Latest / Udha e Verteta dhe Jeta - TruthFM Albania / NGA ESAU TEK EDOMI (ZANAFILLA 36)
Transcript
- PASARDHËSIT E ESAUT Dy Rrugë, Dy Fate — Suksesi i Shpejtë dhe Premtimi i Ngadaltë Zanafilla 36:1–43 1. Vargjet Kyçe të Kapitullit Këta janë pasardhësit e Esaut, që është Edomi. — Zanafilla 36:1 Esau mori gratë e tij, bijtë, bijat... dhe shkoi në një vend larg vëllait të tij Jakob. Sepse pasuritë e tyre ishin tepër të mëdha që ata të mund të banonin bashkë. — Zanafilla 36:6–7 Këta janë mbretërit që mbretëruan në vendin e Edomit, para se ndonjë mbret të mbretëronte mbi bijtë e Izraelit. — Zanafilla 36:31 Ky kapitull duket si listë e thatë emrash — dhe shumë lexues e kalojnë shpejt. Por ka diçka të rëndësishme këtu. Bibla ndalon dhe i jep Esaut një kapitull të tërë nderi para se të kalojë te Jozefi. Pse? Sepse Perëndia mban fjalën edhe për ata që nuk janë në linjën e premtimit. Dhe sepse ka një mësim të fshehur në krahasimin e dy vëllezërve: njëri u bë komb i fuqishëm shpejt; tjetri po zbriste drejt Egjiptit si familje e vogël. Dukja dhe realiteti nuk janë gjithmonë të njëjtat. 2. Konteksti Historik dhe Kulturor Edomi ishte vendi malor në jug të Detit të Vdekur, i njohur për shkëmbinjtë e kuq — dhe emri «Edom» do të thotë «i kuq», si supa për të cilën Esau shiti të drejtën e parëlindjes (25:30). Edomitët u bënë popull i organizuar shumë përpara izraelitëve: kishin mbretër ndërsa Izraeli ende ishte familje nomade, pastaj skllevër në Egjipt. Në sytë e botës, Esau kishte fituar. Dhe marrëdhënia mes dy popujve do të ishte e vështirë për shekuj. Kur Izraeli doli nga Egjipti dhe kërkoi të kalonte nëpër Edom, ata refuzuan (Numrat 20:14–21). Më vonë do të kishte luftëra. Por Perëndia i tha Izraelit diçka të rëndësishme: «Mos e urreni Edomitin, sepse është vëllai juaj» (Ligji i Përtërirë 23:7). Edhe pas gjithë historisë së rëndë, lidhja e gjakut mbetej. Perëndia s'i lejon popullit të vet as urrejtjen ndaj atyre që s'janë pjesë e premtimit. 3. Shpjegimi i Tekstit Zanafilla 36: 1–8: Ndarja e dy vëllezërve Kapitulli fillon me familjen e Esaut — gratë, bijtë — dhe pastaj tregon pse u ndanë përfundimisht nga Jakobi: «pasuritë e tyre ishin tepër të mëdha që ata të mund të banonin bashkë» (v. 7). Dëgjojeni këtë fjali; a s'ju kujton diçka? Është pothuajse fjalë për fjalë ajo që ndodhi mes Abrahamit dhe Lotit (13:6). Historia përsëritet në familje — dhe sërish, dy njerëz ndahen jo nga urrejtja, por nga bollëku. Por vini re ndryshimin e madh me kapitullin 13: atje Abrahami i dha Lotit zgjedhjen; këtu Esau iku vetë në malin e Seirit. Dhe kjo lëvizje ishte, në një farë mënyre, pranim: toka e Kanaanit i takonte Jakobit. Esau e la premtimin dhe mori tokën e vet. Njeriu që dikur bërtiti «bekomë edhe mua!», tani ecën i qetë drejt jetës së vet. Disa njerëz i lëmë të shkojnë — dhe kjo është në rregull. Jo çdo ndarje është dështim. Zanafilla 36: 9–30: Listat dhe emrat Pastaj vjen lista e gjatë: bijtë, nipërit, krerët e fiseve, dhe edhe banorët e mëparshëm të vendit (Horejtë). Pse i shkruan Bibla të gjitha këto? Tri arsye. E para: saktësi historike — këta ishin popuj realë, me emra realë, në vende reale. Bibla nuk është përrallë. E dyta: nderim — Perëndia i njeh me emër edhe ata jashtë linjës së premtimit. E treta: mbyllje — para se tregimi të përqendrohet plotësisht te Jozefi dhe dymbëdhjetë fiset, Bibla mbyll me nder degën e Esaut dhe s'kthehet më tek ajo. Dhe ka një hollësi që ia vlen: mes emrave gjendet Amaleku (v. 12), nipi i Esaut nga një grua e dytë. Nga ai do të dalë populli i Amalekitëve — populli i parë që sulmoi Izraelin pas daljes nga Egjipti (Eksodi 17:8). Fëmijët e vendimeve tona jetojnë shumë më gjatë se ne. Një martesë, një zgjedhje, një drejtim — dhe pasojat ecin nëpër shekuj. Zanafilla 36: 31–39: Mbretërit e Edomit Dhe pastaj vargu që mban gjithë peshën e kapitullit: «Këta janë mbretërit që mbretëruan në Edom, para se ndonjë mbret të mbretëronte mbi bijtë e Izraelit» (v. 31). Tetë mbretër me radhë — ndërsa Izraeli ende s'kishte as tokë, as mbret, as komb. Nëse dikush do të shikonte të dy familjet në atë kohë, do të thoshte: Esau fitoi. Por vini re diçka te lista: asnjë nga mbretërit e Edomit nuk e trashëgon tjetrin. Secili vjen nga qytet tjetër, familje tjetër. Ishte fuqi pa vazhdimësi — mbretër që vinin e iknin, pa linjë, pa premtim, pa drejtim. Ndërsa te Jakobi, ku s'kishte ende asnjë mbret, kishte diçka që Edomi s'e kishte: një premtim që kalonte nga babai te biri, brez pas brezi. Dhe një ditë, nga ajo linjë do të dilte Davidi — dhe pastaj Ai që mbretëron përjetë. Ky është mësimi i madh i kapitullit: suksesi i shpejtë nuk është e njëjta gjë me bekimin e qëndrueshëm. Bota mat me atë që shihet sot: pasuri, pushtet, emër. Perëndia ndërton me durim gjëra që zgjasin. Kur shikon dikë që ecën përpara ndërsa ti pret, kujto Edomin: tetë mbretër që sot i mban mend vetëm një listë e vjetër. Zanafilla 36: 40–43: Mbyllja e degës Kapitulli mbaron me krerët e fiseve të Esaut «sipas vendbanimeve të tyre, në vendin që zotëronin» (v. 43). Dhe pastaj Bibla e mbyll këtë linjë. Kapitulli 37 do të fillojë me fjalët: «Jakobi banoi në vendin ku i ati kishte qëndruar si i huaj» — dhe menjëherë do të kalojë te Jozefi. Esau mori tokën; Jakobi mbeti i huaj. Njëri u vendos; tjetri vazhdoi të priste. Dhe pikërisht ai që priti, mori premtimin. Kjo është mënyra se si Zanafilla e ndan tregimin gjatë gjithë kohës: fillimisht mbyll degën anësore, pastaj vazhdon me linjën e premtimit. E njëjta gjë ndodhi me Ismaelin (25:12–18) para se të vazhdonte me Isakun. Perëndia i nderon të gjithë — por ndjek një linjë, sepse përmes saj do të vinte bekimi për të gjithë. Dhe ka edhe një gjë prekëse në fillim të kapitullit: gratë e Esaut përmenden me emra dhe prejardhje (v. 2–3), përfshirë Mahalathën, bijën e Ismaelit. Kujtoni kapitullin 28: Esau u martua me të për të kënaqur prindërit. Tani, dy degët e lëna jashtë linjës së premtimit — Ismaeli dhe Esau — bashkohen në një familje. Ata që mbeten jashtë, gjejnë njëri-tjetrin. Dhe Perëndia i bekoi të dy: Ismaeli me dymbëdhjetë princa, Esau me tetë mbretër. Mëshira e Tij shkon më larg se linja e premtimit — edhe pse premtimi ecën nëpër një rrugë të vetme. 4. Fjalët Kyçe të Kapitullit «Edom» (v. 1). Fjala origjinale Edom do të thotë «i kuq». Emri i mbeti Esaut nga dita e supës së kuqe (25:30) — dita kur shiti të drejtën e paralindjes. Një çast dobësie u bë emri i një kombi të tërë. Fjalët dhe vendimet tona kanë jetë më të gjatë se ne. «Seir» (v. 8). Emri origjinal Seir lidhet me fjalën për «i qimëzuar» — sërish përshkrimi i Esaut që në lindje (25:25). Vendi mori emrin e njeriut, dhe njeriu e kishte marrë emrin nga pamja e trupit. Ndërsa Jakobi mori emër të ri nga Perëndia. Njëri u përcaktua nga trupi; tjetri nga takimi me Perëndinë. «Krerët / dukët» (v. 15). Fjala origjinale aluf — kryetar fisi, prijës. Përsëritet shumë herë në kapitull, duke treguar një popull të organizuar mirë e herët. Organizimi dhe fuqia janë gjëra të mira — por nuk zëvendësojnë dot premtimin. Mund të kesh strukturë të përsosur pa pasur drejtim nga Perëndia. «Para se ndonjë mbret...» (v. 31). Kjo shprehje e vogël mban gjithë mesazhin e kapitullit. Ajo krahason dy orare: oraren e shpejtë të botës dhe oraren e ngadaltë të Perëndisë. Izraeli do të priste shekuj për mbretin e vet. Por mbreti i fundit i asaj linje nuk do të vdiste kurrë — «mbretërimi i tij nuk do të ketë kurrë të sosur» (Luka 1:33). 5. Lidhja me Krishtin dhe Dhiatën e Re Kapitulli i Esaut na mëson të lexojmë kohën ndryshe. Ai u bë komb i madh me tetë mbretër ndërsa Jakobi ende s'kishte asgjë. Por Perëndia po punonte ngadalë, brez pas brezi, drejt diçkaje shumë më të madhe: «Perëndia Zot do t'i japë fronin e Davidit, atit të tij, dhe do të mbretërojë mbi shtëpinë e Jakobit përjetë, dhe mbretëria e tij nuk do të ketë kurrë të sosur». — Luka 1:32–33 Tetë mbretër të Edomit erdhën dhe ikën. Nga shtëpia e Jakobit doli një Mbret që s'ikën kurrë. Perëndia nuk nxiton — por Ai përfundon. Nëse sot ndihesh sikur të tjerët po ecin përpara ndërsa ti po pret, kujto: ajo që Perëndia ndërton ngadalë, ndërton për të qëndruar. Dhe historia e Edomit ka edhe një fund të hidhur. Mbreti Herod, ai që u përpoq të vriste foshnjën Jezus, ishte Idumean — pasardhës i Edomit. Kështu, dy mijë vjet pas kapitullit 36, pasardhësi i Esaut kërkonte të vriste pasardhësin e Jakobit. Beteja e dy vëllezërve që filloi në barkun e Rebekës vazhdoi deri te grazhdi i Betlehemit. Por rezultati kishte kohë që ishte vendosur: «i madhi do t'i shërbejë të voglit» (25:23). Megjithatë, mos e mbyllim me hidhërim. Profeti Amos flet për ditën kur Perëndia do të rindërtojë çadrën e Davidit «që të zotërojnë mbetjen e Edomit dhe të gjitha kombet mbi të cilat përmendet emri im» (Amosi 9:11–12) — dhe Jakobi, apostulli, e citon këtë varg te Veprat 15:16–17 për të shpjeguar hyrjen e jo hebrenjve në kishë! Pra edhe Edomi hyn në planin e mëshirës. Dera që Perëndia mbyll për një kohë, mund ta hapë përsëri me hir. 6. Aplikimi për Ne Sot Bujqit e vjetër e dinin dallimin mes kungullit dhe lisit: kungulli rritet për një verë dhe të jep fryt shpejt; lisi do dhjetëra vjet dhe duket sikur s'bën gjë. Por kur vjen stuhia, kungullin e merr era; lisi qëndron. Esau ishte kungull; Jakobi ishte lis. Nga ky kapitull marrim: Së pari — mos e mat jetën tënde me shpejtësinë e të tjerëve. Edomi kishte mbretër kur Izraeli s'kishte asgjë. Nëse shikon shokët, kolegët, madje edhe kishat e tjera duke ecur më shpejt — kujto se Perëndia punon me orare të ndryshme për njerëz të ndryshëm. Ajo që të duket vonesë, mund të jetë ndërtim. Së dyti — një vendim i vogël mund të bëhet emër i përhershëm. Një pjatë supë i dha emrin një kombi: Edom, «i kuqi». Vendimet që i marrim nxitimthi — nga uria, lodhja, zemërimi — mund të mbeten me ne shumë kohë. Para se të vendosësh diçka të rëndësishme kur je i lodhur ose i mllefosur, prit. Ha bukë, fli, lutu — dhe pastaj vendos. Së treti — organizimi nuk zëvendëson drejtimin. Edomi kishte krerë, struktura, mbretër — gjithçka të rregulluar. Por s'kishte premtim. Edhe në kishë e në familje: mund të kemi programe, plane e rregulla të shkëlqyera, dhe prapë të na mungojë ajo që ka rëndësi — që Perëndia të jetë me ne. Pyet rregullisht: a po ecim me Të, apo thjesht po funksionojmë mirë? Së katërti — mos i urre ata që morën rrugë tjetër. «Mos e urreni Edomitin, sepse është vëllai juaj» (Ligji i Përtërirë 23:7). Ka njerëz — të afërm, miq të vjetër — që kanë zgjedhur rrugë krejt tjetër nga jotja. Mos i shndërro në armiq. Lidhja mbetet, edhe kur rrugët ndahen. Dhe dera e mëshirës për ta duhet të mbetet e hapur. Së pesti — disa ndarje janë të shëndetshme. Esau shkoi në Seir, Jakobi mbeti në Kanaan — dhe kjo i shpëtoi të dy nga një konflikt i përhershëm. Ndonjëherë largësia e sjell paqen që afërsia s'e sillte dot. Nëse një marrëdhënie po prodhon vetëm grindje, mendo nëse Perëndia po të thërret në distancë me respekt — jo në armiqësi. Së gjashti — beso te ajo që zgjat. Tetë mbretër të Edomit sot janë vetëm emra në një listë. Mbreti i lindur nga linja e Jakobit mbretëron ende. Investo në gjëra që mbeten: te njerëzit, te besimi, te fëmijët, te Fjala. Gjithçka tjetër, sado e madhe sot, do të bëhet një rresht në një listë të vjetër. 7. Çfarë Mësojmë Nga Ky Kapitull Zanafilla 36 na tregoi dy vëllezër që u ndanë nga bollëku, jo nga urrejtja; Esaun që mori tokën dhe u vendos, ndërsa Jakobi mbeti i huaj me një premtim; tetë mbretër të Edomit që erdhën para çdo mbreti të Izraelit — fuqi pa vazhdimësi; dhe Perëndinë që i nderon me emër edhe ata jashtë linjës së premtimit. Suksesi i shpejtë dhe bekimi i qëndrueshëm nuk janë e njëjta gjë. Me këtë mësim mbyllet Pjesa III e udhëtimit tonë. Mbaje mend këtë varg gjatë javës: «Mbretëria e tij nuk do të ketë kurrë të sosur» (Luka 1:33). Mbretërit e Edomit erdhën e ikën. Mbreti i Jakobit mbetet. PAQJA DHE HIRI I PERENDISE QOFTE MBI JU. ZOTI U BEKOFTE.