Latest / Bartosz Czekała i podcast "The Universe of Memory" / Palenie nie powoduje raka, a picie marskości wątroby—czyli prawdopodobieństwo i anegdoty w medycynie
Transcript
- 0:00Cześć tu Bartek Czekała ze strony universeofmemory.pl i.com . Wiem że tytuł filmiku może wydawać się delikatnie mówiąc dziwny i pojawiają się myśli czy zmieniłem dilera czy może coś ciężkiego upadło mi na głowę albo zacząłem jeść Ołowianą łyżką natomiast Nic z tych rzeczy tytuł tego filmiku jest to ekipy a jednocześnie prawdziwy i tytuł wziął się nie bez powodu medycyna i to będzie tak naprawdę przesłanie tego filmiku medycyna praktycznie nigdy nie operuje absolutystycznymi stwierdzeniami medycyna większości będzie operować prawdopodobieństwem to znaczy że bardzo rzadko będziemy mieli do czynienia z sytuacjami że właśnie choćby nie wiem paleni papierosów koniecznie musi wywołać raka płuc picia alkoholu koniecznie Będzie wywoływać marskość wątroby i omówimy sobie mnóstwo przykładów post tego stanu rzeczy jak jedna rzecz może wpływać na drugą oraz może być sumę różnego rodzaju zmiennych które mogą właśnie potęgować jakieś stany Albo mogą zmniejszać prawdopodobieństwo o wystąpienia właśnie tych biologicznych stanów zanim przejdziemy do przykładów żeby te przykłady dobrze zrozumieć musimy zacząć od omówienia czynników które będą wpływać na właśnie na wystąpienie jakiś Stanów patologicznych albo wystąpienie jakiś pozytywnych efektów w zależności od tego czy nie będziemy brać suplementy leki czy ogólnie robić jakieś rzeczy które potencjalnie jeszcze raz mogą oddziaływać na nas i pozytywnie i negatywne i ta jest ta czynników oczywiście zaczyna się od szeroko pojętej diety dieta to jest absolutna podstawa jeśli chodzi o pozytywne albo negatywne oddziaływanie na ciało oczywiście W zależności od tego jak ta dieta będzie skomponowana kolejne trzy czynniki które można powiedzieć wrzucić do jakiejś mini osobnej kategorii to są leki suplementy i zioła ta Oczywiście działa też można gdzieś tam wliczać w suplementy Ja lubię to rozkaniczać To są jakby takie trzy kolejne czynniki które Oczywiście będą oddziaływać potencjalnie choćby na to że palacz może dostać tego raka płuc albo może go nie dostać idą będziemy mieli wysiłek fizyczny czyli ile się ruszamy Czy tego wysiłku jest dużo może jest go za dużo itd idąc dalej będziemy mieć regenerację czyli euro snu i oś snu będzie oczywiście bardzo znacząco wpływać na naszą stronę się regeneracji Szczególnie jeśli jesteśmy poddawani dużej ilości stresu kolejnym czynnikiem będzie genetyka czyli predyspozycje genetyczne dyspozycje genetyczne Oczywiście mają tutaj się bierze zwiększają naszą szansę na jakieś pozytywne albo negatywne zjawiska czy wystąpienia jej jakiś stanów jeszcze raz pozytywnych albo chorobotwórczych natomiast oczywiście jak wielokrotnie mówiłem na tym kanale nie jest tak że genetyka nas na coś najczęściej wskazuje jest to ładne powiedzonko w angielskim że genetyka ładuje pistolet a dieta i styl życia pociąga za spust i uważam że oczywiście jest to jak najbardziej prawidłowe kolejnym czynnikiem który musimy wziąć pod uwagę to choroby już jakieś występujące jednostki chorobowe albo też ogólnie to czy jesteśmy zdrowi czy jesteśmy chorzy tak między innymi oczywiście mowa tutaj o różnego rodzaju chorobach autoimmunologicznych i osób Tak patrząc na statystyki jak się radzę to w większości teraz tych społeczeństw rozwiniętych możemy liczyć że 10% społeczeństwa ma już jakiś resetu imunologiczny i te stany stają się tak naprawdę coraz bardziej powszechnym kolejnym czynnikiem będzie środowisko to jest coś o czym mówiłem po osobnym filmiku między nimi ostatnim czyli wiele twarzy stresu że środowisko w którym będziemy i dorastać i potem żyć jako osoby dorosłe będzie miało również znaczący wpływ na nas to znaczy wilgotność na przykład hałas występujący skażenie potencjalnie biologiczne takiego środowiska jak praca to nie bez powodu Myślę że to 1/3 naszego życia tym samym środowisko czy miejsce pracy będzie również miało duże znaczenie w jakich warunkach Pracujemy czy pracujemy na zewnątrz czy pracujemy wewnątrz czy pracujemy nie wiem Przy klimatyzacji na przykład czy pracujemy na zewnątrz w pełnym słońcu to wszystko będzie miał wpływ kolejną kolejną taką kategorią tak naprawdę to są interakcje między tymi wszystkimi czynnikami bo tak jak często właśnie mówi się o medycynie holistycznej to musimy pamiętać że wszystko oddziałuje na wszystko wszystko łączy się ze wszystkim czyli dowolne z tych czynników które sobie omówiliśmy będzie mieć wpływ na inne czynniki i nie możemy o tym zapominać idąc dalej powiedzieć taką ostatnią czynnikiem czy czy zmienną którą powinniśmy pływać pod uwagę jest długotrwałość ekspozycji na jakiś pozytywny albo negatywny bodziec oraz intensywność czyli często Oczywiście my będziemy mówić o szeroko pojętych dawkach takiego bodźców czyli na przykład jeśli mówimy o tym że alkohol wywołuje Czy ktoś twierdzi absolutystycznie że alkohol wywołuje marskość wątroby a palenie wywołuje raka płuc to tak naprawdę pierwsze co to oczywiście rodzi się pytanie jakie dawki alkohol wszystkie dawki bo jeśli Alkohol powoduje to jakby tutaj jakby absolutnie nie mamy doprecyzowania o jakich dawkach mówimy palenie panie tak naprawdę w dowolnej ilości jeden papieros ziemi nie będzie powodować tego raka więc nie możemy zapominać że zawsze mówimy w przypadku również takich właśnie zmiennych dodatkowych o ekspozycji długość ekspozycji na taką zmienną i intensywność tej ekspozycji i mamy teraz całą grupę różnego rodzaju tych czynników tych zmiennych które będą potencjalnie wpływać na prawdopodobieństwo wystąpienia negatywnych albo pozytywnych efektów i oczywiście te zmienne te czynniki będą wzajemnie wchodziły ze sobą w interakcje i teraz wiedząc już mając tą wiedzę Jakie te zmiany jakie czynniki będą wpływać na te rzeczy możemy wytłumaczyć Na czym polega kłopot z anegdotami ale po jednocześnie błogosławieństwo jeśli chodzi o anegdoty medyczne czyli Innymi słowy przypadki że ktoś robił coś i nastąpi jakiś pozytywny albo negatywny efekt i kiedy już zrozumiemy po prostu dlaczego te anegdotki są w zależności od punktu widzenia ważne albo nie bardzo a ponieważ dużo łatwiej będzie zrozumieć dlaczego Jeszcze raz medycyna operuje głównie prawdopodobieństwem Oczywiście wiem że zawsze zawsze można znaleźć jakieś ekstremalne przypadki że między innymi niesie kłaść nożem to pojawi się pewnie natomiast Raczej chodzi jeszcze raz o yyy powiedział takie substralniejsze rzeczy czyli jakie określone jaki jakieś zmienne czy czy czynności będą wpływać na stan chorobowe albo jeszcze raz na jakiś Pozytywne efekty Czy to kognitywne czy fizyczne czy ogólnie mówiąc szeroko prozdrowotne drugim równoległym wprowadzaniem do wyjaśnienia dlaczego medycyna będzie operować prawdopodobnie swem jest wytłumaczenie tego że nie ma czegoś takiego jak przeciętna osoba Ja jakby to moje główne wykształcenie to jest informatyka i ekonometria w praktyce tak naprawdę to była głównie ekonometria różnego rodzaju to naprawdę metody statystyczne i oczywiście na studiach tam często podawano takie taki oklepany tekst Czy okępaną mądrość że tak przeciętnie pies i i jego właściciel mają po trzy nogi Oczywiście Mamy mnóstwo różnego rodzaju metod wygładzania imitacji obserwacji skrajnych tzw out Liars Więc to nie jest tak że jakby obserwacje skrajne są w stanie jeśli się zastosuje te metody statystyczne wypatrzeć o ogólną średnią natomiast jeszcze raz człowiek jak przeciętny człowiek taki który jest tworzony na podstawie różnego rodzaju nie wiem badań choćby socjologicznych czy psychologicznych absolutnie nie istnieje i fantastycznym zaraz sobie powiemy o paru takich prawidłowości czy błędach rozumowania w statystyce natomiast Wydaje mi się że takim absolutnie najciekawszym przynajmniej z mojego punktu widzenia dowodem na to było dosyć szeroko zakrojona misja tak to możemy nazwać na początku lat 50 którą podjęły amerykańskie siły powietrznej nie pamiętam jak dokładnie się nazywała ta organizacja ale stwierdziła że fajnie by było jakby po prostu te te kokpity te te kabiny dla pilotów myśliwców były dostosowane fajnie do przeciętnego pilota więc wzięli 4000 to było 4 0503 osoby czyli Pilotów i zaczęto brać różnego rodzaju pomiary i stwierdzono właśnie że stworzą taki przeciętny kokpit gdzie po prostu każda osoba będzie mogła się zmieścić Czyli że tak powiem będzie praktycznie pełna dostosowalność do dowolnej osoby która wejdzie Wejdzie do takiej kabiny i zaczęto brać średnio średni wzrost średniej długości rękawa pomiary kratki piersiowej było ponad 10 zmiennych które wzięto pod uwagę i jakby ciało przedsięwzięcie kosztowało całe mnóstwo pieniędzy natomiast efekt był dosyć przykry ponieważ okazało się że tak naprawdę potem jak próbował już stworzono taką taką pilotową kabinę że nikt się tam nie mieści żaden z tych pilotów tak naprawdę nie był w stanie się tam zmieścić nie był w stanie komfortowo siedzieć bo okazało się właśnie że nie ma czegoś takiego jak przeciętna osoba Oczywiście możemy jakby wys czy czy na podstawie magistratystyki stworzyć średnią ze wszystkich różnego rodzaju cech ale to nie znaczy że te cechy ta Modelowa średnia to jest coś co można dopasować do dowolnej osoby najczęściej okazuje się że absolutnie nie można czy prawie zawsze i jeśli chodzi o statystykę jednocześnie oczywiście często statystyka przeplata by mi się powiedział dosyć mocno z psychologią statystyce są tak zwane dwa błędy rozumowania pierwszym rodzajem błędu jest tak zwany czyli taki błąd indywidualistyczny bo błąd rozumowania Innymi słowy Wydaje mi się że znowu na lewych Dla większości osób będzie to absolutnie jasne Jeśli weźmiemy sobie dowolną osobę weźmiemy sobie jakąś jedną właśnie osobę taką to właśnie w naszym przypadku kiedy mówimy o medycynie czy czy dietetycje taką anegdotkę medyczną to absolutnie nie znaczy Oczywiście że jakikolwiek doświadczenia czy czy efekty działań które które te osoby których ta osoba doświadczy będziemy w stanie przyporządkować większej grupie osób i można powiedzieć że przeciwieństwem tego jest tak zwany jako dzików feoci czyli taki ekologiczny błąd rozumowania chyba tak to się mniej więcej na polski tłumaczy który mówi że nie możemy po prostu jeśli mamy już średnią jakby obliczoną średnią jakiejś zmiennej w społeczeństwie nie znaczy to że dowolna osoba która odstaje po taką zmianą na przykład jeśli nie wiem średnia wzrostów w społeczeństwie to jest 1,70 mamy osoby która metr 80 to znaczy że jeśli mamy osobę na którą mamy 80 i weźmiemy losowo inną osobę społeczeństwa to ta osoba będzie koniecznie niższa niż ta osoba z metrem 80 znowu wydaje mi się że jest to logiczne jakby to mamy dużą grupę osób jest duża przypadkaowość przeosowaniu takiej jednej jednostki sam nie możemy jakby z absolutną pewnością stwierdzić że taka osoba będzie niższa na takie osoby i to są takie dwa błędy rozumowania które właśnie można powiedzieć dodatkowo podkreślają czy obrazują ten fakt że nie ma czegoś takiego jak przeciętna osoba i oczywiście jeśli nie ma czegoś takiego jak przeciętna osoba to Innymi słowy doświadczenia medyczne i dietetyczne dowolnej osoby będą odstawać po prostu potencjalnie od innych osób i dlaczego będą odstawać o tym sobie już mówiliśmy ponieważ mamy całe mnóstwo tych czynników tak mamy dietę mamy na przykład Leki zioła wysiłek fizyczny sen środowisko czy im też między innymi kontakty społeczne jest mnóstwo zmiennych które będą wpływać na po prostu potencjalne jakby wyniki takiej osoby czy to Pozytywne czy negatywne Przejdźmy sobie do wydaje mi się jednego z takich ciekawszych przykładów mianowicie diety wegańskiej ja otwarcie mówiłem wielu filmikach nie jest to tajemnica jestem antywegańsku uważam że to jest jedna z najbardziej idiotycznych diet które zyskały popularność od dłuższego czasu i większość osób po prostu poniesie porażki ponosi pora na tej diecie i często niszczy sobie zdrowie natomiast Żeby było jasne już wielu filmikach mówiłem to nie znaczy że uważam że nie ma osób które będą dobrze funkcjonować na tej diecie i nigdy tego jakby nie było filmików gdzie mógłbym rozbudować tą myśl ale to jest właśnie jeden z tych filmików jeszcze raz medycyna operuje prawdopodobieństwem i teraz Ogólnie prawdopodobnie jest robiąc pod uwagę różnego rodzaju związki między innymi antyodżywcze i predyspozycje genetyczne szansa na to że większość osób wytrwa na tej diecie jest niewielka większość osób nie dość że nie wytrwa takie które to mamy statystyki nie jest w stanie wytrwać na tej diecie i to jeszcze niszczy sobie zdrowie ale uwaga to nie znaczy że nie ma osób które nie są w stanie wytrwać na tej diecie długofalowo Oczywiście że było jasne krótkofalowo to jest można powiedzieć można traktować jako taki festyn i my making Czyli dieta będzie która robi imituje posty i oczywiście wiele osób Kiedy przychodzi z różnego rodzaju gówniany diet różn ym mnóstwo różnego rodzaju produktów przetworzonych używki i tak dalej przechodzi na tę dietę czuję się po prostu dużo lepiej i oczywiście to może trwać pół roku rok dwa lata trzy pięć dziesięć aż w końcu po prostu organi się zaczyna sypać natomiast jeszcze raz są osoby które będą dobrze albo bardzo dobrze funkcjonować na tej diecie i czemu tutaj na przykład jedną z takich bym powiedział najlepszych odpowiedzi a propos tych czynników które omawialiśmy będą predyspozycje genetyczne weźmy sobie weźmiemy sobie dwa przykłady bo po prostu no też może jeśli dajcie znać jeśli będzie to ciekawy temat ja mogę omówić więcej Jakby tych predyspozycji genetycznych które sprawiają że są osoby które będą na weganizmie dobrze funkcjonować ale póki co wspomnimy sobie o dwóch rzeczach wspomnijmy sobie o tym że witaminie nie ma czegoś takiego jak witamina A prosina tak Czyli w roślinach będą występować tak zwane prowitaminy a które będą następnie konwertowane w aktywną formę witaminy A Natomiast teraz Kiedy mówimy o tych prowitamina h to oczywiście przede wszystkim większość osób kojarzy by taka roten tak jak ktoś przedawkuje to się zaczyna robić skóra pomarańczowa ale też mamy betaksantyny mamy Alfa karoten i teraz jaki jest kłopot z tym konwersja tych prowitami szczególnie by taka latemu do witaminy A w zależności od produktu o którym mówimy bo się będzie różni się o od produktu do produktu będzie wynosić jeden do 17 do 1 do 30 paru i czy Innymi słowy ilość tej prowitaminy a która rzeczywiście skonwertowana na jest cholernie Niska od czego to zależy od genetyki w dużej mierze mamy taki enzym który się nazywa BCM o1 i jego aktywność będzie właśnie przede wszystkim determinować je prowitaminę a będzie przekształconych na aktywne formy witaminy A są poimorfizmy genetyczne które na przykład są w stanie dodatkowo Nie dość że ta konwersja jest naturalnie Niska są dodatkowo w stanie upośledzić konwersję tych prowitamin a o 30%. czyli Innymi słowy to są osoby i niewykluczone że że ktoś z was może ty miałeś taki doświadczenie że przechodzisz na weganizm się u hura jedziemy i nawet po paru miesiącach człowiek zaczyna się sypać roku jest już zupełnym brakiem Bo może być tak że najzwyczajniej w świecie jeszcze raz taka osoba ma predyspozycje genetyczne akurat które sprawiają że ta dieta No nie będzie służyć bo ta konwersja prowitamin A jest jeszcze gorsza tym samym można powiedzieć wytwa na tej diecie tak długo jak po prostu te zapasy witaminy A gromadzone w wątrobie gromadzone w tkance tłuszczowej są jeszcze obecne i po tym jak się zużyją no to oczywiście zaczyna dochodzić to niedoborów i organizm zaczyna się sypać Natomiast są osobne polimorfizmy bcm-1 tego genu które będą które będą Przepraszam były wcześniej powiedziałem enzym chodzi oczywiście o gen są pomimo fizyki które będą spalić że ta konwersja jest bardziej udana czyni są tak takie osoby będą w stanie sobie dostarczać więcej witaminy A czy to się zdarza często no nie No generalnie można powiedzieć większość społeczeństwa ale konwertuje na tym przeciętnym poziomie czyli bardzo niskim po witaminęła do witaminy A są osoby które konwertują jeszcze gorzej to są osoby które wymiękną na weganizmie bardzo szybko ale uwagę są też osoby które właśnie oczywiście będzie to to bardzo jakiś tam niewielki procent które będą Dobrze konwertować Przejdźmy sobie do biura nienasyconych kwasów tłuszczowych z takich Klasyków oczywiście wiemy że zaczynamy od a'la ale jest konwertowana do dha i RPA i to są tak naprawdę te aktywne formy wieloletnie nasyconych kwasów tłuszczowych ale jest praktycznie nieaktywna i innymi słowy jeśli będziemy spożywać i oczywiście Epa i dha one są obecne tylko i wyłącznie praktycznie w produktach zwierzęcych tym samym Jeśli spożyjemy sobie pufas czyli tesyconych kwasy tłuszczowe ze źródeł roślinnych to musimy skonwertować Ala właśnie do Epa i DH i teraz jaka jest ta konwersja ponownie jest bardzo bardzo niska w zależności od produktów znowu będzie najczęściej wynosiła jeden do parlastu i jakby konwersja tego pionierskiego kwasu tłuszczowego Ala do Epa i dha będzie polegała należała głównie od aktywności tych tak zwanych desaturas jest 5 desatura za i 6 saturaza i one będą między nimi właśnie wydłużać ale żeby tworzyć te już że tak powiem aktywne formy omega-3 Czyli jeszcze raz idh i znowu wtedy saturazy 5 to jest saturacja 6 to jest saturaza one będą w stanie mieć większą albo mniejszą aktywność w zależności od osoby i znowu To jest jeden z wielu powodów dla których Owszem jest czas konwersja przeciętna jest niska dlatego większość osób wymięka wie i są poimorfizmy tutaj te sprawią że ta konwersja będzie jeszcze niższa i to są ponownie osoby które szybko wymiękną na tej diecie ale też są osoby gdzie ta aktywność tych desaturacji jest większa i wtedy oczywiście te osoby mają dużo dużo większą szansę wytrwanie na tej diecie albo nawet czucia się po prostu bardzo dobrze na tej diecie także to jest przykład tylko samego organizmu owszem jeszcze raz ze względu na mnóstwo różnego rodzaju czynników większość osób wymięknie na tej diecie i wymięka na tej diecie robi sobie krzywdę ale prawdopodobobieństwo nie można powiedzieć z pełnym prawdopodobieństwem jeśli mielibyśmy się czepiać słówek że ta dieta zawsze nie wyjdzie ta dieta najczęściej nie wyjdzie i to powinno tak naprawdę tyczyć się praktycznie do pełnego komentarza w medycynie że to na przykład ten czynnik Będzie znacznie zwiększać prawdopodobieństwo wystąpienia tej choroby albo jakiejś pozytywnego skutku ani natomiast nie możemy po prostu powiedzieć że wywołać całą pewnością weźmy na tapet przykład z tytułu to znaczy palacze owszem jeśli patrzy się na badania to paracze mają znaczne zwiększone ryzyko występowania raka płuc w jednym z takich szerzej zaklejonych badań wkrótce Ponad 13 tysięcy osób u panów którzy pali ponad 30 papierosów dziennie ten o arką że w okolicy setki absolutnie szalenie wysoki natomiast oczywiście zawsze te różnego rodzaju występujące epidemiologiczne natomiast nie jest tak że zawsze coś wystąpi bo teraz tak Co jeśli będziemy mieć Palacza czyli kogoś to rzeczywiście nie dba o siebie w tym zakresie natomiast ma świetną dietę może spożywa dużo dużo antyoksydantów wiedząc po prostu jakiś stres oksydacyjny Palenie powoduje mało umiarkowany wysiłek fizyczny ma kojający rodzinę wspietą pracy i tak dalej czynimy słowy palenie jest głównym stresem u niego czy u takiej osoby rzeczywiście może wystąpić rak płuc może Szansa jest większa niż u przeciętnej osoby ale niewykleczony że nie wystąpi co jeśli taka osoba może ma genetycznie zwiększone zwiększoną syntezę antyoksydantów tych endogennych czyli który my produkujemy w organizmie też może się okazać że umrze we śnie nie umrze też również na zawał serca nie umrze na udar po prostu będzie umrze sobie spokojnie w śnie szansa dużo mniejsze jeszcze raz niż u przeciętnej osoby a jednak i stąd oczywiście pojawiają się często anegdoty tak a mu nie wiem wujek Stach to pił po prostu nie wiem ty albo pali ciocia Krysia paliła tyle i bez problemu Na przykład to że i nie wiem jakieś tam 90 czy 95 lat pewnie bo jeszcze raz to jest stosowany To jest na zasadzie każdy człowiek będzie czy te są nawet złe rzeczy którą robi będzie wchodzić w interakcję z innymi rzeczami tak Czy jeśli teraz weźmiemy sobie na przykład alkoholika i znowu w alkoholizmie jakby jak się patrzy na ryzyko relatywne występowanie marskości wątroby osób które na przykład piją 5 czy więcej czyni 5 czy 7 drinków dziennie to jest pnącza niewysokie te ryzyko relatywne tam wynosi mniej więcej paręnaście w niektórych badaniach wynosi ponad 30 parę szalenie wyso liczby ale teraz co jeśli Załóżmy że to jest taka osoba która mieszka przy sadzie i uwielbia na przykład słodkie jabłuszka i też na przykład uwielbia kompoty soki owocowe Ja już opowiadałem o tym fruktoza ma to do siebie że jest metabolizowana bardzo bardzo podobnie do alkoholu to znaczy na końcu będzie produkować takie drobinki tłuszczu tak jak alkohol czyli między innymi octan i to będzie powodować stłuczenie wątroby czyli tak jak fruktoza powoduje na potęgę niealkoholowe słyszenie wątroby Alkohol powoduje oczywiście alkoholowy stłuszczenie wątroby co jeśli mamy hybrydę co jeśli mamy kogoś kto niespecjalnie się rusza Właśnie piję mnóstwo tych soków może różnego rodzaju właśnie Cole do alkoholu i tak wygląda jego dieta plus oczywiście picie mało ruchu więc nie da się przepalić po prostu tego tego nadmiaru energii tego nadmiaru trójglicerydów tego nadmiaru glukozy czy u takiej osoby uszkodzenie wątroby marskość wątroby wystąpi tak jak U przeciętnego alkoholika wystąpi dużo szybciej tak i jeśli dodatkowo ma jakiś predyspozycje genetyczne znowu może różnego rodzaju te mechanizmy detoksyfikacyjne o których opowiadałem jeśli chodzi o alkohol na przykład dehydrogenazy alkoholowa czy dechy tylko alkoholowa ten enzymy które będą detoksyfikować jako co Jeśli na przykład aktywność tych enzymów jest niska oczywiście u takiej osoby te uszkodzenie pojawi się dużo dużo szybciej to są kolejne Takie przykłady jak po prostu dany czynnik oczywiście może być negatywny może być czysta negatywny Jak alkohol na jeśli chodzi o zdrowie wątroby i papierosy jeśli chodzi o zdrowie płuc Natomiast nie znaczy to że zawsze wystąpi negatywny efekt tak samo jak pozytywnych przypadkach się robimy coś dobrego i zawsze znaczy że wystąpił pozytywny efekt weźmy sobie kolejny przykład klasyczny bo większość społeczeństwa bierze różnego rodzaju niesterydowe leki przeciwbólowe bo oni będzie mowa o takiej jak choćby Ibuprofen i tak naprawdę Oczywiście będzie się to tyczyło to jest nie każdego leku wiemy jak potwornie wyglądają te ulotki a natomiast mamy zawsze tak ładnie zaznaczone że mamy często występujące skutki niepożądane czy efektu uboczne rzadziej i tak dalej I oczywiście trzeba pamiętać że częstotliwość występowania tych różnego rodzaju niepożądanych skutków właśnie jest wypadkową tych zmiennych między innymi o których mówiłem jaka jest twoja dieta co jadłeś na przykład z tymi środkami Czy piłeś alkohol No i jakie są twoje predyspozycje genetyczne i nawet w tym możemy sobie wziąć znowu taki przypadek że prawdopodobieństwo tego że coś ci się złego stanie jeśli weźmiesz Ibuprofen jest dosyć niskie ale ale nie bez powodu Jedną jedną z takim najgorszych najgorszych skutków ubocznych spożywania niestadowych rynków przeciwzapalnych jest uszkodzenie wątroby oraz tak zwany zespół Stevensa Johnsona jedną z takich moich ukochanych chorób dermatologii oczywiście przerażające ukochany bo jest spostrzeżające jest taki ru postaciowy tutaj Wrzucę zdjęcie żeby można było zobaczyć jak to wygląda i do tej pory nie wiadomo dokładnie jak on powstaje generalnie przypuszcza się że że polega że powodem jest uszkodzenie wątroby przez niesterydowe jak i przeciwzapalne ponieważ jakby na świecie ogólnie trzeba pamiętać że jednym z najczęstszą jedną z najczęstszych przyczyn uszkodzenia wątroby jest właśnie poza alkoholem spożywanie Nie sterydowych leków przeciwzapalnych więc szansa oczywiście na to żeby zstąpi u ciebie zespół Stevensa Johnsona Jeśli na przykład nie wiem gdzie się czujesz Ibuprofen jest mała ale Jeśli rzeczywiście patogeneza potencjalna występowania zespołu Stevensa Johnsona jest uszkodzona wątroba co jeśli właśnie jeszcze raz w którym mówiliśmy alkoholizmie Ale co jeśli posłużyjesz zdrowo i pijesz Po prostu codziennie te soczki zdrowe i tak dalej raz na jakiś czas kolkę ale kołem może nawet w ogóle ale Wątroba jest ze względu na twój styl życia może też zwiększoną wagę już odtłuszczona już kiepsko będzie zipać i bierzesz w Pewnego razu Ibuprofen i pam mamy uszkodzenie wątroby albo pan mamy dodatkowo uszkodzenie wątroby i zespół Stevensa Johnsona prawdopodobieństwo było niskie natomiast jeszcze aste czynniki o których sobie mówiliśmy spowodowały że twoje ryzyko gwałtownie wzrosło ale też Może by idziemy w drugą stronę Jeśli jesteś osobą która poście regularnie ma zarąbisty diety ma bardzo dobrą wagę dużą masę mięśniową co sprzyjają utrzymywaniu insulinowe wrażliwości wyniki prób wątrobowych Są absolutnie fantastyczny generalnie jesteś zdrowy od po prostu paluszków aż po czubek głowy czy wtedy jest szansa mniejsza że coś takiego się stanie no tak mi powiedział ono jest absolutnie minimalne jest zawsze bo te predyspozycje genetyczne mogą przeważyć ale ponownie my możemy operować absolutami mówimy o prawdopodobieństwie wystąpienia jakiegoś stanu i na końcu właśnie możemy dojść tak naprawdę przede wszystkim do do kłopotów jeśli chodzi o leki szczepionki w dużo mniejszym stopniu suplement i zioła to są najczęściej duże bezpieczniejsze rzeczy ale jakie jest szansa że możemy całkowitą pewnością powiedzieć że dowolny lek tak jak często założyłem wielu lekarzy jest bezpieczny nim jesteśmy w stanie powiedzieć tego tak naprawdę nigdy oczywiście w momencie w którym taki lek jest stworzony on przechodzi przez wiele tych trwale z tych różnego rodzaju próbcie oczywiście testuje się różnego rodzaju interakcje czyli Testujemy interakcje leków z alkoholem interakcje leków kiedy występujemy jakieś choroby genetyczne z dietą z innymi suplementami i tak dalej mnóstwo tych rzeczy jest testowany natomiast jakie Jaka jest szansa że wszystko jest w stanie być przetestowane w sensie je setek miliardów dolarów kosztowałby jeden lek Czy jakby wyprodukowanie stworzenie jednego leku jeśli testowany byłoby wszystko tak najczęściej to jest oczywiście testowane jeden jeden do jednego Natomiast co Jeśli na przykład nie wiem mamy jakąś choćby nie wiem szczepionkę tak bo oczywiście to jest często chwytliwy temat Jakie jest szanse że producent mówi prawdę czy może powiedzieć całkowitą pewnością że ona jest zawsze bezpieczna jeśli wiadomo że statystycznie nie jest absolutnie możliwe przetestowanie postu tej szczepionki i jej efektów z kombinacjami choćby czynników Owszem można przetestować na przykład interakcje tej szczepionki nie wiem z alkoholem na przykład z jakimś jednym mlekiem drugim lekiem Czy możemy przetestować czy są testowane interakcje takiego jednego leku czyli choćby tej szczepionki z kombinacją czynników nie czyli czy kombinacja czynników genetycznych z na przykład z kombinacją diety czy złej diety i innych rzeczy może być sprawdzona jeszcze raz w praktyce jest to praktycznie niewykonalne dlatego zawsze jakby można powiedzieć Mam taką trzeźwą myślę Dla większości osób niezależnie od tego czy ktoś jest Big farma anty Big farma i tak daje to że nie da się w żaden w pewny sposób sprawdzić wszystkich możliwych interakcji dowolnego leku z No właśnie innymi czynnikami I właśnie dlatego najważniejsze tak naprawdę z twojego punktu widzenia jest tak zwana próbka styczna n = 1 czyli jedna osoba i najważniejszy jesteś ty i twoje doświadczenia i jeśli po prostu ty widzisz pozytywne albo negatywne efekty czegoś to warto pamiętać że oczywiście przynajmniej teoretycznie powinno mieć to większe znaczenie niż to że na przykład inni mają przeciwne doświadczenia ale oczywiście mówię że teoretycznie tutaj naprawdę Być może jest tak że nie bierzesz pod uwagę wielu innych czynników i szczerze mówiąc przeciętna osoba nie ma pojęcia często czemu na przykład coś działa pozytywnie albo negatywnie ponieważ nie jest w stanie jakby spojrzeć szeroko na sumę wszystkich czynników które będą oddziaływać na dany stan czy to Pozytywnie czy negatywnie i warto również właśnie znowu wrócić sobie do tych błędów statystycznych o których mówiliśmy czyli błąd indywidualizmu czyli nie możemy jakby doświadczeń jednej jednostki wyników jednej jednostki podporządkowywać reszcie czynisowy Tak twoje doświadczenie jest absolutnie najważniejsze natomiast błędem jest po prostu sugerowanie innym że OK Ja tak zrobiłem i to działa fantastycznie i teraz wszyscy powinni tak robić właśnie dlatego tak ważne są badania naukowe i oczywiście szczególnie badanie naukowe które są randomizowane mają próby kontrolne są zaślepione i realizowane na większej grupie osób ponieważ Im większa grupa osób tym mniejsza szansa że różnego rodzaju właśnie te czynniki tzw zakłócacze czy predyspozycje genetyczne będą w stanie wybaczyć działanie danego czynnika i to jest Podsumowując jeden z główny powód dla których postuje jakiś ta koncentruję na badaniach po prostu badania nam mówią jeśli wiemy że jest dużo badań które pokazuje że to działa pozytywnie na to albo to działa negatywnie na coś innego to znaczy że to zwiększa jeszcze raz albo zmniejsza szansę i tutaj mamy dosyć dużą pewność do zupełności że tak rzeczywiście po prostu jest i robiąc szybkie podsumowanie żeby wiedzieć że tak powiem z czym z czym ten filmik jeść po pierwsze Istnieje wiele czynników które będą wchodzić między sobą interakcje i tym samym zakłócać nasze obserwacje potencjalnie czyli zwiększać aby zmniejszać prawdopodobieństwo wystąpienia pozytywnych albo negatywnych rezultatów błąd indywidualizmu Nie jesteśmy w stanie doświadczeń danej jednostki czyli coś działa na ciebie pozytywnie przyporządkować reszty społeczeństwa tym samym często nie jest dobrym pomysłem Szczególnie jeśli ktoś nie bardzo zna całe sieci powiązań rekomendowanie innym tego co on robił i twierdzenie że to jest najlepszy sposób postępowanie i w drugą stronę czyli mamy ten ekologiczny błąd rozumowania to że że tak powiem mamy jakąś średnią w ogóle to nie znaczy że ona będzie koniecznie przebijać twoje doświadczenia O tym musimy pamiętać punkt ostatni główny medycyna operuje głównie prawdopodobieństwem nie operuje praktycznie nigdy jak i jakimiś absolutystycznymi stwierdzeniami czyli zawsze będziemy mówić o ewentualnie dużo większym albo dużo mniejszym lub większym mniejszym ryzyku wystąpienia pozytywnego albo negatywnego skutku Natomiast w praktyce czy się rozumiem kolokwialnie Ja też czasem mówię że na przykład to wywołuje to natomiast w praktyce często będzie niemożliwe Jeszcze raz używanie absortystycznych stwierdzeń ponieważ absolutystyczne stwierdzenie by wymagały znajomości tak naprawdę całej tej sieci powiązań między czynnikami które wymieniałem co jest w praktyce No niewykonalne nie oszukujmy się to było praktycznie gdzieś tam na granicy dosłownie całościowego przewidywania przyszłości Dzięki serdeczne za wysłanie tego odcinka Mam nadzieję że Dowiedziałeś się czegoś ciekawego z tego on był dosyć taki bym powiedział eklektyczny dosyć dużo dużo elementów tutaj omawiałem więc daj mi znać po prostu Jeśli coś jest niesnego albo co cię szczególnie zaciekawiło jeśli chodzi o ten filmik żebym wiedziałem To nie w tą stronę pójść z innymi filmikami jak zawsze wszystkie badania na które się powoływane będą w opisie w opisie również znajduje się link do newslettera Jeśli interesują cię artykuły z dziedziny języków obcych pamięci więc takich jednych z moich specjalizacji analizy badań się zapisać do newslettera i tam wysyłam artykuły czyli że tak powiem taki dodatkowy źródło informacji poza filmikami jak zawsze polecam moje flagowe kursy teraz oczywiście o Jeden włos za daleko jest promocja czy miała być promocja do godziny 17 dzisiaj to będzie publikowane w poniedziałek Ona będzie parę godzin przedłużona więc jeśli interesuje cię leczenie łysienie androgenowego zatrzymanie wy włosów docenie się co to powoduje jak temu zapobiegać i odwracać ten stan ty Polecamy kurs o jeden głos za daleko i im w opisie oraz dwa moje inne takie flagowe kursy ekspercity czyli jak uczyć się samodzielnie dowolnej dziedziny od Oz oraz czyli laboratorium językowe Jak uczyć się samodzielnie język od a do z również pod moją opieką merytoryczną to jest taki kurs żeby właśnie samodzielnie wiedzieć jak się uczyć żeby przestać wydawać pieniądze na szkołę językowe nauczycieli fiszki aplikacje i tym podobne rzeczy trzy piosenki rockowe jak zawsze przypięte w pierwszym komentarzu pod filmikiem i na końcu Jeśli czujesz się trochę przytłoczony i 8 informacji ale uważasz że są one przydatne to polecam zostać patronem kanału link znajduje się również w opisie w cenie 40 zł miesięcznie to dyspozycji są fiszki które zawierają wszystkie informacje które omawiam w danym filmiku czyli W tym filmiku i poprzednich paru 10 Można sobie ściągnąć takie fiszki i szybko przyswoić informacje jest również fo rum dla patronów Gdzie można mi zadawać pytania Jeśli ktoś po prostu czuje że ma jakieś takie palące pytania Jak chciałby uzyskać odpowiedź Dzięki serdecznym za wysłanie tego odcinka i do usłyszenia za dwa trzy