Latest / Udha e Verteta dhe Jeta - TruthFM Albania / A E DI KUSH ËSHTË VËRTET I MADH? #Mateu 18)
Transcript
- Madhështia në Mbretëri Mateu 18:1–35 Shikoni një grup fëmijësh duke luajtur. Në një moment, dikush do të bëjë pyetjen. Kush është përgjegjës? Kush vendos? Fillon që në moshë të vogël dhe nuk ndalet kurrë. Të rriturit përdorin fjalë të ndryshme. Në Mateu 18, dishepujt i afrohen Jezusit dhe i bëjnë të njëjtën pyetje. Kush është më i madhi? Ata prisnin një renditje. Ata patën një fëmijë. TEMA E KAPITULLIT «Në të vërtetë po ju them, nëse nuk ktheheni dhe nuk bëheni si fëmijë, nuk do të hyni kurrë në mbretërinë e qiejve.» —Mateu 18:3 1. Vargjet kryesore «Kushdo që përulet si ky fëmijë i vogël, është më i madhi në mbretërinë e qiejve.» —Mateu 18:4 «Sepse Biri i Njeriut erdhi për të shpëtuar të humburin.» — Mateu 18:11 2. Konteksti historik dhe kulturor Pyetja në vargun 1 nuk është e pafajshme. Dishepujt sapo kishin debatuar se kush ishte më i madhi midis tyre. Luka na e tregon këtë në versionin e tij të të njëjtave ngjarje. Ata nuk po bënin një pyetje teorike. Ata donin një përgjigje që do t'i sillte dobi njërit prej tyre. Një fëmijë në atë botë nuk kishte status. Asnjë. Fëmijët ishin të dashur, por ata nuk kishin status ligjor, asnjë zë në jetën publike dhe asnjë pushtet. Ata nuk mund të fitonin para, të zotëronin pronë ose të merrnin vendime. Një fëmijë varej nga të tjerët për gjithçka. Kur Jezusi thirri një fëmijë dhe e vendosi në mes të grupit, ai nuk po tregohej sentimental. Ai po bënte një deklaratë që e përmbysi të gjithë bisedën. Shëmbëlltyra e deles së humbur në këtë kapitull është një version më i shkurtër i asaj në Lukën 15. Mateu e vendos këtu në një kontekst tjetër. Tek Luka, shëmbëlltyra flet për mëkatarët që vijnë te Jezusi. Tek Mateu flet për qëndrimin që besimtarët duhet të kenë ndaj atyre që humbasin rrugën. E njëjta histori, pikë e ndryshme. Të dyja janë të vërteta. Numri shtatëdhjetë e shtatë në vargun 22 është numri i Mateut. Versioni i Lukës thotë shtatëdhjetë herë shtatë. Numri i saktë nuk është çështja. Të dy po thonë: ndaloni së numëruari. 3. Shpjegimi i Tekstit Vargjet 1–5 — Fëmija në mes Ata vijnë tek ai me një pyetje të drejtpërdrejtë. Kush është më i madhi në mbretërinë e qiejve? Ai nuk përgjigjet drejtpërdrejt. Ai thërret një fëmijë, e vendos fëmijën përpara tyre dhe thotë: nëse nuk ktheheni dhe nuk bëheni si fëmijë, nuk do të hyni kurrë. Vini re se ai nuk thotë: përveç nëse i doni fëmijët. Ai thotë bëhuni si ata. Pyetja është se çfarë është një fëmijë, jo se çfarë ndjen ai. "Kushdo që përulet si ky fëmijë është më i madhi." — Një fëmijë nuk ka iluzione për rëndësinë e tij. Ai nuk mund të sigurojë jetesën për veten. Ai nuk mund ta mbrojë veten. Ai varet plotësisht nga ata që janë më të rritur dhe më të fortë. Ky është qëndrimi që Jezusi po përshkruan. Personi më i madh në Mbretëri nuk është më i talentuari, më me përvojë ose më i njohuri. Është personi që ka pushuar së pretenduari të jetë i vetëmjaftueshëm. Kjo bie ndesh me gjithçka që kultura jonë mëson rreth suksesit. "Kushdo që pranon një fëmijë të tillë në emrin tim, më pranon mua." — Pastaj ai e zgjat atë. Të mirëpresësh dikë që nuk ka status, nuk ka dobi për ty dhe nuk ka asgjë për të ofruar në këmbim — kjo do të thotë ta mirëpresësh atë. Mbretëria i mat gjërat ndryshe. Vargjet 6–10 — Mbrojtja e të Dobëtëve "Kushdo që i bën të mëkatojë një nga këta të vegjël që besojnë tek unë..." — Ai kalon nga mirëpritja e të dobëtëve në mbrojtjen e tyre. Një i vogël këtu është çdo besimtar i ri. Kushdo që është ende duke gjetur ekuilibrin e tij. Kushdo që i drejtohet dikujt më të fortë. "Do të ishte më mirë për të që të kishte një gur të madh mulliri të lidhur rreth qafës dhe të mbytej në thellësi të detit." - Një gur mulliri ishte guri i madh që bluante grurin. Shumë i rëndë për t'u mbajtur nga një njeri. Ai thotë se do të ishte më mirë të shkoje në fund të detit me një të tillë rreth qafës sesa të rrëzoje një besimtar të ri. Kjo është një nga gjërat më të forta që ka thënë ndonjëherë Jezusi. Na tregon se sa seriozisht e merr Perëndia besimin e njerëzve që janë ende të brishtë. "Dhe nëse dora ose këmba jote të çon në mëkat, preje... Dhe nëse syri yt të çon në mëkat, nxirre." — Ai nuk po urdhëron vetëlëndimin. Ai po përdor gjuhë të ashpër për të thënë një pikë të thjeshtë: merru seriozisht me mëkatin. Mos e trajto atë në mënyrë të tepruar. Mos bëj lëshime për të. Trajtoje si kirurg, jo si një njeri që rregullon gjërat. Më mirë të kalosh jetën duke humbur diçka sesa të arrish në fund me gjithçka dhe të jesh në vendin e gabuar. "Kujdesuni të mos përçmoni asnjërin prej këtyre të vegjëlve." — Përçmimi është një fjalë e fortë. Do të thotë të shikosh me përçmim, të trajtosh si të parëndësishëm. Ai thotë: mos e bëni këtë. Dhe pastaj shton arsyen: engjëjt e tyre në qiell shohin gjithmonë fytyrën e Atit tim. Perëndia po u kushton vëmendje të madhe njerëzve që të gjithë të tjerët i injorojnë. Vargjet 12–14 — Delja e vetme e humbur Një burrë ka njëqind dele. Njëra humbet. Ai i lë nëntëdhjetë e nëntat dhe shkon pas njërës. Mos e lexoni shumë shpejt. Nëntëdhjetë e nëntë të sigurt, një i humbur. Shumica prej nesh do të qëndronin me nëntëdhjetë e nëntë. Matematika është e qartë. "Prandaj nuk është vullneti i Atit tim që është në qiej që asnjë nga këta të vegjël të humbasë." - Kjo është pika që Mateu po thekson me shëmbëlltyrën këtu. Perëndia nuk është indiferent ndaj atij që endet. Ai nuk kënaqet me nëntëdhjetë e nëntë përqind. Ai shkon pas atij të vetmi. Kjo është zemra pas të gjithë kapitullit. Çdo udhëzim në të - bëhuni si fëmijë, mbroni të dobëtit, ndiqni atë që endet, falni - vjen nga i njëjti vend. Kështu mendon Ati. Vargjet 15–20 — Kur një vëlla mëkaton Jezusi jep një proces kur një besimtar i bën padrejtësi një tjetri. Është i kujdesshëm, hap pas hapi dhe i hartuar për të riparuar në vend që të ndëshkojë. "Shko dhe ia thuaj fajin, vetëm për vetëm." — Hapi i parë: privatisht. Pa audiencë. Ende pa dëshmitarë. Vetëm ju të dy. Ky rregull i vetëm, nëse ndiqet, do të parandalonte që shumica e konflikteve kishtare të shndërroheshin në katastrofa. Nëse kjo nuk funksionon, merrni një ose dy të tjerë. Jo për të ndërtuar një çështje, por për të ndihmuar në arritjen e personit. Nëse kjo dështon, silleni çështjen në kishë. Dhe nëse personi refuzon të dëgjojë edhe kishën, atëherë ai duhet të trajtohet si jo hebre dhe mbledhës taksash. Kjo frazë tingëllon e ashpër derisa të kujtojmë se si i trajtoi Jezusi jo hebrenjtë dhe tagrambledhësit. Ai hëngri me ta. Ai i shëroi. Ai thirri njërin prej tyre ta ndiqte dhe e bëri apostull. Të nxirresh jashtë nuk është braktisje. Është ndershmëri ndaj situatës dhe e lë derën hapur. "Çdo gjë që të lidhni mbi tokë, do të jetë e lidhur në qiell, dhe çdo gjë që të zgjidhni mbi tokë, do të jetë e zgjidhur në qiell." — Ky është i njëjti autoritet që iu dha Pjetrit në kapitullin 16, tani i jepet të gjithë komunitetit. Kisha ka autoritet të vërtetë kur vepron në përputhje me vullnetin e Perëndisë. Kjo është si një përgjegjësi e madhe ashtu edhe një siguri e madhe. "Ku dy ose tre janë mbledhur në emrin tim, unë jam midis tyre." — Ky varg shpesh përdoret për të nënkuptuar pothuajse çdo gjë. Në kontekst, ai ka të bëjë me disiplinën e kishës dhe vendimet e komunitetit. Edhe kur përfshihet vetëm një grup i vogël, ai është i pranishëm. Edhe mbledhja më e vogël e popullit të tij nuk është vetëm. Vargjet 21–35 — Shërbëtori i Pamëshirshëm "Zot, sa herë mund të mëkatojë vëllai im kundër meje, dhe unë ta fal? Deri në shtatë herë?" - Pjetri mendon se po tregohet bujar. Shtatë herë konsiderohej jashtëzakonisht e hirshme sipas standardit të kohës së tij. "Nuk po të them shtatë herë, por shtatëdhjetë e shtatë herë." — Përgjigja është: ndalo së numëruari. Të numërosh sa herë e ke falur dikë është në vetvete një shenjë se nuk e ke kuptuar faljen. Pastaj ai tregon një histori. Një mbret dëshiron të lajë llogaritë. Një shërbëtor i detyrohet dhjetë mijë talenta. Kjo është një shumë e madhe - më shumë sesa një punëtor mund të fitonte në disa jetë. Ai nuk mund ta paguante. Mbreti ia fali të gjithë borxhin. I njëjti shërbëtor gjeti një shërbëtor tjetër që i detyrohej njëqind denarë. Një denar ishte rroga e një dite. Paga e njëqind ditëve. Një shumë reale, por asgjë në krahasim me atë që sapo i ishte falur. Ai e kapi për fyti dhe i kërkoi pagesën. "Paguaj atë që ke borxh." — Burri që sapo ishte liruar nga një borxh që nuk mund ta shlyente kurrë në jetë, refuzoi ta lironte një burrë nga një borxh që mund ta kishte paguar brenda pak muajsh. Shërbëtorët e tjerë e panë këtë. Ata ishin thellësisht të pikëlluar. Ia treguan mbretit. "Shërbëtor i lig! Unë ta fala gjithë atë borxh sepse më luteshe. A nuk duhej të kishe mëshirë për shokun tënd shërbëtor?" — Zemërimi i mbretit nuk ka të bëjë me paratë. Ka të bëjë me llogaritjet. Atij i janë falur të gjitha. Ai nuk mund të falë as edhe një pjesë të tyre. "Kështu do të veprojë edhe Ati im qiellor me secilin prej jush, nëse nuk e falni vëllanë e vet nga zemra." — Fraza e fundit është çelësi: nga zemra juaj. Jo formalisht. Jo me ngurrim. Jo teknikisht, ndërsa ende e mbani fyerjen. Nga zemra. Ky është vargu më i vështirë në kapitull. Ai thotë se falja nuk është opsionale për personin që është falur nga Zoti. Nuk thotë se personi tjetër e meriton atë. Ai thotë se sasia që Zoti na ka falur e bën të pamundur justifikimin e mosfaljes. 4. Fjalë kyçe Tapeinoo / ταπεινόω (tapeinóō) — “Të përulësh veten” — të mos mendosh keq për veten, por të zësh një vend të ulët. Të ndalosh së konkurruari për pozicion. E njëjta fjalë përdoret për Jezusin te Filipianëve 2, i cili e përuli veten dhe u bë shërbëtor. Skandalon / σκάνδαλον (skándalon) — “Gur pengese, kurth” — shkopi që krijon një kurth. Në vargun 7, Jezusi thotë se është e pashmangshme që do të vijnë gurë pengese — por mjerë personi nëpërmjet të cilit vijnë ato. Aphiēmi / ἀφίημι (aphíemi) — “Të falësh, të lirosh, të dërgosh tutje” — e njëjta fjalë si anulimi i një borxhi. Kur mbreti e falte shërbëtorin, borxhi nuk shtyhej ose nuk pakësohej. Ai zhdukej. Talanton / τάλαντον (tálanton) — “Talent” — një njësi peshe që përdoret për të matur argjendin ose arin. Një talent vlente rreth njëzet vjet paga për një punëtor. Dhjetë mijë talente ishin një borxh i pamundur, i zgjedhur qëllimisht për ta bërë këtë pikë të pamohueshme. 5. Lidhja me Dhiatën e Vjetër dhe Përmbushjen Profetike Tre fragmente nga Dhiata e Vjetër qëndrojnë pas këtij kapitulli: Ezekieli 34:11–16 — “Unë vetë do t’i kërkoj delet e mia dhe do t’i gjej… do t’i kërkoj të humburat.” Perëndia premtoi nëpërmjet Ezekielit se ai vetë do të shkonte pas deleve të shpërndara. Shëmbëlltyra e deles së humbur në vargun 12 është mbajtja e këtij premtimi. Levitiku 19:17–18 — “Nuk do ta urresh vëllanë tënd në zemrën tënde, por do të diskutosh hapur me të afërmin tënd.” Procesi hap pas hapi në vargjet 15 deri në 17 është i rrënjosur në këtë urdhërim të vjetër. Përballja me një vëlla privatisht përpara se të dalësh publikisht nuk është një ide e re. Moisiu e tha i pari. Zanafilla 4:24 — Lameku u mburr se do të hakmerrej shtatëdhjetë e shtatëfish. Ishte një këngë hakmarrjeje të pakufizuar. Jezusi merr të njëjtin numër dhe e kthen atë në një urdhër faljeje të pakufizuar. Ai nuk po e injoron historinë e vjetër. Ai po i përgjigjet asaj. I gjithë kapitulli është ndërtuar mbi karakterin e Perëndisë të zbuluar në të gjithë Dhiatën e Vjetër: një Perëndi që kërkon të humburit, që i thërret njerëzit e tij në një bashkësi të ndershme dhe që fal shumë më tepër se sa mund të kërkojë ose presë dikush. 6. Aplikimi për Ne Sot Ndalo së garuari. Dishepujt po debatonin për rangun gjatë rrugës. Pyetja se kush është më i madhi është ende gjallë në çdo kishë, çdo shërbesë, çdo familje. Jezusi vendos një fëmijë përpara nesh dhe thotë: ky është drejtimi. Merrini seriozisht besimtarët e rinj. Zoti u kushton vëmendje të madhe njerëzve që sapo kanë filluar. Besimi i tyre është i brishtë. Ajo që bëni përreth tyre dhe për ta ka më shumë rëndësi sesa mendoni. Shko pas atij që është. Në çdo grup zakonisht ka dikë që lëviz. Shumica e njerëzve presin të shohin nëse ata kthehen. Jezusi shkon pas tyre. Pyetja është nëse edhe populli i tij do të kthehet. Më parë qëndro privatisht. Hapi i parë në çdo konflikt midis besimtarëve është të shkosh vetëm. Të mos flasësh më parë me të tjerët. Të mos postosh për të. Vetëm ju të dy. Ky udhëzim do të ndryshonte shumë nëse njerëzit do ta ndiqnin. Bëni llogaritjen e faljes. Shërbëtorit iu falën dhjetë mijë talenta dhe refuzoi të falte njëqind denarë. Përpara se të vazhdoni me një shkelje, bëni llogaritjen. Sa ju është falur nga Perëndia? Tani krahasoni. 7. Çfarë mësojmë nga ky kapitull 1. Madhështia në Mbretëri nuk ngjan aspak me madhështinë në botë. Personi më i madh është ai që zë vendin më të ulët, jo më të lartin. 2. Zoti e ndjek atë që endet. Ai nuk kënaqet me nëntëdhjetë e nëntë. Kjo na tregon diçka rreth mënyrës se si duhet ta trajtojmë personin e vetëm në jetën tonë që është duke u endur. 3. Falja nuk është opsionale. Nuk është një virtyt për ata që janë të përparuar shpirtërisht. Është përgjigja e kujtdo që e ka kuptuar se çfarë i është falur vetë. 4. As mbledhja më e vogël e popullit të tij nuk është vetëm. Ku dy ose tre janë mbledhur në emrin e tij, ai është aty. Kjo përfshin bisedën e vështirë, takimin e vështirë, grupin e vogël që askush tjetër nuk e di. VARG PËR T'U MBAJTUR MEND “Sepse Biri i Njeriut erdhi për të shpëtuar të humburin.” Mateu 18:11 Paqja dhe hiri i Perëndisë qoftë me ju!