Latest / Mama Baas Podcast / Mama Baas Podcast: Eerste hulp bij driftbuien
Transcript
- 0:00SPEAKER_00: Mama! Welkom in de podcast van Mama Bas.
- 0:09SPEAKER_00: Mijn naam is Tine de Donder, ik ben de gastvrouw van deze podcast.
- 0:12SPEAKER_00: Elke aflevering gaat over een ander thema, over iets wat jonge ouders of toch jou ouders met jonge kinderen bezighouden.
- 0:19SPEAKER_00: Daarover praat ik dan met een specialist.
- 0:22SPEAKER_00: Deze aflevering gaat over boosheid, boze peuters en boze kleuters.
- 0:27SPEAKER_00: Daarover praat ik met Ankie de Frang, psychologen en gedragstherapeuten.
- 0:31SPEAKER_00: Dag Anki.
- 0:32SPEAKER_00: Hallo.
- 0:33SPEAKER_00: We gaan beginnen met de peuters, die nog niet of nog niet zo goed kunnen praten.
- 0:37SPEAKER_00: Hoe kunnen we hun boosheid herkennen?
- 0:41SPEAKER_01: De meeste ouders zullen daar niet zoveel voorbeelden voor nodig hebben, denk ik.
- 0:47SPEAKER_01: Ja, heel vaak zijn dat driftbuien, zoals we dat noemen.
- 0:52SPEAKER_01: Waarbij er wordt geroepen of gehuild, of met iets wordt gegooid, of waarbij ze zichzelf op de grond gooien.
- 0:58SPEAKER_01: Mijn zoonje, is er zo heen, die zich altijd ter aarde werpt.
- 1:04SPEAKER_01: Dus ja, dat zijn de typische manieren waarop je dat kunt herkennen.
- 1:09SPEAKER_01: En ik vermoed dat bij heel veel ouders, want eigenlijk vanaf een jaar al, of anderhalf jaar, is er toch wel een hele grote toename in driftbuien.
- 1:21SPEAKER_01: Omdat peuters vanaf dan ontdekken dat ze hun eigen persoon zijn en zelf dingen willen kunnen doen en ontdekken en op verkenning gaan.
- 1:31SPEAKER_01: En wij houden hen dan regelmatig wel iets tegen.
- 1:34SPEAKER_01: Doorgaans van het veiligheidsoverwegingen, dat snappen ze natuurlijk niet.
- 1:38SPEAKER_01: En dat is frustrerend als je iets wil, en dat kan dan niet.
- 1:41SPEAKER_01: En je snapt niet altijd zo goed waarom?
- 1:43SPEAKER_01: Dus dat uitzicht dan regelmatig in driftbuien.
- 1:47SPEAKER_01: Ja, dan kunnen zij boos worden.
- 1:48SPEAKER_01: En is dat anders bij kleuters?
- 1:51SPEAKER_01: Daar zien we toch ook nog heel veel driftbuien.
- 1:53SPEAKER_01: Eigenlijk tot een jaar of vijf.
- 1:56SPEAKER_01: Komt dat heel vaak voor.
- 1:58SPEAKER_01: Nu, soms zijn peuters ook kleuters ook gewoon boos zonder dat dat echt een driftbuien is.
- 2:04SPEAKER_01: Zoals wij allemaal ook wel eens boos zijn.
- 2:06SPEAKER_01: Dat hoort er gewoon bij, het is niet voor niks een van de basisemoties.
- 2:09SPEAKER_01: Dus die komt gewoon wel vaak voor.
- 2:11SPEAKER_01: Ja, zijn er nog andere uitingen van boosheid bij kinderen?
- 2:16SPEAKER_01: Ja, dat kan een beetje van alles zijn.
- 2:18SPEAKER_01: Elk kind is ook anders.
- 2:20SPEAKER_01: Dat kan ook andere pijn doen, zichzelf pijn doen, dingen stuk maken, met iets gooien.
- 2:26SPEAKER_01: Of gewoon mokken, of een beetje dichtklappen, dat ze wat ouder zijn, maar zeker jonge kinderen gaan dat vaak wel heel duidelijk uiten.
- 2:35SPEAKER_01: Tenzij dat ze daarop worden afgestreft, natuurlijk.
- 2:38SPEAKER_01: Dat ze te horen krijgen van dat mag niet, dat is niet oké.
- 2:42SPEAKER_01: Dan gaan ze leren natuurlijk om dat weg te steken.
- 2:45SPEAKER_00: Ja, hoor ik jou nu zeggen dat dat wel oké is om die boosheid te uiten?
- 2:49SPEAKER_00: Absoluut.
- 2:50SPEAKER_00: Vertel.
- 2:52SPEAKER_01: Ja, eigenlijk zijn alle emoties belangrijk om te uiten.
- 2:56SPEAKER_01: Alle emoties mogen er zijn.
- 2:58SPEAKER_01: Een emotie is nooit verkeerd.
- 3:00SPEAKER_01: Een gevoel is nooit verkeerd, wat je voelt, dat voel je.
- 3:02SPEAKER_01: Wij kunnen soms wel denken van ja, of dat een banaan nu heel is of in stukken, wat maakt het uit?
- 3:07SPEAKER_01: Of de rode beker of de blauwe beker.
- 3:09SPEAKER_01: Het is gewoon een beker, daar moet je toch niet zo boos voor zijn.
- 3:13SPEAKER_01: Maar vaak zit daar van alles anders onder.
- 3:17SPEAKER_01: Ik ga direct al wel zeggen: alle emoties mogen er zijn.
- 3:20SPEAKER_01: Dat wil natuurlijk niet zeggen dat elk gedrag oké is of dat we dat moeten tolereren.
- 3:25SPEAKER_01: Dus daar is wel een belangrijk onderscheid.
- 3:27SPEAKER_01: Alle emoties moeten ruimte kunnen krijgen en moeten je uit kunnen worden.
- 3:34SPEAKER_01: De manier waarop, dat is iets wat vaak nog wel aangesleuteld kan worden en waarin kinderen nog wel wat kunnen bijleren.
- 3:41SPEAKER_01: Hoe doe je dat dan op een manier die sociaal acceptabel is en die gepast is.
- 3:46SPEAKER_00: Ja, dat is natuurlijk het allermoeilijkste.
- 3:48SPEAKER_00: Maar weten we waarvan zij zo voornamelijk boos worden?
- 3:53SPEAKER_01: Dat kan echt van alles zijn.
- 3:55SPEAKER_01: Boosheid is vaak ook wel een emotie waar andere dingen onder schuil gaan.
- 4:02SPEAKER_01: Zeker omdat jonge kinderen zich nog niet zo goed kunnen uiten en dat ze verbaal nog niet kunnen aangeven van ik vind dat lastig, of ik vind dat frustrerend, of weet ik veel wat, of ik ben teleurgesteld, gaan ze dat vaak uiten met hun gedrag en vaak zien we dat dat zich uit als boosheid of boos gedrag, dat wij allemaal onder de noemer van boosheid stoppen.
- 4:21SPEAKER_01: Maar dat kan ook zijn bijvoorbeeld omdat ze honger hebben.
- 4:25SPEAKER_01: Veel volwassenen zijn ook wel eens hangry.
- 4:28SPEAKER_01: En onze kinderen ook.
- 4:30SPEAKER_01: Dus is het niet altijd een ander gevoel dat er onder schuil gaat, maar soms ook gewoon een fysieke nood die eronder schuil gaat.
- 4:37SPEAKER_01: Of als ze moe zijn of als ze ziek zijn, dan zien we vaak ook toename in boosheid of lastiggedrag of driftbuien.
- 4:46SPEAKER_01: Dus het is eigenlijk altijd een beetje zo onze taak om te gaan zoeken wat zit eronder.
- 4:54SPEAKER_01: En het lastige is, zeker bij jonge kinderen, zeker met boosheid, of wat wij onder boos gedrag verstaan, daar kan heel veel onder schuil gaan.
- 5:03SPEAKER_01: Dus dat is wel een beetje lastig.
- 5:04SPEAKER_01: En hoe moet je dat dan doen?
- 5:07SPEAKER_01: Het is altijd goed om je gewoon te verplaatsen in je kind en eens te kijken van oké, deze situatie, als ik dat vertaal naar een situatie op volwassen niveau, zie ik altijd, want ja, je verplaatsen in je kind is niet altijd zo evident, omdat wij hebben natuurlijk heel wat meer levenservaring, wij kijken op een andere manier naar de dingen met onze volwassen bril.
- 5:29SPEAKER_01: Dus geef ik altijd de suggestie van probeer een vertaling te maken naar wat zou voor je een gelijkaardige situatie zijn.
- 5:35SPEAKER_01: Bijvoorbeeld, als je kind boos is omdat zijn toren omvalt, of omdat zijn zus een toren heeft omver gegooid, en kun je zeggen van ja, je maakt gewoon een nieuwe toren, dat is allemaal niet zo erg, of die dat niet expres.
- 5:50SPEAKER_01: Maar als je dan een vertaling maakt naar ik heb uren gewerkt aan een presentatie en er is iets misgegaan en ineens is al mijn werk weg, dan is je dat ook gefrustreerd en teleurgesteld.
- 6:04SPEAKER_01: En dan gaat ook boos zijn op je computer van.
- 6:09SPEAKER_01: En als iemand dan zegt: ja, maar je computer kan daar niks aan doen, soms gebeurt dat.
- 6:14SPEAKER_01: Je kunt toch gewoon een nieuwe maken, dan ga je ook zeggen.
- 6:19SPEAKER_00: Dat helpt niet.
- 6:19SPEAKER_00: Dat helpt niet.
- 6:21SPEAKER_00: En wat dan wel?
- 6:22SPEAKER_00: Moet je dan wel zeggen als je kind huilt om zoiets zijn, blokkentoren die omgegooid is bijvoorbeeld?
- 6:26SPEAKER_01: Ja, eigenlijk wat ze dan op dat moment vooral nodig hebben, is erkenning voor dat gevoel dat er dan onder zit van, dat is wel echt palen, of je zult wel heel teleurgesteld zijn.
- 6:37SPEAKER_01: Of je hebt er zo hard aan gewerkt en je was daar zo trots op.
- 6:40SPEAKER_01: En nu is die stuk wat jammer.
- 6:43SPEAKER_00: Ja, dus begrip tonen.
- 6:45SPEAKER_00: En als dat kind nu aan het krijgen is, en dat hoort jou niet echt.
- 6:48SPEAKER_01: Ja, dat gebeurt inderdaad zeker bij een driftbuien.
- 6:51SPEAKER_01: Dan is zo het logische gedeelte van hun brein niet zo toegankelijk en dan horen ze vaak inderdaad niet zo goed wat je zegt.
- 6:59SPEAKER_01: Dan is het belangrijk om eerst wat rust te brengen.
- 7:03SPEAKER_01: En dat doe je eigenlijk door co-regulatie, door zelf rustig te blijven.
- 7:08SPEAKER_01: Dat is niet altijd mogelijk, niet altijd handig, niet altijd evident.
- 7:12SPEAKER_01: Maar het is belangrijk om te weten dat zij gebruiken eigenlijk onze kalmte om zelf terug wat kalmer te worden.
- 7:18SPEAKER_01: Dus je moet op dat moment niet te veel doen.
- 7:20SPEAKER_01: Als er natuurlijk, als ze dan met die blokken als een zus begint te gooien, dan moet je dat wel begrenzen.
- 7:27SPEAKER_01: Het is onze taak om te zorgen voor veiligheid.
- 7:30SPEAKER_01: Maar eigenlijk en even, je kunt nog altijd erkenning geven van dat is balen of dat is jammer.
- 7:36SPEAKER_01: Of ik zie dat je heel boos bent, dat is oké.
- 7:39SPEAKER_01: En er gewoon zijn en zorgen dat het veilig is voor iedereen, is vaak al voldoende.
- 7:43SPEAKER_01: Je hebt het gevoel benoemd, je bent er zelf rustig aanwezig.
- 7:46SPEAKER_01: Het helpt ook vaak om dan zelf op ooghoogte te komen om bijvoorbeeld meer op de grond te gaan zitten, omdat dat ook wel wat meer veiligheid uitstraalt dan dat je er zo bovenu uit torent.
- 7:58SPEAKER_01: En gewoon even wachten.
- 8:00SPEAKER_01: We zijn soms heel snel om het gevoel te willen stoppen of om het te willen oplossen.
- 8:05SPEAKER_01: Of zijn soms bang vanuit onze eigen ervaringen of de ideeën die we zelf hebben meegekregen over boosheid, heel vaak.
- 8:14SPEAKER_01: Dat we bang zijn van dat gaat hier erger worden, of dat gaat niet hebben, we moeten hier stoppen, dat gaat nooit overgaan, of weet ik veel wat, dat je gedachten op dat moment ook zijn.
- 8:24SPEAKER_01: Maar eigenlijk doorgaans, als je 90 seconden wacht, dan zakt dat vanzelf ook wel.
- 8:32SPEAKER_01: Op voorwaarde dat je er bent, natuurlijk, en dat je gevoel en veiligheid kunt geven.
- 8:37SPEAKER_01: En vanaf dat dat een beetje gezakt is, kun je wel die erkenning meer teruggeven.
- 8:43SPEAKER_01: En dan is de kans groter dat een kind ook zelf zegt van ja, dat is echt niet leuk.
- 8:48SPEAKER_01: Dan kun je samen kijken naar oké, wil je een nieuwe toren maken of wil iets anders doen of hoe gaan we het aanpakken, terwijl je zegt, maar ja, dat is allemaal niet zo erg, en daar moet er toch niet zo moeilijk over doen.
- 8:59SPEAKER_01: En we maken gewoon een nieuwe.
- 9:00SPEAKER_01: Dan gaan een kind zich niet gehoord en begrepen voelen.
- 9:03SPEAKER_01: En die gaan waarschijnlijk de kans is groter dat ze nog meer boosheid of verdriet gaan laten zien om te laten zien: dit is wel serieus en dit is wel wat ik voel.
- 9:13SPEAKER_01: En zo houd je het soms wat mee in stand.
- 9:15SPEAKER_01: Of zeker als je zelf boos reageert van je, dat kan allemaal niet, wat is dat hier?
- 9:20SPEAKER_01: Je weet dat we zo niet doen, dat gaat niet zorgen voor een gevoel van veiligheid.
- 9:25SPEAKER_01: Dat gaat geen rust brengen, want ze hebben niet je rust om te gebruiken om rustig te worden.
- 9:29SPEAKER_01: En dus houd je zo vaak mee, die boosheid in stand.
- 9:33SPEAKER_01: En is dat hoe veel mensen reageren dan?
- 9:36SPEAKER_01: Ja, ik denk zeker als zoiets vaak gebeurt.
- 9:39SPEAKER_01: En zeker als kinderen vanuit hun boosheid of frustratie, teleurstelling die zich uit als boosheid, gedrag stellen, dat we niet oké vinden, dan zijn we wel geneigd om met boosheid ook te reageren en heel streng te zijn.
- 9:52SPEAKER_01: Je mag natuurlijk streng en kordaat zijn.
- 9:55SPEAKER_01: Maar vergeet niet om ook begrip te tonen en erkenning te geven voor dat gevoel.
- 10:02SPEAKER_01: We hebben vaak het gevoel van we moeten kiezen tussen grenzen stellen, dit kan niet.
- 10:07SPEAKER_01: Of erkenning geven, terwijl eigenlijk sluit het een en het andere totaal niet uit.
- 10:12SPEAKER_01: En is het net, wanneer kinderen zich gehoord en begrepen voelen en dus erkenning hebben gekregen voor een gevoel, dat ze zich makkelijker gaan laten begrenzen.
- 10:19SPEAKER_01: En dat er dus ook meer rust komt.
- 10:21SPEAKER_01: Een kind dat over zijn toeren is, gaat je ook moeilijker kunnen begrenzen.
- 10:25SPEAKER_01: Ja, geldt dat ook voor één en tweejarige?
- 10:28SPEAKER_01: Ja, absoluut.
- 10:30SPEAKER_01: En natuurlijk, bij één en tweejarigen kun je vaak ook makkelijker dan overgaan naar afleidingen of iets anders en verder gaan.
- 10:40SPEAKER_01: En daarbij is het vaak niet altijd zo belangrijk van wat zeg je dan juist?
- 10:45SPEAKER_01: Zeker bij kinderen die één jaar zijn en zelf nog niet zo talig zijn, moet je daar ook niet altijd heel veel woorden voor gebruiken, maar is het gewoon al het feit dat je laat voelen van ik zie dat het lastig is voor u en dat is oké en ik ben er.
- 10:58SPEAKER_01: Dat is eigenlijk het belangrijkste.
- 11:00SPEAKER_01: Welke woorden dat je dan gebruikt, dat doet er niet zo toe.
- 11:04SPEAKER_01: Maar weet wel dat kinderen vaak al veel meer begrijpen van wat wij zeggen dan wat ze zelf kunnen vertellen.
- 11:12SPEAKER_01: Dus het is niet omdat ze zelf nog niet heel veel woorden gebruiken, dat ze nog niet zo goed begrijpen wat wij zeggen, ze begrijpen vaak een hele hoop meer.
- 11:20SPEAKER_00: Anki, wat als je nu toch zelf boos reageert en je merkt van ik gooi hier olie op het vuur, hoe krijg je dat nog recht getrokken?
- 11:29SPEAKER_01: Op verschillende manieren.
- 11:30SPEAKER_01: Het is goed om als je het zelf op het moment zelf beseft, dan kun je eigenlijk heel eenvoudig zeggen van oké, wacht, we zijn even alle twee over ons storen.
- 11:40SPEAKER_01: Of ik heb iets gezegd of gedaan, ik heb het nu niet zo handig aangepakt.
- 11:43SPEAKER_01: Wacht, we gaan even opnieuw beginnen.
- 11:46SPEAKER_01: Ja, waarom niet?
- 11:48SPEAKER_01: Ook tegen kleuters.
- 11:49SPEAKER_01: Ja, tuurlijk.
- 11:50SPEAKER_01: Wo leren kinderen ook van, als ik iets doe wat niet zo handig is, of eigenlijk dat ik denk, dat was toch niet zo goed, dan kan ik dat gewoon opnieuw proberen.
- 12:00SPEAKER_01: Ik kan het gewoon anders aanpakken.
- 12:02SPEAKER_01: Of kan het herstellen.
- 12:03SPEAKER_01: Want dat is wat je zeker achteraf als je merkt van op het moment zelf ook, of als je achteraf denkt van ik ga dat misschien toch anders moeten doen, of ik ben ontploft.
- 12:12SPEAKER_01: Want wij zijn ook maar mensen, wij verliezen ons geduld, ik ook.
- 12:16SPEAKER_01: Voor alle duidelijkheid, ik ben niet de zinmoeder die altijd.
- 12:20SPEAKER_01: Dat is ook helemaal niet de bedoeling, dat hoeft echt niet.
- 12:24SPEAKER_01: Dan moet ik het misschien Sebiet nog even over hebben, maar je kunt je altijd verontschuldigen.
- 12:28SPEAKER_01: Je kunt altijd achteraf zeggen: Ah, schat, daarstreks, we waren allebei heel boze.
- 12:33SPEAKER_01: En boos zijn dat is oké.
- 12:35SPEAKER_01: Maar ik had niet mogen ropen.
- 12:37SPEAKER_01: Of ik had niet dit of ik had niet dat.
- 12:39SPEAKER_01: Volgende keer ga ik proberen aan te denken: even die kunnen uitademen of wat dat voor u ook helpt om tot rust te komen.
- 12:49SPEAKER_01: En proberen op een andere manier aan te pakken.
- 12:52SPEAKER_00: Er is altijd nog een manier om het goed te maken.
- 12:54SPEAKER_00: Altijd.
- 12:55SPEAKER_00: Straks praten we verder over mogelijke goede manieren om om te gaan met die boze puter of kleuter.
- 13:00SPEAKER_00: Want dat willen we toch eigenlijk allemaal goed kunnen.
- 13:03SPEAKER_00: Maar eerst even tijd voor de boodschap van onze sponsor.
- 13:06SPEAKER_00: Elk kind begint klein.
- 13:08SPEAKER_00: Ook in het spelen.
- 13:10SPEAKER_00: Toch kunnen jonge kindjes al grote stappen zetten.
- 13:12SPEAKER_00: Lego Dublo gelooft rotsvast dat leuk speelgoed daarbij helpt om een sterke basis te bouwen voor de vaardigheden die ze nodig hebben voor een grote eerste stap in het leven.
- 13:24SPEAKER_00: En dat met speelsets rond toffe thema's, fijne personages en kleurrijke stenen, waarmee je guidige spruiten op een speelse manier zelfvertrouwen ontwikkelt.
- 13:34SPEAKER_00: Doorzettingsvermogen en de nodige zelfexpressie.
- 13:37SPEAKER_00: Kleine stapjes voor een grootse start.
- 13:39SPEAKER_00: Ontdek de Duplo speelgoed voor de allerjongste op lego.com slash duplo.
- 13:47SPEAKER_00: Bij mij zit nog steeds psycholoog Ankie de Frank en wij hebben het over boze kinderen.
- 13:52SPEAKER_00: We hebben al gehoord waarom ze boos kunnen zijn, dat alle kinderen boos kunnen zijn, en hoe de meesten een driftbuik krijgen, bijvoorbeeld.
- 13:59SPEAKER_00: Maar Anki, hoe kan het beter?
- 14:02SPEAKER_00: Wat moeten we doen?
- 14:03SPEAKER_00: Dat wil ik graag in dit tweede stuk met jou bespreken.
- 14:06SPEAKER_00: Als je kind heel boos is, dan zijn we soms geneigd om het een beetje te laten uitrazen of te zeggen ga naar je kamer, ga daar maar wat roepen.
- 14:14SPEAKER_01: Is dat een goede manier voor jou of niet?
- 14:16SPEAKER_01: Het hangt een beetje af van de leeftijd van het kind, maar gezien we het hebben over puters en kleuters, zou ik eerder zeggen niet.
- 14:24SPEAKER_01: Omdat zij echt ons nog nodig hebben om zichzelf te reguleren.
- 14:29SPEAKER_01: Dat wil zeggen, zij kunnen dat niet alleen.
- 14:32SPEAKER_01: Ze hebben co-regulatie nodig.
- 14:34SPEAKER_01: En je kunt alleen maar co-regulatie hebben als er iemand in de buurt is.
- 14:40SPEAKER_01: Alle zijn, voor jonge kinderen kan dat ook heel bedreigend zijn, want zij zijn evolutionair gezien van ons afhankelijk voor hun overleving.
- 14:50SPEAKER_01: Dus alleen en geïsoleerd zijn is vaak beangstigend.
- 14:55SPEAKER_01: Veel ouders zullen zeggen, ja, ik zet mijn kind dan op zijn kamer en dan wordt hij rustig.
- 14:59SPEAKER_01: Sommigen doen de deur ook echt dicht of op slot zelfs.
- 15:02SPEAKER_01: Maar dat is voor een kind soms heel beangstend, waardoor ze wel gaan proberen hun gevoel zo snel mogelijk weg te steken, zodat ze snel terug erbij mogen zijn.
- 15:11SPEAKER_01: Kinderen die ouder zijn, kunnen ook wel aangeven dat ik wil alleen zijn en dan is dat ook oké.
- 15:17SPEAKER_01: Maar ik raad wel altijd aan van blijf wel in de buurt of blijf beschikbaar.
- 15:21SPEAKER_01: Je moet daar niet aan.
- 15:22SPEAKER_01: Als een kind echt afstand nodig heeft, moet je dat zeker respecteren, ook bij peuters en kleuters.
- 15:27SPEAKER_01: Maar probeer dan toch zo dichtbij als mogelijk te blijven.
- 15:30SPEAKER_01: Soms is dat in dezelfde ruimte nog altijd, maar misschien met je rug er naartoe.
- 15:34SPEAKER_01: Of soms is dat uit de kamer, maar dan met de deur open en dan juist achter de hoek of zo.
- 15:39SPEAKER_01: Maar probeer wel zo dicht als mogelijk omdat je dan zo snel mogelijk ook echt terug naar die verbinding kunt gaan en dat kinderen zichzelf makkelijker kunnen reguleren.
- 15:50SPEAKER_01: Geldt dat ook voor een time-out?
- 15:52SPEAKER_01: Zo vijf minuutjes op de trap gaan zitten of zo?
- 15:54SPEAKER_01: Ja, ik ben niet zo voorstander van time-out.
- 15:56SPEAKER_01: Nee, ik ben zeker voorstander van een kind uit de situatie nemen als dat nodig is voor de veiligheid, voor de anderen, voor het kind zelf, om soms even in een andere omgeving zijn, ook al goed om tot rust te komen.
- 16:08SPEAKER_01: Maar dan blijf er dan wel bij, omwille van dat principe van co-regulatie, als je ze alleen zet, vaak zetten we kinderen ook apart met het idee van ga maar eens even in de hoek staan of op een trap zitten of op je stoeltje zitten en denk maar eens goed naar over wat je gedaan hebt.
- 16:26SPEAKER_01: Maar peuters en kleuters en zelfs, jonge lagere schoolkinderen, kunnen dat niet.
- 16:33SPEAKER_01: Ten eerste, kunnen die op het moment dat ze over stuur zijn, niet logisch nadenken.
- 16:39SPEAKER_01: En zelfs als ze rustig zouden zijn, was ze op het moment dat je ze in time-out zet, doorgaan ze niet zijn.
- 16:47SPEAKER_01: Ja, die kunnen niet goed nadenken over wat is mijn aandeel, wat is het aandeel van de andere, wat heb ik gedaan, wat was het effect daarvan?
- 16:53SPEAKER_01: Die kunnen zich nog niet verplaatsen in een ander.
- 16:55SPEAKER_01: Dus wat gaan die daar zitten doen?
- 16:56SPEAKER_01: Die gaan alleen nadenken over dat is niet eerlijk, mama is stom.
- 17:02SPEAKER_01: Die gaan niet denken.
- 17:04SPEAKER_01: Ik heb dat echt slecht aangepakt.
- 17:06SPEAKER_01: Volgende keer.
- 17:08SPEAKER_01: Ik weet wat ik volgende keer ga doen.
- 17:10SPEAKER_01: En dat gaat veel beter zijn.
- 17:11SPEAKER_01: Ga ik het zo en zo aanpakken?
- 17:13SPEAKER_01: Nee.
- 17:14SPEAKER_01: En zelfs moeten ze dat kunnen.
- 17:17SPEAKER_01: Wat niet het geval is.
- 17:18SPEAKER_01: Dan gaan ze de volgende keer.
- 17:21SPEAKER_01: De kans is klein dat ze dan de volgende keer daarom ineens beter gaan kunnen.
- 17:24SPEAKER_01: Omdat peuters en kleuters hebben nog niet echt impulscontrole.
- 17:28SPEAKER_01: Dus op het moment dat de boosheid het overneemt, gaan ze niet rustig kunnen nadenken en zeggen, wat was het ook alweer dat ik had bedacht.
- 17:35SPEAKER_01: Ik moet niet slagen.
- 17:36SPEAKER_01: Ik moet zeggen, mama help of zo.
- 17:39SPEAKER_01: Soms wel.
- 17:41SPEAKER_01: Maar vaak heeft dat heel veel oefening nodig.
- 17:44SPEAKER_01: Dus hebben we veel geduld nodig.
- 17:46SPEAKER_00: Ik kom wel geen time out, niet naar de kamer sturen.
- 17:50SPEAKER_00: Je sprak al overregulatie, maar vertel nog eens kort, wat is dat dan juist?
- 17:55SPEAKER_01: Ja, dat is waarbij ze eigenlijk onze zelfregulatie, dus onze rust gebruiken om zelf tot rust te komen.
- 18:06SPEAKER_01: En daarbij is het dus belangrijk dat je zelf zo rustig mogelijk blijft, of als dat niet is gelukt, wat dat ook heel normaal is, dat je wel manieren zoekt waarop je zelf wel terug rust kunt vinden.
- 18:18SPEAKER_01: Zo laat je ook aan een kind zien van emoties en normaal, ik word ook wel eens boos, ik verlies mijn geduld ook wel eens en ik ontplof ook wel eens.
- 18:27SPEAKER_01: En dan doe ik dit om tot rust te komen.
- 18:30SPEAKER_01: En wat dit is, dat is voor iedereen anders.
- 18:33SPEAKER_01: Voor de ene is dat bij mij helpt het bijvoorbeeld gewoon om echt even heel rustig diep in en uit te ademen.
- 18:39SPEAKER_01: Voor een ander is dat een helpende gedachte bedenken.
- 18:41SPEAKER_01: Voor een ander is dat iets fysiek doen, is dat even stamvoet of brullen of zuchten.
- 18:47SPEAKER_01: Dat zijn vaak dingen die we bij kinderen niet zo fijn vinden, dat we zeggen van je moet niet zo roepen.
- 18:52SPEAKER_01: Maar als het gaat over brullen als een leeuw, ofzo, in plaats van iets lelijk roepen naar iemand.
- 18:59SPEAKER_01: Dat werkt eigenlijk heel regulerend.
- 19:01SPEAKER_01: Over laatst, ik heb een training over omgaan met emoties bij kinderen, je gaf iemand zo het voorheel van ja, mijn zoontje van drie blaast soms een kat als die boos is.
- 19:09SPEAKER_01: En dat komt nogal vreemd over.
- 19:12SPEAKER_01: Maar eigenlijk is dat een supergoede manier om je te reguleren, want je gebruikt je ademhaling.
- 19:17SPEAKER_01: Dus dat zijn misschien dingen waar je als ouder in eerste instantie van zou denken van dat moeten we echt afleren.
- 19:24SPEAKER_01: Maar als het alternatief is, op een kind slagen of iets stuk maken, dan is blazen als een kat, of even brullen als een leeuw, of een draak, eigenlijk een hele goede manier om daarmee om te gaan, valt dat nog mee.
- 19:36SPEAKER_00: Mijn eigen dochter als die boos is, vraagt hij vaak een kartonnen doos om kapot te trekken.
- 19:41SPEAKER_01: Vind je dat dan goed?
- 19:42SPEAKER_01: Ja, absoluut.
- 19:43SPEAKER_01: Als we boos zijn, dan komt er vaak heel veel stresshormoon vrij, adrenaline, cortisol.
- 19:48SPEAKER_01: Dat is omdat ons.
- 19:51SPEAKER_01: We gaan dan zo wat in vecht-vluchtmodus.
- 19:54SPEAKER_01: Vroeger was dat nodig om te overleven als er spanning is of gevaar dreigt, dan moeten we ofwel snel kunnen wegvluchten of het gevaar bevechten.
- 20:05SPEAKER_01: En die stresshormonen zitten in ons lijf en we voelen een drang om daar iets mee te doen.
- 20:09SPEAKER_01: Dat is ook de reden waarom kinderen, jonge kinderen, de drang voelen om te slaan of te stappen of te bijten.
- 20:15SPEAKER_01: Ze gaan soms letterlijk van zich afbijten.
- 20:18SPEAKER_01: Dus is het heel goed om die stresshormonen te gebruiken, die op te gebruiken, zodat die ook sneller eruit kunnen.
- 20:26SPEAKER_01: Iets kapots scheuren, of stampvoeten op de grond of even springen, rennen of tegen een muur duwen.
- 20:33SPEAKER_01: Dat zijn allemaal hele goede manieren om daarmee om te gaan.
- 20:36SPEAKER_01: Ik moet niet bang zijn voor die agressie.
- 20:38SPEAKER_01: Nee, omdat het op zich, dat gaat over karton of papier, scheuren, dat is niet agressie naar andere personen.
- 20:45SPEAKER_01: Er wordt wel eens als tip gegeven.
- 20:48SPEAKER_01: Als je wilt slagen, mag niet, maar je mocht wel hier op een kussen slagen.
- 20:51SPEAKER_01: Maar uit onderzoek blijkt ook dat dat eigenlijk niet het beste alternatief is.
- 20:57SPEAKER_01: Omdat ze dan wel nog altijd willen slaan op iets vanuit boosheid en hun boosheid zo willen afreageren.
- 21:05SPEAKER_01: En zeker bij jonge kinderen, er is niet altijd een kussen of een zetel voor handen om op te slagen.
- 21:11SPEAKER_01: En als je overspoeld bent door je emoties, je hebt geen impulscontrole, als er geen veilig alternatief is om op te slagen, dan is de kans groot als je geen andere manieren weet om met die boosheid om te gaan, dat je alsnog op de persoon in kwestie iets wilt slagen.
- 21:27SPEAKER_01: En dat is ook uit onderzoek gebleken, dat we denken vaak dat dat oplucht, maar eigenlijk is dat niet zo.
- 21:35SPEAKER_01: Dus is het veel beter om, er zijn zoveel andere manieren om met boosheid om te gaan, om met dat gevoel om te gaan.
- 21:43SPEAKER_00: Het is veel beter om ineens iets anders aan te leren.
- 21:46SPEAKER_00: Ja, en als je kind toch dingen doet die niet kunnen, bijvoorbeeld iemand stampen, moet je hem dan zeggen: probeer eens op de grond te stampen?
- 21:56SPEAKER_01: Ja, dat zou je zeker kunnen doen.
- 21:58SPEAKER_01: Vaak is het moment van Grote emoties is niet het ideale moment om nieuwe dingen aan te leren.
- 22:04SPEAKER_01: Ons brein is dan niet klaar om te leren.
- 22:07SPEAKER_01: Dus je kunt dat zeker als het iets heel eenvoudig is, kun je dat wel suggereren.
- 22:12SPEAKER_01: Maar vaak is het beter om dat op een rustig moment te doen.
- 22:16SPEAKER_01: Om op dat moment gewoon te begrenzen en te zorgen voor rust.
- 22:20SPEAKER_01: En als het rustiger is om even samen na te denken van oké, wat zouden dan in de plaats kunnen doen.
- 22:24SPEAKER_01: Je zou op de grond kunnen stampen of iets anders.
- 22:27SPEAKER_01: Maar wat het allerbeste werkt, en dat vergeten we vaak, is wanneer wij.
- 22:31SPEAKER_01: Want kinderen leren niet per se door wat wij ze vertellen, door te zeggen van je moet dit of je moet dat of probeer dat iets.
- 22:37SPEAKER_01: Maar door te observeren, door te zien wat wij op momenten dat we boos zijn.
- 22:42SPEAKER_01: Dus als je denkt van misschien is het een goed idee dat mijn kind op die manier leert om zijn boosheid te uiten, dan kan het goed zijn om dat zelf ook zo voor te doen.
- 22:52SPEAKER_01: Als je dan voelt van ik ben boos, om dan te laten zien of te zeggen van ga dit doen.
- 22:58SPEAKER_01: Bijvoorbeeld even ter plaatse trappelen of tot tien tellen, of in en uitademen of even gewoon alles losgooien, éénderwa.
- 23:10SPEAKER_01: Om dat te zeggen, ik ga dat doen, en dat ook effectief te doen.
- 23:14SPEAKER_01: En dan kun je nog zeggen, dat heeft mij wel echt geholpen.
- 23:18SPEAKER_01: Omdat kinderen zo zien dat als je boos bent, dan kan je dat doen en dat helpt.
- 23:23SPEAKER_01: En zo leren ze veel beter dan wanneer je zegt van als je boos bent, dan moet je gewoon diep in en uitademen.
- 23:30SPEAKER_01: En als jij boos bent, dan gaat je zelf even brullen en met de deuren slagen.
- 23:36SPEAKER_00: Dus we moeten het goede voorbeeld geven.
- 23:38SPEAKER_01: Ja, dat is zo'n cliché eigenlijk, maar eigenlijk is dat zo'n krachtige tool, die we heel vaak over het hoofd zien.
- 23:46SPEAKER_01: Kinderen leren door te observeren en dus moeten ze natuurlijk een voorbeeld hebben.
- 23:51SPEAKER_00: Ja, maar wat als je zelf nu niet zo vaak boos wordt, en je hebt wel een heel temperamentvol kind, dat wel heel snel boos wordt.
- 23:57SPEAKER_01: Ja, je kunt dat zeker samen oefenen.
- 24:01SPEAKER_01: Je kunt uiteraard vertellen, dat zijn dingen die je kan doen.
- 24:04SPEAKER_01: Je kunt dat ook oefenen.
- 24:05SPEAKER_01: Spel is ook een hele goede toegangspoort voor kinderen.
- 24:09SPEAKER_01: Waarbij je situaties kunt gaan naspelen of een knuffel kunt gebruiken.
- 24:14SPEAKER_01: De beer is boos en dan zo'n dingen, dan kun je ook dingen demonstreren, natuurlijk.
- 24:19SPEAKER_01: Dus dat is ook wel heel goed om dat in te zetten.
- 24:21SPEAKER_00: Ja, een soort rollofspel.
- 24:23SPEAKER_01: Ja, zonder dat je het gaat zeggen.
- 24:25SPEAKER_01: We gaan dat nu eens doen.
- 24:28SPEAKER_01: Op zich zou je dat ook wel kunnen doen als je op het moment zelf een ander gedrag wilt aanleren van weet je wat mij helpt, of wat soms ook helpt, is als je zoiets heel hard stamt op de grond.
- 24:38SPEAKER_01: Kom, gaan we dat eens doen, doe je mee.
- 24:40SPEAKER_01: Kinderen staan daar niet altijd voor open, dan is dat ook wat is.
- 24:44SPEAKER_01: Maar soms vinden ze dat wel fijn.
- 24:46SPEAKER_01: En dan is dat ook wel een moment.
- 24:48SPEAKER_01: Maar het is dan wel nodig dat het gevoel al ietsje gezakt is.
- 24:52SPEAKER_00: Zenog tools die we kunnen gebruiken?
- 24:55SPEAKER_01: Ja, je kunt kinderen heel veel aanleren, maar vooral door het voor te doen.
- 25:05SPEAKER_01: Ouders vragen ook wel vaak van mijn kind heeft zoveel emoties, heel veel gevoelens, en het is wel moeilijk om daar dan op kan ik daar wat zicht op krijgen, of hoe kunnen we daar dan over praten, want dat is moeilijk voor mijn kind, dat is ook moeilijk.
- 25:18SPEAKER_01: En wat ik dan wel vaak aanraad, is voor een rustig moment, waarop het einde van de dag er bestaan verschillende gevolgsdagboekjes.
- 25:26SPEAKER_01: En in het najaar komt er ook eentje bij Lano uit van mijn hand.
- 25:33SPEAKER_01: En dat is iets wat je ook wel kan gebruiken om op rustig momenten te hebben over wat is er vandaag allemaal gebeurd.
- 25:39SPEAKER_01: Hoe voel je je?
- 25:40SPEAKER_01: Hoe groot is dat gevoel?
- 25:42SPEAKER_01: Van waar komt dat, denk je?
- 25:44SPEAKER_01: Hoe voelt dat in je lijf?
- 25:47SPEAKER_01: Om het dan op een ander moment te hebben over gevoels en hoe is dat.
- 25:53SPEAKER_01: En eens na te denken over wat helpt jou dan of te vertellen, wat helpt mij?
- 25:59SPEAKER_00: Dus toch een beetje reflecteren met je kind.
- 26:01SPEAKER_00: Ja, oké.
- 26:03SPEAKER_00: Anke, ik heb tot slot nog een paar concrete situaties waar ik graag van jou zou willen horen.
- 26:08SPEAKER_00: Wat vind jij dat we idealiter zouden moeten doen?
- 26:11SPEAKER_00: Ik ga beginnen met.
- 26:12SPEAKER_00: Een kind van drie wil niet naar bed.
- 26:14SPEAKER_00: Het is nogtans bedtijd, die begint te krijgen, gooit zich op de grond.
- 26:18SPEAKER_00: In een ideale wereld, hoe moeten we daarop reageren?
- 26:22SPEAKER_01: Moeilijke vraag.
- 26:23SPEAKER_01: Want zoals ik in het begin al zei, er kan heel veel onder dat gedrag zitten.
- 26:28SPEAKER_01: En dus is het belangrijkste.
- 26:30SPEAKER_01: Je gaat de meeste tools hebben als je kunt ontdekken wat er onder dat gedrag is.
- 26:36SPEAKER_01: Is dat een nood aan nog extra verbinding?
- 26:39SPEAKER_01: Want slapen gaan, dat is een moment van scheiding.
- 26:43SPEAKER_01: Redelijk lang, dat ze het zonder hun moeten doen.
- 26:46SPEAKER_01: Voge kinderen is dat soms best spannend.
- 26:49SPEAKER_01: En zeker als ze doorheen de dag, stel je hebt een hele drukke dag gehad, kind is naar school geweest, de napewaking geweest, thuis gekomen, eten maken, eten, rap in bad en dan in bed.
- 26:59SPEAKER_01: Dan heb je niet zo heel veel momenten van verbinding gehad, terwijl het voor kinderen wel een hele grote behoefte is.
- 27:06SPEAKER_01: Dan zou het goed kunnen zijn om extra in te zetten op verbinding, samen dingen doen.
- 27:11SPEAKER_01: Dus toch een beetje toegeven en nog iets doen, nog een beetje opleven.
- 27:14SPEAKER_01: Ja, idealiter doe je dat natuurlijk preventief, maar dat lukt niet altijd.
- 27:18SPEAKER_01: Maar het is ook wel goed om dat te benoemen en dan wel toch alsnog samen iets te doen, ook om dat daar op een fijne manier af te sluiten.
- 27:26SPEAKER_01: Want als je dan en bij boosheid reageert en zegt en nu is het genoeg.
- 27:30SPEAKER_01: En op je kamer of in je bed en je komt er niet meer uit en ik wil je niet meer zien tot morgen.
- 27:34SPEAKER_01: Ja, dat is niet zo'n fijn afscheid.
- 27:38SPEAKER_01: Zo niet voor u en niet voor het kind.
- 27:39SPEAKER_01: Die gaan waarschijnlijk dan niet ineens zeggen.
- 27:41SPEAKER_01: Ah ja, oké, mijn mama heeft gelijk.
- 27:43SPEAKER_01: Ik ga maar rustig in mijn bedje liggen en ik ga een beetje slapen.
- 27:46SPEAKER_00: Maar als je toch wel mooie momenten gehad hebt die avond, dan moet je toch niet gaan slapen.
- 27:50SPEAKER_01: Ja, er kan nog van alles anders onder zitten, natuurlijk.
- 27:53SPEAKER_01: Het kan ook zijn: geen zin hebben in de dag die volgt en dus het slapen gaan willen uitstellen.
- 28:01SPEAKER_01: Als kinderen nachtmerisch hebben bijvoorbeeld, kan het ook zijn, bang zijn voor de nacht.
- 28:07SPEAKER_01: Of het zou ook kunnen dat een kind door in de dag heel veel prikkels heeft en heel veel spanning heeft opgebouwd en nood heeft aan ontladen en dat dat even uit zijn systeem moet.
- 28:16SPEAKER_01: Kinderen dan heel goed zelf aangeven wat ze nodig hebben eigenlijk.
- 28:19SPEAKER_01: Dus als een kind dan heel actief wordt en begint rond te rennen of te springen of te doen, is dat vaak eigenlijk wat ze nodig hebben.
- 28:27SPEAKER_01: Even extra actief zijn om te ontladen.
- 28:31SPEAKER_01: Dus laten doen.
- 28:33SPEAKER_01: En er misschien een spel van maken en er extra op inzetten.
- 28:36SPEAKER_01: Op een gegeven moment moet je natuurlijk ook wel proberen om dan terug af te bouwen en tot rust te komen om dan naar een verhaaltje te komen, bijvoorbeeld wat jullie slaapritueel ook is.
- 28:48SPEAKER_01: Maar er is niet één juiste aanpak, omdat heel veel afhangt van wat speelt er en wat zit er onder dat gedrag.
- 28:58SPEAKER_01: Afhankelijk daarvan gaat je iets anders moeten doen.
- 29:02SPEAKER_01: Als een kind bang is voor het nachtmeren, of opkijkt tegen morgen, en dus morgen zo lang mogelijk wil uitstellen of nood heeft aan verbinding, ja, dan gaat je iets anders moeten doen, natuurlijk.
- 29:15SPEAKER_00: En andere situatie.
- 29:17SPEAKER_00: Een kind van vijf is een puzzel aan het maken.
- 29:19SPEAKER_00: Het lukt niet goed, het wordt kwaad en het klopt met de puzzelstukken op de grond.
- 29:23SPEAKER_00: Die zijn gekreukt en de puzzel is eigenlijk een beetje kapot daardoor.
- 29:27SPEAKER_00: Wat moet je daarop zeggen in een ideale wereld?
- 29:30SPEAKER_01: De kans is groot dat er zit sowieso frustratie en teleurstelling al onder.
- 29:35SPEAKER_01: En de kans is groot als die puzzel dan stuk is dat een kind dan dat ook wel jammer vindt.
- 29:41SPEAKER_01: Dus eigenlijk moet je maar niet.
- 29:43SPEAKER_01: Soms zijn we dan geneigd om daar nog eens bovenop een consequentie te geven van als zo zit, dan geen puzzels meer, of geen schermtijd of geen dessert, of dat zijn dan allemaal dingen die totaal niet gerelateerd zijn aan wat er gebeurd is.
- 30:00SPEAKER_01: Maar eigenlijk is er al een natuurlijk gevolgd op bij het gedrag van het kind, en is dat eigenlijk al een soort van straf, een straf die jij dan hebt opgelegd.
- 30:10SPEAKER_01: Ik ben sowieso niet zo voor straffen.
- 30:13SPEAKER_01: Maar eigenlijk moeten we dan niet zoveel meer doen, buiten ook weer kennengeven over dat gevoel.
- 30:20SPEAKER_01: Er was heel veel frustratie of het lukte niet, dat vond je heel lastig.
- 30:25SPEAKER_01: En nu is de puzzel stuk.
- 30:27SPEAKER_01: Dat is ja met.
- 30:30SPEAKER_01: Meer dan dat is er eigenlijk vaak niet nodig.
- 30:32SPEAKER_01: Natuurlijk kun je daarna wel kijken van oké, hoe kunnen we dat dan volgende keer aanpakken, zodat de puzzel niet stuk gaat.
- 30:38SPEAKER_01: Of kunnen we misschien samen kijken naar hoe we de puzzel toch nog kunnen maken.
- 30:43SPEAKER_01: Is er een plakband nodig of iets anders of kijken naar hoe kunnen we het herstellen.
- 30:47SPEAKER_01: Maar standaard.
- 30:50SPEAKER_01: Ik kan niet zeggen als dan dat.
- 30:54SPEAKER_01: Maar eigenlijk is de aanpak altijd proberen voorbij het gedrag te kijken wat zit eronder.
- 30:59SPEAKER_01: Meestal zijn dat lastige gevoelens, in het geval van boosheid, lastige gevoelens en onvervulde behoeften.
- 31:06SPEAKER_01: Daaraan proberen tegemoet te komen, erkenning geven voor het gevoel.
- 31:10SPEAKER_01: En samen kijken naar hoe kunnen we herstellen wat er hersteld moet worden als er iets hersteld moet worden.
- 31:17SPEAKER_01: Dat kan zijn iets fysiek repareren, maar ook gewoon zich verontschuldigen of een knuffel geven of een tekening maken of hoe een kind het ook wil goed maken.
- 31:31SPEAKER_01: En samen kijken naar hoe kunnen we het dan op een rustig moment, hoe kunnen we het in de toekomst op een andere manier aanpakken.
- 31:39SPEAKER_00: Dat vraagt heel veel geduld.
- 31:40SPEAKER_01: Ja, maar dat is wel waar kinderen het meeste aan leren.
- 31:43SPEAKER_01: Wij uit een straf van je schermtijd.
- 31:47SPEAKER_01: Wat leert een kind daaruit?
- 31:50SPEAKER_01: Leren ze dan, ah ja, oké, dus volgende keer moet ik het dan zo aanpakken.
- 31:54SPEAKER_01: Nee, ze leren dan oké, dat mag niet.
- 31:57SPEAKER_01: Maar daar moeten we ook altijd van uitgaan.
- 32:01SPEAKER_01: Kinderen willen het graag goed doen.
- 32:03SPEAKER_01: En als dat niet lukt, dan is daar een goede reden voor doorgaan.
- 32:07SPEAKER_01: Zeker als ze jong zijn, zijn ze dan overspoeld geweest door hun emoties en hebben ze iets gedaan waar ze zelf misschien niet zo blij mee zijn, maar ze hebben dat niet bewust gedaan of niet met slechte bedoelingen gedaan.
- 32:19SPEAKER_01: Ze hebben dat gedaan omdat ze even op dat moment niet anders konden.
- 32:26SPEAKER_01: Ze moeten niet leren wanneer.
- 32:28SPEAKER_01: Want vaak weten, zeker oudere kinderen weten dat wel dat slagen niet oké is, of stampen niet oké is.
- 32:34SPEAKER_01: Ze weten dat.
- 32:35SPEAKER_01: Wat ze wel moeten leren is: wat kan ik dan wel doen?
- 32:38SPEAKER_01: Wat helpt mij dan wel op zo'n moment?
- 32:41SPEAKER_01: Dat is eigenlijk het allerbelangrijkste.
- 32:44SPEAKER_00: Een heel waardevolle boodschap om mee af te sluiten.
- 32:46SPEAKER_00: Dankjewel, Anki de Fran.
- 32:49SPEAKER_00: Je luisterde naar de podcast van Mama Paas.
- 32:52SPEAKER_00: Interview en montage waren in handen van mezelf, tien het donder.
- 32:56SPEAKER_00: Wil je niks van deze podcast missen?
- 32:58SPEAKER_00: Abonneer je dan nu meteen helemaal gratis.
- 33:01SPEAKER_00: En vond je het een fijne podcast?
- 33:03SPEAKER_00: Geef ons dan alsjeblieft een goede review, zodat wij nog meer ouders kunnen helpen.
- 33:07SPEAKER_00: En jij kan ons ook helpen.
- 33:09SPEAKER_00: Spread the woord.
- 33:10SPEAKER_00: Stuur deze podcast naar jouw vrienden of vriendinnen die hier zeker iets aan kunnen hebben.
- 33:15SPEAKER_00: Er is ook nog veel meer Mama Bas te vinden op Facebook en Instagram en onze website Mamabaas.com.
- 33:21SPEAKER_00: En dit is helemaal nieuw.
- 33:23SPEAKER_00: Was je hoofd vol zit met vragen rond het welzijn en de opvoeding van je kindje, dan is er nu Mama Baas Plus.
- 33:30SPEAKER_00: Met concrete en kwaliteitsvolle antwoorden dankzij masterclasses van ervaren experten.
- 33:37SPEAKER_00: Specifieke thema's zoals slaap, opvoeding, EHBO en veel meer worden op een heel toegankelijke manier uitgelegd.
- 33:43SPEAKER_00: In totaal 120 minuten aan video's zijn dat.
- 33:47SPEAKER_00: Die video's kan je bekijken wanneer het jou past en die worden aangevuld met een handig werkboekje.
- 33:53SPEAKER_00: Alle info op mamabaasplus.com.
- 33:56SPEAKER_00: Heel graag tot binnenkort voor een nieuwe aflevering.