Latest / Udha e Verteta dhe Jeta - TruthFM Albania / A JE VËRTET GATI PËR JEZUSIN? Mateu 25

Transcript

A JE VËRTET GATI PËR JEZUSIN? Mateu 25 · Udha e Verteta dhe Jeta - TruthFM Albania

• Mateu 25:1–46 Të dish se diçka po vjen nuk është njësoj si të jesh gati për të. Një student mund ta dijë që provimi është të premten, por përgatitja fillon vetëm kur ulet dhe studion. Në Mateu 25, Jezusi na e tregon këtë ndryshim përmes tri ngjarjeve. Dhjetë shoqërueset prisnin ardhjen e dhëndrit, por jo të gjitha kishin marrë vaj për llambat. Tre shërbëtorët e dinin se zotëria i tyre do të kthehej, por jo të gjithë vepruan me atë që u ishte besuar. Në gjykimin përfundimtar, njerëzit vlerësohen edhe nga mënyra si iu përgjigjën nevojave të të tjerëve. Në secilën ngjarje, njohuria nuk mjaftonte: rëndësi kishte çfarë bënë me atë që dinin. Vargu i temës «Sepse kujtdo që ka, do t’i jepet edhe më shumë dhe do të ketë me bollëk. Por atij që nuk ka, do t’i merret edhe ajo që ka.» — Mateu 25:29 Hyrje Mateu 25 është pjesa e fundit e mësimit të Jezusit përpara se rrëfimi të kalojë te ngjarjet që çojnë në arrestimin dhe kryqëzimin e tij. Jezusi ndodhet ende në Malin e Ullinjve me dishepujt. Pasi u ka thënë se askush nuk e di ditën apo orën e ardhjes së tij, ai u tregon si duhet të jetojnë ndërsa presin. Kapitulli përmban dy shëmbëlltyra dhe një përshkrim të gjykimit të fundit. Secila e trajton gatishmërinë nga një kënd tjetër: të përgatitesh për ardhjen e tij, të përdorësh me besnikëri atë që të është besuar dhe të tregosh kujdes për njerëzit në nevojë. Në shëmbëlltyrën e parë, dhjetë vajza presin dhëndrin me llambat e tyre. Pesë kanë marrë vaj me vete; pesë të tjerat jo. Kur dhëndri mbërrin, vetëm ato që janë përgatitur mund të hyjnë në dasmë. Në të dytën, një zotëri u beson pasurinë tre shërbëtorëve përpara se të largohet. Dy e vënë në punë atë që kanë marrë; i treti e fsheh në tokë. Në fund, Jezusi përshkruan ndarjen e njerëzve si delet nga dhitë, duke vënë në qendër mënyrën si kanë vepruar ndaj atyre që ishin të uritur, të etur, të huaj, të sëmurë ose në burg. Kështu, kuptimi i gatishmërisë bëhet gjithnjë e më konkret. Fillimisht, ajo shihet te vaji që duhet ta kesh me vete përpara se të vijë çasti vendimtar. Më pas, te mënyra si vepron me atë që të është besuar gjatë pritjes. Së fundi, te mënyra si i trajton njerëzit që kanë nevojë për ty. Të jesh gati nuk do të thotë vetëm të presësh atë që do të vijë, por të jetosh sot në përputhje me atë që beson. 1. Vargjet kryesore «Prandaj rrini zgjuar, sepse nuk e dini as ditën as orën.» — Mateu 25:13 “Mirë, shërbëtor i mirë dhe besnik! Ti u tregove besnik në gjëra të vogla; unë do të të caktoj mbi shumë.” — Mateu 25:21 2. Konteksti historik dhe kulturor Një festë martese hebraike në atë botë mund të zgjaste disa ditë. Dhëndri shkonte në shtëpinë e nuses, përfundonte ceremoninë dhe më pas i gjithë grupi i krushqve udhëtonte drejt shtëpisë së tij për festimin. Koha e mbërritjes nuk dihej kurrë me saktësi. Grupi i Dhëndrit mund të mbërrinte pasdite ose vonë natën. Detyra e shoqërueseve të nuses ishte të ishin gati me llambat e tyre për ta mirëpritur dhe shoqëruar procesionin, sa herë që ai të mbërrinte. Llambat ishin të vogla, prej balte dhe punonin me vaj. Ato duheshin mbushur rregullisht. Nuk mund ta merrje hua vajin e dikujt tjetër në mes të ceremonisë. Pesë shoqërueset që nuk ishin gati u detyruan të largoheshin për të gjetur vaj. Ndërsa ato ishin larguar, procesioni mbërriti dhe dera u mbyll. Kjo nuk ishte mizori. Ishte thjesht realiteti: ato nuk ishin aty. Një talent ishte një njësi peshe për argjendin ose arin. Një talent vlente afërsisht sa paga e njëzet viteve për një punëtor të zakonshëm. Kjo është e rëndësishme, sepse kur zotëria i jep një shërbëtori pesë talenta, ai nuk po i jep një shumë të vogël. Ai po i beson një pasuri për ta menaxhuar. Edhe një talent i vetëm ishte një shumë e madhe. Shërbëtori që e varrosi nuk po mbronte diçka të vogël. Pamja e deleve dhe e dhive në fund ishte e njohur. Në atë rajon, barinjtë i mbanin kopetë së bashku gjatë ditës dhe i ndanin në mbrëmje: delet në njërën anë, dhitë në tjetrën. Të dyja llojet e kafshëve dukeshin të ngjashme, por kishin nevojë për kushte të ndryshme gjatë natës. 3. Shpjegimi i Tekstit Vargjet 1–13 — Dhjetë shoqërueset e nuses Dhjetë vajza presin dhëndrin. Ai vonohet. Të gjitha bien në gjumë. Në mesnatë dëgjohet një britmë: po vjen. Të gjitha zgjohen dhe rregullojnë llambat e tyre. “Na jepni pak nga vaji juaj, sepse llambat tona po fiken.” — Pesë prej tyre nuk sollën vaj të mjaftueshëm. Ato u kërkojnë pesë të tjerave ta ndajnë vajin me to. “Meqenëse nuk do të ketë mjaftueshëm për ne dhe për ju, shkoni më mirë te tregtarët dhe blini vetë.” — Kjo tingëllon egoiste derisa ta mendoni praktikisht. Nëse e ndajnë vajin, të dhjetë llambat do të shuhen para se të mbarojë procesioni. Përgjigjja nuk është e pahijshme. Thjesht nuk ka mjaftueshëm vaj për ta ndarë. Disa gjëra nuk mund të huazohen në momentin e fundit. Ndërsa të pesta shkojnë të blejnë vaj, vjen dhëndri. Të pesta që ishin gati hyjnë me të. Dera mbyllet. Pesë të tjerat vijnë dhe trokasin. Dhe dhëndri thotë: “Në të vërtetë po ju them, nuk ju njoh.” Mos e humbisni atë që bëri diferencën. Pesë të mençurat ishin përgatitur për vonesën. Ato kishin vaj. Përgatitja ishte e qetë, e zakonshme dhe e padukshme — deri në momentin kur pati rëndësi. Ndërsa pesë të pamendat nuk e menduan gjatë, nuk e morën parasysh vonesën dhe nuk i bënë mirë llogaritë. “Prandaj rrini zgjuar, sepse nuk e dini as ditën, as orën.” — Mësimi është i thjeshtë. Nuk mund ta dini se kur do të vijë ai. Prandaj, jini nga ata persona që janë gati në çdo kohë. Mateu 25:14–30 — Tre shërbëtorët Një njeri, para se të nisej për udhëtim, i thirri shërbëtorët e tij dhe u besoi pasurinë e vet. Njërit i dha pesë talenta, tjetrit dy dhe të tretit një — secilit sipas aftësisë së vet. Pastaj u nis. Shërbëtori i parë i vuri në punë pesë talentat dhe fitoi edhe pesë të tjerë. Edhe i dyti i vuri në punë dy talentat e tij dhe fitoi edhe dy. Por i treti hapi një gropë dhe fshehu në tokë talentin që i ishte besuar. Pas një kohe të gjatë, zotëria u kthye dhe u kërkoi llogari. Shërbëtori i parë solli dhjetë talenta gjithsej; i dyti solli katër. Megjithëse kishin marrë shuma të ndryshme, të dy dëgjuan të njëjtin lavdërim: “Të lumtë, shërbëtor i mirë dhe besnik! Ti ke qenë besnik në pak; unë do të të vë mbi shumë. Hyr në gëzimin e zotit tënd.” Shërbëtori me dy talenta nuk u krahasua me atë që kishte marrë pesë. Secili u vlerësua për mënyrën si veproi me atë që i ishte besuar. Pastaj erdhi shërbëtori i tretë. Ai tha se e kishte parë zotërinë si njeri të ashpër dhe se, nga frika, kishte fshehur talentin në tokë. Tani po ia kthente ashtu siç e kishte marrë. Por zotëria nuk e lavdëroi që e kishte ruajtur. E qortoi si shërbëtor të lig dhe dembel: edhe sipas fjalëve të vetë shërbëtorit, ai mund t’ua kishte besuar paratë bankierëve, që zotëria t’i merrte mbrapsht me fitim. Frika e shërbëtorit të tretë na bën të mendojmë për mënyrën si e shohim zotërinë. Megjithatë, rrëfimi nuk na lejon ta shpjegojmë mosveprimin e tij vetëm me frikën. Ai kishte marrë diçka për ta administruar dhe zgjodhi ta linte të papërdorur. Zotëria urdhëroi që talenti t’i merrej dhe t’i jepej shërbëtorit që kishte dhjetë. Pastaj shëmbëlltyra përfundon me një paralajmërim të rëndë: shërbëtori i pavlefshëm nxirret në errësirën e jashtme. Nuk është thjesht një histori për të qenë më produktivë. Është një thirrje për ta marrë seriozisht përgjegjësinë për atë që na është besuar. Në rrëfim, talentat janë pasuri e zotërisë. Për ne, kjo ngre një pyetje më të gjerë: si po i përdorim kohën, mundësitë, burimet dhe aftësitë që kemi? Nuk na kërkohet të krahasojmë pjesën tonë me atë të dikujt tjetër. Pyetja është: a po veprojmë me besnikëri me atë që na është besuar? Vargjet 31–46 — Delet dhe dhitë Ky është një nga përshkrimet më të gjalla të gjykimit të fundit në Ungjillin sipas Mateut. Biri i Njeriut vjen në lavdi, ulet në fronin e tij dhe të gjitha kombet mblidhen para tij. Ai i ndan njerëzit ashtu si bariu ndan delet nga dhitë. Atyre në të djathtën e tij u thotë: “Ejani, të bekuarit e Atit tim! Trashëgoni mbretërinë e përgatitur për ju që nga themelimi i botës.” Pastaj u tregon arsyen: i dhanë të hante kur ishte i uritur, të pinte kur ishte i etur, e pritën kur ishte i huaj, e veshën kur ishte i zhveshur dhe e vizituan kur ishte i sëmurë ose në burg. Të drejtët habiten: “Kur i bëmë ne këto gjëra për ty?” Mbreti u përgjigjet: “Sa herë ia bëtë njërit prej këtyre vëllezërve të mi më të vegjël, ma bëtë mua.” Kjo është një nga fjalitë më prekëse të Jezusit. Në përkujdesjen ndaj atyre që shpesh mbeten pa u vënë re, ai na fton të shohim më shumë se nevojën e tyre: të shohim lidhjen e tyre me të. Të drejtët nuk e kishin kuptuar se, duke u shërbyer atyre, po i shërbenin edhe Jezusit. Pastaj ai u drejtohet atyre në të majtën e tij. Edhe ata dëgjojnë të njëjtën listë nevojash, por këtë herë për gjërat që nuk i bënë. Edhe ata pyesin se kur e kishin parë të uritur, të etur, të huaj, të zhveshur, të sëmurë ose në burg. Përgjigjja është po aq e qartë: “Sa herë nuk ia bëtë njërit prej këtyre më të vegjëlve, nuk ma bëtë as mua.” Këtu duhen sqaruar dy gjëra. Së pari, ky pasazh nuk duhet lexuar sikur njerëzit mund ta blejnë vendin e tyre në mbretëri me vepra të mira. Në leximin që i sheh veprat si fryt të besimit, ato tregojnë si shfaqet në jetë një zemër e ndryshuar nga hiri i Perëndisë. Veprat nuk janë rrënja e shpëtimit; ato janë fryti i tij. Së dyti, lista është konkrete: i urituri, i eturi, i huaji, i zhveshuri, i sëmuri dhe i burgosuri. Këto nuk janë vetëm kategori për t’u diskutuar, por njerëz që mund të kenë nevojë për ndihmë. Pasazhi na fton të mos ndalemi te fjalët ose te gjestet madhështore, por ta vëmë re njeriun përballë nesh dhe t’i përgjigjemi nevojës së tij. 4. Fjalë kyçe • Phrónimos / φρόνιμος — “I mençur, i arsyeshëm, me gjykim praktik.” Kjo fjalë përdoret për pesë shoqërueset e nuses që morën vaj shtesë me vete. Nuk nënkupton domosdoshmërisht zgjuarsi akademike, por aftësinë për të menduar përpara dhe për t’u përgatitur për atë që pritet të ndodhë. • Pistós / πιστός — “Besnik, i besueshëm.” Zotëria e përdor këtë fjalë dy herë kur lavdëron shërbëtorët: “Të lumtë, shërbëtor i mirë dhe besnik!” Ajo përshkruan dikë që e përdor me përgjegjësi atë që i është besuar. Besnikëria nuk matet me madhësinë e dhuratës, por me mënyrën si vepron me të. • Eláchistos / ἐλάχιστος — “Më i vogli, më pak i rëndësishmi.” Jezusi e përdor këtë fjalë kur flet për “më të vegjlit” dhe e lidh trajtimin e tyre me trajtimin e vetes. Mesazhi është i qartë: ajo që bëjmë për njerëzit që shpesh mbeten pa u vënë re, e bëjmë edhe për të. • Aiōnios / αἰώνιος — “I përjetshëm, që i përket epokës së ardhshme.” Në vargun 46, kjo fjalë përdoret si për jetën, ashtu edhe për ndëshkimin. Ajo shpreh më shumë se idenë e një kohe shumë të gjatë: e lidh atë që përshkruan me epokën që do të vijë. 5. Lidhja me Dhiatën e Vjetër Tre fragmente të Dhiatës së Vjetër ndihmojnë për të kuptuar skenën e gjykimit te Mateu 25:31–46: Ezekieli 34:17 — «Sa për ju, o kopeja ime… unë gjykoj midis deleve e deleve, midis deshve dhe cjepve.» Nëpërmjet Ezekielit, Perëndia premton se do të gjykojë vetë kopenë e tij. Te Mateu 25, Biri i Njeriut ndan njerëzit ashtu si bariu ndan delet nga cjeptë. Kjo pamje e lidh rolin gjykues të Jezusit me atë që Perëndia shpall te Ezekieli 34. Fjalët Urta 19:17 — «Kush është bujar me të varfrit, i jep hua Zotit, dhe ai do t’ia shpërblejë për veprën e tij.» Ky proverb shpreh lidhjen midis kujdesit për njerëzit në nevojë dhe shërbimit ndaj Perëndisë. Jezusi e bën këtë lidhje personale: atë që njerëzit bëjnë për «më të vegjlit», e bëjnë për të. Danieli 7:13–14 — Danieli sheh «një të ngjashëm me bir njeriu» që merr sundim dhe lavdi. Kjo pamje qëndron pas fjalëve hapëse të Mateut 25:31, ku Biri i Njeriut vjen në lavdi dhe ulet në fron. Engjëjt dhe skena e gjykimit lidhen gjithashtu me kontekstin më të gjerë të vegimit te Danieli 7. Kapitulli 25 i Mateut e lidh pritjen e ardhjes së Birit të Njeriut me përgjegjësinë për të qenë gati. Skena përmbyllëse e gjykimit e bën konkrete këtë thirrje: përgatitja shfaqet edhe në mënyrën si i trajtojmë njerëzit në nevojë. 6. Aplikimi për Sot Nuk mund të marrësh hua gatishmërinë e dikujt tjetër. Pesë shoqërueset e nuses që nuk sollën vaj nuk mund të merrnin hua nga pesë shoqërueset që sollën vaj. Besimi, marrëdhënia me Zotin dhe përgatitja shpirtërore nuk mund te transferohen tek dikush tjetër. Besimi i familjes sate nuk të mbulon ty. Pjesëmarrja jote në kishë nuk mbulon shpenzimet e dikujt tjetër. Besnikëria matet me atë që bëre me atë që kishe. Shërbëtori me dy talenta mori të njëjtin lavdërim si shërbëtori me pesë. Zoti nuk të krahason me njerëz që kanë më shumë. Ai pyet se çfarë bëre me pjesën tënde. Një përshkrim i gabuar i Zotit çon në paralizë. Shërbëtori e varrosi talentin e tij sepse mendonte se zotëria ishte i ashpër dhe do të ndëshkonte çdo gabim. Nëse beson se Zoti po pret të të dënojë, nuk do të bësh asgjë. Zotëria i vërtetë shpërblen përpjekjet besnike, madje edhe përpjekjet e papërsosura. Njerëzit më pak të dukshëm përreth jush janë aty ku është Jezusi. Jo në gjeste madhështore, jo në shërbesë mbresëlënëse, jo në ngjarje të mëdha. Tek personi i uritur, i huaji, i sëmuri, i burgosuri. Ai është atje. Mund të mos e shihni. Por aty tha se do të ishte. Besimi i vërtetë kthehet nga jashtë. Delet nuk e dinin se po bënin diçka të rëndësishme. Ato thjesht panë një nevojë dhe e plotësuan atë. Kështu duket një jetë e ndryshuar nga brenda. Nuk është performancë. Është drejtim. 7. Çfarë mësojmë nga ky kapitull? 1. Gatishmëria ndërtohet përpara se të vijë çasti vendimtar. Kur mbërriti dhëndri, ishte tepër vonë për të blerë vaj. Përgatitja bëhet në jetën e përditshme, jo në çastin e krizës. 2. Besnikëria ka më shumë rëndësi sesa sasia që na është besuar. Shërbëtori që mori dy talenta dëgjoi të njëjtat fjalë lavdërimi si ai që mori pesë. Pyetja nuk është «Sa të është dhënë?», por «Çfarë bëre me atë që të është dhënë?» 3. Jezusi na thërret t’i shërbejmë atij duke u kujdesur për njerëzit në nevojë. Ai e lidh mënyrën si trajtojmë të uriturin, të huajin, të sëmurin dhe të burgosurin me mënyrën si e trajtojmë atë vetë. 4. Veprat tregojnë çfarë kemi bërë me atë që dimë. Në këto histori, dallimi nuk qëndron vetëm te njohuria, por te përgjigjja që secili i jep asaj: të përgatitet, të veprojë me besnikëri dhe të tregojë mëshirë. Varg për t’u mbajtur mend «Në të vërtetë po ju them: sa herë ia keni bërë këtë ndonjërit prej këtyre vëllezërve të mi më të vegjël, këtë ma bëtë mua.» — Mateu 25:40