Latest / Bala Extra / La escritura y el protocapitalismo
Transcript
- 0:00Algunas de as máis altas cotas de belleza de
- 0:04la creación humana e la vulgar, que Emilio me
- 0:09perdone, e, non menos importante, tarea de apuntar
- 0:13cuentas e propiedades, de la poesía a un excel.
- 0:18En pouco máis que isto, se resume a necesidade
- 0:20que tuvimos os humanos de apuntar cosas hasta
- 0:24que aquello evolucionou al todo, a escritura.
- 0:29O lo que é o mesmo? el pensamiento, la ciencia.
- 0:37Buenos días. Hoy es martes 1 de abril de 2025.
- 0:45Estrenamos Més. Este é o capítulo 1430 de Bala
- 0:50Extra, un podcast sobre as minhas coisas, que
- 0:53en el fondo son as tuyas. E hoje vamos, efectivamente,
- 0:58con o origen da escrita. Este tema viene de meses
- 1:01atrás, muchos meses atrás, que estuve por última
- 1:04vez en el Museo de la Evolución Humana. Pois,
- 1:08non me acuerdo, pero seguro que entre o verano
- 1:11e o otoño. Quizás había empezado o otoño. Había
- 1:17unha exposición. Non recuerdo se a exposición
- 1:20era sobre isto ou era sobre unha outra cosa adiacente.
- 1:27que me permitió leer en un lugar que el origen
- 1:30de la escritura estaba ni máis ni menos que na
- 1:34necesidade de los humanos de apuntar deudas,
- 1:37non só de apuntar deudas. O origen de la escritura
- 1:42se ubica en Oriente Medio, como casi todo, em
- 1:47Vesobotamia, hace aproximadamente uns 5000 anos,
- 1:51casi nada. e surgió gracias a un cambio en as
- 1:55formas de vida das civilizações. O ser humano
- 1:59había descoberto a agricultura, o ser humano
- 2:03había deixado de vagar de un sitio para o outro
- 2:05e empieza a sentarse en un territorio que necesitaba
- 2:09organizar. Hasta ese momento era nomadismo e
- 2:16explotación do terreno que se ira encontrando.
- 2:19Animales, a caza a recolección. es decir, lo
- 2:24que se iba encontrando de caza, de recolección,
- 2:28de hierbas silvestres, de granos silvestres que
- 2:30servían para a alimentación humana, pero de pronto
- 2:33os seres humanos se asientan e necesitan elaborar,
- 2:41tras o descubrimiento da agricultura, tras descubrir
- 2:44que non só era esperar a que se cruzara un bicho
- 2:48delante nostro, iba a decir un dinosaurio. Pobrecito
- 2:52de mi, quanto mal ha hecho el cine, por dios.
- 2:58Em lugar de ter que esperar a que se cruzara
- 3:00un bicho que pudieras cazar, ou encontrar esos
- 3:03frutos ou esas semillas que a lo mejor estaban
- 3:07ou a lo mejor non, os seres humanos descubrimos,
- 3:11ou os protoseres humanos, llamadlo como querais,
- 3:15descubrimos que podíamos ejercer a agricultura.
- 3:19e junto con a agricultura vamos a dizer algo
- 3:22así como el pastoreo vamos a llamarle así vale
- 3:26bom a ganadería llamemos a melhor ganadería e
- 3:31deixamos de vagar de un sitio a outro e nos asentamos
- 3:35e nos asentamos como digo e ese asentamiento
- 3:38significaba que estávamos en un lugar e mi lugar
- 3:43non era tu lugar ya se rompió un pouco o sentimiento
- 3:46de comunidade entónces isto era mío. Aqui o territorio
- 3:52é grande, nos o repartimos, pero por favor, é
- 3:54lo mío ou non entres? Se necessitaron contratos
- 3:57de propiedad que plasmaban con unha graufía sencilla
- 4:01e que comenzaron a ordenar os terrenos de unha
- 4:05forma duradera. Aquella loma de allí é mía e
- 4:09o díce esta piedra. Esta piedra con a escritura
- 4:14Con as tablillas, planas, rectangulares, las
- 4:20tablías, sumerías, lo que sea. A sociedade estaba
- 4:24creciendo, a escritura evolucionou con ela, os
- 4:28acontecimientos importantes e as contas, sobretodo
- 4:31as contas, os dineros en general, dineros en
- 4:35sentido moi amplio, debían escribirse de alguma
- 4:38maneira para poder legarlo a os demás. Estamos
- 4:42hablando do protocapitalismo, sem ningunha duda.
- 4:45Os sumerios, en aquella época, hace 5000 anos,
- 4:50construían sus hogares con ladrillos de arcilla
- 4:52cocida al sol. A escritura ya precisaba de un
- 4:56soporte que fuera fácilmente grabable, portátil,
- 5:00e que se pudiera archivar cómodamente. Así que
- 5:03resultou que o material que utilizaban para as
- 5:05paredes de sus casas era perfecto para escribir
- 5:09quando todavia estaba húmedo. Algunas criaturas
- 5:12hoy en día, aunque a casa ya esté fraguada, siguen
- 5:15encontrando as paredes das casas como os lugares
- 5:18perfeitos para escribir. Se elaboraron así esas
- 5:22tablillas que non eran tanto de piedra como de
- 5:24barro, planas, rectangulares, como digo, con
- 5:28un tamaño adecuado, e esas tablillas sumérias
- 5:32fueron as progenitoras de nuestro actual papel,
- 5:36o primeiro papel de la historia utilizado para
- 5:38escribir. Os sumerios emplearon este sistema
- 5:42ní máis ní menos que durante 2 .500 anos, 25
- 5:46siglos. A eles ya le sigieron os babilonios,
- 5:50os asirios, os heblaítas e, poco a poco, a tradición
- 5:55de escribir se foi extendiendo. Os primeiros
- 6:00restos de texto escrito, vamos a llamarle texto,
- 6:04que conocemos, se corresponden as tablías de
- 6:07Uruk. halladas en un templo sumerio que contiene
- 6:10inscripciones que hicieron os sacerdotes. Para
- 6:15rezar? Non. Ya entóns, os sacerdotes llevaban
- 6:19a contabilidade dos sacos de cereales e das cabezas
- 6:22de ganado. Ya, iso nos tenia que haber hecho
- 6:26sospechar do tema do sacerdocio e da religión.
- 6:31Lo digo contra o respeto, pero con toda a certeza.
- 6:35Estos textos, al ser gravados en tablillas de
- 6:38arcilla, non permitían unha grafía moi elaborada,
- 6:42sino signos en forma de cuña. É lo que chamamos
- 6:45a escritura cuneiforme. Se realizaba con cálamo,
- 6:50o predecesor de las plumas de tintero, e poseía
- 6:53ya cierto garado de abstracción. Os sumerios
- 6:57empleaban uns 2000 símbolos que representaban
- 7:00objetos e acciones. Por xerto que o outro día
- 7:03tuve unha entrevista con unha persona sorda e
- 7:08vino unha intérprete que ao mesmo tempo que le
- 7:12hablaba a ella con os signos, con as manos, también
- 7:18elaboraba o texto con a voz. E me di cuenta que
- 7:23non é tan simple como fazer que a persona sorda
- 7:26te lea os labios e hables despacio. Nono. é que
- 7:30se produce unha simplificación do lenguaje moi
- 7:33curiosa. Mui moi curiosa. Se quitan muitos elementos
- 7:37do lenguaje e o que se transmite é o básico.
- 7:40Algo parecido ocurria nesta época de os sumerios
- 7:44onde íbamos ao esquemático. Porque non chegaría
- 7:53a creación de un sistema monográfico hasta comienzos
- 7:58do milenio III a .C. Con os acádios que ocuparon
- 8:02Mesopotamia, onde antes vivían os sumerios. Se
- 8:06é que esa zona do Medio Oriente nunca foi unha
- 8:09zona tranquila. Durante un milenio dominaron
- 8:12estes territorios e a súa lengua passou a ser
- 8:14a máis importante da región. Ojo que, quando
- 8:18he dicho que con a escrita chegou o pensamiento,
- 8:22non he sido moi exacto. o pensamento chega con
- 8:25o lenguaje, e o lenguaje chega antes, muito antes
- 8:28que a escritura. A escritura non deja de ser
- 8:32a necesidade de plasmar en un lugar o que ya
- 8:36somos capaces de comunicar hablándonos. Foron
- 8:40os acádios, como digo, os que dieron un importante
- 8:43paso para a historia da escritura, que foi a
- 8:46creación de un sistema monográfico de escritura.
- 8:50Cada signo representaria un sonido de súa lenguaje.
- 8:53Fuera os símbolos. Monografía. Lo que hoje seria
- 8:57unha letra? Pois iso. Llegaron desde as regiões
- 9:00desérticas da península árabiga e do terreno
- 9:04que ocupa a actual Siria. Os sumerios e os acadios,
- 9:08que non estaban moi lejos geográficamente, havían
- 9:11desarrollado culturas totalmente diferentes.
- 9:15Así, os acadios pudieron criar un modo de escrita
- 9:19para entender e comunicarse con os sumerios.
- 9:22convirtiendo cada sonido en unha grafía. Os sumerios,
- 9:27que todo o hacían con un sentido máis... Pois
- 9:34é un símbolo. Estos tíos e tías crearon ya o
- 9:39primeiro Google Translator, que traducía de monografismos,
- 9:45ou seja, de palabras escritas con varias grafías,
- 9:50a un solo grafo. que era o que utilizaban os
- 9:52sumerios, un solo dibujo, un solo símbolo. Pois
- 9:57que lo sepáis, que hasta que non chegou a propiedad
- 9:59privada, que hasta que non nos asentamos con
- 10:01a agricultura, que hasta que non tuvimos a necesidade
- 10:03de decir me debes tanto, este territorio é o
- 10:07meu, se queres este territorio me pagas isto
- 10:10e então te doi o título de propiedad, hasta que
- 10:13non chegou isto, non chegou a escrita. Que querís
- 10:17que os diga? Se tuvo que chegar o protocapitalismo
- 10:20para isto, pois, bienvenido fuera, porque, ¿qué
- 10:23sería de nosotros e de nosotras se agora non
- 10:27pudiéramos escribir e non pudiéramos leer? Esto
- 10:32ha sido todo por hoy en Bala Extra, unha producción
- 10:34de Milkar FM. Puedes encontrar mis medios de
- 10:37contacto en as notas do programa ou unete a nuestra
- 10:39comunidade en Telegram ou busca o nosso canal
- 10:42no Discord de Milkar FM. Gracias por tu tiempo
- 10:47e hasta mañana.