Latest / Anlamak+ / Katolikler ile Ortodokslar nasıl ayrıldı? Büyük Şizma'ya giden sorunlar

Transcript

Katolikler ile Ortodokslar nasıl ayrıldı? Büyük Şizma'ya giden sorunlar · Anlamak+

0:00
Herkese tekrar merhaba çocukluk çağımdan beri merak ettiğim bir
0:03
şey var. Katoliklerle ortodokslar nasıl
0:06
oluştu? Hristiyanlık kendi içinde nasıl
0:08
ayrıldı? Ben bunu birçok Hristiyan
0:10
arkadaşımla tartıştım ve onlardan da aslında çok doyurucu
0:14
bilgiler de alınmadım. Sonrasında anladım ki ve aslında
0:17
anlamam da çok hani böyle yanlış denilebilir, fark etmem lazımdı.
0:21
Çok daha öncesinde biz dünyaya geldiğimiz zaman hangi dine
0:25
mensupsak aslında 3 aşağı 5 yukarı belli oluyor.
0:28
Sonrasındaki geçişler çok daha sınırlar ve dolayısıyla anne
0:31
babadan aldığımız patenlelist birtakım söylemlerden dolayı.
0:35
Onların koruyucu ve bizi kollayıcı tavırlarından dolayı
0:37
bir dine dayatması, dini yönlendirmesi aslında
0:41
hristiyanlığa da tezahür etmiş vaziyette ve hristiyanlarda
0:45
temel sakramak yerine getirmenin dini temelde yeterli olduğunu
0:49
varsayabiliyor çoğu zaman. Ancak ancak bu çok eskilere
0:54
dayanan bir problem ve batı ve doğu kilisesi'nin kendi kökensel
0:58
ayrılıkları benim zannettim kadar basit temellerde inşa
1:02
edilen bir olgu değil. Ben tabi ki teolojik okumaları
1:05
birkaç yıldır devam ettirirken bazı fikirlerin de altını
1:08
doldurmuşum kendi içimde. Tabii ki meczup bir karakterim
1:11
ne yazık ki hani standart bir insanım.
1:14
Çok ulvi bir vasfım yok. Öyle okuduğum metinlerdeki işte
1:19
müteşabih kelimeleri falan anlayan bir adam değilim.
1:21
Sadece sorgulayan ve öğrenmek isteyen anlamak isteyen biriyim.
1:25
Dolayısıyla metinleri okurken farkında olmadan bazı
1:28
kavramların altını doldurmak çok önemli bir bakış açısı katmış
1:32
bana ben bunu fark ettim. Bu bakış açısıyla beraber
1:36
aslında sadece teolojik olarak anlatılan problemlerin arkasında
1:39
çok daha siyasal ve beşeri faktörleri de bünyesinde
1:43
barındırdığını çok çabuk idrak edebildim ve kendime de kızdım.
1:47
Aslında bu dönem içerisinde sen bu problemi nasıl bu kadar basit
1:50
endir edin diye. Ancak o günkü kaynakların ve
1:53
okumalarım belki de bunları iyi niyetle anlatmaya çalışan
1:56
insanların gayretleri sınırlı kalıyordu.
1:59
Çünkü mesela ben bakıyordum işte bir mesele varmış bu meseleden
2:03
ayrılmışlar. Yani çok basit ya olsun.
2:05
Mahalle o da olsun diyorsunuz birazdan anlatıcam hepsinin
2:07
detayına ama işte bu hikaye böyle örüntülenmiyor ve buradaki
2:12
kırılımı fark ettiğiniz zaman aslında dinledim.
2:14
Beşeri faktörden ne kadar elimine edilemediğini de
2:17
anlıyorsunuz ve burada biliyorsunuz anlamak için
2:21
inanıyorum diye bir söz var. Bir azize ait bir söz bu ve bu
2:26
söz aslında çok daha kutsal. Çünkü neden aziz anselmus'un
2:29
söylediği bu sözde? Batı Kilisesi düşüncesini fark
2:34
ediyorsunuz. Skolastik o düşüncenin
2:36
temellerine anlıyorsunuz anlamak için inanmak fikrine birazdan
2:40
değineceğiz ve kafanıza daha da iyi oturacak.
2:42
Şimdi Latin Kilisesi de doğu Kilisesi nasıl ayrıldı?
2:46
Hatta 2 farklı imparatorluk olmasına vesile olan bu kökenler
2:49
neye dayanıyordu? Bir tanesi gayri ihtiyari 325
2:52
yılında milattan sonra 325 yılında nikelya da ve 389
2:54
yılında konstantin'de yapılan yani konstantin'e polisle
2:56
yapılan bugünkü istanbul'da yapılan.
3:02
Tik ayrı ekümelik konsül toplantısında baba kutsal ruh
3:07
hikayesine bir de oğlun eklenmesi fikrine dayanıyor.
3:10
Yani bu fil yok. Problemi dediğimiz hristiyanın
3:13
temel problemlerinden birini oluşturuyor.
3:15
Bu kavramın nelere hani temsil ettiğini daha sonrasında daha
3:19
iyi konuşacağız ama çok da hani hızlıca konuyu kafayı
3:23
karıştıracak şekilde detaylara girmek istemiyorum.
3:25
Şimdi baba oğul. Lu ekledik biz buraya ve 2.
3:29
Bu Özdeş kavramı kendi cümlesi içerisinde kullanarak testis
3:32
inancını inşa ettik ama. Doğu Kilisesi, baba ve kutsal
3:36
ruhu kabul ederken, kutsal ruh üzerinden gelen arınmışlığı
3:39
temsil ederken, oğul kavramının temelde olmadığını varsaydılar
3:43
ve bu sakrmental de bir ayrım da aynı zamanda yani inançsal
3:47
kökendeki ibadetlerin de ayrışması anlamına geliyordu.
3:50
Bir diğer problem mayasız ekmek problemiydi ki bu daha da büyük
3:54
bir problem. Çünkü Musevi külliyatını takip
3:57
edildiğini insanlara. Radikte ediyordu ve bu da
4:01
aslında özellikle doğu kilisesi'nde büyük bir tepki
4:05
topladı. Ama bakın daha beşeri faktörleri
4:08
gelir. Şimdi ben ikna oldum mu olmadım
4:10
ya mayasız ekmek sonuçta biz ne dedik.
4:13
Hep anlamak artık kanalda bunu anlatıyoruz.
4:15
Saklamentleri amacıyla yorumlamak daha doğru şeyler ve
4:20
peki tamam ben burada o da olsun ya hani bana ne zararı var
4:23
anlayışsal olarak bir problem yaratıyor mu?
4:25
Hayır geldik beşeri faktörlere. Şimdi doğu Kilisesi yunanca
4:28
konuşuyor, grekçe konuşuyor, batı Kilisesi ise latince şimdi.
4:33
Peki o zaman hikayenin en önemli kısmına gideceğiz.
4:35
Burada bir siyasal farklılık var mıdır?
4:38
Hiç kuşkusuz şimdi agisteniyusla başlayan akinas'la devam eden
4:42
olayda, tanrının dünyanın her yerinde bir temsilinin olduğu
4:46
fikriyle aydınlanan batı hareketi, aslında batı
4:50
kilisesinde temel doktrinden inşa etti.
4:53
Roma çok merkeziyetçi ve gücü, otoriteyi monarşinin tepesindeki
4:58
adama, yani kırala, yani pontibex maksimusa teslim etmeye
5:01
çalışan bir devlet düzenine sahipti ve bu da.
5:06
Aslında batı kilisesinin sakranenlerini güçlendirmek için
5:09
yarattığı bir dinsel anlatı metaforuna dönüştü.
5:13
Bugün işte iran 100 falan anlattık.
5:15
Cehennemin tarihçesi yani semavi dinler için en azından.
5:19
Orada bahsettiğimiz bazı kavramlarda bile korku
5:22
mekanizmasının kralın itaate krala itaat etmeye sevk eden
5:27
metaforik anlatılsa doğu Kilisesi tarafından çok da
5:30
benimsenmedi. Zaten hikayenin kökensel farkı
5:32
da buradan kaynaklanıyor. Batı Kilisesi her ne kadar
5:35
skorlastik düşünceyi bugün inkâr etsek de ve bazı konularda
5:39
takındı. Yani tıkandığın ilerleyemediğini
5:41
de söylesek hatta şöyle söyleyeyim, size bir rivayet
5:44
olunur ki işte batı kilisesindeki skolastik
5:47
düşünceleri, rönesans öncesinde en son tartıştığı şey bir iğ.
5:50
Ucuna kaç tane melek sığabilir yani bu hikaye sarmalındaki
5:54
çıkmazlardan kurtulma fikri de aslında batı kilisesi'nin
5:58
kendine özgü geliştirdiği sosyolojik tabana dayanıyordu.
6:02
Teolojik farklılıklardan en önemli problemlerden bir tanesi
6:05
doğumun aslında bir günahkarlık olduğu ve cinsel ilişkin de
6:09
genelde buna yoğrulduğu felsefe içerisinde doğu kilisesi'nin.
6:15
Sadece psikoposlara evlenmeyi yasaklayıp aslında altındaki
6:19
ruhani. Temsil yeteneği oluşturan hem
6:23
bölgesel hem de genel maiyetteki kimselere evlenmeyi
6:27
yasaklamaması ama batı kilisesinde ise bütün dinle
6:31
uğraşacak ilahi kökenli temel bilimlerle uğraşacak kimselerin
6:36
yani bugünkü anlayışı ilahiyatçıların.
6:38
Evlenmesi tamamen yasaktı ve hâl böyle olunca işte maddi dünyadan
6:43
soyutlanma fikri birazdan bahsedeceğimiz doğunun mistik
6:47
anlatısının tam tersi bir fikirle karşımıza çıkıyor ve
6:52
doğu kilisesi'ni bunu da çok daha rahat ve konforu bul bir
6:56
alan yarattığını söylemek mümkün oluyor.
6:59
Doğu Kilisesi ile batı Kilisesi arasındaki problemlerden en
7:02
önemlisi hem helenistik faktörler hem romanın miras
7:06
bırakmaya çalıştığı kendi anlatılar aslında Hristiyan.
7:09
Içerisinde bunu kaçırdığınız zaman aslında siyasal ayrışmanın
7:13
temellerini de kaçırmış oluyorsunuz.
7:15
Roma'nın merkeziyetçi yapısının batı roma'da batı kilisesi'nin
7:20
bütünlüğünde kendine zemin bulabilmesi, vücut bulabilmesi
7:24
doğu kilisesi'nde bir temsil yeteneği oluşturamadı ve doğu
7:28
kilisesinde de bugün sorgularsanız birçok düşünürün
7:31
aslında doğu kilisesinden değil, batı kilisesinden çıktığını
7:34
görürsünüz ve evet bakarsak psikolojik düşüncenin son
7:37
zamanlarda iğnenin ucundaki melek sayısıyla ilgilenen.
7:40
Şimdi aynı zamanda kopernik galile gibi önemli isimleri
7:44
michelangelo gibi rönesans'ın kıymetli isimlerini Leonardo
7:47
dawinci gibi büyük düşünürleri de aslında meydana getiren temel
7:51
sorgulama ve dünyayı. Azizimizin de dediği gibi
7:55
anlamak için inanmaya sevk etti. Temel anlayış, özellikle paul
8:01
saat sartre vesaire birçok ismi görebileceğimiz üzere dünyada
8:05
tanrının bir şekilde var olabileceği ve kendi
8:09
doktrlerinde burada bulundurulabileceğini anlattığı
8:12
temel anlatı. Olsun beykan olsun galile olsun
8:17
onlar bilgiyi tanrıya değil, tanrıya mutlaka itaatle değil,
8:21
doğayı anlayarak anlamak, yani o felsefeye erişebilmek için
8:27
kullanan bir metafol gibi düşündü şimdi.
8:31
Burada çok temel bir kavrama dikkat çekmek zorundayız.
8:34
Logos nedir? Logos ay antika'yı anlamadan
8:37
hristiyanlık terini anlamazsınız. 16 17.
8:40
Yüzyılı anlamadan doğu batı kilisesinden ayrıldığını
8:42
anlayamazsınız. Şimdi bunu bilmek için bugünün
8:45
anlayışını dahi belki bu döneme zikredip aslında bir temel
8:48
anlatı oluşturabilmeniz lazım. Logos dediğimiz şey biliyorsunuz
8:51
yohanna da çok güzel bir başlangıç vardır.
8:54
Başlangıçta söz vardı, şimdi başlangıçta da söz değildir
8:57
aslında o orijinal metinler logosdur.
9:00
Logos tanrının kelamıdır aslında tanrının anlatmak istediği şey.
9:03
Peki logos nasıl oldu da bizim için bir problem ihtiva etmeye
9:07
başladı? Batı Kilisesi logosu, dünyayı
9:11
anlamak, pozitif bilimlere yatırım yapmak ve tanrının
9:15
yarattığı evren üzerinde hakimiyet kurabilme felsefesine
9:19
bilimsel doktrinlerle geliştirmeye bağlarken, doğu
9:22
logosu tanrının mistik ve anlaşılamaz bir tavırda
9:27
benimsenmesine vesile oldu. Şimdi logos bu şekilde
9:31
tanımlanınca bu dikkat ettiyseniz anlayışı olarak
9:32
tamamen farklı. 2 tane fraksiyon karşımıza çıkıyor.
9:35
Çünkü doğu kilisesi'ne göre tanrıya anlamak diye bir şey
9:38
yoktu. Tanrı sadece hissedilebilirdi
9:42
ııı, tanrı sadece sessizliğiyle kendi kudretini yaratabilen ve
9:48
sessiz kaldığınız zaman anlayabileceğiniz bir kimseyle.
9:51
Bugün guostig anlayıştaki temel felsefe olan gonosese erişme
9:55
mistisizmi de doğuda kendine çok ciddi şekilde güç bulmuştur.
10:00
Sonrasında biliyorsunuz konstantin'i poliste uzun yıllar
10:03
boyunca daha hâlen hayatına devam edebilen belki de 10 100
10:06
yıl boyunca bile yaşamını sürdürebilen doğu kilisesi'nin
10:09
temel doktrinlerinde aslında akıldan ve sürekli düşünmekten,
10:14
sürekli sorgulamaktan, sürekli pozitif bilim üzerinde tasada.
10:18
Dizayn etmekten ziyade. Sadece inanmak, sessiz
10:22
kalabilmek, sessiz kalmak derken bu pisagorun sessizlik okulu
10:25
gibi bir şey değil. Bu sessizlik içerisinde hakikati
10:28
arayabilmek ve mistik bir takım spiritüel yaklaşımlarla beraber
10:32
tanrı nın varlığını sorgulayabilmek devreye girdi ve
10:35
doğu ve batı Kilis arası arasındaki en önemli
10:38
problemlerin temelinde oluşturan felsefe aslında milattan sonra
10:41
dördüncü yüzyılı yaşayan agustünusun ve sonrasında da çok
10:45
yıllar sonrasında söyleyecek akinyasında söylediği ifadeler
10:48
dayanacak. Çünkü augustinus'a göre in.
10:50
Itibariyle günahkârdır, aklı zayıftır, iradesi de şüphelidir
10:54
ve kurtuluş sadece tanrının lütfetmesiyle olur.
10:58
Tanrı lütfetmesiyle olması için ne yapmamız gerekiyor?
11:01
O zaman bizim önceki sorunları önceki sorunsalları bir
11:04
temizlememiz gerekiyor. Gayri ihtiyari nasıl
11:06
temizleyeceğiz? Peki biz bu hikayede
11:08
sorgulayarak anlayarak evrenin sırlarına.
11:13
Kendimizi vererek ve gerçekten pozitif birbirine geliştirip
11:16
tanrının bu evreni nasıl yarattığını tekrardan
11:19
kurgulayarak. Batı Kilisesi buna inandı, doğu
11:23
Kilisesi ise bambaşka bir yolculukla kendine vücut buldu.
11:27
Psikolojik düşünce de temel oluşturan bu problemlerin
11:30
aslında kendi içinde bir dev yarattı.
11:33
Batı kilisesi'nde bugün bu kadar sürekli düşüncenin etkisinin
11:36
zayıflaması, vesaire gibi bir tane kitaplarına yansıyan
11:39
hikayelerin temelindeki problem şurada çıkar.
11:42
Batı Kilisesi her zaman monarşi ve mutlak kudreti savunmasından
11:46
dolayı. Her zaman.
11:49
Bir merkezi otorite olarak kiliseyi kralların bile üstünde
11:52
görmüştür. Dolayısıyla karar verici
11:55
mekanizma kilisenin biliri kişi grubudur.
11:57
Tırnak içerisinde ve bu konsül yeteneği doğu kilisesinde
12:02
kendisine hiçbir şekilde vücut bulamamıştır.
12:04
Doğu kilisesinde her zaman bir devlet adamı vardır ve bu devlet
12:09
adamı muhtemelen kut anlayışıyla benzer bir şekilde tanrı
12:13
tarafından görevlendirilmiş birinin iradesiyle alakalıdır.
12:17
Batı kilisesinde ise kilise her şeyin üstünde olduğu için son
12:20
karar verici mekanizmadır ve zamanı geldiğinde devlet
12:24
adamlarını bile tahtan indirip yenilerini yerine getirebilme
12:28
gibi bir kabiliyeti ve kudreti vardır.
12:30
Şimdi batı Kilisesi ve doğu Kilisesi arasındaki bakın
12:33
dikkatiniz mi? Siyasal problemin de temelini
12:35
oluşturduk aslında devlet anlayışı içerisinde bile çok
12:38
ciddi bir fark yaratan bir söylemden bahsediyoruz.
12:41
Bu ne zamana kadar devam etti? Özellikle napolyon nur tam
12:44
rönesansın bir payı vardır tabi ki.
12:46
Ama napolyon'u taç giyme töreni esnasında tacı papa'nın
12:50
kendisinden değil de kendisinin takmasından dolayı bu problem
12:55
artık dediler ki, evet, bu sadece halkın iradesi ve
13:00
psikolojik düşüncenin yarattığı dev olarak hümanizm fikrine
13:03
geriden yeni yeni yeniden, daha doğrusu geriden de bilim yeniden
13:08
dönüşü temsil etti. Ve rönesans'la beraber başlayan
13:12
akım temelde aslında insanı merkezileştiren ve eee.
13:17
Papa'nın bu her şeye müdahale eden yaklaşımını değiştiren bir
13:20
basamakta, doğudaki bu dengeyi halen daha iyi koruyabildiğimizi
13:25
söyleyebiliriz. Doğu'da her zaman halen daha
13:28
devlet adamı dini Erkin üzerinde, belki de onu
13:32
yönlendirme kabiliyete bile olan.
13:34
Bir yaklaşım içerisinde şimdi dolayısıyla bu çok ciddi bir
13:38
radikal fark. Eee kilise bu gücü sağlarken bir
13:42
şeyi de eline geçiriyor. Aslında batı Kilisesi için
13:44
konuşuyorum. Kurumlarını ve kurumsal
13:47
anlayışına çok daha ciddi şekilde güçlendirebilmiş bir
13:50
yapıdan bahsediyoruz. Doğu kilisesi'nde halen kurum ve
13:53
sistematik problemlidir. Batı kilisesini kurumlardan
13:57
kastımız çok daha. Felsefi olarak değerlendirilmesi
14:00
gereken bir basamak ama mesela dogmaların nasıl şekillendiği
14:04
açısından şöyle düşünebilirsiniz ııı mesela o dönem içerisinde
14:08
kilise bir şey doğru kabul ettiyse anti tezi olacak
14:11
bilimsel bir gelişme bile yozlaşmış.
14:13
Skolastik çağın son dönemlerinde kabul görmeyen bir anlayışla
14:17
işte kopernik'ten bahsettik galileden bahsettik ve bu
14:21
fikirlerin temelde neyi kastettiğini söyledik ve burada
14:25
kilisenin duruşundan bahsettik. Bununla beraber oluşan
14:28
protestanlık ak. Bahsettik ve çağın geride
14:31
kalışıyla beraber aslında kendi dogmaları üzerine korumacı ve
14:35
merkeziyetçi bir düşünce inşa etmeye çalışan batı Kilisesi,
14:39
tırnak içinde çok büyük çuvalladı.
14:42
Çünkü rönesansın temelinde burada olsun.
14:44
Yani niye doğu kilisesi'nde rönesans oluşmadı cevabını
14:47
buldunuz. Çünkü merkeziyetçi bir yapı yok.
14:50
Eleştiren bir yapı yok ve zaten böyle bir alışkanlık da yok.
14:53
Şeyde doğu kilisesi'nde, doğu kilisesinde bunlar olmadığı için
14:56
kimse ciddi bir baskıya kalıp da sorgulamak zorunda hissetmedi
15:00
kendisine. Ama çünkü zaten mistizizm vardı
15:03
zaten. Kurtuluş tanrının lütfıyla
15:05
alakalı bir durumdu ve zaten. Zaten insan kendi içine döndükçe
15:10
ve hiçbir şey bilmediğini idrak ettikçe tanrının bilinmezliğine
15:14
dair bir adımda bulunabiliyordu. Adım da atabiliyordu daha
15:18
doğrusu. Batı Kilisesi ise hayır evreni
15:21
anlayacağız. Her şeyin çözücez diye
15:23
ilerliyordu. Şimdi bu soyut kavramları
15:26
birazcık daha zihninizde oluşturmak için gelelim.
15:29
Antik atina'ya da az önce sallıyordun antikasına logos mu
15:32
sadece değil. Antikadinada lodo şey logostan
15:36
önce tartışmamız gereken 2 kavram platon ve onun öğrencisi
15:40
olan aristotales, şimdi ben daha objektif anlatılabilmesi için bu
15:44
hikayenin ikisini dilerseniz bir sınıfa sokmaya çalışırım.
15:48
Platon her zaman doğu Kilisesi ile özdeştir.
15:51
Aristoteles batı Kilisesi ile ne alaka?
15:54
Biliyorsunuz aristo evet bu bugünkü anlayışla lidere veya
15:58
öğretmenimize sadakat şerefimizdir muallimiz her
16:01
şeyimizdir diye bir şey yok. Platon'un birçok şeyini
16:04
eleştiren biriydi. Aynı zamanda üstoteles
16:06
biliyorsunuz gene söylemiştik. Büyük iskender'in de hocası da
16:09
aynı zamanda. Ve bu hikayeyi kurgularken de o
16:13
yüzden referans aldım. Biliyorsunuz platon devlet
16:16
dizayn ederken 2 versiyonlu devlet anlayışında ayrı ayrı
16:19
dönemlerde srek uza trenlığı da dahil olmak üzere ikinci diana
16:22
hususta dahil olmak üzere bu hikaye ve ondan sonrasındaki
16:25
devlet dizaynında dahil olmak üzere.
16:27
Bir devlet kurgudayken, filozof, krallar, yani yönetici krallar
16:31
eee inşa etmişti. Idealar dünyası üzerinden sadece
16:35
logosa gitmeye çalışan nous üzerinde bir düzen inşa etmeye
16:38
çalışan hakikatin peşinde koşan kimse de yönetici olarak
16:41
pozisyonlamıştı. Bu tamamen mistik bir kökene
16:44
dayanır çünkü gerçekte bunun erişilebilirliği her zaman
16:48
tartışmalıdır. Hakikat dediğiniz şeyi arayan
16:51
var da bulan var mı? Orası ayrı bir konudur zaten her
16:53
zaman. Doğu Kilisesi o yüzden.
16:57
Doğrudan platon, aristoteles ise bilimi her şeyden önceler,
17:01
pozitif bilim onun için çok kıymetlidir.
17:03
Her şey anlaşılabilir bir kökendedir.
17:06
Evet, belki tanrının ilahi kudretinin farkına varabilmemiz
17:09
çok da mümkün değil. Ancak onun yarattığı evren
17:12
üzerinden bir fikir telaki edebilmek çok daha muhtedir.
17:16
Yani daha terminolojik kavramlara da girerekten platon
17:21
eminasyon dediğimiz tanrı varlığın ışığı fikrini
17:25
benimserken. Aristoteles ise tanrı ordunun
17:30
yani düzenin kaynağıdır ve düzensizlik içerisinde olan her
17:34
devinim aslında tanrının ideal dünya düzeni inşa edebilmek için
17:40
insanoğluna verdiği bir misyondan ibarettir.
17:43
Ve hal böyle olunca platona göre idealar dünyası birleştiğinde
17:47
sanat bir tefekküre dönüşür ancak.
17:51
Aristoteles'e göre gerçeği sizin kendinizin inşa etmeniz
17:55
gerekiyor. Bir bakın, çok temel
17:57
farklılıklar dimi. Ama tabii ki bu skolastik
18:00
düşünce içerisindeki dogmalara bazı eleştiriler de var.
18:04
Özellikle gregoryus naziyan süs çok önemli bir şey söylüyor.
18:08
Dogma hakikatin duvarı değil, onun yankısıdır diyor ve bu
18:13
fikir aslında logosun tefekkürü yani anlaşılabilmesi
18:16
inisiyatyonu için gerekli olan bir anlayış hakikati akılla
18:20
değil, içsel sezgiyle bulmak prensibe.
18:24
Sokrates'in de çokça başvurduğu birçok felsefe akımının kurucusu
18:28
olan filozofların da çokça zikrettiği bir kavram.
18:32
Ve sokrates bunu kendini bille söylerken hakikati ve logosu
18:35
yani tanrının bu gonosisini kendi arayışlarınızda kendi
18:40
içsel mekanizmalarınızda bulabileceğinizi söylüyor ve bu
18:43
köken farklı çağrışımları da beraberinde getiriyor.
18:47
Mesela süryani mistizminde ne yapar?
18:50
Tanrıya ulaşmak, kelimelerle, kelamlarla, konuşmalarla değil,
18:54
sadece sessizlik olur dediği hani bazı hikayeler
18:58
dinlemişsinizdir inzivaya çekilir.
19:00
Yıllar boyunca konuşmaz, ömrü boyunca hiç kelime etmez mesela
19:04
veya bir işte bu list tapınağı gittiğinizde sessizliğini
19:07
muhafaza eden bir dini liderle karşılaşırsınız.
19:11
Dini biriklikle karşılaşırsınız. Bu aslında süryani mistaz
19:15
mistizmin yani aramice'nin kökensel geçmişini taşıyan
19:19
kimseler için oldukça önemli biridir.
19:22
Mesela mısır çöl keşişlerine göre örneğin antren.
19:26
Ve sanırım makarius olmak üzere ruhun tanrı yenmesi için bednin
19:31
çöle çevrilmesi gerekir. Gene gördüğünüz dünyanın beşeri
19:34
tamamlamalarından ibaret ama. Ilk tek tanrılı dinlerden biri
19:39
olarak kabul edilen ve gerçekten de tartışmasız aslında ilk tek
19:43
tanrı dini olan zerdüştilik de yani fasi düşünce akımında ise
19:47
ışık ve karanlık arasındaki mücadele insanın aslında içsel
19:51
bir problemini, içsel bir dramını ortaya koymaktadır.
19:56
Yani insanın iyilikle kötülük arasındaki ışıkla karanlık
20:00
arasındaki mücadele ise doğrudan kendisiyle korelidir ve zihni
20:04
berrak tutabilen bir kimse. Tanrıya ulaşma gayesinde olan
20:07
bir kimse evrenin iyilik anlayışı üzerindeki iyiliği tek
20:11
tanrı olarak kabul ederseniz, oradaki düalizmi yeni iyiliği
20:14
inşa etmeye çalışan bir kimse zaten tanrının temel karşılığını
20:19
bulmaya çalışan biri gibi düşünme bilir.
20:23
Yani batı tanrıyı tanımlayamaya bir kalıba sokmaya çalışırken
20:27
doğu ise ya susalım ve tanrıının işte nuruna varalım mantığıyla
20:32
hareket etmiştir. Temel fikriyat den problem bu
20:35
bak gördünüz mü? Flog tartışması değilmiş.
20:37
Yani baba kutsal oğlu da biz ekleyelim değilmiş.
20:40
Olay olay daha kapsamlı, daha problemli evlenmek değil, olay
20:44
kısacası. Ve aslında modern dünyada
20:49
bürokrasinin seküler bir papalık formuna eriştiğini
20:53
söyleyebiliriz. Yani bu aslında Katolik düzenin
20:57
gündelik devlet adabına katılımı gibi değerlendirilebilir ve yine
21:02
aynı şekilde akademinin modern bir psikollastik düşünce
21:05
prensibi üzerine inşa edildiğini ve o günkü kadar sert regret
21:09
sınırları olmadığını da düşünürsek.
21:11
Bu şekilde değerlendirebiliriz. Devlet ise insan nasıl zihninde
21:16
tanrıyı dizayn ettiyse devleti de tanrısal bir vasıfla soyut
21:20
kavramlarla ve doğru sınırları olmayan her zaman söylemsel
21:24
olarak değişen ve başkalaşan bir kavrama dönüştürdü.
21:27
Dolayısıyla katolikliğin temel öğretilerine ve Katolik
21:31
kurumsallığının bugünkü devlet dizaynı içerisinde ve gündelik
21:34
hayatta kendine vücut bulduğundan bahsetmek mümkün.
21:38
Ama Katolik zihninin bir de baskıcı tarafı var.
21:41
O dönem içerisinde zaten en çok şikayet edilen konu bu.
21:44
Peki katolikler bunu niye yaptı? Yani psikolojik düşüncedeki
21:48
dogmalar niye vardı veya işte niye inançların esnemesine çok
21:52
müsaade edilmedi? Bu aslında merkezi kudreti
21:55
koruma ve belirsizliği orada kaos diyoruz ya düzensizlikten
21:59
gelmesi beklenen bu belirsizliği düzen kavramını tekrardan dizayn
22:03
etmek ve. Tanrının karanlık yanından.
22:08
Kaynaklanan bir korkuyu elimine etmek, yani insanı aslında iyi
22:12
işlerle muhtedir kılmak aslında temel inanç temel mantık bu
22:17
denilebilir. Yani aslında hem erken dönem hem
22:21
sonraki dönemler için söyleyebileceğimiz bir genel
22:23
geçer kuram var. Ortodokslukta tanrı insanla.
22:27
Arasına bir duvar değil, bir ışık koyar ışığı geçebilme
22:31
cesaretini gösteren o mistik yolculuğu yapabilen kimse
22:35
tanrı'nın safına katılabilir. Ama katoliklerde ise tanrıyla
22:40
insan arasında bir kilise mekanizması vardır ve erken
22:43
dönemde kilise bu fikri. Olgunlaştırıp zenginleştirip hem
22:49
kültürel romadan gelen ve eee mistik anlatılarla çok da
22:54
bezenmemiş ama bir yandan da. Şeyi aristoteles'in akılcılığına
22:59
çok ciddi vurgular yapan bir kurumsal kimlik oluşturur.
23:02
Mesela augustinus ve akiniyasın çok güzel bir sözü var burada
23:06
aslında batı kilisesini anlamak için tanrı mutlak düzenin
23:09
kendisidir der mesela ve devam eder.
23:12
Her şey tanrının belirlediği yerde durmalıdır.
23:15
Bu aslında bütün işte bu kozmik sistemlerin işte ne derler?
23:22
Bütün evren yasalarında prensibini oluşturması açısından
23:25
katoliklerin çok sahip çıktığı fikirdir ve aslında sormak da
23:30
lazım, akıl mı kurtarır insanı yoksa ruh mu?
23:32
Yani sadece ibadet etmek ve tanrıya kendini adamak mıdır?
23:36
Temel sebep yoksa sokaklarda her yerde gördüğü ağaçta işte ne
23:41
bileyim bir canlının hareketinde tanrının nurunu fark et.
23:46
Çalışan akıl mı kazanır? Bu savaş bu kadar çetin ve
23:49
sorulması gereken soru doğuyla batı Kilisesi arasındaki ayrımın
23:53
temel diğer ektiğinin bu kadar koz kompleks bu kadar
23:57
anlaşılması zor. Bu kadar problemler ihtiva
24:01
etmesinlendir batı ilerleme ve bilimi üretirken aslında ruhsal
24:05
derinliği kaybedip bugünkü belki de seküler yaşantının da bir
24:09
prensibi haline gelen. Maddi dünyanın kavramlarını
24:14
irdeleme ve zenginleştirme ağına çok ciddi şekilde sarıldı.
24:18
Doğu ise maneviyatı korurken dünyevi fonksiyonlar üzerindeki
24:23
kudretini yitirdi. Bu çok önemli bir tartışmadır.
24:25
Bu da aslında bu ayrımı oluşturan temel diyalektiğin
24:30
fonksiyonel karşı karşılığıdır bizim hayatımızda.
24:34
Batıyla doğu'nun en önemli problemlerinden bir tanesi de bu
24:38
gibi gözüküyor şimdi. Tabii ki siyasal erkek
24:42
içerisindeki kavramları tartışmak da bambaşka hikayedir
24:45
ama. Yani mesela roma'da roma
24:49
papalığındaki evrensel otorite iddiası papa'nın petrous'un
24:53
halefi olarak tüm hristiyanlık dünyası üzerinde üstünlük
24:56
kurması fikri biliyorsun. Sekizinci yüzyılın başında
25:00
üçüncü leon'un kral'lı neydi o adamın adı şalman'ı kral ilan
25:07
etmesi ve şehit yani roma kral ama öyle şey değil.
25:11
Standart bir kral değil ve roma'nın temsili ama aynı
25:14
zamanda konstantinopolis'te zaten bir tane kral vardı roma.
25:17
Dalı vardı ama doğu roma'yı roma gibi saymıyordu.
25:20
O zaman papa ve bu siyasal mücadeleler o zamandan başlayıp
25:24
bu söylemsel farklılıklar ki gördüğünüz üzere anlatmaya
25:27
çalıştığım kadarıyla bambaşka 2 tane prensipten bahsediyoruz ve
25:31
bu da aslında işim beşeri tabiatını oluşturan daha iyi
25:35
alın ve her kesime hitap edebilecek ayrımlığın oluşmasına
25:38
vesile oldu. Ve bu da ne yaptı?
25:41
Günün sonunda doğu ve batı kilisesini 1.054 yılında
25:43
herkesin bildiği büyük şizma problemiyle karşı karşıya
25:47
bıraktı. Eee evet, yakın zamanda
25:50
kaybettiğimiz ııı son papa. Hep hepimizin, ibrahim'in
25:54
çocukları olduğumuzu ve çok da tartışılacak bir şeyimizin
25:57
olmadığını, amacımızın muhte değil olduğunu söylese de ve bu
26:01
yönde adımlar da atsa 2.016 yılında işte nebodağında kutsal
26:07
bakıcılan anlatıyla beraber Ortodoks ve Katolik kökenin
26:10
birleşmesi üzerine bir sistem dizayn edilmiş olsa da Kudüs
26:13
beraber ziyaret edilmiş olsa da. Aslında halen söylemler oldukça
26:18
diri ve problemler anlaşılmasından çok daha eee
26:22
çözülmesi çok daha problemli anlaş anlamaktan çok daha
26:25
problemli kavramlar. Çünkü gördüğünüz üzere bir de
26:29
çok rasyonelken biri çok spiritüel ve bu 2 fark
26:33
içerisinde anlayış olarak bir ortak payda yaratmak neredeyse
26:38
imkansıza yakın. Zaten devletlerde ne yaptı?
26:40
Zaman içerisinde ki bu ayrımı körükleyerek aslında bu kökenin
26:45
de birazcık deforme edilerek kazanç kapısına dönüştürmesini
26:49
sağladı. Ve hal böyle olunca doğu ve batı
26:51
Kilisesi arasındaki temel anlayış ve tanrıya erişme fikri.
26:57
Gerek stoğacılıktan gerek antik birçok Atina mirasından
27:00
referanslar aldı ve geldiğimiz noktada 2 ayrı yapının.
27:06
Iıı kalple aklın akıl kadar net. 2 ayrımı ki çok güzel bir
27:10
betimleme olur ııı işte doğu kalbi temsil ederken batı akıl
27:15
üzerinde hakimiyet kurmaya çalışmaktadır ve günün sonunda
27:19
kazananı var mıdır? Bu mücadelenin ancak öbür tarafa
27:23
gittiğimizde ahiret yaşantısında bunu görebileceğiz.
27:28
Çok konuştun. Özet geç derseniz, roma'nın
27:31
merkeze otoriterinden otoritesinden dolayı.
27:35
Batı Kilisesi her zaman korumacı korkutucu.
27:40
Kollayıcı patenmalist bir tavırtan kınırırken, aslında
27:44
doğu Kilisesi ise çocuğun çocuk olduğunun vasfına, onun fikrine
27:49
sahip ve kendi arayışı içerisinde onu yalnızca
27:53
yönlendirmelerle bir arayışa sürüklemeyi tercih etmiştir ve
27:57
bu açıdan baktığımızda evet, belki kökensel olarak akıl ve
28:01
mantığı öncesi de doğu kilisesi'nin de sadece ruhani
28:05
liderlik ve aslında mentorluk yaptığını kabul etmek en kolayca
28:09
çözüm olabilir. Dediğimiz gibi son olarak batı
28:12
Kilisesi aristotelesgen, doğu Kilisesi platon'u temsil eden
28:17
insanlardan oluşur. Beni dinledisin, çok teşekkür
28:20
ederim. Bir hayli fazla konuştum.
28:21
Bu arada herkese iyi haftalar dilerim.