hoşuma gidip.
0:55
De tabi kökeninde o leman'daki ünlü öğreten adam oğlu vardır.
0:58
Yani hani hafızamak nakşedilmiştir.
1:01
O yani öğreten adam devamlı öğretmeye çalışır.
1:04
Oğluna falan halbuki onun canının cam parçasıdır.
1:08
Öğretmeyip birlikte yol alsalar belki herkes daha çok şey
1:11
öğrenir. Pratiğinizde de öğretmeye
1:14
çalıştığımız şeyler en çok öğreten olmuyor mu?
1:16
Bir dersi anlatmaya çalıştığımızda ya da.
1:18
Anlatan konumuna girdiğimizde anlatma sorumluluğunun
1:21
üstlendiğimizde kendi adıma birçok şey öğrendiğimi fark
1:24
ediyorum. Doğru, ama ben şöyle
1:26
düşünüyorum, yani bu anlatma çabasının altında aslında
1:30
bildiğimiz şeye iman edişimiz saklı bildiğimiz şeye o kadar
1:35
iman ediyoruz ki onun mutlak ve doğru olduğuna düşünüyoruz.
1:39
O yüzden de karşımızdakine o bildiğimizi aktararak iyi
1:43
niyetle tabi tabiri caizse üstüne kusuyoruz.
1:46
Halbuki bildiğimiz şey o kadar iman etmesek, bildiğimiz şeyin
1:50
yanılgı olabileceğini de düşünsek bildiklerimize bir kere
1:53
daha bakabiliriz. Bakabilmenin yolu da mesafe
1:56
almaktan geçer. Kendi bildiklerime de mesafe
1:59
alabilmek için ya acaba yanılıyor muyum diye düşünmek
2:02
lazım. O zaman üreten adamdan çıkarız,
2:05
öğreten hocadan çıkarız, cahil hocaya gideriz.
2:07
Yani o ünlü kitaptaki gibi tek kelime falan anca bilmiyor falan
2:11
öğrencileriyle karşı karşıya. Fransızca konuşuyor, onlar da
2:14
Fransızca bilmiyorlar. Peki böyle bir ortamda eğitim
2:17
nasıl olur? Belki de tam böyle bir ortamda
2:19
olur, başka bir yerde olmaz. Mesafe dediğinizde aklıma geldi.
2:23
Hocam da kral solomonun bilgeliği zaten bütün
2:25
kültürlerde biliniyor. Sanıyorum hayvanların dilinden
2:29
anladığı konuşulur. Ben onu sanki bütün tabiatın
2:32
şifresini çözmüş bir adam gibi zihnimde canlanmışımdır.
2:36
Fakat farklı kültürlerde de onun bilgece başvurulan bir adam
2:40
olmasına rağmen kendi problemleri konusunda pek de iyi
2:43
olmadığı gibi bulgular var. Bununla ilgili bir çalışmada bu
2:48
farkındalığı yaratanın. Özellikle mesafe olduğu gibi bir
2:53
kanaate varılmış, yani belli bir şeyi anlayabilmek için belli bir
2:58
şeyi kavrayabilmek için ki biz bunu en iyi kendimizden biliriz.
3:01
Dışarıda dönen şeyleri bazen daha iyi kavrarken kendi
3:04
içimizde ya da kendimizle ilgili olan ya da içselleştirdiğimiz
3:08
artık kendimize içkin olan şeyleri kavramakta zorlanırız.
3:12
Ne zaman ki kendi içimizdeki bir şey dışarıda oluştuğunda bunu
3:15
çok daha iyi anlarız. Bazen araya bir mesafe boşluk
3:18
girmesi gerekir ki görüntü berraklaşsın.
3:21
Sizin söyledikleriniz bana biraz bunu çağrıştırdı.
3:24
Yani bir kralın üstten bir şekilde bilgilik yapması gereken
3:28
bir kralın rolünden çıkıp sanırım mesafenin netliğiyle
3:31
olay. Biraz uzaktan bakmak, sanırım
3:35
daha iyi gibi bir şey düşündürdü.
3:37
Bana bilmiyorum katılır mısınız? Katılırım.
3:39
Bu aynı zamanda taraftar olmayı da engelliyor.
3:42
Hani taraftar amigoluk yapmayı da engelliyor?
3:45
Hani düşüncelerimizde hayata bakışlarımızda tarafız ve bu çok
3:49
doğa zaten insan olmak taraf olmakla başlıyorum ama taraf
3:53
olmakla taraftar olmak arasındaki o ince sınırı,
3:56
kendine düşüncelerine hayata baktığın yere taraf olduğun
4:00
yerlere mesafe alabildiğin zaman.
4:02
Mümkün olan aksi takdirde tribündeki bir amigoya
4:05
dönüşüyorsun. Kendi mahallenin taraftarısın.
4:08
Evet, kendi alanında coşturuyor olabilirsin ama bir mahalleye
4:11
hapsolmuş kalırsın. Bu yüzden taraf olmak önemli.
4:14
Taraf olmayı becerebilmek için de hani mesafe koymak önemli.
4:18
Antik yunan'da da öyleydi. Ya sokrates hani tek
4:20
pişebiliyorum, bilmediğimdir diyor.
4:23
Diyojen ünlü sinoplu diyojen hani gölge etme başka bir şey
4:27
istemiyorum sen diyor hep bunlar mesafe alabilmenin kendine.
4:32
Bildiklerine mesafe alabilmekle bir anlamda işte cahil hoca
4:35
olabilmekle mümkün. Ben genellikle tartışmalarımda
4:39
da öyledir. Azınlık taraf fazla ses vermeyen
4:41
tarafın şeytan avukatlığını yaparım, tartışmalarda inanmıyor
4:44
olsam daha iyi. Çünkü o zaten hani karşıtıyla
4:47
birlikte ancak var olabiliyor diyalektik var oluş o zaman
4:51
karşıtın sesini duyamıyorsan tıpkı şimdi sosyal medyada
4:55
düştüğümüz haller gibi aynı odalarında.
4:57
Hapsoluruz aynaları birbirine tuttuğumuza kaybolup gidiyor ya
5:00
sonsuza kadar sosyal medyanın ayna odaları sanki bizi
5:03
kendisine müptela etmiş gibi son zamanda oda dikkatimi çeken bir
5:07
şey. Şunu diyecektim, aynı renk
5:10
içinde kaybolmak insanın baya konforlu hissettirir.
5:12
Çok da güçlü hissettirir. Aynı renkten binlerce
5:15
milyonlarca insanla beraber olmak ama kendi rengini
5:18
ıskalayabilmesine de sebep olabilir gibi düşündüm.
5:21
Sizi dinlerken taraftar olmanın belki bir komplikasyonu olarak.
5:26
Eee haklısın. Bu tam kitle ruhu gustav
5:28
lebo'nun o uzun dönem çalıştığı o kitle ruhu.
5:31
Çünkü etrafımızda da çok bireysel olarak oturup
5:33
konuştuğumuzda çok makul, mantıklı bir şey söylüyor.
5:36
Sonra o cemaatine grubuna seküler veya non seküler
5:40
cemaatine girdiği zaman o kitlenin içerisine düştüğü zaman
5:45
ya o makul olan kişi gidiyor. Bambaşka biri var karşımda yani
5:48
ne oldu tam da kitleri bu böyle bir şey.
5:51
Gerçekten görünmez olmak iyi bir şey.
5:53
Konforlu bir şey hep göz önünde olmak, hep işaret parmağının
5:57
ucunda olmak da çok rahatsızlık verir.
6:00
Konforu çok bozar ama kitle ruhu güçtür, değerlidir.
6:04
Dünyayı dönüştürür. Yeter ki kitle kendisine de bir
6:09
öteki olabilsin. Hani çarşı kendisine de karşı
6:12
olabilsin. O zaman çok değerli oluyor.
6:14
Kendisine de gerçekten ayna tutabilsin.
6:16
Kör yanlarına karanlık yanlarına ayna tutabilsin belki.
6:19
Evet katılıyorum hocam. Bir de bu.
6:22
Renk olma meselesinde tıp eğitimi çok sağlam, sıkı
6:25
endokrinasyonlara sıkı bir düzene sahip.
6:28
Özellikle türkiye'de zaten askeri cerrahe yetiştirme
6:32
üzerine kurulu. 200 yıl kadar önce bunu gelenekten geliyor.
6:36
Dünyada da çoğunlukla bunu sadece de tıbba uyumlayarak da
6:41
haksızlık etmek istemem. Aslında modern eğitim dediğimiz
6:44
standartlaşmış eğitim dediğimiz şey biraz böyle. 100 250 yıl
6:48
önceye gittiğimizde zaten toplamda dünyada standartlaşmış
6:50
bir eğitim yok. Üst sınıfların kendi başına
6:54
kişisel olarak işte bizdeki hocalardan laralardan aldığı
6:57
gibi dışarıda işte üst sınıfların daha çok ulaşılabilir
7:01
bulduğu, iyi eğitimli kimselerden aldığı birebir
7:04
eğitimler vesaire var. Çok iyi yapılandırılmış bir
7:07
eğitim yok ama sanki bu çok iyi yapılandırılmış bir eğitim.
7:13
Biz de zaten ilk talim terbiye kurulu diye geçiyordu.
7:16
Milli eğitimi ilk kurulsa talim terbiye kurulu diye geçiyordu.
7:20
Daha doğrusu neyi yapmaktan ziyade neyi yapmamamızı bize
7:24
öğütleyen bir hali var gibi bana bunları hatırlattı.
7:28
Evet tabi çünkü tıp eğitim sonuç itibariyle.
7:32
Kuruluş mantığı hani yurttaşa sağlık hizmeti sunmaktan ziyade.
7:36
Askeriye alanda askerlerin sağlığına iyileştirmek,
7:41
ameliyatlarını yapmak, yaralarını o günün
7:43
teknolojisiyle düzeltmek üzerine kurulu.
7:46
Bu yüzden de doğal olarak askeri bir öğreti ve disiplin
7:49
sürecinden geliyor. O yüzden de evet tümüyle bir
7:53
militer komponent içerisinde gelişmiş.
7:55
O aynı zamanda bir öğretiye de biçime de düzene de dönüşmüş
7:59
durumda. Türkiye'nin o yüzden tarihinde
8:01
askeriyeyle tıp eğitime çok iç içe gidiyor.
8:04
Kodlar, hiyerarşiler tırnak. Aslında saygınlık ve statülerde
8:09
buradan çok fazla etkilenmiş durumda.
8:11
Bu bizim aldığımız bir modernlik.
8:14
Eğitim ile de ilişkili cumhuriyet'te hani her ne kadar
8:17
fikri, hür, vicdani hür nesiller istese de son derece talim ve
8:21
terbiyede imparatorluğun travmasından bir ulus devlete
8:25
dönüşüm sürecinde aman ha elimizdekini de yitirmeyelim.
8:28
O yüzden vatandaş ahali kaçmasın, başka bir yerlere
8:31
elimizdeki topraklar zaten küçücük kaldı diyerek çok
8:34
homojenleştirme sürecini götürmüş eğitimde.
8:37
Ve eğitimde ne yazık ki böyle bir tek tip icat çıkarma.
8:41
Eski köye yeni adet mi getireceksin?
8:43
Formülasyonlar üstünden devam etmiş ve gelmiş ama üniversite
8:47
yapısına bakarsanız aslında temelinde tam tersi var.
8:50
Bakıyorsunuz üniversite fikri avrupadına nasıl ortaya çıkmış
8:54
öğrenciler, yetkin akademisyenleri bulmuşlar ve
8:57
öğrenciler talep etmiş. Aslında eğitmen öğreten merkezli
9:01
değil öğrenen merkezli üniversitenin temelinde var.
9:04
Aslında bizim bu topraklarda da talebede edilen şeyin altında da
9:08
o kelime yapıyor. Talep eden islamın medreselerine
9:11
baktığınızda da bir dönem talep eden yükseliş dönemlerinde var.
9:15
Ne zaman talep edilmişse orada daha özgür ver.
9:18
Eğitimin olanakları zorlanmış. Ne zaman öğreten merkezde haline
9:22
gelmişsek ne zaman doğruları karşımıza aktarmak ve dikte
9:26
etmek haline gelmişse de oralarda da ruhunu kaybetmiş
9:30
işte bugün üniversitenin özellikle türkiye'de geldiği
9:33
nokta itibariyle. Bakarsanız, eğitimin falan
9:36
olmadığı talep eden kimsenin olmadığı, gerçekten her yerin
9:40
bir talim terbiye dönüştüğü bir tırnak içerisinde eğime hali,
9:44
eğdirme, boyun eğdirme haline dönüşmüş durumdayız.
9:47
Hep şey diyorlar ya hocam bir eğitimde ya da daha eski bir
9:50
şeyde eti. Senin kemiği benim falan de
9:53
deniyordu. Daha böyle bir bizden belki
9:55
biraz daha eski nesillerde ya da bir şekilde temas etmiş olanlar
9:58
da var. Hep böyle bir hammadde işlenen
10:02
bir cevher gibi sanki ustalar var, bir hammadde var, bir
10:05
hammadde, bir madenden çıkarıyorlar ve bu ham maddeyi
10:08
aslında çoğu kez birbirine benzeyen ürünlere
10:11
dönüştürüyorlar. O talep eden talip olan
10:14
öğrencilerin hocalarını öğrencilerin öğretenleri
10:17
sıkıştırdığı bir dünyadan öğretenlerin tek düze bir
10:21
tornadan çıkarır gibi tek bir formasyonda form zaten şekil
10:25
demek tek bir formda tek bir şekilde.
10:28
Verileni aynı şekilde almasının beklendiği bir sisteme dönüşmüş
10:32
gibi. Bana bu haliyle zaten çoğu zaman
10:35
sınırları çok iyi çizilmiş bir bazene umberti ekon'un gülün adı
10:39
romanında bir manastır vardı ya böyle iyice etrafı kapalı
10:42
dünyaya kapalı bir hali anımsattığı gibi aynı zamanda
10:46
döneminin ruhunu da şu, son 2 yüzyılın ruhunu da biraz
10:49
hatırlatıyor. Bir cevher var o cevher
10:52
bulunacak, bu insandır. Bunu şey anlamda söylemiyorum.
10:54
Hani insanın özünü bazen cevher falan diye de nitelenir.
10:57
O anlamda demiyorum ama bir ham madde bir maden gibi 10'a çıkart
11:01
saldıracaktır. Bütün o kitleler o tornadan
11:03
geçecek. Onlar bir ürüne dönüşecek ve
11:05
sonra hizmete atılacaklar. Bu doktor olabilir, mühendis
11:09
olabilir, tornacı olabilir, öğretmen olabilir, olabilir,
11:12
olabilir, olabilir ama tek de hep o bize giydirilen okulda da
11:16
giydirilen. Daha sonra da girdiler.
11:18
Üniforma gibi tek şekilli olmamızın beklendiği kocaman bir
11:23
manastır. Kocaman bir askeriyeye kocaman
11:26
bir fabrika gibi de gözümde canlanıyor.
11:29
Evet, tamamen öyle çünkü tüm devlet yapılanmaları hani
11:32
işçilere, askerlere mavi veya beyaz yakalılara, insanlara
11:36
ihtiyaçları var. O yüzden onları her birinin
11:39
kendi özgün koşullarda yetkinleşmesi yerine ihtiyaca
11:43
seconder gelişiyorlar. Buna uygun da bir eğitim sistemi
11:46
tarifleniyor işte ders ile yıllar sonra fabrika zili
11:50
oluyor. Tenefüsler aradaki molalara
11:52
dönüyor ve bu gayri insani düzeni de içselleştiriyoruz.
11:56
Tabii bunun karşısına gelen yeniyi de eleştirmek lazım.
12:00
Şimdi de böyle bir bankacı model denir.
12:02
Hani kendi çıkarını düşün, kendine yatırım yap.
12:06
Alanın işte risklerine riskte alanın anla pek dalma temiz
12:09
tatlı sularda devam et. K ym planlama, kariyer
12:13
planlaması gibi bir şey var. Yani hayatın boyunca bu kadar
12:16
saçma bir şey duymadım. Yani kariyerini planlamak gibi
12:19
yaşamımı planlamak gibi kariyerini planlar.
12:22
Sen kendi çıkarını düşün, öbürlerine bakma bak buralar ne
12:25
tamir eder sen kum baranı doldur ilerde başarıya ulaşırsın.
12:29
Hani başarı da orada. Günün geçer akçileri geleceği
12:34
diğer. Ulaşmak bir akademik titre
12:37
ulaşmak veya şişkin bir banka hesabına ulaşmak anlamına
12:40
geliyor. Bu da zincirin başka bir yönü.
12:43
Ne yazık ki o zincirin farkına varamadan içselleştirilmiş
12:46
haline geliyor. O yüzden dünün ve bugünün eğitim
12:49
modellerinin aynı oranda karşı çıkmak gerekiyor herhalde.
12:52
Bu kumbara biriktirme meselesi bankacı eğitim modeli demiştiniz
12:56
herhalde. Evet, evet bu bankacı eğitim
12:58
modeli dediğinize bizim bütün birkaç nesli herhalde
13:00
bitirmiştir. Performans kaygısıyla ne
13:02
yaparsak yapalım başaramadık abi kaygısıyla.
13:06
Bir tur işte hep şey hali imkansız bir eşik, o onun
13:09
altında hep kalma hali hep daha daha daha hikayesi.
13:14
Evet evet, aynen öyle. O bankacı eğitim modeline
13:16
bakıyordum. Ben de notlarda burayla işte bu
13:19
hammaden tabularasanın boş levha şeyi çok kullanır.
13:23
Metaforu çok kullanır. Bununla beraber işte hepimizi
13:26
bir cevher gibi işleme şeyi cidden son 200 300 yılın
13:30
dünyasıyla çok özdeşleşti. Zihnimde düşünürken bir de şey
13:34
demişsiniz ya sanki tamam kariyer rotası da hepiniz aynı
13:38
dil dünyasına mı doğuyoruz sanki?
13:41
Hepimiz aynı dünyaya aynı gerçeklikleri mi doğuyoruz?
13:44
Şöyle bir söz var ya çok sevdiğim 2 kardeşi bile aynı
13:47
anne baba yetiştirmez i ki kardeşi bile aynı anne baba
13:51
yetiştirmiyorken 8 milyar insanız nasıl tamamen aynı
13:57
tornadan çıkabilmenin doğru olacağı bir dünyaya doğmuş
14:01
olalım. Mümkün değil, mümkün değil,
14:04
hatta şeyde bile hiçbir dil yok ki birbirine çevirirken kayba
14:08
uğramasın. Bu ingilizcede var ya o deyim
14:11
losting translation diye çevirerek hib oluyor, kaybolup
14:15
gidiyor. Bırakın farklı dilleri, aynı
14:17
dilde bile eş anlamlı denen 2 kelime hiçbir zaman birbirinin
14:22
eş anlamlısı olamıyor aslında. Kesinlikle kesinlikle öyle.
14:25
El beyliyken hepimiz aynı sıralara.
14:28
Aynı üniformalarla aynı şeyleri dinleyip aynı şeyler olmak üzere
14:33
oturup bayağı da bir zaman ve efor sarf edip nihayetinde de o
14:38
performans kaygımızla dünyaya tekrar fırlatılmış gibi olgunluk
14:42
çağımızda yüzleşiyoruz gibi geliyor bana.
14:45
Böylece serbest düşünmüşken, içinden geçtiğimiz eğitim
14:49
metotlarına dair içinde bulunduğumuz tabii ki dünyaya
14:52
dair konuşmaya çalıştığımız 1.000 tane dile dair düşünmüşken
14:55
bütün bu karmaşaya biraz sakinleşmek adına nasıl
14:58
bakabiliriz? Sadece dışarıdan mı hem ikrardan
15:01
hem dışarıdan mı ne dersiniz? Ya tabii insanın kendisinin
15:05
dışına çıkması tırnak içerisinde imkansız bir süreç ama
15:09
olabildiğince kendisine biraz perspektifle bakması, öznelerin
15:13
birbirleriyle diyalog haline girmesi önemli.
15:15
Burada öznelerin karşılıklı etkileşmesi ve eğitim denilen
15:18
şey tam da o 2 özne arasında olan bir şey.
15:21
Hani nasıl faşizm insan ilişkilerine başlıyorsa aslında
15:25
bir başka hayatta bir özgürlük de bir eşitlikte insani
15:28
ilişkiler arasında özneler arasındaki.
15:30
Mesafede başlayacak o arada olacak ve olmayacak.
15:33
Mümkün olduğunca özneleşmeye mümkün olduğunca öznelerimize
15:38
sahip çıkarken, bizi var eden değerlere yeniden dönüp bakmaya
15:42
eleştirel olarak kendi üzerimizde düşünmeye hem
15:45
bireysel olarak hem mahallemiz olarak düşünmeye ve ötekiyle bir
15:49
karşılıklı etkileşim içerisinde bulunmaya en azından çabalarsa
15:53
zaman zaman da kendimize şüpheyle bakarsak, hani en iyi
15:56
inanan tanrıdan hep şüphelden insanmış ya o yüzden inandığımız
16:00
her şey. Şüpheyle bakıp sana orada
16:02
durabilirsek daha iyi bir hayatı var edebiliriz diye düşünüyorum.
16:06
Teşekkür ederim hocam. Ben teşekkür ederim, sağ olasın
16:08
e tabii. Bu söyleşiyiz.
16:09
Sadece mesleğimizin sınırları içinde tutmadan ayağımızı
16:13
bastığımız her yerde biraz dolaştık gibi geldi.
16:16
Evet, evet, kesinlikle öyle oldu Capital oldu.
16:18
Çok da iyi oldu. Bence de hocam teşekkür ederim.
16:21
Ben teşekkür. Ederim ve devam ederiz.
16:23
Ederiz her zaman. Der ve farklı konularda.
16:26
Tabi ki. Kendine bak görüşürüz.