Latest / Udha e Verteta dhe Jeta - TruthFM Albania / JAKOBI TE LABANI Mashtruesi Mashtrohet — dhe Perëndia Sheh të Papëlqyerën Zanafilla 29:1–35
Transcript
- Jakobi dhe Labani (Zanafilla 29) Vargjet Kyçe "Kështu Jakobi shërbeu shtatë vjet për Rakelën dhe i u dukën pak ditë sepse e donte."— Zanafilla 29:20"Të nesërmen në mëngjes, ja, ajo ishte Lea. Atëherë Jakobi i tha Labanit: «Ç'më bëre? A nuk të shërbeva për Rakelën? Pse më mashtrove?»"— Zanafilla 29:25"Zoti pa që Lea nuk pëlqehej dhe ia hapi barkun; por Rakela ishte shterpë."— Zanafilla 29:31 Shikojmë që Jakobi mbërriti tek Labani dhe filloi shkolla e tij 20-vjeçare. Perëndia nuk e ndëshkoi Jakobin si me rrufe, por e vendosi te një njeri që i ngjante shumë. Labani mashtroi mashtruesin, dhe brenda kësaj historie ka edhe një histori tjetër që dëgjohet qartë: zëri i Leas, gruas që s'e donte njeri, dhe Perëndisë që e pa. Ky kapitull na mëson dy gjëra: Si na formon Perëndia? Si i sheh Ai ata që bota nuk i sheh? Konteksti Historik dhe Kulturor Në kulturën e kësaj kohe, martesa ishte marrëveshje mes familjeve dhe dhëndri duhet të paguante mohar (çmimin e nuses) tek babai i vajzës. Jakobi kishte ardhur pa asgjë, kishte ikur me një shkop në dorë. Prandaj, ofroi punën e vet: shtatë vjet shërbim në vend të parave. Kjo ishte shumë! Një shërbëtor blihej me 30 sikla argjendi (Eksodi 21:32), ndërsa shtatë vjet punë vlenin shumë më tepër. Jakobi pagoi çmimin e lartë sepse e donte shumë. Mashtrimi i Labanit u bë i mundur nga zakonet e kohës: usia mbulohej me vello të trashë gjatë gjithë ceremonisë. Hyrja në dhomë bëhej natën, në errësirë të plotë. Prandaj Jakobi s'e dalloi. Justifikimi i Labanit ishte: "Nuk është zakon në vendin tonë të japësh më të voglën para më të madhes" (v. 26). Kjo përmbante një thikë të fshehur—Jakobi ishte pikërisht ai që kishte marrë vendin e të paralindurit. Fjalët e Labanit ishin gati një jehonë e gjykimit të tij: "I vogli nuk merr vendin e të madhit." Perëndia përdori edhe gojën e një mashtruesi për t'i folur Jakobit. Vargjet 1–14: Pusi dhe Guri i Madh Jakobi arriti në një pus me tre kope dhënsh që prisnin, sepse guri mbi pus ishte i madh dhe hiqej vetëm kur mblidheshin të gjithë barinjtë (v. 2–3). Pastaj erdhi Rakela me delat, dhe Jakobi, duke e parë, bëri diçka të pazakonshme: hoqi vetë gurin (gurin që zakonisht kërkonte disa burra) dhe uiti kopenë e saj (v. 10). Force e dashurisë në shikim të parë! Pastaj e puthi Rakelën dhe qau me zë të lartë (v. 11)—lot gëzimi dhe lehtësimi; pas javëve udhëtimi të vetmuar, kishte gjetur familje. Labani e priti me përqafim: "Ti je me të vërtetë kocka dhe carni im" (v. 14). Fillim i ngrohtë, por Labani ishte i njëjti njeri që në kapitullin 24 kishte parë së pari byzylykët e arit. Irnia e vendit: Sërish një pus, sërish një grua që vjen me kope, sërish takimi që do të çojë në martesë. Është pothuajse e njëjta skenë si në kapitullin 24 ku shërbëtori i Abrahamit gjeti Rebekën.Por ka një ndryshim të madh: Shërbëtori u lut para se të ndodhte diçka; Jakobi jo. Shërbëtori kërkoi shenja nga Perëndia; Jakobi hoqi gurin me forcën e vet. Kjo do të thotë se Perëndia, edhe pse s'përmendet direkt aty, po e drejtonte Jakobin pikërisht tek familja e duhur. Por kjo tregon diçka për Jakobin në këtë fazë: një njeri që ende vepron me duart e veta, para se të mësojë të lutet. 20 vjet më vonë, te Penieli, do ta shohim duke u kapur pas Perëndisë me gjithë forcën—dhe atëherë do të jetë njeri tjetër. Vargjet 15–20: Shtatë Vjet që Dukeshin si Pak Ditë Pas një muaji, Labani hapi çështjen e pagës dhe Jakobi tha çfarë donte: "Do të të shërbej shtatë vjet për Rakelën, bijën tënde më të vogël" (v. 18). Dhe teksti shton fjalinë më të bukur të kapitullit: "Kështu Jakobi shërbeu shtatë vjet për Rakelën dhe i u dukën pak ditë sepse e donte." (v. 20) Shtatë vjet punë e rëndë—dhe i u dukën pak ditë! Ky është matësi i dashurisë së vërtetë. Koha e dhënë nuk ndihet si humbje; dashuria e bën shërbimin të lehtë. Kush do me të vërtetë, s'i llogarit orët. Vargjet 21–26: Mëngjesi që Ndryshoi Gjithçka Erdhi nata e dasmës, erdhi mëngjesi, dhe teksti e thotë me tre fjalë që godasin: "Të nesërmen në mëngjes, ja, ajo ishte Lea." (v. 25) Përfytyroni çastin: Jakobi zgjohet, kthen kokën dhe sheh fytyrën e gabuar! Shtatë vjet punë për Rakelën, dhe në krah ka Lean. Dhe pyetja që bërtiti: "Pse më mashtrove?" Fjala origjinale është ramah—e njëjta familje kuptimore me mirmah, fjala që Isaku kishte përdorur për Jakobin: "Vëllai yt erdhi me mashtrim dhe mori bekimin tënd" (27:35). Tani shikoni pasqyrën e plotë: Jakobi kishte veshur rrobat e vëlla e të madh për t'u dukur si i paralinduri $\rightarrow$ Lea u vesh me velin e motrës së vogël. Jakobi kishte përfituar nga verbëria e një plaku $\rightarrow$ Jakobi u mashtrua nga errësira e natës. Jakobi kishte thënë: "Unë jam Esau, i paralinduri yt" $\rightarrow$ Labani i tha: "Te ne i vogli nuk merr vendin e të madhit." Perëndia e la Jakobin ta shijonte me lëkurën e vet dhimbjen që u kishte shkaktuar të tjerëve. Kjo s'ishte hakmarrje hyjnore; ishte një mësim. "Ç'të mbjellë njeriu, atë do të korrë" (Galatasve 6:7). Dhe korrja s'është dënim, është pasqyrë. Vargjet 27–30: Shtatë Vjet të Tjera Labani i ofroi marrëveshje Jakobit: përfundo javën e dasmës me Lean dhe merr edhe Rakelën, për shtatë vjet të tjera pune. Jakobi pranoi. 14 vjet gjithsej për një grua që e donte. Por reargumentoni çfarë krijoi kjo: një shtëpi me dy motra rivale, ku "donte Rakelën më shumë se Lean" (v. 30). Favoritizmi që kishte helmuar shtëpinë e Isakut tani hyri në shtëpinë e Jakobit. Fëmija e favoritizmit u bë prind i favoritizmit—dhe kjo do të vazhdojë: Jozefi do të jetë i preferuari, dhe vëllezërit do ta shesin. Modelet e pashëruara familjare kalojnë brez pas brezi, derisa dikush ndalon dhe i thyen para Perëndisë. Vargjet 31–35: Zoti pa që Lea Nuk Pëlqehej Këtu kapitulli ndryshon zërin. Deri tani kemi parë Jakobin, Labanin, marrëveshjet. Tani teksti kthen kokën nga ajo që askush s'e shikonte: "Zoti pa që Lea nuk pëlqehej..." (v. 31) Fjala origjinale do të thotë "e urryer", "e papëlqyer", gruaja e padashur. Ajo ishte mashtrimi i babait dhe zëvendësimi i motrës, e panjohur nga burri i vet. Askush s'e zgjodhi. Dhe Perëndia e pa. E njëjta gjë si me Hagarën në shkretëtirë (16:13): El Roi—Perëndia që sheh. Perëndia e Biblës ka një zakon të përhershëm: sheh atë që bota s'e sheh. Emrat e fëmijëve të Leas tregojnë udhëtimin e zemrës së saj: Ruben ("Shikoni, një djalë!"): "Zoti pa hidhërimin tim; tani burri im do të më dojë." Simeon ("Dëgjim"): "Zoti dëgjoi që s'jam e pëlqyer." Levi ("Lidhje"): "Tani burri im do të lidhet me mua." Tre emra, tri lutje të njëjta: "Dua të më dojë burri im!" Por pastaj lindi i katërti, dhe diçka ndryshoi. E quajti Judë ("Lavdërim"): "Kësaj here do të lavdëroj Zotin." (v. 35) Asnjë fjalë për burrin! Lea më në fund e gjeti gëzimin jo te dashuria që s'e merrte dot, por te Perëndia që tashmë e shihte. Dhe pikërisht nga Juda—djali i gruas së padashur, i lindur në çastin kur ajo pushoi së kërkuari dashuri njerëzore—do të vijë linja e Davidit dhe e Krishtit! Fjalët Kyçe të Kapitullit "Më mashtrove" (v. 25) Fjala origjinale: Ramah (të mashtrosh, të tradhtosh). Jakobi e përdor për Labanin pas 20 vjetësh nga dita kur Isaku përdori mirmah për vetë Jakobin (27:35). Fjala u kthye; dhimbja që shkaktojmë ka zakon të na vizitojë nga ana tjetër—jo si hakmarrje, por si mësim që s'mund ta mësojmë ndryshe. "Nuk pëlqehej" (v. 31) Fjala origjinale: Senuah (fjalë për fjalë "e urryer", por në përdorim juridik "e padashura", gruaja e dytë në dashuri). Bibla nuk e zbukuron gjendjen e Leas. Dhe pikërisht mbi këtë gjendje Perëndia vendos syrin e Veti: "Zoti pa". Vlerën tënde nuk e cakton ai që nuk të zgjedh; e cakton Ai që të sheh. "Judë" (v. 35) Emri origjinal: Yehudah (nga folja Yadah—të lavdërosh, të falënderosh). Nga ky emër vjen edhe fjala Jahudi (Jut / Judehn). Emri që Lea i vuri djalit në çastin kur pushoi së luftuari për dashurinë e burrit, u bë emri i fisit mbretëror dhe titulli i Krishtit: "Luani i fisit të Judës" (Zbulesa 5:5). "I u dukën pak ditë" (v. 20) Shprehja origjinale: "si disa ditë" (k'yamim ahadim). Shtatë vjet punë të matura si disa ditë. Kjo është gramatika e dashurisë: koha matet nga zemra, jo nga kalendari. Ai që do, nuk numëron kohën e dhënë. Lidhja me Krishtin dhe Dhjetën e Re Lidhja më e fuqishme e këtij kapitulli me Ungjillin është Lea: gruaja që s'e zgjodhi njeri, nga barku i së cilës (jo i Rakelës së dashur) doli Juda. "Dhe një nga pleqtë më tha: «Mos qaj; ja, Luani i fisit të Judës, Rënja e Davidit, fitoi për të hapur librin dhe për të thyer vulat e tij»."— Zbulesa 5:5 Perëndia e ndërtoi linjën e Mesias përmes gruas së padashur. Kjo është mënyra e Tij e përhershme: "Perëndia ka zgjedhur gjërat e marra të botës për të turpëruar të urtët; dhe gjërat e përçmuara... që asnjë mish të mos mburret para Tij."— 1 Korintasve 1:27–29 Nëse ndihesh si Lea—i pazgjedhur, i dyti, ai që mbetet—kujto: Perëndia ndërtoi shpëtimin e botës përmes një gruaje të tillë. Lidhja e dytë: Jakobi shërbeu 14 vjet për të fituar nusen që donte, dhe vitet i u dukën pak ditë sepse e donte. Krishti bëri diçka të ngjashme, por pafundësisht më të madhe. Durimi i Tij deri në kryq është çmimi i nuses (Kishës): "Krishti e deshi kishën dhe dha veten për të..."— Efesianëve 5:25"...i cili, për gëzimin që ishte vënë përpara tij, duroi kryqin..."— Hebrenjtë 12:2 Dashuria e bëri të durueshëm çmimin. Jakobi punoi për nusen; Krishti vdiq për të. Aplikimi për Ne Sot Kur farkëtari punon hekurin, e fut në ziarr dhe e rrah me çekiç—jo për ta shkatërruar, por për t'i dhënë formë. Nxehtësia dhe goditjet nuk janë dënim; janë mjeshtëri. Jakobi hyri tek Labani si mashtrues i ri dhe do të dilte 20 vjet më vonë si njeri i formuar. Perëndia e vendosi te farkëtari i duhur. Nga ky kapitull mësojmë: Perëndia formon me pasqyrë, jo vetëm me qortime. Jakobi e mësoi dhimbjen e mashtrimit duke u mashtruar. Ndonjëherë Perëndia na lejon të përjetojmë atë që u bëjmë të tjerëve, jo për hakmarrje, por për të parë veten. Nëse po vuan nga diçka që edhe ti ia ke bërë dikujt, mos ik nga mësimi—pyet: "Çfarë do të më mësojë Perëndia përmes kësaj?" Thyej modelet familjare para se t'i kalosh. Favoritizmi i Isakut dhe Rebekës kaloi te Jakobi, dhe do të kalojë tek Jozefi. 20 vjet dhimbje s'e ndaluan; vetëm përballja e vetëdijshme e ndalon. Cilat modele familjare të prindërve po i përsërit pa e kuptuar? Emëroji, silli para Perëndisë dhe kërko ndihmë t'i thesh. Beso se Perëndia të sheh edhe kur askush nuk të sheh. "Zoti pa që Lea nuk pëlqehej." Nëse je i papëlqyer në punë, i lënë jashtë në familje, i harruar nga miqtë—Perëndia të sheh. Dhe jo vetëm të sheh: Ai punon në jetën tënde pikërisht atje ku bota nuk e shikon. Nga Lea e padashur doli Juda! Mëso ta ndalosh kërkimin e dashurisë që s'vjen. Lea kërkoi tri herë dashurinë e Jakobit përmes fëmijëve, dhe nuk e mori. Tek i katërti ndryshoi: "Kësaj here do të lavdëroj Zotin." Nuk pushoi së jetuari; pushoi së luturi për diçka që nuk vinte, dhe u kthye nga Ai që tashmë e donte. A ka ndonjë aprovim njerëzor për të cilin po vuan? Ndoshta është koha ta zëvendësosh vështrimin. Dashuria e bën shërbimin të lehtë. "Shtatë vjet i u dukën pak ditë sepse e donte." Kjo është prova e dashurisë në çdo fushë: martesë, prindërim, shërbesë në kishë. Nëse gjithçka ndihet si barrë e rëndë dhe llogari orësh, ndoshta problemi s'është puna—është dashuria që është ftohur. Kërko ta rindezësh atë, jo thjesht të shtosh disiplinë. Perëndia punon edhe përmes njerëzve të padrejtë. Labani ishte mashtrues, shfrytëzues, i pandershëm—dhe prapë Perëndia e përdori për të formuar Jakobin. Nëse ke sot një "Laban" në jetë (shef i padrejtë, i afërm shfrytëzues), mos e humb mësimin duke u fokusuar vetëm te padrejtësia e tij. Pyet: "Çfarë po më formon Perëndia në mua përmes kësaj?" Përmbledhje Zanafilla 29 na tregon: Jakobin që hoqi gurin e pusit dhe qau nga gëzimi; Shtatë vjet që u dukën pak ditë sepse e donte; Mëngjesin e hidhur ("ja, ajo ishte Lea"); Pyetjen që u kthye si boomerang ("Pse më mashtrove?"); 14 vjet punë dhe një shtëpi me favoritizëm të trashëguar; Dhe mbi të gjitha, zërin e Leas—gruas që askush s'e zgjodhi, por që Perëndia e pa, dhe përmes së cilës erdhi Juda, pastaj Davidi, pastaj Krishti. "Zoti pa që Lea nuk pëlqehej dhe ia hapi barkun."— Zanafilla 29:31 Atë që bota s'e zgjedh, Perëndia e sheh—dhe shpesh pikërisht aty ndërton gjërat më të mëdha. Paqja dhe hiri i Perëndisë qoftë mbi gjithsecilin prej jush. Zoti ju bekoftë!