Latest / BNR Nieuws Vandaag / CIA-waarschuwt: Russische drones uit schaduwvloot bedreigen Zuid-Europa
Transcript
- 0:03Speaker 1: Blijf scherp. BNR Nieuwsradio.
- 0:06Speaker 2: Avondnieuws. Niels Heithuis en Liesbeth Staat. Het is donderdag 24
- 0:13Speaker 2: september en dit is het nieuws om mee thuis te komen.
- 0:16Speaker 2: President Xi Jinping en president Trump zitten aan tafel. En
- 0:20Speaker 2: Trump heeft voor het gesprek op Truth Social al laten weten...
- 0:23Speaker 2: dat hij en Xi geen rem op AI willen inbouwen.
- 0:27Speaker 2: Nou ja, een aftronk. Van het gesprek? Nog voordat dat
- 0:31Speaker 2: heeft plaatsgevonden dus. Gaan we meer over horen. En Friedrich Merz,
- 0:34Speaker 2: die likt zijn wonden en bezoekt de deelstaten... waar zijn partij, CDU-CSU,
- 0:39Speaker 2: een uitzonderlijk groot verlies heeft geleden. Ja, en hoe wordt
- 0:42Speaker 2: hij daar dan ontvangen, is de vraag. En Amsterdam, die
- 0:45Speaker 2: mooie stad, die is gebouwd op palen. Maar hoe is
- 0:48Speaker 2: Parijs ontstaan? Daar is natuurlijk al heel lang onderzoek naar gedaan...
- 0:51Speaker 2: en er is een verhaal over. Maar nu is er
- 0:53Speaker 2: een stuk eeuwenoude muur blootgelegd... dat het verhaal op belangrijke
- 0:57Speaker 2: punten aanvult. Maar we beginnen met de CIA, die Europa waarschuwt...
- 1:01Speaker 2: voor een mogelijk Russische drone-aanval.
- 1:04Speaker 3: Ja, het zou dan gaan om een aanval op Spanje,
- 1:07Speaker 3: Frankrijk of Italië. Zo concreet werd het al. De drones
- 1:09Speaker 3: zouden vanuit containers op schepen van de Russische schaduwvloot in
- 1:13Speaker 3: de Middellandse Zee gelanceerd kunnen worden, meldt de Spaanse krant
- 1:16Speaker 3: El Mundo. CIA zou de waarschuwing onlangs met verschillende Europese
- 1:20Speaker 3: landen hebben gedeeld na een bezoek van CIA-baas John Radcliffe
- 1:23Speaker 3: aan Rusland in augustus. Ondertussen neemt ook Nederland maatregelen tegen
- 1:27Speaker 3: de dreiging van vijandige drones. Daar praten we over met
- 1:30Speaker 3: Patrick Bolter, strategisch analist bij het Den Haag Centrum voor
- 1:33Speaker 3: Strategische Studies. Dag Patrick. Dag Niels. We kunnen eerst die
- 1:37Speaker 3: waxproblemen van de CIA even bespreken. Het is best concreet,
- 1:41Speaker 3: zoals dat nu bekend wordt gemaakt. Is dat geloofwaardig in
- 1:45Speaker 3: die zin
- 1:46Speaker 4: Nou ja... We weten het allemaal nog niet wat hij
- 1:49Speaker 4: nou precies besproken heeft. Want daar is hij zelf altijd
- 1:51Speaker 4: stil over geweest. Maar we weten wel dat de diverse veiligheidsdiensten...
- 1:56Speaker 4: van de Baltische Staten, van Denemarken, van Polen, Frankrijk... noem
- 2:01Speaker 4: maar op, eigenlijk de meeste Europese landen... hebben daar wel
- 2:03Speaker 4: op gehind dat die prikacties van de Russen... dat het
- 2:08Speaker 4: gevaar is dat het toeneemt, heel groot is. En ook
- 2:10Speaker 4: dit is daar de volgende van... Dus het is eigenlijk
- 2:13Speaker 4: heel Europa wat alert moet zijn. En nu is het
- 2:16Speaker 4: dan vanuit de Middellandse Zee. En dat is niet ondenkbaar.
- 2:20Speaker 4: En met name gaat het nu over Spanje, Italië. Ja, waarom?
- 2:24Speaker 4: En Frankrijk. Nou ja, Frankrijk weten we. Daar zit Marine
- 2:28Speaker 4: Le Pen... Die wil graag verkozen worden en die heeft
- 2:31Speaker 4: al gezegd dat de steun aan Oekraïne verminderd moet worden. Italië,
- 2:35Speaker 4: dat is wel een rechtse regering. Meloni wil nog wel
- 2:39Speaker 4: de steun aan Oekraïne houden, maar als het daar destabiliseert,
- 2:42Speaker 4: gaat die discussie daar ook opladen. En Spanje is natuurlijk
- 2:45Speaker 4: een apart geval. Stel je voor dat daar iets zou
- 2:48Speaker 4: gebeuren wat boven de grens van het artikel 5 is.
- 2:51Speaker 4: Dus echt, er gaan doden bij vallen en het is
- 2:53Speaker 4: aantoonbaar dat het Rusland is. Komt Amerika Spanje tegemoet? Trump
- 2:58Speaker 4: heeft natuurlijk al heel lang gezegd... Spanje, het zijn shuckles,
- 3:02Speaker 4: ze moeten eruit. Want ze hebben mij niet gesteund met
- 3:04Speaker 4: de oorlog tegen Iran. Gaat Trump straks wel Spanje steunen
- 3:07Speaker 3: als er iets
- 3:08Speaker 4: gebeurt? Kijk, en dat is de ultieme test voor artikel
- 3:10Speaker 4: 5
- 3:11Speaker 3: Dat zou
- 3:11Speaker 4: best aannemelijk kunnen zijn dat daar iets gaat gebeuren.
- 3:13Speaker 3: Maar van Frankrijk en Italië begrijp ik het toch minder.
- 3:16Speaker 3: Want als je Frankrijk zou aanvallen... dan krijg je toch
- 3:22Speaker 3: juist dat de bevolking zegt... we worden ook het doelwit
- 3:24Speaker 3: van de Russen, laten we Oekraïne steunen. Of leg ik
- 3:27Speaker 3: het
- 3:27Speaker 4: eenvoudiger? Veelal reageert de mens toch anders. Die zeggen, het
- 3:32Speaker 4: wordt nu wel heel erg gevaarlijk... juist omdat
- 3:34Speaker 3: we
- 3:34Speaker 4: Oekraïne steunen
- 3:35Speaker 3: Misschien
- 3:35Speaker 4: moeten we daarmee ophouden. Aan de andere kant, verdedigingsmiddelen die
- 3:39Speaker 4: naar Oekraïne gaan... Ja, daar zullen de Fransen dan ook
- 3:42Speaker 4: van zeggen, die hebben we zelf nodig. En dat betekent
- 3:44Speaker 4: dat Oekraïne het moeilijker krijgt om zich te verdedigen. En
- 3:47Speaker 4: dat is natuurlijk de andere benadering die ook heel plausibel
- 3:50Speaker 4: is
- 3:50Speaker 3: Nederland gaat investeren samen met Australië... in de ontwikkeling van
- 3:55Speaker 3: een laserwapen tegen vijandige drones. Hoe belangrijk wordt zo'n wapen
- 4:00Speaker 3: in de verdediging tegen drones?
- 4:03Speaker 4: Nou, allereerst wil ik zeggen dat het wel mij bevreemde...
- 4:05Speaker 4: dat we nu met Australië zaken gaan doen. En de
- 4:08Speaker 4: Defensie-nota staat dat 50% van alle investeringen in Europa... en
- 4:12Speaker 4: het liefst in Nederland moeten plaatsvinden... en juist in Europa zijn.
- 4:15Speaker 4: Dit soort wapens zijn al in ontwikkeling. De Britten hebben Dragonfire.
- 4:20Speaker 4: De Duitsers hebben iets soortgelijks. Dat is een ontwikkeling die
- 4:22Speaker 4: voor marineschepen van toepassing zal zijn. En in Nederland hebben
- 4:27Speaker 4: we ons eigen NLR... Nationaal Lucht- en Ruimtevaartcentrum... Wat ook
- 4:30Speaker 4: onderzoek doet naar de inzet van laser tegen drones. Dus
- 4:35Speaker 4: dat vind ik al een hele rare. Dat Australische bedrijf
- 4:39Speaker 4: zal dan natuurlijk een kantoor in Nederland gaan openen. En
- 4:42Speaker 4: misschien een productiefaciliteit. Dus daarmee kan de staatssecretaris wel wegkomen.
- 4:48Speaker 4: Maar het is wel een belangrijke ontwikkeling. Lasers tegen drones.
- 4:52Speaker 4: Maar het is maar een beperkt onderzoek. aandeel in de
- 4:57Speaker 4: hele bestrijding van drones. Dus we moeten er ook niet
- 4:59Speaker 4: meteen van verwachten dat we meteen helemaal veilig zijn. Wat
- 5:02Speaker 4: is er nog meer nodig? Nou ja, je moet eigenlijk
- 5:06Speaker 4: de hele, zoals ze het noemen, de killchain van een
- 5:08Speaker 4: dronebestrijding in handen hebben. Dus detectie. Nou, we hebben vorig
- 5:12Speaker 4: jaar wel van die radars gekocht, bij Robin Radar. Ik
- 5:15Speaker 4: geloof 3 miljard euro voor 100 radars. Je moet natuurlijk
- 5:19Speaker 4: dan ook nog doen aan identificatie. Je hebt een stukje
- 5:21Speaker 4: command en control nodig. En je hebt de bestrijding van
- 5:24Speaker 4: de drones nodig. En deze lasers, die zullen een heel
- 5:28Speaker 4: klein stukje van die bestrijding gaan invullen.
- 5:30Speaker 3: Ja, zeker het laatste moment. Ja, inderdaad
- 5:34Speaker 4: Het probleem met laser is dat ze maar een relatief
- 5:37Speaker 4: gering bereik hebben. Niet meer dan vijf kilometer onder ideale
- 5:40Speaker 4: atmosferische omstandigheden. Nou, dat hebben we in Europa niet zo
- 5:44Speaker 4: heel vaak. Denk aan mist, laaghangende bewolking, hele harde wind...
- 5:49Speaker 4: en in een oorlogssituatie ook nog rook en dat soort dingen.
- 5:52Speaker 4: Dus het effectieve bereik van zo'n laser is redelijk gering.
- 5:56Speaker 4: En dat betekent dat als je een groot gebied wil beschermen...
- 5:59Speaker 4: een heleboel van dat soort systemen nodig hebt... En we
- 6:03Speaker 4: weten niet hoeveel geld Defensie eraan uitgeeft... dus ook niet
- 6:05Speaker 4: hoeveel systemen er aangekocht kunnen worden... of ontwikkeld gaan worden.
- 6:09Speaker 3: Nee, het is jou sowieso een beetje onduidelijk... wat nou
- 6:11Speaker 3: het grote plan van Defensie is. Wat Defensie nou denkt
- 6:14Speaker 3: te kunnen en te willen kunnen met al dat geld.
- 6:17Speaker 4: Ja, je zou kunnen verwachten... en vroeger toen ik op
- 6:21Speaker 4: de Defensiestaf zat hadden we een bepaalde aanpak... en dat
- 6:23Speaker 4: heet van ambitie naar middelen. Wat moet je eigenlijk kunnen...
- 6:26Speaker 4: Wat betekent dat voor de verschillende krijgsmodellen? Welke capaciteiten wil
- 6:30Speaker 4: je op de mat kunnen brengen? En welke middelen horen
- 6:33Speaker 4: daar dan bij? En nu lijkt het een beetje de
- 6:35Speaker 4: andere kant op te gaan. We hebben nu de mogelijkheid
- 6:37Speaker 4: om een interessant middel te kopen. En ik zeg niet
- 6:40Speaker 4: dat het onnodig is. Absoluut niet hoor. Het is hard nodig.
- 6:43Speaker 4: Maar hoe wordt dat dan in de krijgsmacht ingebed? Voor
- 6:45Speaker 4: welke essentiële operationele capaciteiten is het dan van toepassing ingebed?
- 6:51Speaker 4: En het is een beetje van bottom-up. En dat klinkt
- 6:54Speaker 4: een beetje als opportunisme. Maar ook niemand kan daar tegen zijn.
- 6:58Speaker 4: Ik bedoel, een laserwapen is natuurlijk heel goedkoop om in
- 7:01Speaker 4: te zetten tegen drones. Veel goedkoper dan de raketten die
- 7:03Speaker 4: we vorig jaar afvuurden tegen die drones die Polen binnentrokken.
- 7:08Speaker 3: Maar moeten we onderdeel worden van een echt doordacht plan?
- 7:11Speaker 3: Met hoe het pakje zo begint tot eind aan?
- 7:14Speaker 4: Exact. En dat plan, dat hebben we niet. Maar ja,
- 7:20Speaker 4: weet je, in de politiek werkt het ook zo. Niemand
- 7:21Speaker 4: kan er natuurlijk tegen zijn. Als je zegt van deze lezers,
- 7:24Speaker 4: die dragen bij aan onze veiligheid. Ja, als je er
- 7:28Speaker 4: tegen zou stemmen, dan wordt er al gezegd... je neemt
- 7:30Speaker 4: onze veiligheid niet serieus. En het is ook wel een
- 7:32Speaker 4: beetje zo dat deze bijdragen. Alleen, hoe gaan we dat
- 7:35Speaker 4: dan verder invullen? Wat is de capaciteit die daarbij hoort?
- 7:39Speaker 4: Hoeveel mensen heb je ervoor nodig? Hebben we genoeg kennis daarvan?
- 7:42Speaker 4: Terwijl ik zou zeggen, als we dan toch gaan kijken,
- 7:44Speaker 4: ga in Nederland kijken. We hebben genoeg kennis op het
- 7:46Speaker 4: gebied van lezers. Nederland is
- 7:47Speaker 3: een groot land op het gebied van lezen. Dank Patrick Bolder,
- 7:52Speaker 3: strategisch analist bij het Den Haag Centrum voor Strategische Studies.
- 8:00Speaker 2: De Duitse bondskanselier Friedrich Merz heeft vandaag een informeel overleg
- 8:03Speaker 2: met de regeringsleiders van de 16 Duitse deelstaten. Ze gaan
- 8:07Speaker 2: praten over de begroting van de EU. En Merz kan
- 8:10Speaker 2: de steun van die deelstaten heel goed gebruiken. Bij ons
- 8:13Speaker 2: is Europa-verslaggever Michal van der Toorn. Goedemiddag. Friedrich Mertz moet
- 8:18Speaker 2: dus op bezoek bij de deelstaten... waar hij nog maar
- 8:20Speaker 2: een paar weken geleden ontzettend verloren heeft.
- 8:22Speaker 5: Ze komen op bezoek bij hem, volgens mij. Maar
- 8:25Speaker 2: ja,
- 8:25Speaker 5: inderdaad. Het is een spannende politieke tijd
- 8:30Speaker 2: voor
- 8:30Speaker 5: Mertz, inderdaad.
- 8:31Speaker 2: Maar Mertz wil ook graag bezuinigen op de EU-begroting. En
- 8:36Speaker 2: hoe zien die deelstaten dat?
- 8:37Speaker 5: Nou, zij willen eigenlijk, en dat is nog een belangrijk punt...
- 8:41Speaker 5: zij willen eigenlijk de financiering graag behouden die vanuit Brussel komt.
- 8:45Speaker 5: Dus merkt u wel flink bezuinigen op die EU-begroting. De
- 8:50Speaker 5: meeste deelstaten willen graag dat het geld uit Brussel... bijvoorbeeld
- 8:54Speaker 5: landbouwsteun of andere cohesiegelden... bijvoorbeeld gewoon
- 8:58Speaker 6: naar hun blijft gaan. Direct vanuit Brussel naar de
- 9:00Speaker 5: regio. En ja, de vraag is een beetje, bijvoorbeeld Noord-Rijn-Westfalen
- 9:05Speaker 5: die staat onder leiding van Hendrik Wüst en dat is
- 9:08Speaker 5: ook een mogelijke opvolger van Mert, mogelijk toekomstige CDU-leider, die
- 9:17Speaker 5: roept ook op eigenlijk voor het behoud van dat landbouwgeld
- 9:20Speaker 5: en dat cohesiegeld, een beetje tegengestelde belangen. En de hoop,
- 9:24Speaker 5: en dat is interessant voor Brussel, omdat de hoop van
- 9:26Speaker 5: Brussel is dat Mert door die druk van de deelstaat
- 9:30Speaker 5: een beetje tot inkering komt. Want Brussel wil graag een
- 9:32Speaker 5: veel ruimere EU-begroting, net zoals wat andere EU-landen, landen als
- 9:37Speaker 5: Duitsland en Nederland. Nederland ook willen dat juist niet. Dus
- 9:40Speaker 5: het is een belangrijke bijeenkomst. Merz heeft die steun van
- 9:44Speaker 5: de deelstaten hard nodig. En die bijeenkomst zou hem ook
- 9:47Speaker 5: eigenlijk moeten laten zien... hoeveel onderhandelingsruimte hij heeft
- 9:51Speaker 2: in
- 9:51Speaker 5: Brussel. Hoezeer die deelstaten achter hem staan.
- 9:53Speaker 2: Precies, en het is ook een goede thermometer om te kijken...
- 9:55Speaker 2: hoe die deelstaten naar hem kijken. Als leider van het
- 9:58Speaker 2: land en leider van het CDU-CSU. Want gaan ze ook
- 10:03Speaker 2: nog de druk op hem opvoeren dat hij opstapt?
- 10:05Speaker 5: Nou, dat weet ik niet. We weten allemaal hoe er
- 10:11Speaker 5: naar hem gekeken wordt. Op het nippertje blijft hij de
- 10:15Speaker 5: hele tijd.
- 10:16Speaker 6: Ook
- 10:16Speaker 5: nu nog. Maar Het is niet helemaal zeker of dat
- 10:20Speaker 5: ook hier is gebeurd of gebeurt. Bijvoorbeeld een EU-diplomaat zegt
- 10:26Speaker 5: tegen Politico... dat hij eigenlijk verwacht dat het niet zo
- 10:29Speaker 5: heel hard eraan toe zal gaan... omdat die deelstaten wel
- 10:33Speaker 5: inderdaad dat geld willen... maar ook de onderhandelingspositie van Duitsland
- 10:37Speaker 5: in Brussel... niet te zeer willen aantasten. Het gaat om
- 10:40Speaker 5: meer dingen dan alleen die regionale gelden... Dus de vraag
- 10:45Speaker 5: is denk ik vooral of die verkiezingstegenslagen... de posities van
- 10:50Speaker 5: Merts wat betreft die begroting verharden. Omdat hij graag is
- 10:54Speaker 5: op zoek naar een overwinning. Of dat juist die druk
- 10:57Speaker 5: van het deelstaat op dit gebied... misschien wat ruimte creëert
- 11:00Speaker 5: voor een compromis in Brussel. Maar ja, de vraag of
- 11:03Speaker 5: hij aan kan blijven is natuurlijk nog een tweede. En
- 11:06Speaker 5: dat blijft... Een ongoing story.
- 11:10Speaker 2: Dan van Duitsland naar Zwitserland. Daar stemmen ze graag over
- 11:14Speaker 2: tal van onderwerpen. Aanstaande zondag stemmen ze over hun neutraliteit.
- 11:18Speaker 2: Ja
- 11:19Speaker 5: wel opmerkelijk. Want je zou denken dat dat toch één
- 11:22Speaker 5: van de waarden
- 11:23Speaker 2: is...
- 11:23Speaker 5: die echt
- 11:24Speaker 2: bij
- 11:24Speaker 5: Zwitserland hoort.
- 11:25Speaker 2: Ik zou
- 11:25Speaker 5: denken dat het niet nodig was. Er is zondag inderdaad
- 11:29Speaker 5: een stemming voor een voorstel. En dat is gedaan door...
- 11:36Speaker 5: Wat staat daarin? Dat... dat Zwitserland nauwere banden met de
- 11:39Speaker 5: NAVO bijvoorbeeld zou moeten beperken... dat ze militaire allianties moeten verbieden...
- 11:44Speaker 5: en dat het opleggen van sancties beperkt moet worden... tot
- 11:48Speaker 5: gevallen waarin de VN daartoe oproept. En de aanleiding voor
- 11:53Speaker 5: dit initiatief is onder andere... de Zwitserse deelname aan de
- 11:56Speaker 5: EU-sancties voor Rusland... Sommige voorstanders van dit voorstel vinden dat
- 12:01Speaker 5: Zwitserland daarmee zijn traditionele neutraliteit heeft aangetast. Dit alles levert
- 12:07Speaker 5: discussie op wat is neutraliteit nou eigenlijk.
- 12:09Speaker 2: En daar gaan ze over stemmen?
- 12:11Speaker 5: Daar gaan ze over stemmen over dat voorstel dat de
- 12:14Speaker 5: neutraliteit nog strenger moet
- 12:16Speaker 2: worden
- 12:17Speaker 2: bewaard en gehandhaafd
- 12:18Speaker 5: Ik moet wel zeggen, niet iedereen is het hier mee eens.
- 12:22Speaker 5: De buitenland minister heeft al gezegd... neutraliteit betekent niet dat
- 12:26Speaker 5: Zwitserland onverschillig moet zijn... tegenover schenningen van het internationaal recht.
- 12:31Speaker 5: De meest grote partijen zijn ook tegen het initiatief... Eigenlijk
- 12:35Speaker 5: de enige uitzondering is de populistische partij, de Zwitserse Volkspartij.
- 12:39Speaker 5: Die heeft het initiatief bedacht, of is er nou bij
- 12:42Speaker 5: betrokken geweest.
- 12:43Speaker 2: Die wil neutraler worden.
- 12:44Speaker 5: Die wil nog neutraler worden. Nou ja, en of dan...
- 12:49Speaker 5: Er is een recente peiling gedaan die zegt dat 60%
- 12:53Speaker 5: van de ondervraagde kiezers gaat stemmen tegen het voorstel. Dus
- 12:58Speaker 5: dat het eigenlijk een beetje een storm in een glas
- 13:01Speaker 5: water is misschien.
- 13:02Speaker 2: Oké, dat horen we dan zondag. Dankjewel Europa-verslaggever Michal van
- 13:05Speaker 2: der Toorn. Wil je meer Europa? Luister dan naar de
- 13:08Speaker 2: BNR-podcast Make Europe Great Again.
- 13:11Speaker 3: Ja, wat ik wilde zeggen, er komt het net binnen natuurlijk,
- 13:14Speaker 3: was ook verwacht. Trump heeft zojuist president Xi uit China
- 13:18Speaker 3: verwelkomd op het Witte Huis. Ze gaven elkaar een hand
- 13:21Speaker 3: en een glimlach kwam er. En daarna zijn ze naar
- 13:24Speaker 3: binnen gegaan voor formele besprekingen. Het gaat onder andere over AI.
- 13:28Speaker 3: Ik geloof dat jij dat al noemde.
- 13:30Speaker 2: Voorafgaand heeft Trump gezegd, zowel Xi als ik
- 13:34Speaker 2: zijn niet voor een rem of een veiligheidsmaatregel rondom AI
- 13:38Speaker 3: Nee, terwijl we gisteren bespraken dat China dat toch wel
- 13:42Speaker 3: anders
- 13:42Speaker 2: overdenkt
- 13:43Speaker 3: Ze hebben ook een ander model achter hun deep-seek AI-programma.
- 13:48Speaker 3: Ondertussen speelt natuurlijk ook nog iets... want we krijgen eigenlijk
- 13:50Speaker 3: heel weinig beelden. Op CNN zitten we nu even naar
- 13:52Speaker 3: te kijken. Ik weet niet of dat de reden is,
- 13:53Speaker 3: maar CNN is opnieuw... samen met Politico en... het andere kanaal, MSNBC, geweigerd. Althans,
- 14:04Speaker 3: journalisten zijn geweigerd om het Witte Huis binnen te komen.
- 14:06Speaker 3: Terwijl gisteren de rechter had gezegd dat ze weer toegelaten
- 14:08Speaker 3: moesten worden
- 14:09Speaker 1: Zeker. Op
- 14:09Speaker 3: grond van persvrijheid uiteraard. Maar dat is niet gebeurd. Ze
- 14:14Speaker 3: mochten niet naar binnen, ondanks het vonnis van de rechter.
- 14:16Speaker 3: Daarom hebben die nieuwsmedia nu gevraagd om een spoedzitting te
- 14:19Speaker 3: houden bij de rechter. Dat wordt door verschillende Amerikaanse media gemeld.
- 14:23Speaker 3: Hij lijkt dus geen gehoor te geven, Donald Trump, aan
- 14:26Speaker 3: dat gerechtelijke bevel. Ze hebben trouwens eerder een persconferentie... ook
- 14:30Speaker 3: niet echt uitgezonden van hem. Maar in elk geval wel
- 14:33Speaker 2: op afstand. Andere stations die nog wel toegang hadden... die
- 14:36Speaker 2: zijn uit solidariteit weggebleven met CNN en NBC.
- 14:41Speaker 1: MSNBC. MSNOW heette ze nu. Ze heette vroeger MSNBC. Ja, precies.
- 14:45Speaker 1: En dat klonk zo,
- 14:46Speaker 3: want het was op afstand dus... Is het geluid van
- 14:50Speaker 3: die persconferentie? O ja, bij de
- 14:52Speaker 2: helikopter. Bij de helikopter,
- 14:53Speaker 3: je hoort alleen maar lawaai. Ik hoor alleen maar bijen.
- 14:57Speaker 3: Je stelt je dan voor dat hij in het luchtleden
- 14:59Speaker 3: staat te praten. De president. Er komen meer problemen voor
- 15:03Speaker 3: hem aan. Die gaan we ook nog bespreken. Maar dat
- 15:05Speaker 3: is even de situatie rondom de media. En de ontmoeting
- 15:08Speaker 3: met president Xi.
- 15:17Speaker 2: Op deze zender hoor je met grote regelmaat over netcongestie.
- 15:21Speaker 2: Door die netcongestie kan een veelbelovend bedrijf... bijvoorbeeld geen stroomaansluiting krijgen.
- 15:26Speaker 2: Het grappige is dat die aansluiting soms wel degelijk lukt...
- 15:29Speaker 2: doordat een aantal nabijgelegen bedrijven bij elkaar komen. Zo'n groep
- 15:33Speaker 2: bedrijven vormt dan een energiehub... In de praktijk delen ze
- 15:37Speaker 2: dan één enkele aansluiting. Verslaggever Martijn de Rijk, u hoorde
- 15:40Speaker 2: hem al eventjes... nam een kijkje in Utrecht, lage weide, industrieterrein...
- 15:44Speaker 2: waar rond het bedrijf C. van Heesink Vries Logistiek al
- 15:48Speaker 2: zo'n e-hub is ontstaan. Goedemiddag Martijn.
- 15:51Speaker 1: Dag Lisbeth, dag Niels
- 15:52Speaker 2: Hoe werkt dat? Wat heb je gezien
- 15:54Speaker 1: De kerngedachte van zo'n e-hub is dat verschillende bedrijven... bij
- 15:59Speaker 1: elkaar op verschillende momenten heel veel stroom... Eén is een piek,
- 16:04Speaker 1: de ander is een dal. En dan kun je dus
- 16:06Speaker 1: samen wel degelijk voor elkaar krijgen... wat je in je
- 16:09Speaker 1: eentje niet lukt. Van Heesink heeft dat vijf jaar geleden
- 16:13Speaker 1: al heel goed begrepen. Die zijn er toen mee begonnen.
- 16:16Speaker 1: Ze hebben onder andere een hele grote vriezer.
- 16:18Speaker 2: Ja, vrieslogistiek.
- 16:20Speaker 1: Ja, precies. Maar dat is een vriezermaatje tennishal, zeg maar.
- 16:23Speaker 1: Of misschien dat je er zelfs wel kunt voetballen. Dat
- 16:28Speaker 1: lukt ook nog wel, denk ik. Nou, en als je
- 16:31Speaker 1: zo'n vriezer hebt, dan kun je daar met de energievraag
- 16:34Speaker 1: en natuurlijk ook het aanbod, kun je heel handig spelen.
- 16:37Speaker 1: En ik ben onder andere met de karttrekker van het
- 16:39Speaker 1: hele project, Bert Strijker, even de vriezer ingestapt.
- 16:44Speaker 7: Hoe koud is het nou hier? Volgens mij min 18,
- 16:47Speaker 7: min 19 op dit moment. Pellets tot zover als het overrijdt.
- 16:51Speaker 7: Kijk uit, we moeten even op cijferen, ja. 22.000 pallets
- 16:56Speaker 7: kunnen hier bewaard worden.
- 16:57Speaker 1: In
- 16:57Speaker 7: een ijskast waar 22.000 pallets in kunnen. Allerlei voedingswaarden liggen daarop.
- 17:02Speaker 7: En dan denk ik bij mezelf, het is een vriezer,
- 17:04Speaker 7: maar het is ook een batterij eigenlijk. De koelcel is
- 17:07Speaker 7: de batterij in de vorm van, als we heel veel
- 17:09Speaker 7: energie hebben die we niet gebruiken, gaat die dus koelen,
- 17:12Speaker 7: die vriezel, naar een lagere temperatuur. Om het alleen al
- 17:16Speaker 7: een graad, anderhalf graad naar beneden te doen, ben je
- 17:18Speaker 7: al twee dagen bezig, volle bak, alle stroom wat we
- 17:21Speaker 7: hier hebben vanuit die coöperatie, vanuit de E-Up, Om hier
- 17:23Speaker 7: naartoe te leiden. Dus het gaat niet in één keer
- 17:25Speaker 7: heel snel. Dus in geval van stroom overschotten kunt u
- 17:27Speaker 7: echt helpen? Daarvoor is dit wel gedaan. Ja, we kunnen helpen.
- 17:31Speaker 7: En het leuke is helpen met elkaar. En dat is
- 17:33Speaker 7: ook de grondgedachte van die Heyup hier. We willen het
- 17:36Speaker 7: met elkaar en voor elkaar doen. Ik
- 17:38Speaker 8: ben Jasper van Heysink. En ik ben bij Van Heysink
- 17:41Speaker 8: verantwoordelijk voor alles wat enigszins met techniek te maken heeft.
- 17:45Speaker 8: Eigenlijk is stroom niet zo heel moeilijk. Het gaat allemaal vanzelf.
- 17:48Speaker 8: Dat
- 17:48Speaker 1: zit u in het bloed gewoon netwerkbeheerder zijn.
- 17:53Speaker 8: Nou nee, dat is noodzakelijk zo geworden. Omdat we onze
- 17:56Speaker 8: eigen problemen moesten oplossen. En hoe meer problemen je hebt,
- 17:59Speaker 8: hoe eigenlijk met elkaar het veel makkelijker op te lossen is. Nou,
- 18:03Speaker 8: het
- 18:03Speaker 1: ene probleem lost het andere
- 18:05Speaker 8: op. Dat zou je kunnen zeggen. Wij hebben verschillende... Patronen
- 18:09Speaker 8: in stroomgebruik over elkaar ingelegd. Informatie met elkaar gedeeld. En
- 18:13Speaker 8: daarmee gezegd, oké, dan liggen daar de oplossingen.
- 18:15Speaker 1: Nou ja, oké. Als de ene het niet nodig heeft,
- 18:17Speaker 1: dan heeft de ander het wel nodig.
- 18:19Speaker 8: Ja, en zeker als je je kan beïnvloeden wanneer je
- 18:21Speaker 8: het wel en niet nodig hebt. En
- 18:22Speaker 1: dan
- 18:22Speaker 8: zijn wij met het vrieshuis zeker hele grote. Ja, dan
- 18:25Speaker 8: kun je wat heel veel bieden. Eén aan jezelf, maar
- 18:27Speaker 8: ook aan een heleboel mensen buiten onze eigen plant
- 18:29Speaker 7: De wet aan regelgeving was niet... hierop ingericht. Dat was
- 18:33Speaker 7: wel een hele grote belemmering
- 18:35Speaker 1: Dus u klopte aan bij Stedin en die wist eigenlijk
- 18:39Speaker 1: niet wat ze precies konden
- 18:41Speaker 7: doen en wat niet mocht enzo. Stedin wist wel wat
- 18:44Speaker 7: ze graag wouden, maar die zaten ook met handen en
- 18:46Speaker 7: voeten gebonden, wat wel mag en niet mag. En ook
- 18:48Speaker 7: voor die bedrijven was het natuurlijk heel erg moeilijk, want eigenlijk,
- 18:51Speaker 7: je gaat met je buren wat doen en je bent
- 18:53Speaker 7: allemaal zelfstandige bedrijven en ze zijn allemaal gewend om hun
- 18:56Speaker 7: eigen route te kiezen. En nu moeten in één keer
- 18:58Speaker 7: vijf bedrijven met elkaar af gaan stemmen, tot en met
- 19:01Speaker 7: slimme dingen gaan doen, maar ook een pauzes afstemmen met elkaar.
- 19:04Speaker 7: Want daardoor kon je ook het energieverbruik... op een bepaald
- 19:07Speaker 7: moment even naar beneden brengen
- 19:09Speaker 1: Ja, en op dit moment zitten er dus vijf bedrijven
- 19:11Speaker 1: in die hub. Waaronder Picnic, die kennen we allemaal. Maar
- 19:15Speaker 1: in de buurt, ze willen er nog veel meer bij hebben.
- 19:17Speaker 1: Ze praten al met twintig bedrijven. Ze willen naar honderd.
- 19:20Speaker 1: En in de buurt zitten ook nog de HEMA, Jumbo,
- 19:22Speaker 1: Albert Heijn. Kortom, het is een heel veelbelovend project. De
- 19:26Speaker 3: staatssecretaris voor Klimaat en Groene Groei was er ook in
- 19:29Speaker 3: de Vriezer. Johannes de Bat. Gisteren moest hij al helemaal
- 19:33Speaker 3: naar Zeeland. Vriend
- 19:35Speaker 2: van de show
- 19:35Speaker 3: Ik weet niet waar hij vandaan moest komen. Het is
- 19:37Speaker 3: een beetje flauw om te zeggen dat het dan allemaal
- 19:39Speaker 3: ver weg is. Wat kan hij doen? Hij kan het
- 19:42Speaker 3: alleen maar aanmoedigen, toch
- 19:44Speaker 1: Ja, absoluut. En Van Heesik heeft de onderzoeksfase... voor dit
- 19:51Speaker 1: hele project in de tijd zelf gedaan. Maar voor nieuwe
- 19:55Speaker 1: projecten kan de staatssecretaris ook een beetje helpen
- 19:58Speaker 6: Het moet wel starten met enthousiaste ondernemers... die zelf inzien
- 20:01Speaker 6: dat dit werkt. Die het soms ook nodig hebben om
- 20:03Speaker 6: überhaupt voldoende stroom... voor het bedrijf te organiseren. Dus daar
- 20:07Speaker 6: begint het. Mensen moeten het willen... Maar heel vaak is
- 20:09Speaker 6: dan in een van de eerste stappen. Ja, we hebben
- 20:11Speaker 6: wat onderzoek nodig. We moeten wat dingen uitzoeken. En wie
- 20:13Speaker 6: gaat dit betalen? Kijk maar naar elkaar. En in die
- 20:16Speaker 6: fase kunnen we dan met zo'n subsidieregeling een beetje helpen.
- 20:19Speaker 6: Waardoor in ieder geval die eerste onderzoeken betaald kunnen worden.
- 20:21Speaker 1: U heeft ook gezien vandaag dat ook andere zaken nog
- 20:25Speaker 1: wel in de weg kunnen staan. Zoals allerlei regelgeving. Kunt
- 20:28Speaker 1: u daar nog wat betekenen?
- 20:29Speaker 6: Ja, dat is precies wat we graag horen. Want we
- 20:32Speaker 6: willen daar waar het knelt zaken oplossen. Een hele concrete
- 20:35Speaker 6: vandaag is ook weer. Dat de netbeheerders heel veel data
- 20:38Speaker 6: hebben over wie wat gebruikt. Maar ze mogen feitelijk vanwege
- 20:40Speaker 6: de AVG, de wet op privacy die erachter ligt, dat
- 20:44Speaker 6: mogen ze niet gebruiken. Dus we moeten toch een modus
- 20:46Speaker 6: vinden waarop die bedrijven dan toestemming geven voor het gebruik
- 20:49Speaker 6: van die data. Waardoor die data ook heel snel beschikbaar is.
- 20:52Speaker 1: Zodat ze kunnen kijken of zo'n e-hub er wel in
- 20:55Speaker 1: zit met elkaar.
- 20:56Speaker 6: Ja, precies. Zodat je weet waar de pieken zitten. Want
- 20:57Speaker 6: dat is waar je nou op zoek bent. Over het algemeen,
- 21:00Speaker 6: ons netwerk is gewoon hartstikke prima op orde. Maar er
- 21:02Speaker 6: zitten pieken in. Ja, en die pieken wil je weten.
- 21:04Speaker 6: En de netwerk blijft kunnen precies aangeven waar die piek zit.
- 21:06Speaker 6: Wie die veroorzaakt. Hoe die veroorzaakt wordt. Ik hoorde net
- 21:09Speaker 6: een voorbeeld... Dat een aantal bedrijven hier allemaal een kwart
- 21:11Speaker 6: over drie is middags met pauze gingen. Waardoor er dan
- 21:14Speaker 6: zo'n piek ontstaat. Ja, dat is natuurlijk heel bijzonder. Dat
- 21:16Speaker 6: kun je ook oplossen door allemaal op een ander moment
- 21:18Speaker 6: pauze te nemen. Dus soms zijn er hele simpele oplossingen mogelijk...
- 21:21Speaker 6: om het netcongressie-vraagstuk net wat beter op te lossen.
- 21:24Speaker 1: Ja, ongezellig. Ja, gezamenlijke pauze meer. Ja, dat is waar.
- 21:28Speaker 1: Maar dat zijn verschillende kantines, moet je maar denken. Er
- 21:30Speaker 1: zit 10 miljoen in het potje om het onderzoek te doen.
- 21:33Speaker 1: En de staatssecretaris hoopt straks zo'n 500 hubs te kunnen
- 21:36Speaker 1: openen in Nederland... We hebben er nu tientallen. Dank je wel,
- 21:39Speaker 1: Martijn de Rijk.
- 21:41Speaker 2: Parijs. Ja, we gaan naar Parijs. Want daar is mogelijk
- 21:44Speaker 2: sprake van een belangrijke doorbraak... in het onderzoek naar het
- 21:47Speaker 2: ontstaan van de stad. Namelijk niet ver van de Notre-Dame
- 21:50Speaker 2: is een oude muur ontdekt... die mogelijk iets zegt over
- 21:53Speaker 2: het prille begin. Het is nog geen meter hoog, dat muurtje.
- 21:57Speaker 2: En het kan bewijzen dat de stad is gesticht op
- 21:59Speaker 2: Ile de la Cité... het beroemde eiland in de Seine
- 22:02Speaker 2: waar ook de Notre-Dame op staat. De Franse cultuurminister Catherine Pegard...
- 22:06Speaker 2: spreekt inmiddels al van een enorme doorbraak... Wat het verhaal
- 22:10Speaker 2: achter de vondst extra kracht bijzet... is dat er op
- 22:13Speaker 2: die muur, of dat muurtje, sporen van brand zijn gevonden.
- 22:16Speaker 2: En de galliers zouden er destijds namelijk brand gesticht hebben...
- 22:20Speaker 2: bij een slag in 52 voor Christus, Niels. Dat is
- 22:23Speaker 2: lang geleden. En dat kun je dan met koolstofdatering verder bepalen.
- 22:27Speaker 2: En dat is vastgesteld, een datum, uit 10 tot 200
- 22:32Speaker 2: voor Christus. Nou ja, daar zit het jaar 52 ook bij...
- 22:36Speaker 2: Het zijn daarmee overblijfselen die passen bij de omschrijvingen van
- 22:38Speaker 2: de stad Lutetia, zoals het hele vroege Parijs heette. Toevallig
- 22:44Speaker 2: wist ik dat dat iets betekent als, in het Latijn,
- 22:47Speaker 2: plek in het moeras of plek bij het moeras
- 22:50Speaker 2: Het was dus een plek in een rivier.
- 22:52Speaker 3: Een doorwaardbare plek in wat nu de Seine heette.