Latest / The Gardening School / #28 Van postzegel tot voedseltuin: moestuinieren met impact

Transcript

#28 Van postzegel tot voedseltuin: moestuinieren met impact · The Gardening School

0:07
Leuk dat je luistert naar de podcast van de garding School
0:09
van Mayan June. We maken de enorme hoeveelheid
0:12
informatie over de tuin eenvoudig en leuk door te praten
0:15
met experts en bekende tuiniers, zodat jij een echt goede tuinier
0:18
wordt. Ga je mee de tuin in?
0:26
Welkom bij de garding school. In deze aflevering hebben we
0:29
hesten van de werf te gast. Initiatiefnemer van Stichting de
0:31
kleine boerderij Hester welkom. Leuk dat je er bent.
0:36
Je hebt een lange reis te gaan, want wij zitten in Woudenberg en
0:38
jij in vriesland klopt goede reis gehad.
0:40
Ja prima goed prima. We gaan het vandaag hebben over
0:44
moestuinieren op kleine schaal je moestuinieren nu op 1500 m²
0:48
bij huis en je hebt sociale voedseltuin opgezet.
0:52
Dat is niet bepaald klein, dus daar gaan we het over hebben.
0:54
Je bent op een postzegel begonnen Als het goed is.
0:57
Klopt, We zijn heel benieuwd hoe dat zich heeft ontwikkeld tot
1:00
die grote tuin. Maar eerst, wie ben je en wat
1:03
doe je? Nou, Ik ben Hester.
1:05
Ik woon met mijn gezin met mijn man en 3 kinderen in Oosterwolde
1:08
in Friesland. En wij wonen daar redelijk
1:12
zelfvoorzienend op gebied van groente fruit.
1:15
We hebben kippen voor vlees, We hebben kippen voor eieren, bijen
1:18
voor honing. We hadden varkens, dus daar
1:21
wonen we heel prettig en daarnaast ben ik de oprichter
1:23
van sociale voedseltuin de kleine boerderij in vochteloo.
1:26
Dat is een gehuchtje, eigenlijk een klein dorpje naast
1:29
Oosterwolde. En daar telen we groente,
1:32
fruitaardappels en kruiden voor Mensen die rondkomen van een
1:34
minimum inkomen met een smalle beurs.
1:37
Prachtig concept, daar gaan we het ook eerst even over hebben.
1:43
Ja eerst over die sociale voedseltuin kun je nog even iets
1:46
meer toelichten? Wat houdt het precies in?
1:48
Ja zeker wij tuinieren daar op ongeveer een hectare, dus 10.000
1:52
m² en in harmonie met de natuur, dus op basis van
1:56
permacultuurprincipes tuinieren we daar en verbouwen we groente,
1:59
fruitaardappels en kruiden voor Mensen die moeite hebben met
2:02
rondkomen In de breedste zin van het woord.
2:04
En dat betekent dat we wekelijks leveren aan de voedselbank, het
2:07
Leger des Heils en Dat is het belangrijkste.
2:10
Mensen komen zelf bij ons, hun groente oogsten en alles is voor
2:13
hun. Gratis, dus zij mogen wekelijks
2:15
van de lente tot en met de late herfst mogen ze daar komen om
2:19
hun groente te halen. Omdat wij vinden dat gezondeten
2:22
groente is een basisbehoefte en dat moet ook een
2:26
basisvoorziening zijn voor Iedereen.
2:28
En wanneer zit op ideeën ontstaan?
2:30
Wanneer dacht je dit moet ik gaan doen?
2:32
In 2022 heb ik de stichting opgericht en Dat is naar een
2:35
idee van de eerste sociale voedseltuin.
2:38
Ook in Friesland, in een dorp bij ons In de buurt, in nieuwe
2:40
horne, sociaal en vitaal. En ja, op dat moment was ik.
2:44
Al eigenlijk op best grote schaal aan het groente,
2:47
verbouwen voor ons gezin en dat we.
2:49
Dat werd zo groot dat ik op een gegeven moment gewoon niet meer
2:52
wist wat ik ermee moest. Dus Ik heb een tijdje wat
2:55
verkocht aan een winkel In de buurt, Maar dat was het niet
2:57
helemaal. En op datzelfde moment was net
3:00
na corona gingen de prijzen van de boodschappen enorm omhoog en
3:04
de energieprijzen gingen omhoog en ik hoorde dat in ons in ons
3:07
dorp wat van oudsher niet een hele rijke gemeente is.
3:11
Ook dat er steeds meer Mensen afhankelijk waren van de
3:13
voedselbank. En dat die voedselbanken moeite
3:15
hadden om groenten in hun pakketten te krijgen, verse
3:18
groenten, verse groenten en dat komt Natuurlijk weer door.
3:22
De supermarkten gaan steeds meer verspilling tegen de to good to
3:25
go app hartstikke mooi in principe, Maar dat betekent wel
3:28
dat de voedselbanken steeds minder groente hebben aan het
3:31
einde van de dag en dat dus weer moeten inkopen bij de
3:34
supermarkt. Ja extra cre is.
3:37
Toen dacht ik van, hé, wat dan geweldig concept daar in nieuwe
3:40
horne, dat moeten we ook voor ons dorp hebben.
3:43
En toen is het eigenlijk heel snel gegaan.
3:45
In december is de stichting opgericht en in mei hadden we de
3:47
eerste radijsjes voor de voedselbank.
3:50
Wauw, Dat is inderdaad een snel proces, maar heb je dan niet,
3:54
want je hebt Mensen nodig die dan helpen.
3:55
Ja had ik toen nog niet. Ik was en Ik had ook een een nog
3:59
mijn baan. Toen projectmanager 4 dagen In
4:01
de week, dus Ik ben gewoon begonnen.
4:02
Ik heb een berichtje gezet op toen nog op Facebook.
4:05
Ik had nog geen Instagram. Van dit wil ik gaan doen.
4:08
Zijn er Mensen die been willen helpen?
4:09
Nou en eigenlijk binnen no time had ik een club van 10
4:12
vrijwilligers en Samen hebben we dat gedaan en er was een boer of
4:17
een loonwerker. Die wilde het land wel eventjes
4:19
in gereedheid brengen. Dat land mochten we lenen van de
4:22
buren. 2000 m². Ja.
4:26
Nou, Het is een Friese land makkelijker.
4:27
Nee, zeker niet, Het is Dat is, Dat is ook heel moeilijk daar.
4:30
Dus dus ja, dat dat kon even bij de buren en zo zijn we eigenlijk
4:34
begonnen. 1000 m². En op die plek is het wel nog
4:37
steeds. Nee, nee.
4:40
Wij wouden heel graag groter. We wouden graag meer huishoudens
4:43
voorzien van groenten en we. Ik wou het ook graag niet bij
4:46
mijn huis, Dat was. Dat was heel leuk en mooi.
4:49
Maar ook op zaterdag stonden we er ineens Mensen In de tuinen.
4:51
Dat is, Dat is niet altijd leuk Als je een weekend hebt, dus We
4:55
hebben een stuk land gezocht. Na een hele lange zoektocht
4:57
hebben die uiteindelijk gevonden en even denken hoor, vorig jaar
5:01
nog maar zijn wij begonnen op dat stuk land.
5:03
Ja en en nu hebben we zo rond de 180 200 huishoudens die we.
5:09
Wekelijks kunnen voorzien van gezondeten.
5:11
Dat is een prachtig concept. Kun je aan de Mensen zien die er
5:15
komen wat ze ervan vinden, wat heeft het voor impact op die
5:17
Mensen dat ze daar mogen? Komen oogsten ja ontzettend veel
5:21
impact, ja, want Het is niet Alleen het krijgen van groente.
5:24
Het is even uit je situatie komen uit vaak een moeilijke
5:28
situatie in een mooie omgeving waar de bijenzoomen waar de
5:32
bloemen staan. Ze mogen ook een bosje bloemen
5:34
plukken, wat al helemaal een luxeproduct is in deze tijd,
5:38
laat staan om bespoten bloemen. Dus Het is voor hun een hele
5:41
fijne. Een fijne uitje.
5:43
Ze nemen ook vaak hun kinderen mee.
5:45
Die maken ook kennis met de tuin, mogen zelf de worteltjes
5:48
uit de grond trekken, dus Het is een hele prettige, prettige
5:51
ervaring. En ja, zeeten gezonder en dat
5:55
krijg ik ook echt terug dat dat verbetert.
5:57
En let je dan ook nog op, want het zijn vaak Mensen Misschien
6:00
ook met een andere oorsprong dat je ook groente kweekt die die
6:03
zij vakereten of uit hun geboorteland.
6:06
Dat is wel mooi dat je dat zegt, want daar kwamen we inderdaad
6:09
dit jaar heel erg achter. Dat daar heel veel verschillen
6:12
in zijn dat bijvoorbeeld Mensen uit Syrië.
6:15
Dieeten peterselie de platte peterselie die wij kennen niet
6:19
als als garnering of als een beetje, maar in bossen dus als
6:22
sla dus dus zeg maar, wij kwamen aan met zo'n klein bosje
6:26
peterselie en dan zie je ze kijken van wat moet ik hiermee
6:30
is een beetje alsof je ons tweeaardappels zou geven en dan
6:33
zou zeggen, van nou hè, veel plezier dus die die die hebben
6:37
echt bossen peterselie ja, nodig dat gebruiken ze.
6:41
En zo zijn er inderdaad veel verschillen en en daar houden we
6:43
nu rekening mee. Ja in ons.
6:45
Teeltplan precies mooi ja We gaan even verder, want je hebt
6:48
volgens mij heel veel te vertellen over al die of je hebt
6:50
in ieder geval heel veel kennis op een groot stuk land
6:53
moestuinieren. Je bent begonnen In de
6:55
binnenstad van Leeuwarden heb ik begrepen.
6:58
Kun je iets vertellen over hoe dat eruit?
6:59
Zag, Dat was nou 10 jaar geleden woonden we daar inderdaad In de
7:03
binnenstad een balkon en een klein tuintje.
7:06
En toen heb ik op een gegeven moment aan de zuidkant een tegel
7:09
uit het ja uit het pad gehaald en daar ik geloof gewoon
7:13
tuinaarden ingegooid en tomatenplantjes.
7:15
Die had ik toen gekregen. Nou, en daar kwamen we
7:18
uiteindelijk dan tomaten aan en dat en dat zijn de beste tomaten
7:22
die ik toen ooit had geproefd. En daar is eigenlijk mijn passie
7:25
voor moest tuinieren begonnen. Toen is het eigenlijk heel snel
7:29
uit de hand gelopen, zeg maar dus.
7:32
Die tomaat smaakte zo anders. Dat je dacht, hoe kan dit nou?
7:36
Ik heb wel eens iemand horen, zeggen tomaten uit de
7:38
supermarkt, die smaken naar teleurstelling en sindsdien ben
7:41
ik daar helemaal mee eens, want echt een tomaat uit eigen tuin
7:44
door de zon gerijpt Als je die. 3 uur hè?
7:47
Maar Als het nog lekker warm is In de middag, Als je die dan
7:49
plukt. Nou, je weet niet wat je proeft.
7:53
Ja Engels echt? Maar goed, Dat is nogal een
7:55
overgang dan van zo'n klein stukje naar een heel groot.
7:59
Stuk hoe heb? Je dat verder opgepakt?
8:01
Nou, we gingen dus we wouden graag meer ruimte en meer
8:04
zelfvoorzienend leven dus toen uiteindelijk hebben we een
8:06
boerderijtje gevonden in Oosterwolde.
8:08
Daar zijn we gestart. De verhuisdozen heb ik
8:12
uitgevouwen, de tape eraf gehaald neergelegd en volgens de
8:15
no Dick principe heb ik daar direct de moestuin aangelegd als
8:19
één van de eerste dingen en Dat was denk ik 150. 200 m² dus al
8:23
een stuk groter, maar nog steeds niet heel groot.
8:27
Ja, en daar ben ik begonnen en ook begonnen met leren al doende
8:31
ben ik gewoon begonnen met leren en daar heb ik heel veel fouten
8:33
gemaakt en heb ik heel veel geleerd.
8:35
Ja. Kun je eens wat noemen wat wat
8:38
je toen hebt gedaan waarvan je nu denkt, hoe kon ik het doen?
8:41
Nou beginnersfout the bedden op de verkeerde manier gesitueerd,
8:46
dus niet met de kopse kant Noord Zuid, maar in In de breedte
8:50
Noord zuid, waardoor Als je dan ergens.
8:52
Planten, neerzetten of boontjes of zo dat andere bed In de
8:55
schaduw staat. En wij, ja, we zitten op hele
8:59
arme zandgrond, dus Ik had er een beetje compost over dat
9:02
karton heen gedaan. Veel te weinig dus nou, de
9:05
planten groeide dat eerste jaar heel, heel langzaam en ik werd
9:08
er helemaal gefrustreerd van dus op een gegeven moment heb ik ook
9:11
dat durf ik hier wel te zeggen. Heb ik toen kunstmest gebruikt?
9:15
Ja, want nou ja, ja, tuurlijk, Maar dat is allemaal vallen
9:20
opstaan en Ik wil maar zeggen dat Als je begint met tuinieren
9:23
verwacht niet. Allemaal in één keer goed gaat.
9:25
Het is gewoon een leerschool, maar je oogst altijd de kennis
9:28
en je oogst altijd wat en daarna heb ik nooit meer kunstmest
9:32
gebruikt Omdat het gewoon niet nodig was, Omdat uiteindelijk
9:35
nou, weet je hoe het moet, wordt het steeds beter, krijg je
9:38
evenwicht en dan is dat helemaal niet.
9:40
Meer nodig. Mooi hoe je het zegt.
9:42
Ik oogst kennis als dan je oogst mislukt, dan heb je alsnog die
9:46
kennis die die je meeneemt. Maar heb je nog andere Mensen
9:49
waar je naar keek of hoe je hoe je tot alle inzichten kwam?
9:53
Ja, zeker het het boek van Madame Zaza heeft me heel veel
9:57
geholpen in het begin en een aantal Mensen op YouTube waar ik
10:00
heel veel van heb geleerd. Roots en reviewge bijvoorbeeld.
10:03
Daar heb ik heel veel van geleerd.
10:05
Charles Dowding ook Natuurlijk met de no dick manier en gewoon
10:09
ook echt heel veel doen en kijken.
10:11
Wat gebeurt er? Wat gebeurt er In de tuin en
10:14
Waarom heb ik ineens zoveel slakken?
10:16
Of ja, is het evenwicht dan zoek, hoe krijg ik dat evenwicht
10:20
weer terug? Hoe krijg ik egels in mijn tuin,
10:22
hoe krijg ik merels in mijn tuin?
10:24
Ja, je zou eigenlijk wel heel veel podcasts met jou kunnen
10:27
vullen. Volgens mij over al die
10:28
onderwerpen kun je al bezaken luisteraars die slakken.
10:34
Die zijn altijd heel ingewikkeld.
10:37
Heb je daar een tip voor? Ja, dat hangt er ook een beetje
10:41
vanaf hè. Als je Als je Als het gaat om op
10:43
kleine schaal moestuinieren, dan is het heel anders.
10:46
Dan kan je het. Dan moet je gewoon elke avond
10:48
eventjes de tuin in kijken. Als het wat groter wordt, heb je
10:51
er ook minder last van. We hebben op de sociale
10:54
voedseltuin ja 1000 croppen sla's staan als daar 10 of 15
10:58
vanaf vallen. Ja, dan merk ik het niet eens
11:01
dus ja, en altijd rekening houden dat Als je moestuin hier
11:06
met de natuur dan deel je. Je deelt met de dieren die in
11:09
jouw tuin wonen, dus dat betekent dat niet 100% van de
11:12
oogst voor jou is. En als jij ervan uitgaat dat 40%
11:16
ongeveer voor andere dieren is. En 60% van jou, dan heb je al
11:20
een hele andere instelling en dan reken je er ook op dat er
11:23
wat afvalt en dan is het veel minder erg.
11:25
Ja, ja dus dat neem jij eigenlijk mee in jouw.
11:29
Zuidplan en ook in mijn verwachting Als je verwachting
11:32
anders is dan dan valt het eigenlijk vaak erg mee.
11:35
Nou, Dat is ook mooi om te horen.
11:37
Dat is sowieso een goede, dus extra zaaien ja, voor de Dieren
11:40
aanklik kun je een voorbeeld geven van hoe je uit een kleine
11:44
tuin, want Ik denk de meeste Mensen die luisteren hebben niet
11:46
zo'n zoveel metaren. Hoe kun je veel opbrengst halen
11:50
uit zo'n kleine klein oppervlak? Nou de de meeste Mensen beginnen
11:53
ook inderdaad klein en Dat is denk ik ook goed, vooral Als je.
11:56
Begint doe niet teveel in één keer, want dan dan kan je ook
11:59
een beetje overweldigd raken op een gegeven moment en Misschien
12:01
ontmoedigd, dus ik zou het inderdaad aanraden om altijd
12:05
klein te beginnen en dan uit te breiden en van een kleine tuin
12:08
kan je ook ontzettend veel oogst halen, bijvoorbeeld Als je
12:12
verticaal tuinieren er in op in opneemt.
12:15
Dus stel, je hebt een moestuinbak of zelfs een Space
12:18
kuip Als je daar een klein rekje of wat stokken inzet en daar zet
12:21
je wat boontjes tussen, dan ga je de lucht in en dan heb je al
12:23
meer opbrengst. Maar het is ook heel slim om
12:26
combinaties te maken van planten die snel groeien en planten die
12:30
langzaam groeien. Dus bijvoorbeeld Als je maïs in
12:34
je tuin neerzet, dan wacht je tot de mais even een beetje wat
12:37
groter is een metertje ofzo en dan kan je er klimbooontjes
12:40
stokbonen tegenaan zetten en die stokbonen hebben dan steun aan
12:44
die mais en dan heb je eigenlijk dubbele opbrengst op één plek en
12:48
dat kan je ook doen en dat doe ik elk jaar bij ons In de kas.
12:51
We hebben een kast thuis ook en daar telen we tomatenpaprikas en
12:55
pe. Maar In de hele vroege lente zet
12:58
ik daar al knoflook en uien in. Of eigenlijk in het najaar en
13:02
tegen de tijd dat die knoflook en uien al wat groter zijn,
13:04
komen de tomatenplantjes. Die komen daar tussen te staan.
13:08
En Als de tomatenplanten echt groter worden en ze krijgen het
13:11
een beetje ruimtegebrek, dan zijn die uien alweer klaar en
13:14
die knoflook is alweer klaar, dus die haal je er dan uit en
13:17
waardoor die tomaten weer alle ruimte hebben om door te groeien
13:20
en zo til je eigenlijk dubbel op een klein stukje.
13:24
En dat kan ook met nou wat bij ons heel goed werkt is
13:27
boerenkool neerzetten als een plantje en daar rucola omheen
13:31
zaaien en tegen de tijd dat die boerenkool echt zo groot is
13:34
geworden dat die alle ruimte opneemt, is de rucola al
13:36
geoogst. En dan ja, dan heb je eigenlijk
13:38
twee oogsten op één bed. En het voordeel daarvan is ook
13:42
dat je meteen onkruid onder drukt.
13:44
Want waar rucola staat, komt geen onkruid.
13:47
Is eigenlijk een. Bodem bedekker dan die kennis.
13:51
En wat ik toen al deed op dat kleine stukje?
13:53
Die neem ik nu ook mee naar het grote stuk, waardoor we ook heel
13:57
efficiënt en veel opbrengst kunnen hebben op dat grotere
14:00
stuk land voor die 200 huishoudens.
14:03
Ja, maar dan is het en je eigen moestuin.
14:06
En Als je dan thuiskomt uit je werk, heb je dan nog?
14:09
Steeds zin om ja, zo zo groot is die passie, dus Het is nooit
14:13
klaar en Dat is, Dat is ook meteen het mooie, denk ik van
14:17
ja, tuinieren of zelfvoorzienende leven in een
14:19
bredere zin. Er is altijd weer een een.
14:22
Nieuw ding om te leren of een Rabbit Hole om helemaal in te
14:24
duiken. Als je eenmaal brood hebt
14:26
gebakken en dan ga je dan ga je naar zuurdesem en ja, van
14:31
zuurdesem kom je dan weer in fermenteren of kom je weer in
14:35
gingerbug en ja dus Ik ben nooit klaar, Het is Het is heerlijk om
14:39
daar helemaal in Los te gaan. Ja, want het verwerken van de
14:43
oogst is dat kost ook gewoon hartstikke veel tijd.
14:45
Eigenlijk ja, In de zomer dan sta ik vaak nog tot een uur of
14:49
11, 12 achter het voor een huis om dingen in te maken, ja.
14:53
Dus als dan de winterperiode aanbreekt, ben je dan blij of
14:56
ben je dan echt teleurgesteld? Ja, Ik heb dus ook helemaal geen
14:59
winterdip in in november of december.
15:01
Ik ben echt heel blij dat ik even tijd heb om op adem te
15:04
komen om plannen te maken voor het nieuwe jaar.
15:07
Om al die tomaten die ik in augustus.
15:09
Dat is een bezeten zo In de vriezer heb gekeild om die er
15:12
weer uit te halen en om daar saus van te maken en ervan te
15:15
genieten ook. En u zegt, dan ga ik met plannen
15:17
aan de slag. Kun je eens vertellen hoe je dat
15:19
aanpakt? Nou voor mij thuis bij ons thuis
15:22
is. Eigenlijk zit eigenlijk niet zo
15:23
een strak plan onder. Daar doe ik heel veel op basis
15:25
van permacultuur door elkaar en ook Pol.
15:28
Uur, dus daar heb ik niet een strakke wisselteelt In de
15:30
sociale voedseltuin heb ik wel een strakke wisselteelt Omdat we
15:35
daar ook echt. Nou ja, je, Je moet wel kunnen
15:38
garanderen dat jij die huishoudens elke week iets kan
15:41
bieden wat divers is en en structureel.
15:45
Dat is ook niet Alleen maar met courgettes om de oren slaan in
15:48
in juli, dus daar zit echt wel 1 1 1 teeltplan bij en dat heb ik
15:52
geleerd op de Biodynamische Landbouwopleiding aan de warme
15:55
Hof in Dronten. Dat was wel heel nuttig, dus
15:58
daar werken. Basis van wisselt en dat
16:00
betekent eigenlijk dat per bed heb je een vrucht.
16:03
Heb je een gewas soort dus kolen op de ene vruchtgewas op de
16:07
andere bootjes boontjes op de andere en elk jaar roteren die
16:11
bedden. En dat betekent dat je eens In
16:13
de 7 jaar maar een glas uit dezelfde soort op het bed hebt
16:17
en daarmee voorkom je dat ziektes vat kunnen krijgen op de
16:20
bodem, zoals bijvoorbeeld knolvoet of fytochter in
16:24
deaardappels. Daar zit een heel strak plan
16:26
onder welk bed, wat staat er op, wat hebben we In de voorteelt,
16:30
wat is de hoofdteelt en hebben we dan nog een nateelt?
16:33
Wanneer moet ik het plant goed bestellen, hoeveel moet ik
16:36
bestellen? Ja rekening houdend met de
16:38
dieren die er ook vaneten zijn er nog meer van die dingetjes
16:42
waar je rekening mee houdt in het aantal.
16:44
Of ja we bestellen altijd wat meer Omdat je inderdaad, We
16:47
hebben ook nog een bosje achter onze tuin en daar wonen een stuk
16:50
of 7 reeën en voordat wij daar waren, waren die reeën daar
16:54
Natuurlijk al. En die liepen altijd over toen
16:57
nog het weiland naar. Het andere borstje aan de
17:00
overkant, want daar woont hun familie.
17:01
En als ze dus over onze tuin heen lopen, dan komen ze langs
17:04
de peterselie en de boontjes. En dan vinden ze heel erg lekker
17:07
en dan hebben ze graag een hapje van kwamen we achter behalve Als
17:10
je er schapenwol neerlegt. Want de geur van schapenwol
17:14
schikt die reeën af, die hebben zoiets van, oh, Dit is een dier.
17:17
Ik weet niet wat voor dier, maar hier ga ik nieteten, dus wij
17:21
mult je nu ook met schapenwol. Ja, dat ziet er heel gek uit, is
17:25
eigenlijk alsof Mensen komen dan op de tuin en die denken, wat is
17:28
hier gebeurd? Dat hebben ze met dat schaap
17:30
gedaan. Maar ja, Dat is Alleen de wol,
17:32
die ligt dan op de bedden. En is het wat jou betreft
17:35
moeilijker of makkelijker om op een klein stukje grond te
17:38
werken, of is dat vergelijkbaar met in grote grote aantallen?
17:41
Ja, Het is, Het is anders. Ik zou niet willen zeggen.
17:44
Moeilijker Het is, Het is vooral anders en We hebben In de In de
17:48
sociale voedseltuin ook een groot deel beleeftuin en daar
17:51
tuinieren we wel op de manier die ik altijd gewend was thuis,
17:55
dus alles door elkaar en ook echt nodig, dus ook niet vrezen.
17:59
We zitten niet aan de bodem, dus Het is een beetje.
18:02
We hebben nu op die tuin een beetje van alles, dus ik zou
18:04
niet zeggen dat het compleet anders is.
18:06
Nee, Het is gewoon meer werk, je hebt meer Mensen nodig.
18:10
Ja en hoe vergroot je de biodiversiteit?
18:13
Is dat ook aan de orde op een volkstuin of op een moestuin?
18:16
Ja bij ons thuis. Ik denk dat biodiversiteit en
18:19
het het evenwicht in je tuin daarmee valt of staat plezier in
18:22
tuinieren. Ik zou niet eens zo willen
18:24
zeggen de oogst, al wordt hij er ook beter van, maar plezier in
18:28
in moestuinieren zit hem niet Alleen In de sla oogsten of de
18:31
bietjes oogsten, Maar het zit hem er ook in dat je in die
18:34
tuin. Je bent een groot deel van de
18:36
dag. Ben je in die tuin aan het werk.
18:38
Dat kan maar beter leuk zijn en als jij bij je om je heen hoort
18:41
zoomen en je hebt een egelende tuin en het kwettert er met
18:45
vogels en Er zijn Er zijn mooie bloemen her en der, dan maakt
18:48
het het voor jezelf Alleen maar fijner.
18:51
Die biodiversiteit is dus gewoon onderdeel van jouw beleving.
18:55
Die moet Er zijn voor de oogst en voor jouw geluk In de tuin.
18:59
En, hoe creëer je dat dan? Nou allereerst door geen
19:02
pesticiden en kunstmest te gebruiken en Dat is gewoon
19:04
belangrijk, want Als je pesticiden gebruikt.
19:07
Bijvoorbeeld tegen luizen. En dan doodt je niet Alleen de
19:10
luizen, maar je doodt ook de lieveheersbeestjes en Dat is
19:13
Misschien voor één jaar. Heb je dan geen luizen?
19:15
Maar het volgende jaar komen ze extra hard terug en dan zijn er
19:19
geen lieveheersbeestjes om die luizen op te ruimen, want die
19:21
zijn ook doodgegaan. Dus het eerste jaar of het
19:24
tweede jaar kan je best wel wat last hebben van wat plaagdieren,
19:27
maar je streeft naar het evenwicht en dat komt vanzelf
19:30
als jij er inderdaad voor zorgt dat je een tuin maakt waarin die
19:34
dieren die zo belangrijk zijn zich welkom voelen, dus niet.
19:38
Netjes laat die bladeren gewoon liggen.
19:40
Laat wat rommelhoekjes voor een egel afgeknipte stengels en
19:44
dergelijke laat het allemaal gewoon liggen.
19:46
Daar gaan de insecten weer in en die vinden daar hun huis en en
19:50
daarmee ben je eigenlijk al een heel eind.
19:52
En Natuurlijk kan je insectenhotels neerzetten en je
19:55
kan ook vogelhuisjes neerzetten en egelhuisjes, Dat is allemaal
19:59
heel mooi, maar vooral niet te netjes, niet te aangeharkt.
20:03
En ja, zo min mogelijk de bodem verstoren.
20:07
Kun je nog voor de luisteraar die nu denkt, nou dit, ik word
20:09
hier ook helemaal enthousiast van.
20:11
Wat groenten en kruiden noemen die zegt je hebt 50 m², is dat
20:16
realistisch? Wat zou je dan als eerste kweken
20:19
of hoe kies je uit alles wat Er is?
20:22
Nou allereerst wat jij lekker vindt wat jij en je gezin graag
20:25
eet. Dus eet je eet je graag
20:27
boontjes, dan zou ik zeggen, van zet vooral boontjes in je tuin
20:30
en doe dan wat andere soorten dan de soorten die je In de
20:33
supermarkt koopt. Dus je hebt hele leuke paarse
20:35
boontjes, blauw Hilde heten die die zijn paars en Als je ze in
20:39
heet water gooit, dan worden ze groen.
20:40
Nou, hoe leuk is dat. Ja grappig dus wat je wat je
20:44
graag zelf eet en wat een beetje makkelijk is.
20:46
En ja, wat is makkelijk nou? Courgette doet het Natuurlijk
20:49
altijd heel graag en sla doet het graag radijsjes en snelle
20:53
groeiers kolen zijn Misschien wat lastiger, maar ook ook
20:56
bijvoorbeeld tomaten kunnen Als je geen kas hebt kan dat best
20:59
lastig zijn, maar je hebt hele leuke struiktomaatjes.
21:01
Bijvoorbeeld een tiny TIM is een leuke ras, die worden niet heel
21:06
groot, die hoef je ook niet te dieven, dus daar heb je geen
21:08
kennis voor nodig daarvan. Die kan je in potten zetten op
21:11
een mooie zonnige plek. En als jij dan eenmaal die
21:13
tomaat hebt geproefd, dan. Dan loopt het vanzelf uit de
21:16
hand komt. Helemaal.
21:18
Goed van jou? Ja precies.
21:20
En stel, je bent al ervaren In de moestuin.
21:22
Heb je dan nog uitdagende groente of kruiden waarvan je
21:25
zegt, nou, probeer dat eens dat dat brengt je een stap verder.
21:28
Ja, Als ik naar mezelf kijk, dan ga ik steeds meer andere soorten
21:32
telen, Omdat ik dat zelf heel leuk vind en Omdat die nieuwe
21:35
smaken vind, Ik vind ik hartstikke leuk, dus dat doe ik
21:38
in mijn eigen moestuin wel. Maar ik merk dat op de sociale
21:40
voedseltuin willen Mensen toch vaak een beetje wat.
21:43
Nou ja de standaard groente, Maar ik vind het heel leuk om te
21:47
experimenteren met bijzondere groenten, bijvoorbeeld
21:49
ananaskers. Dat is een leuk lampionnetje.
21:52
Waar dan een ja, een soort vruchtje inzit lijkt tot op een
21:55
tomaat en die smaak ja was voor mij helemaal nieuw, had ik nog
21:58
nooit geproefd en ik ja lekker heel lekker, dus dus zo en
22:03
bijzondere pepers paar jaar geleden aten wij helemaal niet
22:07
spicy, maar sinds ik pepers kweek allerlei soorten met
22:11
allerlei fruitige, lekkere smaken.
22:13
Ja dan heb je dus 1 grote oogst, dus dan ga je ze ook verwerken
22:17
tot giraça tot sambal en dan eet je ook weer anders en dan leer
22:21
je allemaal bijzondere andere smaken kennen.
22:24
Dus Ik denk dat dat heel leuk is dat je je echt uitbreidt van wat
22:27
is er nog meer allemaal? En Er is heel veel wat je
22:30
Misschien nog helemaal niet kent.
22:32
Doe jij dan ook ieder jaar iets nieuws proberen, is dat ook een
22:34
soort standaard voor jou of. Ja, dat gaat eigenlijk
22:37
automatisch, Omdat als Als ik dan in december.
22:40
De tijd heb en al die zaden catalogus Als ik die doorneem en
22:43
de websites dan, dan moet ik altijd maar zo inhouden, want ik
22:45
zie altijd weer. Heel veel leuke, nieuwe nieuwe
22:49
ja groenten die ik allemaal wil proberen.
22:51
Maar zelfs op een hectare heb je op een gegeven moment
22:54
ruimtegebrek. Ja dus dan moeten we ook kiezen.
22:59
Ja. En, wat vind jij het lekkerste
23:01
maaltje Als je iets uit de op de dag uit de moestuin kunt?
23:04
Plukken nou, daar zitten altijd tomaten bij.
23:07
En ja, Als ik thuis ben en Ik heb een maaltijd voor ons gezien
23:11
gekookt. Wat 100% uit onze eigen tuin
23:13
komt en dat gebeurt. Er gebeurt eigenlijk best wel
23:15
vaak nu. Dan ben ik nog steeds ja,
23:18
superblij daarmee en dan dan geniet ik daar extra van Omdat
23:22
Ik weet hoeveel werk en liefde erin zit en Ik weet precies wat
23:26
er op mijn bord ligt, dus daar zit het meestal tomaten bij.
23:29
Dat vind ik het allerlekkerst, maar ook pompoen vind ik altijd
23:32
erg lekker. Ja, het enige waar ik niet van
23:34
houd zijn spruitjes nog steeds niet.
23:35
Nee, verder lust ik eigenlijk alles heel graag.
23:38
Ja, heerlijk, nou, tot slot, wat zou je andere Mensen willen
23:42
meegeven die zelfvoorzienend willen leven In de eerste plaats
23:46
of hun eigen tuin willen? Dus Misschien kun jij beginnen
23:49
met stel. Je wil zelfvoorzienend gaan
23:51
leven. Heb je tips?
23:52
Begin klein Dat is eigenlijk tip nummer één en zelfs Als je op
23:57
een flatje woont of in een klein huis met een mini tuin of geen
24:01
tuin kan je al een start maken met zelfvoorzienend leven, want
24:04
je kan bijvoorbeeld beginnen met brahman wildplukken van bramen
24:08
of bessen of ergens via Marktplaats overschot van iemand
24:11
anders zijn oogst opkopen en leer wat je ermee kan doen.
24:14
Dus leer jam maken, leer wekken. En leer er lekker mee koken.
24:20
En, Dat is eigenlijk stap één van Van zelfvoorzienend gaan
24:23
leven. Leer zelf die skills die je
24:25
daarvoor nodig hebt en dan uiteindelijk bereid je dat
24:28
steeds een beetje meer uit en gebruik groente waarvan je weet
24:32
dat het Tele gemakkelijk is. Bijvoorbeeld, We hebben nu heel
24:36
veelaardberen In de tuin. Tip is ook om die vooral te
24:38
begrenzen in een Space kuip, want die bereiden zich heel snel
24:41
uit. Die had ik ook nog nooit
24:42
gegeten, maar aangezien we er Het is zo'n makkelijke plant en
24:46
die geeft zoveel oogst. Ja, dan ga je er gewoon mee
24:49
koken. Roeien ook met de riemen die je
24:51
hebt, ook met snijbiet dat dat groeit ook hartstikke makkelijk
24:55
had ik eerst ook nog nooit gegeten.
24:57
Leerrecepten ermee maken en en ga gewoon aan de slag.
25:00
Dat is het vooral. Ga gewoon beginnen, ja.
25:03
Dus eigenlijk Als je zelfvoorzienend wil leven, moet
25:05
je naast het moestuinieren het ook heel leuk vinden om alles te
25:08
verwerken om nieuwe skills aan te doen.
25:10
Want. Anders werkt het niet.
25:11
Nee, Als je het niet leuk vindt, dan is het.
25:13
Ik denk ook niet dat je het dan gaat doen, want de beloning is
25:16
dus inderdaad. Niet Alleen die oogst, de
25:18
beloning is ook dat je daar in die thuis staat en je ziet alles
25:20
groeien. En dat geeft zon fantastisch
25:22
gevoel en Als je dan uiteindelijk je maaltijd op
25:25
tafel zet en een aantal dingen daarvan, heb jij vanaf het
25:28
zaadje tot op je bord. Heb je zelf opgekweekt?
25:32
Ja, Dat is fantastisch gevoel en het smaakt echt beter.
25:35
Dat smaakt echt beter. Heb je ook nog tips voor Mensen
25:38
die een eigen tuin willen starten?
25:40
Als je, Als je nog echt geen ervaring hebt en je je wil
25:43
beginnen, dan zou ik zeggen, begin met een spaceica is heel
25:46
klein, maar daar kan je al. Sla en worteltjes en radijsjes
25:51
of bloemen kan je daar inzetten, dan kan je ook ja rond van ogen.
25:55
Mooie kruiden begin gewoon klein en start en geniet van het
25:58
proces en geef jezelf de tijd. Mooi is het concept van de
26:02
sociale voedseltuin ook te kopiëren of kunnen Mensen dat
26:05
ook overnemen in een andere? Provincie bijvoorbeeld zeker een
26:09
speciaal. Daarvoor hebben we sociale
26:12
voedseltuin in Nederland opgericht.
26:14
Website is sociale voedseltuinen.nl en daarop
26:17
hebben we Samen met die andere sociale voedseltuinen die nu
26:20
allemaal in het noorden zijn begonnen.
26:23
Hebben we al onze kennis gedeeld, dus hoe ja hoe begin je
26:26
inderdaad? Zijn teeltplannen die je kan
26:28
bekijken. Wat voor fondsen kan je
26:30
aanschrijven? Wat voor subsidies zijn er, hoe
26:33
ga je je contact met de gemeente?
26:35
Hoe werkt het met vergunningen? Dus al die kennis hebben wij
26:38
daar gebundeld, dus ik zou zeggen, Als je dat wil beginnen,
26:41
fantastisch doen. Dankjewel voor het delen van al
26:45
je kennis en leuke weetjes. Dat is een inspirerend gesprek.
26:48
Het is mooi om te horen hoe je samenwerkt met de natuur en
26:51
Mensen betrekt bij zo'n bijzondere locatie.
26:54
Wil je meer weten van het werk van Hester?
26:55
Dan kun je zeker even kijken op haar instagramprofiel.
26:58
Daar deelt ze heel veel tips. Hele praktische tips.
27:01
Waar je zeker iets mee kan, vergeet ook niet om abonnee te
27:03
worden op onze podcast en geef zeker eventjes een review.
27:06
Dat helpt ons om de podcast breder bekend te maken.
27:09
Dank je wel voor het luisteren en tot volgende.
27:11
Dankjewel. Je luisterde naar de garding
27:15
school, een podcast van mee en june in onze webshop vind je
27:18
alles wat nodig is om van je tuin een groene tuin te maken
27:21
van biologische zaden tot vaste planten tools, zoals de beste
27:24
tuingereedschap en de mooiste potten.
27:26
En gieters koop. Ook ons magazine dat. 4 keer per
27:29
jaar. Uitkomt voor nog meer kennis en
27:31
inspiratie.