Latest / Bartosz Czekała i podcast "The Universe of Memory" / Ugryzł Cię kleszcz i nie masz rumienia? Wciąż możesz mieć boreliozę
Transcript
- 0:00Cześć, tu Bartek Czekała ze strony universeofmemory.pl i .com jako że sezon na wakacje, wędrówki między innymi przez łąki, lasy, trawy i tym podobne jest w pełni otwarty, to kontynuuj wątek a propos kleszczy. Jeśli nie oglądałeś poprzedniego odcinka, to znajdziesz go tutaj. I tam pokazywałem takie fajne badanie randomizowane, które pokazało, że u osób, które wzięły jednorazową dawkę doksycykliliny 200 mg do 72 godzin po ukąszeniu przez kleszcza miały średnio, jeśli chodzi o ryzyko relatywne, 67% mniejsze ryzyko infekcji boreldiozą. i tam właśnie w komentarzach rozsmytały się bardzo ciekawe dyskusje i bym powiedział mocno merytoryczne, jeśli chodzi o różnego rodzaju wątki dotyczące czy to diagnostyki y boreliozy, czy to samych kleszczy. I zauważyłem jeden taki yyy wątek przewodni tam, który moim zdaniem trzeba było właśnie przekształcić w osobny filmik.
- 0:54Mianowicie wiele osób pisało, że one nie miały rumienia wędrującego po ukończeniu przez kleszcza. To znaczy, że absolutnie nie zostały zakażone boliozą. Ale też mnóstwo osób pisało, że lekarze sami mówili, że jeśli nie ma rumienia wędrującego, to nie ma sensu przepisywania antybiotyków. I nawet abstrahując od antybiotyków w tym filmiku chciałbym pokazać ci bardzo wyraźnie mam nadzieję, że infekcja boreliozą występuje jak najbardziej bez obecności rumienia wędrującego i uzależnienie potencjalnej diagnozy infekcji boreliozą, pomijam cały szereg koinfekcji i tym podobnych kłopotów, od wystąpienia rumienia wędrującego jest błędem diagnostycznym i dla wielu osób skończy się najzwyczajniej źle, jeśli zaufają słowom lekarza, że ten rumień wędrujący musi się ujawnić. Więc to będzie, mam nadzieję, takie przypomnienie dla wszystkich osób zainteresowanych, czy to lekarzy, czy to pacjentów potencjalnych, że rumień wędrujący, trzeba mocno podkreślić, nie występuje zawsze nawet jeśli doszło do infekcji boreliozą. I w tym filmiku pokażę to. Zrobiłem sobie taką krótką charakterystykę tego w ogóle jak wygląda ten rumień wędrujący, czego się spodziewać, jak on się pojawi i tym podobne ciekawostki. Zacznijmy od tego, jak wygląda rumień wędrujący, bo jeden kłopot to jest właśnie twierdzenie, że on się w ogóle nie pojawia, kiedy nie ma infekcji boreliozą, a drugi to jest po prostu nierozpoznanie tego rumienia wędrującego. Jeśli chcielibyście zobaczyć po prostu dziesiątki czy setki potencjalnie rodzajów zdjęć obrazujących rumień wędrujący, to najlepiej jak zawsze polecam googlować to po angielsku. To się nazywa thema migrance.
- 2:32Tutaj wrzucę to na ekran i tam będzie cały dobrobyt różnego rodzaju zdjęć obrazujących ten rumień. Natomiast ja wrzucę tutaj parę takich zdjęć na ekran, bo kłopot polega na tym, że zauważyłem w wielu artykułach rumień wędrujący jest przedstawiany jako tarcza, tak zwany bulls eye, że mamy kropeczkę pośrodku i mamy rozchodzące się pierścienie. Kłopot polega na tym, że to jest zaledwie jeden ze sposobów, w jaki ten rumień może wyglądać, a jest ich dużo, dużo więcej. Jak będziecie mogli teraz zobaczyć sobie po pierwsze na takiej ogólnej grafice, a za chwilę na grafikach, które obrazują ten rumień, który wystąpił już u wielu osób. Jak widać więc te rumienie są jak najbardziej zróżnicowane, jeśli chodzi o wygląd i nie każdy będzie miał wygląd właśnie tarczy. Natomiast to, co praktycznie zawsze będzie, to jest jakaś rozana plama. Bo ogólnie czemu występuje rumień? Mamy właśnie te bakterie, te krętki borelia, które zaczynają rozchodzić, a zaczynają się rozmnażać, priferować od miejsca ugryzienia.
- 3:39Właśnie dlatego czasami jeden z tych obrazów to jest kropka i potem rozchodzące się pierścienie. Natomiast od miejsca ukońszenia one rzeczywiście będą się rozchodzić, rozmnażać. będzie reakcja immunologiczna i właśnie dlatego zawsze można spodziewać się po prostu jakiejś mniejszej czy większej plamy, natomiast ona będzie zwiększać się i jak szybko można się jej spodziewać generalnie jeśli rumień wędrujący się pojawi, to będzie pojawiać się najwcześniej po paru dniach, mniej więcej trzech, czterech dniach od potencjalnej infekcji i ten rumień będzie no właśnie wędrować, on będzie się zwiększać, te krętki, borelia będą się rozmnażać i zataczać coraz szersze kręgi. Jeśli chodzi o sam wygląd, to będzie różnić się on właśnie wielkością, będzie różnić się również kolorem. I tutaj mamy takie ciekawe różnice, bo jak się spojrzy na badania, to wychodzi na to, że zmiany na miednicy, zmiany na tłowiu, zmiany na ramionach dużo częściej będą czerwone. Zmiany na nogach bywają częściej czerwono-niebieskie.
- 4:34Także w zależności od tego, gdzie on wystąpi, gdzie on się pojawi, możemy spodziewać się różnicy w kolorze. Nie spodziewać się cały czas, że on będzie za wszelką cenę czerwony. Rumienie u męczyn będą średnio o 2,2 cm większe niż rumienie u kobiet. Idąc dalej, rumienie, które będą występować właśnie w okolicy tułowia, jeśli chodzi o miednicę, dużo częściej będą owalne, a nie okrągłe.
- 4:59Ważne jeszcze elementy charakterystyczne będą takie, że jak wspominałem będzie pojawiać się mniej więcej od trzeciego, czwartego dnia po ukąszeniu, natomiast może pojawiać się w zakresie od tr ukąszeniu. Kiedy już się pojawi, to najczęściej osiąga swoją maksymalną wielkość po około dwóch tygodniach.
- 5:16średnica tych zmian najczęściej będzie wynosiła więcej niż 5 cm. Zmiany te bardzo rzadko swędzą, bardzo rzadko bolą. Generalnie są charakteryzowane właśnie jako nie bolące, nieswędzące.
- 5:31Mogą być natomiast lekko ciepłe w dotyku. Jako ciekawostkę można dodać, że zaledwie 20% maksymalnie wszystkich tych zmian, jeśli chodzi o rumień wędrujących, przybiera właśnie wygląd tej tarczy Bulls Eye, który często się opisuje. Także dużo większa szansa, że zmiana ta ten rumień wędrujący będzie wyglądał absolutnie inaczej. Dlatego warto zapoznać się jeszcze raz z tymi grafikami, które wrzucałem dla dobra siebie i bliskich. Teraz czas na badanie i odrobinę statystyki, żebyśmy wiedzieli w ogóle jakie jest ryzyko między innymi infekcji boreliozą w momencie w którym ugryzie nas taki kleszcz. I szukałem takich badań, które będą przeprowadzone w Polsce i najczęściej udało się znaleźć. Co więcej, badanie to zostało opublikowane w zeszłym roku 2025, więc mamy dane, które będą bardzo dobrze pasować do Polski. Badanie te objęło lata 2021-2022.
- 6:22A w tych latach mieliśmy uczestników, którzy byli ukończeni przez kleszcze, zgłasza. Następnie te klesze były przesyłane do analizy i na tej podstawie stwierdzano, czy taki clashz był zarażony krętkami Borelli. Tutaj jedno wielkie ale, bo też jest to informacja, którą przekazywałem wam w komentarzach, a oczywiście wiadomo, że nie każdy czyta komentarze. To, że Klesz jest borelia ujemny nie musi absolutnie oznaczać, że nie zarazi boreliozą, co jest dosyć sprzeczne z intuicją, ale przypominam, że każde badanie ma swoją czułość i ma swoją specyficzność. Innymi słowy, nie ma absolutnie żadnych szans, żeby badania, nawet takie laboratoryjne, czy dany kleszcz jest zarażony krętkami borelii, były w stanie wychwycić absolutnie każdego kleszcza, który rzeczywiście jest nimi zarażony. I badania mniej więcej pokazywały, że 1,9% kleszczy, które są pokazane jako borelia ujemne, wciąż jest w stanie zarazić boreliozą. Także to jest jedna z takich rzeczy, które bardzo mocno utrudnia to postępowanie, którym kieruje się wiele osób, że a okej, zostałem ukążony przez kleszcza, wyślę go do laboratorium.
- 7:33Jeśli oni potwierdzą, że kleszcz jest zarażony krętkami boleli, to znaczy, że wezmę antybiotyk, a jeśli nie jest, to nie wezmę. Oczywiście tak jak widać szansa na to, że zostanie się zainfekowanych boreliozą przez kleszcza, który jest borelia ujemny jest zdecydowanie mała, niemniej wciąż występuje i należy o tym pamiętać. Jak wyglądało samo badanie?
- 7:54Uczestników obserwowano przez 8em tygodni po ukąszeniu. Do końcowej analizy włączono 1757 osób z kompletnymi danymi. DNA Borelia wykryto w 15,7% badanych kleszczy i był to ten kleszcz zwyczajny. Xodes Rinus. Ogólne ryzyko rozpoznania boreozy po ukońszeniu wyniosło 3,1%.
- 8:16Rumień wędrujący wystąpił u 1,9% wszystkich osób ukąszonych przez kleszcza. Oznacza to, że ponad 98% osób po ukąszeniu nie rozwinęło rumienia wędrującego. Oznacza to również, że nawet wśród osób ukąszonych przez kleszcze zakażone borelia większość nie zachorowała na boreliozę. I to jest właśnie ta statystyka, którą chciałem pokazać. Generalnie szansa na to, że ktoś zachoruje na boreliozę po ukąszeniu przez kleszcza jest stosunkowo mała. Są różnego rodzaju zmienne, które będą maksymalizować oczywiście szansę infekcji. I taką największą zmienną jest to, czy kleszcz jest opity, czyli po prostu jak długo będzie pasożytować na nas. Tym samym jeśli kleszcz rzeczywiście jest na skórze, już widać, że jest opity, wtedy szansa jest zdecydowanie większa. Tutaj jeszcze jedna uwaga, którą dzieliłem się w komentarzach. Najniebezpieczniejszym etapem rozwojowym kleszcza nie jest kleszcz dorosły, tylko jest tak zwana nimfa. Generalnie będziemy wyróżniać larwy, będziemy wyróżniać nimfy i nimfy można pojmować jako etap nastoletni kleszcza i mamy etap dorosły. I czemu nimfy są najbardziej niebezpieczne? Bo badania jasną pokazują, że właśnie nimfy dają największe szanse infekcji boreliozą. I czemu? co wydaje się dosyć sprzeczne z logiką, bo one są najzwyczajniej w świecie małe. Tutaj wrzucę zdjęcie paru takich nim, żebyście widzieli. One są naprawdę malutkie.
- 9:40Bardzo ciężko je zauważyć. A jeśli bardzo ciężko je zauważyć, to one łatwo po prostu są w stanie dostać się w jakieś takie ciemne miejsce na naszej skórze, gdzie ciężko jest zauważyć i są w stanie mocno się opić, bo dorosłego kleszcza jest dużo łatwiej zauważyć.
- 9:58Nimfy jest w stanie zauważyć bardzo niewiele osób. Potencjalnie jest wielu z was, którzy pisali w komentarzach, że zauważyło, że był jakiś uwaga mały, malutki strupek na skórze, który został zignorowany. No bo to przecież jakiś strupek, a potem pojawił się rumień. No właśnie to jest kłopot z nimfami. Warto o tym pamiętać. Warto, jeśli ktoś miał po prostu ekspozycje na jakieś tereny, nazwijmy to, lęgowe, które zresztą się zwiększają, jeśli chodzi o o kleszcze, często warto zachować uwagę, warto bardzo dokładnie sprawdzić ciało po prostu po takiej wycieczce. Ja wspominałem o swojej anegdotce też w komentarzach, co mnie rozwaiło. Byłem nie tak dawno z rodziną w rynku, w restauracji gdzieś jakiś obiad. Siedzę sobie i nagle widzę, że po dżinsach coś mi wędruje, patrzę, nimfa kleszcza. No i to mówimy o wrocławskim rynku, mówimy o betonowej pustyni. I wciąż siedząc w restauracji nimfa wędrowała mi po dżinsach, skąd prawdopodobnie zeskoczyła z jakiegoś psa, a ja miałem po prostu zaszczyt, żeby być prawie uwalonym po prostu w miejscu, w którym tego człowiek się nie powinien spodziewać. Natomiast najważniejsza informacja z tego badania polega na tym, że wśród osób, które zostały zainfekowane boreliozą, zaledwie 64,9% ze wszystkich tych osób miało rumień wędrujący. I zauważcie, nie bez powodu mówię, że zaledwie, bo to jest owszem, prawie 2/3 wszystkich osób, ale jednocześnie mówimy o takim zjawisku, że większość osób, większość lekarzy spodziewa się, że rumień wystąpi, a tutaj mieliśmy praktycznie 35% osób, u których ten rumień nie wystąpił, a zostały zainfekowane boreliozą. Jeśli przyjrzymy się innym badaniom, to będziemy oscylować bardzo często w okolicy właśnie 70%.
- 11:45Czyli jeśli chcielibyśmy sobie to podsumować, to szansa na to, że rumień wędrujący pojawi się u osoby, która została zainfekowana boreliozą będzie wynosić bazując na dostępnych badaniach od 65 do 70%. I to naprawdę uważam nie jest duża liczba, bo będziemy mówić o tym, że na 100 osób, które zostały zainfekowane boreliozą do 35 osób nie będzie miało rumienia wędrującego. Więc jeśli do tej pory spodziewałeś się, że rumień musi się pojawić, żeby zacząć działać potencjalnie, albo jeśli jesteś lekarzem i też spodziewałeś się, że bez rumienia nie ma infekcji, to mam nadzieję, że ten filmik i te badania to zmienią, bo jak widać stan ten chorobowy jak najbardziej może się pojawić i bez rumienia wędrującego. I to jest główne przesłanie tego filmiku. Trzeba się strasznie pilnować. Nawet już takie pierwsze objawy, człowiek zaczyna się czuć gorzej, tego rumienia nie ma, nie powinno się tego bagateizować, szczególnie jeśli jeszcze raz było się w miejscach, gdzie jest ekspozycja na kleszcze. Dzięki jeszcze raz za obejrzenie tego filmiku. Jak zawsze dajcie mi znać, jakie są wasze doświadczenia. Czy ty albo któryś z twoich bliskich miał infekcję poriozą, ale właśnie rumień wędrujący się nie pojawił. wszystkie komentarze tego typu i związane oczywiście też z doświadczeniami walki zero rozomsem mile widziane, bo no mnóstwo z was też szuka takich informacji w sekcji komentarzy, więc fajnie jest, że tak powiem, dzielić się wzajemnie wiedzą, żeby się ubogacać i też no żyć zdrowiej, nie oszukujmy się.
- 13:10Ja jak zawsze będę obecny chwilę w sekcji komentarzy, żeby poodpowiadać na różnego rodzaju pytania, jeśli się pojawią. Nie muszą być, przypominam, związane koniecznie z tematem. Jeśli podobają ci się moje filmiki, znajdujesz w nich wartość, to przypominam, że można zostać patronem kanału, można zapisać się do na patronat nawet na jeden miesiąc. To kosztuje 40 zł miesięcznie i w ramach patronatu można sobie ściągnąć fiszki do wszystkich informacji, które przekazuje w tym filmiku w formie elektronicznej i do ponad 200 poprzednich już filmików, bo aż tyle tych fiszek jest. Również dla patronów jest dostępne osobne forum, gdzie można mi zadawać pytania i sekcja badanie tygodnia, gdzie raz w tygodniu omawiam najciekawsze badanie danego tygodnia.
- 13:49Polecam oczywiście jak zawsze swoje flagowe kursy. Voy labs, czyli laboratoria językowe, gdzie pokazuje jak samodzielnie opanować dowolny język z dowolnej rodziny y języków, ponieważ system jest w pełni uniwersalny, aby przestać non stop płacić za szkoły językowe, korepetycje, aplikacje, podręczniki i tym podobne wynalazki.
- 14:08Kurs Experts Incubator, czyli tak zwana kuźnia ekspertów, gdzie z kolei pokazuje jak samodzielnie opanować dowolną dziedzinę od a do z, jak skutecznie zapamiętywać informacje, jak tworzyć głębokie rozumienie, jak wdrażać suche informacje w praktykę. idealne dla osób, które chcą zmienić pracę, które mają świetną pracę, ale potrzebują jakoś doszlifować umiejętności, żeby dostać awans albo podwyżkę dla studentów, maturzystów, osób, które chcą po prostu skutecznie się uczyć, zdać swoje egzaminy, kolokwia i do osób, które po prostu też nie chcą zapominać tego, co czytają i słuchają, tak jak dzieje się to najczęściej, kiedy człowiek nie ma jakieś odpowiedniej strategii nauki.
- 14:44Trzy piosenki rockowe w pierwszym komentarzu pod filmikiem, żeby je spędzić czas również po wysłuchaniu odcinka. również w pierwszym komentarzu link do ostatniego artykułu na temat pamięci na mojej stronie oraz link do newslettera kroniki ciała i umysłu. Jest to duży newsretter, który wysyłam raz w tygodniu, gdzie opisuję badania dotyczące ciała, czyli szeroko pojętej medycyny, ale również pamięci, czyli oraz umysłu. Literatura naukowa, na którą powoływałem się oczywiście w tym odcinku, będzie również do znalezienia w pierwszym komentarzu. W opisie sknajiesz linki zniżkowe do partnerów kanału. Jest to na przykład wysokopolifenolowa oliwa z oliwek firmy Numa. Jest to Mitoel, który sprzedaje lampy na światło czerwone i bliskiej podczerwieni. Firma suplementacyjna Alines czy Muscle Zone.
- 15:31Tam zniżki są dostępne, kody na każde zamówienie, chyba najprostszy sposób wsparcia kanału, bo wtedy od takiego zakupu ja dostaję niewielką kwotę. Są to linki afircyjne oczywiście. Dzięki serdeczne za obejrzenie tego odcinka i do usłyszenia w następnym.