Latest / Udha e Verteta dhe Jeta - TruthFM Albania / AGARI DHE ISMAELI Kur e Zgjidhim Vetë — dhe Perëndia që Sheh Zanafilla 16:1–16
Transcript
- Zanafilla 16 – Disa Vargje Kyçe "Dhe Sarai i tha Abrahamit: 'Ja, Zoti më ka ndaluar të kem fëmijë. Hyr pra te shërbëtorja ime, ndofta mund të kem fëmijë prej saj.' Dhe Abrahami dëgjoi zërin e Sarait."— Vargu 2"Atëherë engjëlli i Zotit e gjeti pranë një burimi uji në shkretëtirë... dhe i tha: 'Agar, shërbëtorja e Sarait, nga po vjen dhe ku po shkon?'"— Vargjet 7, 8"Atëherë Agari i thirri emrin e Zotit që i kishte folur: 'Ti je El Roi (Perëndia që më sheh)', sepse tha: 'A e pashë me të vërtetë atë që më sheh mua?'"— Vargu 13 Fill pas natës me yje vjen kapitulli i turpit të përditshëm. Kemi pritjen që lodhet. Plani njerëzor mer timonin, dhe një shtëpi besimi që mbushet me përçmim, akuza e arrati. Por pikërisht në këtë rrëmujë njerëzore ndodh një nga takimet më të bukura në Bibël: Perëndia e ndjek një skllave egjiptiane në shkretëtirë dhe ajo, e vetmja në të gjithë Dhjatën e Vjetër, guzon t'i vërë Perëndisë një emër dhe ta thërrasë El Roi — Perëndia që më sheh. Konteksti Historik dhe Kulturor Vargu 3 na jep orën: mbasçi Abrahami kishte banuar 10 vjet në vendin e Kanaanit — 10 vjet nga premtimi i parë. Dhe Sarai, tashmë rreth 75 vjeç, çdo muaj që kalonte ishte një provë më shumë. 10 vjet heshtje biologjike përballë një premtimi pa vulë. Duhet ta ndiejmë peshën e kësaj pritjeje para se t'i gjykojmë. Ata nuk ishin njerëz të paduruar me dy javë; ishin njerëz të raskapitur pas një dekade. Dhe pikërisht këtu qëndron mësimi: besimi nuk provohet në muajin e parë të pritjes, por në vitin e dhjetë. Dhe zgjidhja që propozon Sarai nuk ishte skandal për kohën. Përkundrazi, dokumentet e lashta juridike të Mesopotamisë — ligjet e Hamurabit, kontratat e Nuzit — e njohin pikërisht këtë praktikë. Gruaja e shterpë i jepte burrit shërbëtoren e saj dhe fëmija i lindur llogaritej ligjërisht si fëmija i zonjës. Pra, plani ishte i ligjshëm, ishte i pranuar nga ana shoqërore dhe i mençur sipas çdo standardi të asaj kohe. Askush në atë brez nuk do t'i kishte ngritur vetullat "çfarë po bëjnë këtë njerëz". Por ja pyetja që kapitulli na ngul si gjemb: a mjafton që diçka të jetë e ligjshme dhe normale nga ana e kulturës që të jetë edhe e drejtë para Perëndisë? Premtimi ishte i Perëndisë; rruga drejt tij nuk mund të ishte e mishit. Dhe vini re prejardhjen e Agarit: ajo ishte nga Egjipti. Sipas gjasave, pjesë e shërbëtorëve të fituar pikërisht në zbritjen e gabuar në Egjipt (Zanafilla 12:16). Pra, kompromisi i djeshëm furnizon tundimin e sotëm. Frytet e Egjiptit rrallë mbarojnë me daljen prej tij. Vargjet 1–3: "Abrahami Dëgjoi Zërin e Sarait" Dëgjojeni arsyetimin e Sarait: "Zoti më ka ndaluar të kem fëmijë, hyr te shërbëtorja ime." Dy lëvizje në një fjali: fajësimi i Perëndisë për mbylljen e derës dhe hapja e një dere tjetër me duart e veta. Sa i njohur ky kombinim! "Perëndia s'po ma jep, prandaj po e marr vetë." Dhe përgjigja e Abrahamit jepet me një frazë që lexuesi i Zanafillës e ka dëgjuar një herë më parë: "Dhe Abrahami dëgjoi zërin e Sarait." Exactësisht formula e gjykimit të Adamit: "Meqenëse dëgjove zërin e gruas sate dhe hëngre..." (Zanafilla 3:17). Jehoana është e qëllimshme: sërish një ofertë e bërë nga dora më e dashur, sërish një burrë që s'pyet Perëndinë, sërish fryti i marrë që zgjidh dhe shkatërron. Problemi nuk është "të dëgjuarit e bashkëshortes"; është të dëgjuarit e saj në vend të Perëndisë. Vetëm 10 vargje pas "i besoi Zotit" (Zanafilla 15:6), besimtari i madh vepron me mish. Besimi dhe rënia banojnë më afër se ç'duam ta pranojmë ne. Vargjet 4–6: Të Gjithë Humbasin Plani funksionoi: Agari mbeti shtatzënë. Dhe menjëherë gjithçka u helmua. Agari e sheh zonjën me përçmim — statusi i ri i nënës mbi shterpësinë e zonjës. Sara shpërthen kundër Abrahamit me akuzën thërrëse: "Përgjegjësia për fyerjen që më bëhet bie mbi ty!" Plani ishte i saj, faji i tij. Dhe Abrahami lan duart: "Shërbëtorja është e jotja, është në dorën tënde, bëj me të ç'të duash." Burri që çliroi Lotin me 318 trima, zgjedh ngurrimin të mbrojë gruan shtatzënë në shtëpinë e vet. Sara e trajton ashpër, Agari ikën në shkretëtirë. Numëroni fituesit e planit të mishit: Zero. Zgjidhjet tona pa Perëndinë kanë këtë vulë: funksionojnë në hapin e parë dhe falimentojnë në të dytin, duke i lënë faturat më të rënda atyre që se morën vendimin: Agarit dhe fëmijës në barkun e saj. Vargjet 7–12: Engjëlli i Zotit te Burimi Këtu tregimi ndryshon drejtim. "Engjëlli i Zotit e gjeti." Kjo është hera e parë në të gjithë Biblën që shfaqet kjo figurë: Engjëlli i Zotit. Vini re këtë: jo për Abrahamin, jo për Sarën, por për skllaven egjiptiane në arrati, viktimën e planeve të të tjerëve. Ajo po ecte rrugës së Shurit, rrugës për në Egjipt, drejt shtëpisë së vjetër. Dhe pyetja e parë e engjëllit është barriu në formë pyetjeje: "Agar," (e thirrur në emër hera e parë në kapitull që dikush ia thotë emrin) "nga po vjen dhe ku po shkon?" Perëndia e di përgjigjen; pyetja është për Agarin — ftesë për të parë veten: po ikën nga dhimbja drejt një të kaluare që se pret. Pastaj, urdhri i vështirë: "Kthehu dhe nënshtrohu." Jo se padrejtësia e Sarës miratohej, por se arratia drejt Egjiptit s'ishte shpëtim. Dhe me urdhrin, premtimi: pasardhës të panumërt dhe një emër për djalin: Ishmael (Perëndia dëgjon), "sepse Zoti mori parasysh hidhërimin tënd" (vargu 11). Vuajtja e saj kishte qenë e dëgjuar gjithë kohën. Përshkrimi i djalit të ardhshëm (vargu 12) është real deri në ashpërsi: "një njeri i egër" (fjalë për fjalë: gomar i egër njeriu) — kafsha e lirë e shkretëtirës që s'e zë dot asnjë zgjedh. "Dora e tij kundër të gjithëve dhe dora e të gjithëve kundër tij." Perëndia nuk i premtong Agarit një djalë të lehtë, i premtong një djalë të fortë e të lirë, me jetë luftë. Edhe premtimet e vërteta të Perëndisë vijnë pa zbukurime. Ai nuk na fiton besimin me reklama të rreme. Dhe historia e vërtetoi: nga Ishmaeli dolën 12 princa (Zanafilla 25:16), popull i madh i shkretëtirës, saktësisht siç u dha te burimi. Vargjet 13–16: El Roi – E Vetmja që i Vuri Emër Perëndisë Dhe përgjigja e Agarit ishte unike në të gjithë Dhjatën e Vjetër: ajo i vë emër Perëndisë. Asnjë patriark, asnjë profet, asnjë mbret nuk e bën këtë; vetëm skllavja egjiptiane. "Ti je El Roi" — Perëndia që më sheh. Gjithë jetën kishte qenë e padukshme: e vogël në planin e Sarës, pronë në dorën e Abrahamit, problem për t'u zgjidhur. Por në shkretëtirë zbuloi se dikush e kishte parë gjithë kohës — jo si vegël, por si një njeri me emër, me histori (nga vjen) dhe me të ardhme (ku po shkon). Burimi u quajt Beer-Lahai-Roi (Pusi i të Gjallit që më Sheh) dhe mbeti në hartë si dëshmi guri: në vendin më të askujt, personi më i askujt u pa nga Perëndia. Nëse ndonjëherë je ndier i padukshëm, i përdorur nga planet e të tjerëve, i harruar në vuajtjen tënde, ky emër i Perëndisë u shkrua për ty. Fjalët Kyçe të Tekstit El Roi (Vargu 13) — Nga El (Perëndi) dhe Roi (që sheh): Perëndia që më sheh. I vetmi emër i Perëndisë në të gjithë Shkrimin i dhënë nga një njeri, dhe ai njeri është grua, skllave dhe e huaj. Perëndia i zbulon emrat e vet përmes më të papriturve, dhe emri që zgjodhi t'i zbulohej të papërfillurës është pikërisht ai që i duhej asaj: jo Perëndia që sundon apo gjykon, por Perëndia që sheh. Ishmael (Vargu 11) — Nga El dhe folja Shama (të dëgjosh): Perëndia dëgjon. Çdo herë që Agari do ta thërriste djalin për darkë, do të shpallte një predikim: Perëndia dëgjon. Emri u vërtetua sërish vite më vonë, kur Perëndia dëgjoi zërin e djaloshit në shkretëtirë (Zanafilla 21:17). Dy emrat e kapitullit bashkë: Ai sheh, Ai dëgjon — teologjia e plotë e ngushëllimit. Engjëlli i Zotit (Vargu 7) — Në origjinal Malak Yahweh (I dërguari i Zotit). Figura shfaqet këtu për herë të parë dhe në disa tekste flet si vetë Perëndia dhe nderohet si i tillë, një përfaqësues që bart plotësisht praninë hyjnore. Sido që të jetë, e vërteta qëndron: kur Engjëlli i Zotit flet, është Perëndia që po të flet. Dëgjoi Zërin (Vargu 2) — Shprehja Shamah le'kol (të dëgjosh zërin) domethënë t'i bindesh. E njëjta strukturë me Zanafillën 3:17. Ironia e hidhur e kapitullit: Abrahami dëgjoi zërin e gabuar (të Sarës) në vend të Perëndisë, ndërsa Perëndia dëgjoi zërin e duhur (hidhërimin e Agarit — emri Ishmael). Pyetja e besimit është pyetje dëgjimi: cilit zë po i bindesh ti? Lidhja me Krishtin dhe Dhjatën e Re Skena e burimit në shkretëtirë ka një binjake të saktë në Dhjatën e Re. Kemi edhe atje një pus, edhe atje një grua të huaj me histori të thyer, të ardhur te uji në orën kur s'e takon njeri, dhe një të panjohur që e njeh. "Jezusi, i lodhur nga udhëtimi, u ul pranë pusit... Një grua nga Samaria erdhi që të nxjerrë ujë... 'Ejani të shihni një njeri që më ka thënë gjithçka kam bërë. Vallë mos është ky Krishti?'"— Gjoni 4:6-7, 29 Ajo që Agari mori te pusi i shkretëtirës — të shihej plotësisht dhe të mos përbuznej — gruaja samaritane e mori nga vetë Jezusi te pusi i Sikarit. Ky është stili i pandryshuar i Perëndisë tonë: Ai kërkon vetë të padukshmit, skllaven, samaritanën, taksambledhësin e urryer (Luka 19:5 — Zakeu, sërish emri!), të verbërin buzë rrugës. Jezusi është El Roi me këmbë mes nesh — "duke parë turmat, u dhimbsën" (Mateu 9:36). Askush s'kalon pranë tij pa u parë. Pauli e merr historinë e Agarit edhe në një drejtim tjetër te Galatasve 4:21-31. Ishmaeli i lindur sipas mishit dhe Isaku i lindur sipas premtimit bëhen figura e dy rrugëve të përhershme: fesë së përpjekjes njerëzore dhe hirit të premtimit hyjnor. Gjithçka që lind nga Agari ynë — nga zgjidhjet tona me mish për të arritur bekimin e Perëndisë — bart konfliktin brenda vetes; vetëm ajo që lind nga premtimi trashëgon. Por vini re butësinë e Zanafillës: edhe fëmijës së mishit Perëndia i dha emër, premtim dhe kujdes. Rrugët tona të gabuara kanë pasojat e vërteta, por asnjë fëmijë e asnjë gabim nuk është jashtë syrit të El Roi. Aplikimi në Jetën Tonë Buka-pjekësit e vjetër e dinë sekretin që s'e duron dot bota moderne: brumit i duhet kohë. Nëse e fut në furrë para kohe ngaqë u lodhe duke pritur, merr diçka që duket bukë nga jashtë, por është brumë brenda. 10 vjet pritje e lodhën çiftin, dhe ata e futën planin në furrë para kohe. Doli diçka — Ishmaeli lindi vërtet — por bashkë me të doli edhe një shekull konflikti familiar. Marrim këtë mësime nga ky kapitull: Mos e ndërto premtimin e Frymës me duart e mishit. Perëndia kishte premtuar; Sarai e "ndihmoi". Sa herë e bëjmë të njëjtën? Ndihmojmë Perëndinë me manipulim për një shërbesë, me kompromis për një martesë, për një bekim. Ajo që fillon si "ndihmë" për planin e Tij, përfundon si zëvendësim i Tij — dhe frytet e mishit i mban brenda konfliktit (Galatasve 6:8). Mos e mbulo pas "kështu bëjnë të gjithë". Plani i Sarait ishte i ligjshëm dhe normal për kulturën. Edhe sot, shumë gjëra mund të jenë të ligjshme dhe normale, por janë të gabuara para Perëndisë. Pyetja e besimtarit nuk duhet të jetë "a e bëjnë të gjithë?" apo "a e lejon ligji?", por "a e miraton Ati?" (Romakëve 12:2 — "mos u conformoni me këtë botë"). Mos i ngarko Perëndisë vendimet e tua. "Zoti më ka ndaluar, prandaj hyr te shërbëtorja." Dera e mbyllur u përdor si leje për derën e gabuar. Një derë e mbyllur nga Perëndia nuk është autorizim për të thyer dritaren. Kur diçka vonesë, pyetja s'është "çfarë mund të bëj vetë?", por "çfarë po më mëson Ai ndërsa pres?". Kujto kush i paguan faturat e planeve tua. Fituesit e planit ishin zero, por humbësja më e madhe ishte ajo që s'vendoste asgjë: Agari. Vendimet tona në mish i vuajnë zakonisht më të dobtit rreth nesh — fëmijët, punonjësit, ata që s'kanë zë. Para çdo zgjidhjeje të shpejtë, pyet: kush do ta mbajë barrën nesër? Beso se je i parë edhe në arrati. Nëse sot ndiehesh i padukshëm, i përdorur nga planet e të tjerëve, i harruar në hidhërimin tënd, në ikje nga një dhimbje — emri i zbuluar në shkretëtirë është për ty: El Roi (Perëndia të sheh), Ishmael (Perëndia dëgjon). Ai të thërret në emër dhe i di të dyja pyetjet: nga vjen dhe ku po shkon. Kthehu aty ku të dërgon Ai. "Kthehu, nënshtrohu." Ishte urdhri më i vështirë, por rruga e Shurit çonte vetëm në Egjipt. Ndonjëherë Perëndia na kthen në situata të vështira — në një martesë të lodhur, në një kishë që vuan, në një detyrë të rëndë — jo se miraton padrejtësitë, por se arratia s'është adresa e shërimit. Kthehu me premtimin në dorë: Ai që të pa në shkretëtirë, të sheh edhe atje. Përmbledhje Zanafilla 16 na mëson pritjen 10-vjeçare që u lodh, planin e ligjshëm e normal që ishte mosbesim, jehoën e Adamit ("të dëgjosh zërin"), rrëmujën ku të gjithë humbën dhe faturat ranë mbi më të pafuqishmit. Pastaj mrekullinë e shkretëtirës: Engjëllin e Zotit që e gjen skllaven në arrati, e thërret në emër, i jep premtimin e emrin djalit, dhe merr prej saj emrin më të ëmbël që njeriu i ka vënë ndonjëherë Perëndisë: El Roi — Perëndia që më sheh. Mbaj mend këtë varg: "Ti je Perëndia që më sheh."— Zanafilla 16:13 Askush nuk është aq i vogël, aq i huaj, aq në arrati, sa të dalë nga fusha e shikimit të Tij. Paqja dhe hiri i Perëndisë qoftë me ju, dhe Zoti ju bekoftë! Amén.