Latest / Udha e Verteta dhe Jeta - TruthFM Albania / ORIGJINA E MBRETIT (Mateu 1:1-25)
Transcript
- Origjina e mbretit. Mateu 1 Vargjet kyçe: "Libri i brezave të Jezu Krishtit, birit të Davidit, birit të Abrahamit." (Vargu 1) "Dhe ti do t'i vësh emrin Jezus, sepse ai do të shpëtojë popullin e tij nga mëkatet e tyre." (Vargu 21) Konteksti historik dhe kulturor Ungjilli i Mateut është shkruar kryesisht për mebejntë e shekullit të parë pas Krishtit. Ata prisnin Mesian, por pritjet e tyre ishin të ngarkuara me imazhe politike dhe ushtarake. Mateu hap librin e tij me çelësin më të rëndësishëm: Jezusi është Mesia, por jo ai që prisnit; është më i madh. Geneologjia në botën hebraike nuk ishte thjesht listë emrash; ishte një certifikatë identiteti—kush je, nga vjen, a ke të drejtë të pretendosh. Mateu përgjigjet menjëherë: Jezusi ka të drejtë mbretërore nga Davidi dhe premtim bese lidhur nga Abrahami. Geneologjia ka dy veçori të mahnitshme: përmban gratë si Tamari, Rahabi, Ruthi, Betsheba (në kohën kur listimet hebraike të brezave përfshinin rregullisht burrat) dhe përfundon me Jozefin, që ligjërisht e njeh Jezusin si bir, por nga ana biologjike nuk është babai. Mateu e deklaron këtë haptazi dhe pikërisht këtu fillon mrekullia. Vargjet 1 dhe 2 Titull më i shkurtër që kemi dëgjuar ndonjëherë: "Biri i Davidit, biri i Abrahamit." Mateu i vendos këtë dy tituj në rend të kundërt kronologjik dhe kjo bëhet me qëllim. Davidi vihet para Abrahamit sepse mbreti vjen përpara premtimit. Mateu flet si një njeri që e di se ku e çon historia: tek froni. Vargjet 3 deri në 16 Pesë gra në listën e gjeneologjisë së Jezusit: Tamari mashtroi vjehrrin e saj për të pasur pasardhës (Zanafilla 38), Rahabi ishte prostitutë në Jeriko, Ruthi ishte e huaj moabite, Betsheba u desh në rrethanat e tmerrshme të Davidit. Maria del e fundit, "nga e cila lindi Jezusi". Mateu nuk fsheh të kaluarën e hidhur; e vendos në shërbim të hirit. Vargu 17 42 brezat: 14 + 14 + 14. Mateu e organizon historinë në tri periudha të barabarta: nga Abrahami tek Davidi, nga Davidi tek robëria babilonase, nga robëria tek Krishti. Kjo simetri tregon se historia nuk është rastësi; Perëndia qëndron pas saj si drejtues, si diligjent. Vargjet 18 dhe 19 Jozefi, njeriu i drejtë. Jozefi, njeriu i saj, duke qenë i drejtë... Fjala "i drejtë" këtu është dikaios në origjinal, që do të thotë i bindur ndaj Perëndisë. Ai dëshironte ta ndante me Marinë në heshtje dhe të nuk e dëshironte nga dobësia, por nga mëshira. I drejtë nuk do të thotë i ashpër; do të thotë i butë me ata që janë në nevojë. Vargjet 20 dhe 21 Mos u frikëso. Këto janë fjalët e para të mesazhit qiellor. Frika e Jozefit ishte e vërtetë, reale. Martesa me Marinë do të prishte rendin shoqëror, do të ngrinte pyetje të vështira. Perëndia jo vetëm i flet, por i jep arsye: "Çfarë është ngjizur në të është vepër e Frymës së Shenjtë." Jezus: emri në hebraisht është Yeshua, që do të thotë "Perëndia shpëton". Çdo herë që dikush thërret emrin e tij, po shpallte misionin e tij. Vargjet 22 dhe 23 Përmbushja e parë: "Që të përmbushej". Kjo shprehje do të përsëritet gjatë gjithë Mateut (Kapitulli 2, 4, 8 dhe shumë kapituj të tjerë). Është shtylla kurrizore e teologjisë së tij: historia nuk është e hapur pa kuptim, është në duart e Perëndisë. Isaia 7:14 thotë: "E virgjëra do të mbetet shtatzënë." Përgjatë 700 viteve ky varg kishte qëndruar si një premtim i palëvizur, i pakuptuar plotësisht. Mateu shikon lindjen e Jezusit dhe thotë: "Tani e kuptoj, profecia kishte në mend këtë gjë." Emanuel: Perëndia me ne. Jo Perëndia afër nesh, jo Perëndia duke na shikuar nga lart, por me ne — bashkë në lëkurën tonë, në ajrin tonë, në botën tonë, me të gjitha dhimbjet tona. Vargjet 24 dhe 25 Jozefi u zgjua nga gjumi. Bindja në Bibël nuk është kurrë abstrakte, është gjithmonë konkrete. Jozefi nuk debatoi me engjëllin, nuk kërkoi konfirmim të dytë; u zgjua, veproi, e mori Marinë si gruan e tij. Këtu shihet modeli i bindjes biblike: dëgjo, beso, vepro. Jozefi nuk kuptonte gjithçka, por e besoj atë që i tha Perëndia dhe hapi i parë i tij ishte ai i bindjes. Kapitulli fillon me lindjen e mbretit, përfundon me besimin e shërbëtorit të parë të tij. Vertekta: Mateu na tregon se Jozefi nuk e njohu Marinë deri pas lindjes së Jezusit. Ky nuk është detaj i panevojshëm; është mbrojtja e Mateut për mrekullinë. Jozefi ishte bërë kujdestar, jo babai i tij i vërtetë. Jezusi ka dy gjeneologji: ajo që e lidh me historinë e Izraelit përmes Jozefit ligjërisht, dhe ajo që e bën të veçantë përmes Frymës së Shenjtë. Fjalët kyçe Gjeneologjia: Biblos geneseos — libri i origjinës, i brezave; i njëjti term si libri i parë i Biblës, Zanafilla. Mateu e nis ungjillin si Zanafilla 2:4, duke sugjeruar se ky është krijimi i ri. Kristos: I vajosur. Greqishtja dhe hebraishtja është Mashiach në hebraisht; jo emër, por titull: njeriu të cilin Perëndia e ka zgjedhur për mision specifik. Dikaios: I drejtë. Përdoret për Jozefin në kontekstin e Mateut. Drejtësia nuk do të thotë pa faj, por në rregull me Perëndinë; njeri që ve Perëndinë përpara. Emanuel: Perëndia me ne. Hebraisht është Immanuel (Im + anu + El) — emër premtim që përmbush çdo dëshpërim të shpirtit njerëzor. Lidhja me Dhjatën e Vjetër dhe përmbushja profetike Mateu citon nga Isaia 7:14 si përmbushjen e parë ekskluzive në ungjillin e tij. Por ky është vetëm fillimi. Gjithë Mateu 1 është i ndërtuar mbi Dhjatën e Vjetër: Biri i Abrahamit: premtimi i Zanafillës 12:3 ("Në ty do të bekohen të gjitha familjet e tokës"). Abrahami mori besëlidhjen; në Krishtin ajo përmbushet për të gjithë njerëzit, jo vetëm hebrejtë. Biri i Davidit: premtimi tek 2 Samuelit 7:12-13 ("Do të ngrej pasardhjen tënde pas teje dhe do të bëj të përhershëm në mbretërinë e tij"). Davidi kishte fron në tokë, Krishti ka fron në përjetësi. Lindja prej së virgjërës: Isaia 7:14 thotë almah në hebraisht (re, e virgjër). Debati vazhdoi për shekuj, por Mateu përgjigjet në fakt nga Fryma e Shenjtë; kjo nuk ka asgjë të ngjashme në natyrë. Ajo që Mateu donte të tregonte është se historia e Izraelit nuk përfundon me Malakinë, pasazhe; përfundon me Jezusin, që në të njëjtën kohë është kulmi dhe fillimi i ri. Aplikimi për ne sot Lista me emra të thyer është familja jote. Nëse do të kishe turp nga emrat e gjeneologjisë tënde, nga e kaluara e vështirë, prindër të pabesë, mëkate të trashëguara, kujto gjeneologjinë e mbretit: përmban emra si Rahab dhe Tamar. Hiri i Perëndisë hyn në histori me njerëz të ulët. Jozefi më mëson si të jemi i drejtë. I drejtë do të thotë i bindur ndaj Perëndisë edhe kur situata nuk ka kuptim. Jozefi nuk e kuptonte, por dëgjoi. Edhe ti sot mund të kesh diçka që nuk e kupton, por Perëndia flet: dëgjo. Emanuel: përgjigja e çdo vetmie. Vetmia është ndoshta dhimbja më universale e njeriut. Perëndia me ne nuk është doktrinë, nuk është fe; është prani. Jezusi erdhi në botën tonë jo në një botë ideale, në botën me dhimbje, me konfuzion edhe me shumë pyetje. Emri i Jezusit është mision: "Do të shpëtojë popullin e tij nga mëkatet e tyre" — jo nga romakët, jo nga varfëria, jo nga sëmundja, por nga mëkatet. Shpëtimi që ne kemi nevojë me të vërtetë nuk është një çlirim me politikë; është çlirim i shpirtit tonë. Çfarë mësojmë sot? Historia ka drejtues: 42 brezat e gjeneologjisë treguan se Perëndia nuk e ka humbur kontrollin e historisë, edhe në shekullin e parë, edhe sot. Hiri i Perëndisë nuk kërkon pastërti: Rahabi, Tamari, Ruthi, Betsheba — katër dëshmitarë që mbreti vjen për njerëzit e thyer, jo për ata që mendojnë që e kanë jetën të plotë dhe mendojnë që janë të plotë. I drejtë do të thotë i butë, jo i ashpër: Jozefi na mëson se drejtësia biblike kombinon bindjen ndaj Perëndisë me mëshirën ndaj njerëzve. Jezusi është Perëndia me ne: jo larg, jo indiferent, por është prezent. Kjo është baza e jetës time si besimtar. Paqja dhe hiri i Perëndisë qoftë me gjithsecilin prej jush. Zoti ju bekoftë!