Latest / Mama Baas Podcast / Mama Baas podcast: Broers en zussen: een beetje haat, veel liefde :-)
Transcript
- 0:00SPEAKER_01: Mama! Welkom in een nieuwe aflevering van de podcast van Mama Baas.
- 0:10SPEAKER_01: Mijn naam is Tine de Donder en ik ga ook deze keer op zoek naar antwoorden op vragen waar veel jonge ouders mee worstelen.
- 0:17SPEAKER_01: Vandaag wil ik het graag hebben over de relatie tussen broers en of zusten, mogelijke ruzies, rivaliteit en hoe we daarmee kunnen omgaan.
- 0:28SPEAKER_01: Daarvoor heb ik kinderpsycholooge Carolien Rijmakers uitgenodigd.
- 0:31SPEAKER_01: Dag Carolien, dag Tina.
- 0:33SPEAKER_01: Ja, het is wel een ding, broers en zussen.
- 0:35SPEAKER_01: Wij als ouders dromen vaak van een gezin waarin alle kinderen de hele tijd mooi samenspelen, goed overeenkomen.
- 0:41SPEAKER_01: Maar in praktijk is het toch heel vaak anders.
- 0:44SPEAKER_00: Merk jij dat ook in je praktijk?
- 0:46SPEAKER_00: Ja, zeker.
- 0:47SPEAKER_00: Het is een thema dat heel vaak besproken worden in de praktijk, en waar heel veel ouders ook veel vragen over hebben.
- 0:54SPEAKER_00: Zowel over hun eigen stuk, eigenlijk, hoe ze daar zelf mee kunnen omgaan, als hoe ze hun kinderen een beetje kunnen helpen en trainen in vaardigheden die het allemaal wat makkelijker laten verlopen.
- 1:07SPEAKER_01: Oké, wij zijn heel benieuwd.
- 1:09SPEAKER_01: Caroline, wat zijn zo de belangrijkste factoren die bijdragen aan een gezonde relatie tussen broers en zussen?
- 1:14SPEAKER_00: Ja, we gaan vooral moeten inzetten op de factoren zoals groepsvorming, communicatie, emoties.
- 1:22SPEAKER_00: En ook de juiste verwachting hebben over het samenspel tussen broer en zus en het conflictherstel, zijn denk ik de belangrijkste factoren.
- 1:31SPEAKER_00: Onze verwachting bedoel je dan, als ouders?
- 1:33SPEAKER_00: Ja, zeker en vast.
- 1:34SPEAKER_00: Want daar gaan we soms mist in en hebben we wel soms te hoge verwachtingen naar gelang de levensfase, waar de kleut erin zit.
- 1:45SPEAKER_01: Er is vaak een soort rivaliteit tussen broers en zussen, of tussen twee zussen of twee broers.
- 1:51SPEAKER_01: Hoe kan je zoiets, als je dat ziet als mama of papa, hoe kan je zoiets op een gezonde manier aanpakken?
- 1:57SPEAKER_00: Ja, ze zijn eigenlijk in een veilige cocompt thuis, waardoor dat ook heel zichtbaar is in de thuiskontext natuurlijk.
- 2:06SPEAKER_00: Daar gaan ze ten volle hun zelf zijn en gaan ze geen rem hebben op hun gedrag.
- 2:11SPEAKER_00: Hoe kunnen we daar nu zelf mee omgaan?
- 2:14SPEAKER_00: Dat is in de eerste plaats die groepsvorming wel wat in de kijker zetten.
- 2:17SPEAKER_00: Een gezin is ook een groep waar iedereen zijn plaats zoekt, waar iedereen ook kan strijden voor zijn plaats.
- 2:24SPEAKER_00: En die groepsvorming in de kijker zetten, is eigenlijk door te gaan focussen op ieder uniek persoon in het gezin.
- 2:31SPEAKER_00: En daarbij ook gaan nadenken wat ieder zijn talent is, wat ieder zijn moeilijkheden zijn, waar ze tegen botsen.
- 2:40SPEAKER_00: En die verschillen eigenlijk ook gewoon gaan accepteren.
- 2:45SPEAKER_00: Dat is heel belangrijk om ieder zijn plaats te krijgen en daarbij ook nog een keer te gaan ondersteunen bij elk zijn valkuilen, eigenlijk.
- 2:56SPEAKER_00: Kan je zo een voorbeeld geven?
- 2:59SPEAKER_00: Er zijn kinderen die eerder dominant van aard zijn, bijvoorbeeld.
- 3:04SPEAKER_00: Dan kunnen we zeggen dat die het talent hebben om te gaan leiden of initiatief te gaan nemen, dat zijn de leidersfiguren.
- 3:11SPEAKER_00: Die hebben als valkuil natuurlijk eerder gezien worden, ook in de baasspelen, in een spelletje.
- 3:19SPEAKER_00: De kinderen die dan eerder terughoudender zijn en die eerder onderdrukt is een groot woord, maar die minder hun mening gaan naar voren zetten, gaan we daarbij moeten helpen en gaan we moeten helpen communiceren van hun behoeften.
- 3:36SPEAKER_00: Ja, en dus letterlijk helpen uitspreken letterlijk helpen uitspreken, wat dat hun grens is en ook wat zij eigenlijk nodig hebben om ook goed te functioneren.
- 3:48SPEAKER_00: Bijvoorbeeld in een spel tussen kleuters is dat vaak dat er gaat over heel voor ons onnozele zaken.
- 3:59SPEAKER_00: Wie wil een blauwe auto of wie mag de Barbiepop of de pop hebben dat iedereen wil.
- 4:07SPEAKER_00: En ik denk dat er dan moet kunnen gesproken worden over het feit dat er een beurtrol bijvoorbeeld zou kunnen ingesteld worden.
- 4:15SPEAKER_00: Dat dieder zijn nood aan dat spel wel duidelijk worden, zonder dat er iemand de hele tijd met diezelfde pop kan spelen en de andere helemaal niet.
- 4:25SPEAKER_01: Ja, dat gaat nu over iets oudere kinderen, denk ik.
- 4:29SPEAKER_01: Kan zo'n rivaliteit ook al zichtbaar zijn bij heel jonge kinderen?
- 4:32SPEAKER_00: Zeker.
- 4:34SPEAKER_00: Bij peuters ook altijd.
- 4:35SPEAKER_00: Peuters zijn bijvoorbeeld echt heel hard gericht op hun autonomie en zijn nog heel egocentrisch ingesteld.
- 4:42SPEAKER_00: Kleuters trouwens ook nog altijd.
- 4:44SPEAKER_00: Dus die gaan heel hard kijken vanuit hun eigen perspectief en gaan nog heel weinig rekening houden met de andere zijn noden en zijn behoeften.
- 4:53SPEAKER_00: Dus die rivaliteit gaat zich misschien wel meer fysiek uiten.
- 4:59SPEAKER_00: Die hebben nog weinig taal om daar aan te geven.
- 5:02SPEAKER_00: Dus dan ga je meer bij Peuters en kleuters zien dat ze letterlijk het speel goed gaan afnemen.
- 5:08SPEAKER_00: Of als ze meer degene zijn die niet die leidersfiguur is, die gaan dan in een huil eindigen, bijvoorbeeld, en naar mama of papa gaan.
- 5:17SPEAKER_01: Ja, of vechten.
- 5:18SPEAKER_00: Of vechten.
- 5:20SPEAKER_01: Dat gebeurt ook vaak.
- 5:22SPEAKER_01: Zijn er bepaalde fases in de ontwikkeling waarin broers en zussen meer ruzie maken, waar er meer rivaliteit is, en kan je daar een beetje op anticiperen als ouder?
- 5:34SPEAKER_00: Ik denk dat in elke ontwikkelingsfase dat conflict zeker terug te vinden is.
- 5:40SPEAKER_00: Al is het misschien soms voor ons minder zichtbaar.
- 5:44SPEAKER_00: Of vinden wij het ook minder benoemen we het minder als conflict, naar gelang onze interpretatie.
- 5:50SPEAKER_00: Zeker bij die peuters bijvoorbeeld, is het wel heel zichtbaar als er een woedebui is.
- 5:55SPEAKER_00: Die kunnen zich nog op de grond gooien, die kunnen heel hard schreeuwen of heel hard huilen.
- 6:01SPEAKER_00: Maar wij kunnen het wel ook interpreteren als nog een heel klein kindje die het nog niet kan.
- 6:07SPEAKER_00: Terwijl een kleuter van vijf jaar, zes jaar, kunnen we soms een verkeerde verwachting hebben dat ze dat nu toch al moeten kunnen op hun leeftijd.
- 6:17SPEAKER_00: Dat zijn de typische uitspraken.
- 6:19SPEAKER_00: Terwijl de sociaal-emotionele vaardigheden eigenlijk echt een leerproces is dat heel lang over jaren heen loopt en die vijfjarige kan ook nog heel veel niet, natuurlijk.
- 6:32SPEAKER_00: We zijn ook misschien aan bepaalde emoties veel gevoeliger dan aan andere emoties.
- 6:39SPEAKER_00: Een kindje die verdriet toont, kan ons medeleven krijgen soms, terwijl een woede bui kan ervoor zorgen dat we zelf gefrustreerd geraken en dat we dat zelf veel sneller opmerken en zien als conflict en dat heel snel willen stopzetten.
- 6:56SPEAKER_01: Ja, hoe kunnen we het dan beter doen als ouder?
- 6:59SPEAKER_00: Ik denk dat we vanuit die emoties vooral moeten starten.
- 7:03SPEAKER_00: We moeten ons niet vastzetten in die situatie.
- 7:06SPEAKER_00: We moeten niet enkel naar wie heeft gelijk, wie heeft ongelijk, of wat is terecht, wat is onterecht gaan kijken.
- 7:13SPEAKER_00: We moeten vooral gaan kijken naar het individuje dat voor ons staat, die kleuter, die een heel grote emotie ervaart en die daar eigenlijk zelf niet mee weg kan.
- 7:25SPEAKER_00: Elke kleuter of elk kindje wordt ook geboren met alle grote emoties, maar met nagenoeg geen vaardigheden om daarmee om te gaan.
- 7:33SPEAKER_00: Dus we moeten hen daarin helpen en ondersteunen.
- 7:37SPEAKER_00: Als we dan in een conflictsituatie eigenlijk niet meegaan in de vraag van de kleuter, want zij vragen ook heel vaak om rechter te spelen.
- 7:48SPEAKER_00: Zij vragen heel vaak om te gaan oordelen wie is juist en wie is fout.
- 7:52SPEAKER_00: Als we daar niet in meegaan, maar gaan focussen op de emotie die te zien is bij hun echt helpen in die situatie.
- 8:00SPEAKER_00: Ga benoemen.
- 8:01SPEAKER_00: Ik zie dat je wel heel erg boos bent, omdat de broer de auto heeft afgenomen bijvoorbeeld.
- 8:07SPEAKER_00: Dan kunnen we gaan helpen reguleren om dat boosgevoel kleiner te maken, om de rust terug te brengen en dan rustig te kunnen praten over hoe we dit oplossen.
- 8:16SPEAKER_00: Wat zijn mogelijke oplossingsstrategieën?
- 8:18SPEAKER_00: En eigenlijk gaan helpen bij de waaier aan oplossingen een beetje te gaan voordoen.
- 8:26SPEAKER_01: Ja, en dus niet.
- 8:28SPEAKER_01: Want dat doen sommige mensen, misschien, als ik daar zelf ook wel ooit schulden gaan, niet zeggen van als jullie niet overeenkomen, dan neem ik het af.
- 8:36SPEAKER_00: Ja, dan gaan we het inderdaad, dan gaan we rechter spelen.
- 8:40SPEAKER_00: Dan hebben we een duidelijk oordeel dat de situatie in ieder geval fout wordt aangepakt.
- 8:47SPEAKER_00: Maar dan gaan we het ook overnemen.
- 8:49SPEAKER_00: Dan gaan we eigenlijk het leerproces afblokken, gaan ze op dat moment vooral weten: mama of papa is degene, de alleswetende, alleskunde factor hier.
- 9:00SPEAKER_00: En wij kunnen het nog niet.
- 9:02SPEAKER_00: Terwijl als we begrip tonen voor dat leerproces en ervan uitgaan dat ze het nog niet kunnen, dan moeten we eigenlijk vertragen en onszelf een beetje inhouden om naar de instant oplossing te gaan.
- 9:13SPEAKER_00: Maar vertragen en heel het proces van de emotie die daarbij komt kijken, in de kijker zetten om dan pas naar oplossingen te gaan zoeken, maar hun daar ook bij te betrekken.
- 9:25SPEAKER_00: Want soms komen ze zelf ook met heel goede oplossingen.
- 9:29SPEAKER_00: Ja, ze kunnen wel.
- 9:30SPEAKER_00: En zeker als we dat genoeg herhalen in verschillende situaties, dan merk je wel dat kleuters ook al heel veel leren en uiteindelijk wel oplossingen van een vorige keer die aangereikt werden, ook kunnen bedenken in een nieuwe situatie.
- 9:48SPEAKER_01: Ik denk dat heel veel ouders heel graag zouden hebben dat hun kinderen goed overeenkomen, dat ze een goede band hebben samen.
- 9:54SPEAKER_01: Wat kan je zo doen, bewust of onbewust, misschien om die band te versterken of die rivaliteit dan te verminderen?
- 10:02SPEAKER_00: Ik denk dat we vooral moeten gaan focussen op geen oordeel vellen.
- 10:08SPEAKER_00: Op het feit dat het geen misdaad is om ruzie te maken.
- 10:14SPEAKER_00: Dat het niet slecht is als je de leidersfiguur bent of als je overslaat in de baas spelen bijvoorbeeld.
- 10:21SPEAKER_00: Maar dat we vooral heel veel informatie moeten gaan geven en kinderen daarbij begeleiden in taal te geven aan die emoties en de behoeften die eigenlijk gezegd worden.
- 10:32SPEAKER_00: Dus als we hen gaan willen ondersteunen, dan gaan we vooral die behoeften moeten gaan benoemen.
- 10:40SPEAKER_00: Om dan te gaan samenzoeken naar wat het er echt nodig is.
- 10:44SPEAKER_00: En kunnen kinderen dat al?
- 10:46SPEAKER_00: Als we hen daar begeleiden.
- 10:47SPEAKER_00: Wij begeleiden zeker en vast in kindertaal natuurlijk en op kindermaat.
- 10:52SPEAKER_00: Als we traag genoeg gaan en niet te snel willen gaan naar die instantoplossing, dan kunnen ze dat zeker, zonder dat we die perfectie natuurlijk verwachten, ze moeten nog niet perfect hun emoties kunnen reguleren, ze moeten nog geen perfecte herstelstrategie kunnen uitschrijven, bij wijze van spreken, maar ze moeten wel misschien kleine stapjes nemen elke dag.
- 11:15SPEAKER_01: Ja, en kan je ze een voorbeeld geven van hoe je dan die boodschap bijvoorbeeld kan helpen uitbreiden?
- 11:21SPEAKER_00: Door zelf model te staan, heel vaak in dagelijkse situaties, ook als er geen crisis of geen conflict is, eigenlijk emoties gaan benoemen.
- 11:32SPEAKER_00: Bepaalde vaardigheden die je bijvoorbeeld ziet die wel heel goed zijn gaan benoemen.
- 11:37SPEAKER_00: Want wij zijn dat is misschien onze valkuil als volwassene, in de drukte van het leven.
- 11:43SPEAKER_00: Als alles goed gaat, dan merken we het niet altijd op.
- 11:46SPEAKER_00: Dan merken we ook niet op dat ze dat eigenlijk op die leeftijd misschien wel knap is, dat ze bepaalde dingen wel al kunnen.
- 11:55SPEAKER_00: Ik denk maar aan gewoon bijvoorbeeld delen, een koek delen of een potje chips delen, kunnen sommige kindjes wel al.
- 12:07SPEAKER_00: Maar als er geen conflict bij te pas komt, gaan we dat niet altijd luidop zeggen.
- 12:11SPEAKER_00: Dus die kleine succesjes benoemen.
- 12:15SPEAKER_00: Is wel heel belangrijk om dat ook te gaan stimuleren voor de toekomst.
- 12:20SPEAKER_01: Ja, en hoe zou jij dat nu concreet benoemen?
- 12:22SPEAKER_01: Mocht het nu bij jouw kinderen zijn die spontaan iets delen.
- 12:26SPEAKER_00: Letterlijk, heel observerend.
- 12:28SPEAKER_00: Ik zie dat jullie heel fijn aan het delen zijn.
- 12:32SPEAKER_00: Ik vind het heel fijn dat je rekening houdt met elkaar en dat de koek op een goede manier verdeeld wordt.
- 12:43SPEAKER_01: En dan zijn ze trots.
- 12:44SPEAKER_00: Dan zijn ze heel trots, dat zie je ook meteen.
- 12:47SPEAKER_00: Dat straalt ervan af, net zoals dat een boedenbuik heel zichtbaar is, is trots ook vaak heel zichtbaar.
- 12:53SPEAKER_00: Dan blinken ze.
- 12:55SPEAKER_01: Caroline, we gaan er even uit voor de boodschap van onze sponsor, maar ik ben dadelijk bij jou terug.
- 13:02SPEAKER_01: Broers en zussen, dat is soms haat liefde.
- 13:06SPEAKER_01: Maar samen spelen kan ze dichter bij elkaar brengen.
- 13:09SPEAKER_01: Met de Lego Duplo alfabet: vrachtwagen leren peuters het alfabet, kleuren en taal, terwijl ze samen bouwen en hun fijne motoriek verbeteren.
- 13:20SPEAKER_01: Perfect voor leerzaam en gezellig speelplezier.
- 13:24SPEAKER_01: Bij mij zit nog steeds kinderpsycholooge Carolien Rijmakers en wij praten graag nog een beetje verder over dat thema broers en zussen.
- 13:32SPEAKER_01: Carolien, ik wou je graag nog eens vragen: hoe kunnen ouders omgaan met situaties waarbij, je hebt het al een beetje verteld, maar één kind echt heel dominant is, elke dag opnieuw tegenover een andere of twee andere broers of zussen.
- 13:44SPEAKER_01: Heel concreet, hoe zou jij dat aanpakken?
- 13:47SPEAKER_00: Beginend moeten we focussen op geen oordeel hebben.
- 13:52SPEAKER_00: Want dominantie is iets dat soms een trigger kan zijn bij onszelf, waar we zelf heel snel gaan interpreteren dat het niet kan, en dat het als slecht wordt gezien.
- 14:04SPEAKER_00: Terwijl dominantie eigenlijk ook een talent is, degene die leiding neemt en die zijn mening op een zeer duidelijke manier eigenlijk communiceert.
- 14:16SPEAKER_00: De andere kleuter in het verhaal is degene die dat niet doet.
- 14:21SPEAKER_00: Dus die valkuilen van beide kleuters gaan ondersteunen, is daarbij heel belangrijk en niet enkel in termen van dader en slachtoffer gaan werken.
- 14:32SPEAKER_00: Het is niet enkel de dominante kleuter die op de vingers moet worden getikt, maar het is zowel de dominante kleuter die een beetje genuanceerder moet leren communiceren.
- 14:42SPEAKER_00: Als de kleuter die niet communiceert, moeten we gaan leren om grenzen aan te geven om te gaan communiceren wat hij wel nodig heeft.
- 14:51SPEAKER_01: Ja, en zeg je dan aan dat iets dominantere kind?
- 14:54SPEAKER_01: Of hoe zeg je dat dan aan dat dominantere kind?
- 14:57SPEAKER_00: Ik merk dat je dat heel graag wil, bijvoorbeeld.
- 15:01SPEAKER_00: Je zegt dat ook echt heel duidelijk aan je broer of zus.
- 15:05SPEAKER_00: Maar zie je ook dat jouw broer of zus dat niet zo fijn vindt, dan zijn we eigenlijk letterlijk het perspectief van de broer of zus aan het in de kijkerstellen.
- 15:17SPEAKER_00: Want dat doen de kleuter niet altijd spontaan.
- 15:20SPEAKER_00: En dat is hetgene wat het hem eigenlijk op dat moment moet leren en wat dan moet gestimuleerd worden.
- 15:25SPEAKER_00: En als we dan de vraag gaan stellen, hoe zouden we dat een beetje zachter kunnen zeggen?
- 15:31SPEAKER_00: Of hoe zouden we kunnen rekening houden met jouw zus of met jouw broer?
- 15:35SPEAKER_00: En dat jij toch ook nog altijd wel hebt wat je nodig hebt.
- 15:40SPEAKER_01: Ja, en zo komt die dan tot een soort inzicht, of zo groeit die dan?
- 15:45SPEAKER_00: Zo groeit dat inzicht in elk geval.
- 15:48SPEAKER_00: In sociaal-emotionele ontwikkeling denken we altijd op lange termijn.
- 15:53SPEAKER_00: De korte termijn, magische oplossingen zijn er gewoon niet.
- 15:58SPEAKER_00: Maar we kunnen wel na een tijdje terugkijken en zien wat ze eigenlijk toch allemaal al geleerd hebben in kleine stapjes.
- 16:07SPEAKER_00: Maar opnieuw, we moeten onszelf als volwassenen ook een beetje inhouden om zo'n resultaat gericht te gaan kijken.
- 16:13SPEAKER_00: En enkel die perfectie na te streven, want ze zijn nog in volle ontwikkeling, natuurlijk.
- 16:19SPEAKER_01: Ja, we moeten nog veel krediet geven.
- 16:21SPEAKER_00: Absoluut.
- 16:22SPEAKER_00: En elke situatie is dat nog een keer anders.
- 16:24SPEAKER_00: Zeker voor kinderen en voor kleuters in bijzonder.
- 16:28SPEAKER_00: Zij generaliseren eigenlijk die situaties nog altijd niet zoals wij dat doen.
- 16:34SPEAKER_00: Dus voor hun is dat elke keer opnieuw.
- 16:36SPEAKER_00: Een nieuwe situatie waar ze op reageren, ze gaan die gelijknissen daarom niet zelf maken.
- 16:43SPEAKER_01: Ja, en wij mogen dat dan ook niet doen?
- 16:45SPEAKER_01: Zo van ik zie jou elke keer weer dit of dat doen.
- 16:48SPEAKER_00: Dat is een beetje de valkuil waar we soms in trappen, want dan gaan we bijna etiketjes kleven.
- 16:53SPEAKER_00: Soms doen we dat zelfs met letterlijk namen ook erbij te verzinnen.
- 17:00SPEAKER_00: Dan gaan we kinderen bijna gaan identificeren als de stoutrik of de flauwe.
- 17:08SPEAKER_00: Of zelfs ook bij andere dingen, zoals de Slotdervos.
- 17:14SPEAKER_00: Gaan wel etiketjes kleven en dan gaan we eigenlijk versterken wat ze gaan doen.
- 17:21SPEAKER_00: Terwijl we juist de dingen die ze nog niet doen moeten versterken.
- 17:25SPEAKER_01: Dus dat mogen we allemaal eigenlijk niet zeggen.
- 17:27SPEAKER_00: Dat zouden we moeten proberen voorkomen.
- 17:30SPEAKER_00: Maar in de dagelijkse drukte is dat natuurlijk ook niet altijd mogelijk en moeten we ook wel mild zijn voor onszelf, dat we soms er dingen uitvloepen.
- 17:39SPEAKER_00: Het enige wat we dan moeten weten, is dat het op dat moment misschien niet zo'n goed lermoment is geweest en dat we daar ook niet van mogen verwachten dat ze het de volgende keer anders gaan aanpakken.
- 17:50SPEAKER_01: Ja, oké.
- 17:53SPEAKER_01: Soms ligt er ook wel een dieper probleem aan de oorzaak van de rivaliteit tussen broers en zussen, bijvoorbeeld een laag zelfbeeld of heel erg jaloers zijn.
- 18:03SPEAKER_01: Heb je bepaalde tekenen om te weten te komen dat het daaraan ligt als ouder?
- 18:08SPEAKER_00: De frequentie van de thema's in conflict zegt wel iets.
- 18:13SPEAKER_00: Als elke keer hetzelfde thema terugkomt in een ruzie voor langere tijd, dan is dat zeker een alarmsignaal om een keer dieper te gaan kijken en vooral te gaan kijken wat erachter dat gedrag schuil gaat.
- 18:26SPEAKER_00: Is het inderdaad, omdat bijvoorbeeld, er zijn, en dan denk ik vooral aan kindjes die bijvoorbeeld heel snel gaan klikken aan de mama of de papa.
- 18:38SPEAKER_00: Dat zijn eigenlijk vaak heel onzekere kindjes.
- 18:42SPEAKER_00: Die vooral denken dat ze het niet zelf kunnen oplossen.
- 18:46SPEAKER_00: Dan kunnen we focussen op het feit dat ze niet mogen klikken.
- 18:50SPEAKER_00: Dat is heel moeilijk, want soms vragen we dat ook van kinderen.
- 18:53SPEAKER_00: Als er iets gevaarlijk gebeurt, gaan we dat stimuleren dat ze dat komen zeggen.
- 18:57SPEAKER_00: Dus dat is heel moeilijk om te gaan uitleggen met enkel informatie te geven en enkel te adviseren.
- 19:06SPEAKER_00: Maar wanneer we dan verder doorkijken achter dat gedrag en zien dat die onzekerheid daar ook zit, dan weten we dat we eigenlijk die zelfstandigheid bij die kleuter moeten gaan aanscherpen.
- 19:17SPEAKER_00: En dat kunnen we op heel veel manieren ook los van ruzies.
- 19:21SPEAKER_00: Dan moeten we vooral die kleuter in hun kracht zetten.
- 19:25SPEAKER_00: En duidelijk maken door opnieuw veel te gaan luiden benoemen, veel in de verf te zetten wat ze al zelf kunnen en welke kleine stapjes ze wel al zelfstandig kunnen doorlopen.
- 19:39SPEAKER_01: Maar riskeer je dan niet dat ze erg te veel geprezen worden?
- 19:45SPEAKER_00: Dat denk ik niet.
- 19:47SPEAKER_00: Ik denk dat dat wel een schrik is dat veel ouders hebben.
- 19:50SPEAKER_00: Dat we er te veel eieren onder leggen, hoor ik vaak in de praktijk, en dat we te veel met complimenten gaan gooien.
- 20:00SPEAKER_00: Ik denk dat we daarin een goed evenwicht moeten vinden en dat we niet enkel moeten zien als complimentjes geven, maar eerder als positief bekrachtigen.
- 20:11SPEAKER_00: We hebben dat zelf ook nodig om dingen te kunnen doorzetten, als het een beetje moeilijk loopt.
- 20:16SPEAKER_00: En elk leerproces is eigenlijk elke keer doorzetten en ervoor zorgen dat je zelf die frustratie overwint en zelf moeilijke momenten kan overwinnen.
- 20:28SPEAKER_00: Dus als we daar een beetje hulp bij krijgen door gewoon begrip ook nog maar.
- 20:33SPEAKER_00: Dat moet geen letterlijk compliment zijn, maar iemand die nabij is en die jou steunt in een moeilijker moment, dan denk ik dat we dat zeker niet moeten laten.
- 20:45SPEAKER_01: Soms is het ook wel moeilijk als je kinderen aan het vechten of discussiëren zijn, om helemaal neutraal te blijven, om geen partij te kiezen.
- 20:53SPEAKER_01: Hoe vind jij dat we dat beste doen als ouder?
- 20:58SPEAKER_00: Door daar heel erg op te letten.
- 21:00SPEAKER_00: Want ik denk dat als we partij kiezen, dan gebeurt het ook heel vaak dat we dezelfde partij kiezen.
- 21:07SPEAKER_00: Die ruzies gaan heel vaak over dezelfde thema's.
- 21:11SPEAKER_00: De persoonlijkheden van je kinderen zijn ook dezelfde, dus die gaan in dezelfde rol schieten.
- 21:17SPEAKER_00: Dus dan gaan we heel vaak in een visieuze cirkel terechtkomen, waar we weer die stempel gaan drukken op degene die stout tussen naakjes is, of degene die iets fout doet, en degene die het goede doet of moet geholpen worden of moet verdedigd worden.
- 21:35SPEAKER_00: En beide rollen zijn dingen die ze eigenlijk zelfstandig moeten leren.
- 21:41SPEAKER_00: We moeten niet enkel het slachtoffer gaan helpen en de dader gaan straffen.
- 21:45SPEAKER_00: We moeten eigenlijk daar los van staan en vooral opnieuw gaan kijken.
- 21:49SPEAKER_00: Het zijn twee kleuters met hun eigen talenten en hun eigen moeilijkheden, waarbij we die moeilijkheden moeten gaan ondersteunen om die nieuwe vaardigheden te kunnen gaan aanleren.
- 22:00SPEAKER_01: Maar wat als je nu zelf ziet als mama bijvoorbeeld dat het altijd wel dezelfde is die begint met vechten, bijvoorbeeld?
- 22:06SPEAKER_00: Ik vind dat wel moeilijk, want soms kunnen we het niet weten.
- 22:09SPEAKER_00: De opbouw erachter zien we vaak niet.
- 22:12SPEAKER_00: Soms zien we de uitingsvorm, waar degene die dominant is of die extraverter is, wel duidelijker gedrag stelt.
- 22:20SPEAKER_00: En dat zien we dan.
- 22:21SPEAKER_00: Maar alles wat ervoor gebeurde, zien we vaak niet.
- 22:25SPEAKER_00: Dus het is moeilijk om rechter te spelen.
- 22:28SPEAKER_00: Ook zaken die heel onzichtbaar zijn, bijvoorbeeld kinderen die een hele schooldag een spanning opbouwen, die dan eigenlijk met een volle nemmer spanning thuiskomen, die niet veel ruimte meer hebben, niet veel meer kunnen verdragen, zijn de kinderen ook, die we heel zichtbaar zien ontploffen of bijvoorbeeld beginnen vechtend of spelend te vechten.
- 22:53SPEAKER_00: Daar gaan we ook vaak op reageren terwijl we ook zouden kunnen met een andere bril daarnaar kijken, ons kind kennen en weten, die heeft ontlading nodig na een schooldag.
- 23:03SPEAKER_00: En we gaan hem daarbij helpen als we inzetten op die preventie en bijvoorbeeld ervoor gaan zorgen dat we eerst heel veel bewegen of gaan springen op de trampoline.
- 23:17SPEAKER_00: Het spel gaan doen, waar we vooral inzetten op samen lachen en zo die spanning gaan ontladen, dan gaan we zien dat die kinderen op heel korte tijd eigenlijk veel meer ruimte krijgen en dat die niet tot dat conflict gaan komen.
- 23:33SPEAKER_00: En dan moeten we ook geen partij gaan kiezen.
- 23:35SPEAKER_01: Ja, of niet vervallen in doodoners als jij bent de oudste, jij moet de slimste zijn.
- 23:41SPEAKER_00: Dat zijn inderdaad, doetoners, want toch harmen we de oudste dan altijd.
- 23:46SPEAKER_00: De oudste kan ook zes zijn, en de jongste drie.
- 23:49SPEAKER_00: En die van zes jaar heeft ook nog een heel leerproces, natuurlijk.
- 23:53SPEAKER_00: Die hoeft het niet allemaal te kunnen.
- 23:55SPEAKER_00: En eigenlijk duwen we die dan ook in een rol dat ze moeten toegeven, dat ze degenen moeten zijn die juist meer delen of die hun mening inhouden en hun behoeften juist niet gaan zeggen.
- 24:10SPEAKER_00: En daar moeten we ons bij afvragen.
- 24:12SPEAKER_00: Willen we dat gaan aanleren, willen we gaan aanleren dat ze juist niet gaan communiceren.
- 24:16SPEAKER_00: Dat denk ik niet.
- 24:18SPEAKER_01: Nee, ik denk dat veel ouders graag willen dat een kind zelfstandig is voor zichzelf kan opkomen, maar ook wel veel empathie en respect.
- 24:26SPEAKER_01: Voor broer of zus heeft zelfs al iets die heel verschillend zijn.
- 24:31SPEAKER_01: Hoe kan je daarbij helpen als ouder?
- 24:33SPEAKER_00: We zit hem ook weer meer in het preventieve luik.
- 24:37SPEAKER_00: Empathie en respect zijn dingen die je gewoon dagelijks oefent, dagelijks voortoont ook.
- 24:43SPEAKER_00: Hoe wij omgaan met elkaar, met alle gezleden, maar ook hoe we bijvoorbeeld in het verkeer zitten, in de auto zitten, als wij daar respect en empathie voor anderen tonen, gaan we eigenlijk continu model staan voor hoe je dat aanpakt.
- 25:02SPEAKER_00: En dat zijn de momenten, de leermomenten, waar we niet bij stilstaan, waar ze wel veel van oppikken.
- 25:08SPEAKER_00: Want uiteindelijk zijn die kleuters de beste imitatoren.
- 25:12SPEAKER_00: Dus zij gaan daar wel veel input uitnemen.
- 25:16SPEAKER_00: Ja, zijn er zo nog situaties die als voorbeeld gelden?
- 25:20SPEAKER_00: Waar we zelf respect en empathie.
- 25:24SPEAKER_00: Ik denk het verkeer is daarin een hele gemakkelijke, omdat we heel snel, dat is ook heel vluchtig.
- 25:31SPEAKER_00: Maar ook in de winkel, hoe we geduld kunnen opbrengen in een lange wachtrij, bijvoorbeeld.
- 25:39SPEAKER_00: Als iemand ons voor zou steken hoe we daar mee omgaan.
- 25:44SPEAKER_00: Hoe we ook praten tegen onze partner.
- 25:47SPEAKER_00: Hoe we praten over collega's op het werk, want dat horen ze ook allemaal aan de tafel.
- 25:54SPEAKER_00: En hoe wij daar mee omgaan en dat wij begrip hebben, ook voor de andere partij.
- 25:59SPEAKER_00: En niet enkel vanuit ons eigen perspectief vertellen, zijn wel mooie voorbeelden voor hun om dat zelf ook te gaan toepassen.
- 26:07SPEAKER_00: Ja, dus het komt er weer op neer.
- 26:10SPEAKER_00: We moeten het goede voorbeeld geven.
- 26:12SPEAKER_00: Proberen, toch?
- 26:13SPEAKER_00: En op het moment dat we merken van onszelf, want we moeten niet verwachten dat we dat op elk moment kunnen.
- 26:21SPEAKER_00: Het menselijke aspect vind ik ook belangrijk om te tonen.
- 26:24SPEAKER_00: Soms kunnen we in een emotie schieten of soms kunnen we misschien wat onrespectvoller iets gaan vertellen.
- 26:31SPEAKER_00: Maar als we het zelf opmerken en dan nog een keer benoemen, is het eigenlijk nog beter als leermoment.
- 26:40SPEAKER_00: Dan gaan we tonen aan onze kinderen dat wij daar ook wel nog moeten op letten en dat wij soms ook in die valkuil trappen.
- 26:48SPEAKER_00: En zo zijn we eigenlijk een heel rustige leeromgeving aan het maken, heel veilig.
- 26:55SPEAKER_00: Waar dat oordeel niet is als je een fout maakt.
- 26:58SPEAKER_01: Ja, en dat geldt ook nog voor oudere kinderen, denk ik.
- 27:01SPEAKER_01: Ja, absoluut.
- 27:02SPEAKER_01: Oké, Caroline, laatste vraag nog.
- 27:05SPEAKER_01: Wat kunnen ouders nu doen als een van de kinderen zich buitengesloten voelt of achtergesteld ten opzichte van een broer of een zus?
- 27:13SPEAKER_00: Misschien is dat het makkelijkste om uit te leggen.
- 27:16SPEAKER_00: Samenvattend, als we al die factoren die we aan het begin van de podcast hebben opgenoemd van groepsvorming, communicatie, emoties, als we die als leidraad nemen, dan is het heel belangrijk om die plaats binnen het gezin, die groepsvorming, daar wel aandacht aan te geven.
- 27:36SPEAKER_00: Gaan kijken waarom voelt een kleuter of een kind zich buitengesloten, waarom voelt hij zich achtergesteld.
- 27:45SPEAKER_00: Dus weer verder dan dat gedrag gaan kijken, maar naar de behoeften vooral gaan kijken van het kind.
- 27:51SPEAKER_00: Het is op dat moment ook heel belangrijk dat wij zelf die vergelijking loslaten.
- 27:57SPEAKER_00: Dat wij niet zozeer op die vraag ingaan, maar wel op de vraag naar wat er gemist wordt.
- 28:07SPEAKER_00: Als ze vinden dat je veel meer tijd spendeert met broer of zus.
- 28:11SPEAKER_00: Dan kunnen we ook antwoorden.
- 28:14SPEAKER_00: Dus dat wil zeggen dat jij eigenlijk ook graag met mama een spel zou spelen of dat jij ook graag een keer alleen met mama naar de winkel zou gaan.
- 28:23SPEAKER_00: Dat is de behoefte die dan stilzwijgend een beetje worden gezegd.
- 28:30SPEAKER_00: Dus dat is denk ik belangrijk om op in te zetten.
- 28:32SPEAKER_00: Ook de emotie die daarachter schuilt.
- 28:34SPEAKER_00: Welke emotie toont het kind op dat moment dat ze eigenlijk niet gereguleerd krijgen.
- 28:40SPEAKER_00: Zijn ze verdrietig en ze bang om niet gezien te worden, dan moeten we op dat moment ook taal gaan aangeven en die emotie een beetje helpen kleiner te maken.
- 28:54SPEAKER_00: Waar we dan samen gaan kijken naar hoe kunnen we dat in de toekomst duidelijker gaan communiceren, dat we het sneller weten, bijvoorbeeld.
- 29:04SPEAKER_00: Hoe kan jij dat communiceren naar jouw broer, hoe kan je dat communiceren naar ons?
- 29:09SPEAKER_00: En zo hebben we een heel waardevol gesprek waar we elke keer opnieuw op kunnen terugvallen.
- 29:17SPEAKER_00: En dat ook nog heel veel zal herhaald moeten worden.
- 29:20SPEAKER_00: Want we gaan misschien heel snel en automatisch in de rol van buitengesloten voelen.
- 29:27SPEAKER_00: En het duurt wel meestal even om iets nieuws aan te leren en om het op een andere manier aan te pakken.
- 29:34SPEAKER_01: Ja, Caroline, ik denk dat wij nog heel lang zouden kunnen blijven doorpraten over relaties tussen broers en zussen.
- 29:40SPEAKER_01: Maar ik heb jou uitgenodigd omdat jij een specialist bent.
- 29:42SPEAKER_01: Je hebt zelfs een pakket ontwikkeld rond emoties en gedrag bij kleuters.
- 29:46SPEAKER_01: Kan je daar kort nog iets over vertellen?
- 29:48SPEAKER_00: Ja, graag zelfs.
- 29:51SPEAKER_00: Junglemaatjes is een lesmethode dat ik ontwikkeld heb vanuit de praktijk, die eigenlijk op die thema's inzet, op de groepsvorming, op de communicatie, op emoties, op samenspelen, op conflictherstel, op het zelfvertrouwen en het zelfbeeld van de kleuter.
- 30:08SPEAKER_00: We hebben dat ontwikkeld voor het onderwijs in een eerste fase.
- 30:12SPEAKER_00: Om ik ervan overtuigd ben dat eigenlijk kleuters daar elke dag mee moeten bezig zijn.
- 30:18SPEAKER_00: Dat we ze als het ware als kleine sponsjes onderdompelen in dat sociaal-emotionele, zodanig dat ze heel veel oefenten hebben in heel veel verschillende situaties.
- 30:30SPEAKER_00: En waardoor we ze eigenlijk in de kleuterklasse al heel stevig in de schoenen laten staan, dat we inzetten op preventie.
- 30:39SPEAKER_00: En dat tegen dat ze naar de lagere school gaan, dat ze toch wel al veel vaardigheden in hun rugzak hebben voor bijvoorbeeld om te gaan met het beste omfalangst tegen te gaan in de lagere school.
- 30:54SPEAKER_01: Kunnen ze allemaal leren via jouw lespakket Jungle Maatjes, dat ook, denk ik, thuis kan gebruikt worden voor ouders die nu luisteren?
- 31:01SPEAKER_00: Ja, we zijn zeker ook de brug aan het maken naar de thuiskontext, waar de ouders op onze website heel veel gratis spelletjes kunnen vinden en downloaden om die emotiewoorden schat uit te bereiden om gespreksstarters te hebben rond samenspelen en ruzie en herstel bijvoorbeeld.
- 31:20SPEAKER_00: Ja, en welke website is dat?
- 31:21SPEAKER_00: Waar kunnen we dat vinden?
- 31:22SPEAKER_00: Dat is op www.kindermaat.be.
- 31:26SPEAKER_01: Op kindermaat.be.
- 31:27SPEAKER_01: Hartelijk dank om langs te komen.
- 31:28SPEAKER_01: Caroline Rijmakers.
- 31:30SPEAKER_01: Met plezier.
- 31:34SPEAKER_01: Je luisterde naar de podcast van Mama Baas.
- 31:37SPEAKER_01: Interviews en montage waren in handen van mezelf, Tien het onder.
- 31:40SPEAKER_01: Ben je benieuwd naar de volgende aflevering of wil je niks van deze podcast missen?
- 31:45SPEAKER_01: Surf dan zeker naar Mamabaas.be of nog beter, abonneer je nu meteen op deze podcast.
- 31:52SPEAKER_01: Dat kan je helemaal gratis doen, via Spotify of via een andere podcast-app.
- 31:57SPEAKER_01: Vond je een fijne podcast?
- 31:58SPEAKER_01: Vel het dan zeker door aan andere mama's en geef ons alsjeblieft een goede review.
- 32:03SPEAKER_01: Want dat zorgt ervoor dat nog meer mensen deze podcast kunnen terugvinden.
- 32:06SPEAKER_01: Heel graag tot de volgende keer.