Latest / Comprehensible Tagalog Podcast / #290 - Bakit may mga bilyonaryo sa mahirap na bansa?
Transcript
- 0:07Hello kumusta ako si miguel ng comprehensible tagalog podcast
- 0:12at ngayong araw pag uusapan natin kung masama ba maging
- 0:18bilyonaryo. Kung imoral ba?
- 0:21Magkaroon ng bilyon bilyong piso.
- 0:25O dollar lalo na sa konteksto ng pilipinas.
- 0:30Noong namatay si henry c noong twenty nineteen.
- 0:34Si henry sy yung may ari ng s m ng mga malls at iba iba pang
- 0:40negosyo nung namatay siya nung twenty nineteen.
- 0:43Madaming nagluksa madaming umiiyak.
- 0:47Madaming malungkot sa pilipinas. Hindi lang pamilya niya.
- 0:51Pati yung ibang empleyado. Mga ordinaryong pilipino
- 0:56nagluksa sila kasi ito daw yung isang lalaki na galing china.
- 1:02Dumating ng halos wala siyang dala.
- 1:06Nagbebenta ng sapatos sa isang maliit na tindahan sa quiapo sa
- 1:11manila at nakapagtayo ng isang malaking empire.
- 1:16Isang malaking negosyo. Na may epekto sa buhay ng
- 1:21madaming mga pilipino yung malls s m malls nga b d o banks, mga
- 1:27retail stores at iba pang negosyo.
- 1:31Nung namatay siya yung net worth niya mga nineteen billion u s
- 1:37dollars. So siya yung pinakamayamang
- 1:39pilipino. Sa kasaysayan ng pilipinas pero
- 1:43yung tanong. Tama ba na pwedeng magkaroon
- 1:48yung isang tao? Ng nineteen billion u s dollars
- 1:53sa bansa na. Lampas twenty percent nasa below
- 1:58poverty line na yung pamilya family of five nagsu survive sa
- 2:05twelve thousand pesos o mas konti pa kada buwan sa family of
- 2:09five mga one hundred eighty u s dollars kada buwan sa isang
- 2:14bansa na may milyon milyong pilipino na kailangan umalis sa
- 2:19pilipinas. Malayo sa pamilya para lang
- 2:22kumita ng pera. So yun yung tanong natin ngayong
- 2:25araw masama ba maging bilyonaryo ngayon sa pilipinas?
- 2:30Imoral ba komplikado to pero i explore natin yung yung temang
- 2:36to at as much as possible sa konteksto ng pilipinas kasi baka
- 2:42iba yung sagot sa mga bilyonaryo ng silicon valley o billionaryo
- 2:46ng scandinavia. So dito sa pilipinas merong mga
- 2:50seventeen hanggang twenty na bilyonaryo.
- 2:54Depende sa market fluctuations. Pero yun yung mga pangalan na
- 3:00halos pamilyar sa madaming pilipino.
- 3:03Yun nga yung c pamilyang c and e c mga gokongwei lucio tan
- 3:09enrique razon junior. Zobel de ayala villar, andrew
- 3:14tan, tony tan caktiong gonzales. Mga apelyido o pangalan na
- 3:21pamilyar sa mga pilipino pero yung mga bilyonaryo sa
- 3:25pilipinas. May parang pagkakaiba konting
- 3:30pagkakaiba sa mga bilyonaryo. Galing sa amerika o sa china.
- 3:36Halimbawa yung mga bilyonaryo sa pilipinas.
- 3:40Yumaman sila dahil sa mga conglomerate nila hindi dahil sa
- 3:44innovation. Halimbawa di ba merong mga tech
- 3:48billionaires? Halimbawa sa silicon valley
- 3:52madami sa mga pilipinong billionaire nagkaroon ng bilyon
- 3:57ng madaming kayamanan dahil sa mga conglomerate nila.
- 4:02O mga holdings company ibig sabihin.
- 4:06Nag diversify sila so kung meron silang negosyo sa mall sa
- 4:10halimbawa yung s m. Nag diversify sila sa iba't
- 4:14ibang negosyo. Halimbawa yung banking at real
- 4:18estate at mga sasakyan. Meron din naman halimbawa yung
- 4:24gokongwei family. Meron din silang malls.
- 4:28Meron ding eroplano ng kompanya yung cebu pacific meron din yung
- 4:32u r c yung gumagawa ng mga consumer goods.
- 4:37Yung ayala meron ding banking meron ding real estate.
- 4:42Meron ding water sa utilities. Meron ding telecommunications.
- 4:48So yun yung dahilan ng pagiging bilyonarya nila yung mga
- 4:53conglomerates holdings company diversification pangalawa.
- 4:59Madami sa mga bilyonaryo merong groups, may lahing tsinoy,
- 5:06chinese filipino, henry sy, john gokongwei, lucio tan, andrew
- 5:11tan, tony tan caktiong descendant sila ng mga chinese
- 5:16immigrants. Na dumating sa pilipinas at nag
- 5:21negosyo pangatlo yung yaman nila kadalasan tide sa lupa at sa
- 5:30oligarchic structures lupa at oligarchy.
- 5:35Halimbawa yung ayala family yung yaman nila galing pa dati sa
- 5:40panahon ng espanyol kasi may ari sila ng lupa.
- 5:45Na tumaas yung value um hanggang ngayon at dahil may ari sila ng
- 5:50lupa yumaman sila at yumaman at halos lahat ng negosyong to.
- 5:56Merong malapit na relasyon sa gobyerno.
- 6:00So nagkakaroon ng regulatory advantage at tumataas yung
- 6:06barriers to competition at nagkakaroon ng political
- 6:10influence. Pang apat naman nag o operate
- 6:14sila sa context ng extreme inequality.
- 6:19Dahil yun nga pilipinas yung isa sa may.
- 6:22Mga pinakamataas na lebel ng hindi pagkakapantay pantay o
- 6:27inequality sa asya. So yung yung gap yung pagkakaiba
- 6:33ng buhay ng mayaman at mahirap sobrang malaki at halata.
- 6:39So yun yung apat na points na medyo pinagkaiba ng mga
- 6:44bilyonaryo sa pilipinas kumpara sa sa amerika o sa china.
- 6:51So ano ba yung mga argumento laban sa mga bilyonaryo?
- 6:56Bakit ba masama at morally hindi tama maging bilyonaryo?
- 7:01Una yung inequality argument. Nabanggit ko na kanina mataas
- 7:06yung inequality sa pilipinas. So kung pupunta ka sa s m.
- 7:11Okay maganda malaking mall madaming mahal na mga gamit mga
- 7:17shop pero paglabas mo. Merong namamalimos merong bata
- 7:23na humihingi ng pera. Kasi wala syang pangkain tipikal
- 7:27yun. So yung net worth ng henesi o
- 7:32yung family ni hersy thirteen hanggang fourteen billion u s
- 7:36dollars. Pero yung budget ng gobyerno
- 7:39para sa health para sa kalusugan.
- 7:42Nasa five point four billion u s dollars lang sa isang taon.
- 7:47So yung networth niya three times pa mas mataas sa health
- 7:51budget ng buong bansa. Kung pupunta ka sa makati o sa
- 7:56taguig, meron yung mga mansyon at mga exclusive subdivision,
- 8:03mga forbes park, mga dasmariñas village.
- 8:07Pero konting maneho mo lang konting lakad lang nandyan na
- 8:12yung mga pilipino na mayroong makeshift na bahay o nakatira sa
- 8:16may ilog. Walang malinis na tubig so ganun
- 8:20kalaki at katindi yung inequality.
- 8:24Isa pang argumento yung oligarchy argument so medyo
- 8:28nabanggit ko na kanina pero idetalye natin oligarchic
- 8:33economic structure. Ibig sabihin meron lang konting
- 8:37bilang ng mga elite na pamilya. Na merong kontrol sa ekonomiya
- 8:43ng pilipinas. At yung economic power na to
- 8:47nagkakaroon ng. Impluwensya at kapangyarihan din
- 8:53sa pulitika. Isang halimbawa yung
- 8:56telecommunications. Matagal na dalawang kumpanya
- 9:01lang yung may kontrol sa telecommunications.
- 9:05Yung. P l d t at globe so matagal yun
- 9:09madaming taon. At sinasabi meron silang
- 9:12duopoly. Na kahit mahal yung binabayad sa
- 9:17internet meron kaming pinakamabagal.
- 9:20Isa sa pinakamabagal na internet sa southeast asia pero
- 9:24pinakamahal. So mataas yung barriers to entry
- 9:28sa industry na yon at madaming regulatory mga bagay bagay sa
- 9:34industry na yun so may kontrol sila at nagkaroon ng duopoly ng
- 9:40matagal na panahon. Ganun din sa power generation at
- 9:44distribution. Halimbawa yung meralco inyong
- 9:48nag didistribute nagge generate ng kuryente.
- 9:52Sa manila walang option yung mga tao sa manila kung ayaw nila sa
- 9:57meralco kung mataas yung mga charges walang magagawa yung
- 10:02tao. Yung tubig sa manila ganun din
- 10:05manila water o maynilad dalawang malaking kumpanya na may
- 10:10kontrol. So yun nga merong limited na
- 10:13competition at yung mga regulation ng gobyerno.
- 10:18Naiimpluwensyahan ng mga oligarks.
- 10:22So basically yung argument. Hindi lang sila bilyonaryo pero
- 10:26meron din silang kapangyarihan na pigilan magkaroon ng totoong
- 10:32competition. At yun nga meron silang
- 10:36political influence at power. Meron din yung isa pang
- 10:40argumento, yung extraction versus creation argument.
- 10:44So yung mga bilyonaryo sa pilipinas, nag create ba sila ng
- 10:50ng yaman o inextract lang nila? So isang simplified na halimbawa
- 10:55si henry sy yung may ari ng s m versus steve jobs.
- 11:01Yung gumawa ng mga apple products.
- 11:04Si jobs gumawa siya ng produkto na hindi pa nag e exist dati
- 11:10yung iphone, ipad etcetera so meron siyang bagong value na
- 11:17ginawa. Pero yung argumento kay henry c
- 11:21wala siyang ginawang value. Nag extract lang siya ng value
- 11:26sa gumawa siya ng malls at yung malls o nag provide ng value
- 11:31convenience, trabaho, gathering space pero ineextract pa din
- 11:37yung mga rents sa mga smaller retailers.
- 11:41At meron pa ding cut so isang argumento daw yun na wala naman
- 11:46talagang ginawang bago yung mga bilyonaryo.
- 11:51Maraming bilyonaryo sa pilipinas.
- 11:53Nag extract lang sila ng value nag control ng mga choke points.
- 11:58Halimbawa yung utilities, ports, land, retail space at nag
- 12:03extract ng value galing sa ibang tao at hindi genuine innovation
- 12:09at value creation. So isa pang argument kontra
- 12:14laban sa mga bilyonaryo yung labor kasi madaming issue yung
- 12:19pagiging contractual labor ng mga halimbawa mga malls.
- 12:25Ng jollibee so kahit bilyonaryo sila hindi nare regular yung
- 12:31ibang empleyado kasi mas tipid para sa kompanya nila kasi
- 12:36walang kompletong benepisyo yung mga empleyado.
- 12:41Pero yun wala ring job security at hindi rin true living wage
- 12:46yung sweldo ng mga empleyado. Isa pang argumento at matinding
- 12:51argumento to yung democratic deficit argument.
- 12:55So ito na yung politika na. Yun nga dahil yung mga
- 13:00billionaires at pamilya nila hindi lang sila nag impluwensya
- 13:04sa pulitika. Sila mismo politician.
- 13:09Halimbawa si manny villar na tumakbo siya para maging
- 13:13presidente. Pero yun yung pamilya nila nasa
- 13:18senado nasa congress nasa iba't ibang posisyon.
- 13:23So kahit wala sila pa yung ibang bilyonaryo, wala sila sa
- 13:29politika. Yung economic power nagbibigay
- 13:32ng matinding political influence.
- 13:36Ganun lang ganun lang kasimple sa pilipinas.
- 13:39Dahil mayroong mga campaign contribution.
- 13:42Merong media ownership so merong lobbying power so may
- 13:47impluwensya. May kapangyarihan sila
- 13:50impluwensyahan yung policy. O i dictate so meron ba talagang
- 13:55demokrasya sa ganung ganung sistema di ba?
- 13:59Okay so yun yung mga naisip kong argument kontra sa mga
- 14:03billionaire? Pero syempre pag usapan din
- 14:05natin yung flipside. Yung yung magagandang bagay na
- 14:11nagagawa ng bilyonaryo. Isang argument yung job
- 14:15creation. So yung s m.
- 14:18Nag e employ ng seventy thousand na tao so ang dami nun mga
- 14:22vendors, mga supplier, mga contractor.
- 14:26Yun nga libo libo yung jollibee yun hundred thirty thousand daw
- 14:32sa pilipinas at abroad yung ayala gokongwei lucio tan ang
- 14:39dami daw milyon milyon so oo meron daw isyu sa
- 14:44contractualization at sa sweldo. Pero ganun pa din.
- 14:50Nag generate pa rin ng trabaho para sa mga pilipino.
- 14:54Isa pang argument yung rags to richest argument.
- 14:59So yung mga kwento halimbawa ni henry sy.
- 15:02Na nagsimula ng wala at nagtrabaho na matindi.
- 15:07O yung kwento ni john gokongwei na nagbebenta lang sa kalye
- 15:11dati. O yung kwento ni tony tan
- 15:14caktiong may ari ng jollibee. Na meron lang siyang maliit na
- 15:19ice cream parlor dati. Na naging fast food chain na
- 15:23sikat na sikat so ebidensya daw yun ng sipag nila.
- 15:28At yun yung talento din nila mag negosyo at pwede ring sabihin na
- 15:35deserve naman nila to kasi nagtrabaho sila.
- 15:38Nag effort sila. At kung hindi sila nag effort
- 15:41hindi sila magsa succeed. So isa pang argumento yung
- 15:45investment and development argument.
- 15:48So sa pilipinas yung iba't ibang infrastructures.
- 15:52Halimbawa yun nga yung malls. Mga opisina airport.
- 15:56Bert powerplant mga ports, mga telecommunication infrastructure
- 16:02karamihan yan. Pribadong kumpanya pribadong
- 16:06enterprise. So yun nga yung mga bilyonaryo
- 16:09at kumpanya nila. Halimbawa yung port sa manila
- 16:14gumanda daw at naging mas efficient dahil kay enrique
- 16:18razon junior dahil sa kumpanya niya.
- 16:21Yung b g c daw. Naging maganda itong business
- 16:26district dahil sa investment ng ayala.
- 16:30So yung argumento yung mga billionaire mas magaling mag
- 16:34allocate ng capital at mag operate kumpara sa gobyerno.
- 16:40At dahil don nagkakaroon ng magandang mga facility at
- 16:44infrastructure so isa pang argumento para sa mga bilyonaryo
- 16:49yung taxation at philanthropy so nagbabayad ng tax yung mga
- 16:54bilyon na ang pilipino estate tax, corporate tax capital,
- 16:58gains tax. Nung namatay daw si henry c.
- 17:02Nagbayad sila ng seven billion peso estate tax.
- 17:07Tungkol naman sa philanthropy yung ayala merong mga programa
- 17:12sa education, sa community development, ganun din yung s m
- 17:16meron mga foundation yung jollibee din so marami daw
- 17:22silang natutulungan dahil dun soon yung mga naisip kong
- 17:25argumento para sa mga billionaire at kanina, binanggit
- 17:29ko din yung mga argumento kontra sa mga billionaire.
- 17:33Bakit masama sub balikan natin yung tanong masama ba maging
- 17:38bilyonaryo? At imoral ba maging bilyonaryo
- 17:42sa pilipinas? So maraming dimension at aspeto
- 17:48at factors yung tanong na to di ba?
- 17:50Totoo naman na si henry si si gokongwei si tony tan caktiong
- 17:56nakatulong na magkaroon ng trabaho maraming trabaho para sa
- 18:01mga pilipino na nagsikap sila na palakihin yung s m yung jollibee
- 18:07yung robinsons. Pero totoo din na merong
- 18:11oligarchic structure yung mga bilyonaryo.
- 18:15Totoo din na yumayaman sila at yumayaman dumadami ng dumadami
- 18:21yung bilyonaryo habang milyun milyon naghihirap sa bansa.
- 18:26Totoo din na hindi true living wage yung binabayad sa mga
- 18:31empleyado. Totoo din na hindi naman bulag
- 18:34yung mga bilyonaryo para hindi makita yung mga naghihirap na
- 18:37pilipino. Pero sa kabilang banda, kung
- 18:40ganun yung sistema. Kung ganito yung pulitika kung
- 18:45ganun yung laro kung ganun yung rules ng laro.
- 18:49Pwede nilang sabihin na. Parang linalaro lang nila yung
- 18:54laro di ba? At hindi naman imposible kasi
- 18:57may mga bansa naman na may mababang inequality at highly
- 19:02equitable income distribution. Lalo na sa northern at western
- 19:07europe. Check of public na the lens mga
- 19:10scandinavian na bansa na kahit mataas yung tax nila maganda
- 19:15yung yung welfare nila. Tapos regulated yung labor
- 19:19market at walang mga malaking inherited na fortune.
- 19:24So yung sagot sa tingin ko hindi tanggalin o iliminate yung mga
- 19:30bilyonaryo. Pero yung pagandahin yung
- 19:33sistema natin. Na meron na tayong living wages.
- 19:37Magandang public service. Totoong competition ng mga
- 19:40company. Political system na hindi
- 19:43dominated ng mga elites yung mga mga negosyante na hindi pulitiko
- 19:50o pulitiko na hindi negosyante. Pero mukhang malayong malayo pa
- 19:55tayo dun. Ilang salamat sa pakikinig nyo.
- 20:01Meron tayong transcript kung kailangan nyo at meron ding
- 20:04picture yon kung gusto niyo sumuporta.
- 20:07Salamat at paalam. Na.